Opublikowano dnia l marca 1057 r, ooe¦ o/ko POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr39482 KI. 54 h, 2/04 Stoleczne Zaklady Elektrotechniczne Przemyslu Terenowego*) Przedsiebiorstwo Panstwowe Warszawa, Polska Urxqdzenle do tworzenia zmiennych napisów swietlnych zwlaszcza neonowych, do celów informacyjnych, propagandowych, reklamowych Ilp.Patent trwa od dnia 24 listopada 1955 r.Przedmiot wynalazku stanotwi urzadzenie do tworzenia dowolnych zmiennych napisów swietl¬ nych, zwlaszcza neonowych, do celów informa¬ cyjnych, propagandowych, reklamowych itp.W dotychczasowych rozwiazaniach tego typu stosowano z reguly swiatlo zarowe, tworzac po¬ szczególne litery napisu z szeregu punktów swietlnych, zlewajacych sie w linie pseudo-cia- gla, odpowiadajaca ksztaltowi danej litery. Od¬ powiednie punkty takiego punktowego bloku li¬ terowego byly wybierane za pomoca zespolu przekaznikoworlaczeniowego po nacisnieciu przy¬ cisku klawiszowego, odpowiadajacego zadanej literze. Sposób ten wymagal stosowania w przy- padku dluzszych napisów urzadzen duzej mocy, a wiec niezwykle kosztownych w eksploatacji.**•) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórcami wynalazku sa inz. Andrzej Suski i inz. Eugeniusz Sokolnicki. " Ponadto tworzenie liter z punktów swietlnych laczylo sie z koniecznoscia stosowania silnie roz¬ budowanego ukladu sterowniczego ze wzgledu na znaczna liczbe elementów skladowych kazdej figury literowej. Wreszcie czytelnosc tego ro¬ dzaju napisów pozostawiala wiele do zyczenia, zwlaszcza przy znacznych odleglosciach miedzy obserwatorem i napisem, a td ze wzgledu za¬ równo na nieciaglosc konturów liter, jak i na stosunkowo duze rozpraszanie promieniowania, co w wyniku dawalo slaby efekt swietlny, dy¬ skwalifikujac cale urzadzenie z punktu widzenia potrzeb nowoczesnej techniki propagandowej czy reklamowej, nastawionej na oddzialywanie na jak najwieksze masy ludnosci.Powyzszych wad nie wykazuje przedmiot wy¬ nalazku, w mysl którego stosuje Sie odcinkowe bloki litertfwo-cyfrowe, zawierajace zamiast punktowych elementów zarowych zespól rurek swietlacych z zorza dodatnia i napelnieniem naj-korzystniej neonowym. Dzieki czerwonej barwie Swiatla,, neon umezjiwia bezbledne rozpoznawa¬ nie jToszcjFegóhiCchHznaJców^swietlnych i odróz¬ nianie ich od siebie.* Widocznosc takich znaków z duzej odleglosci'przewyzsza znacznie widocz¬ nosc innych znaków o tej samej swiatlosci, lecz o odmiennej barwie. Przyczyna tego jest mniej* sze zalamywanie sie i rozpraszanie dlugofalo¬ wych promieniowan czerwonych przy przecho¬ dzeniu ich przez atmosfere. Wystepuje to szcze¬ gólnie wyraznie przy pogodzie deszczowej lub mglistej, gdy powietrze jest nasycone kropelka¬ mi wody. Wysoka wydajnosc swietlna rurek ne¬ onowych,- niewielkie zuzycie energii w porówna¬ niu z zarowymi zródlami swiatla oraz duza trwa¬ losc ich pracy predestynuja je do odegrania po¬ waznej roli tam, gdzie chodzi o silnie rozgalezio- . ne uklady swietlne, zdolne, przykuwac uwage ob¬ serwatora. Ponadto odcinkowy charakter bloków literowo-cyfrowych pozwala nie tylko na znacz¬ ne - zmniejszenie liczby elementów skladowych kazdego bloku, lecz równiez na znaczne uprosz¬ czenie odnosnego ukladu sterowniczego. Wresz¬ cie kontury poszczególnych ilter uzyskuja nie¬ zbedna ciaglosc, co czyni je bardziej czytelnymi.Na przeszkodzie stosowania rurek neonowych do celów tworzenia zmiennych napisów swietl¬ nych stala dotychczas trudnosc zarówno zapro¬ jektowania odcinkowej konstrukcji konturów li¬ ter przy zachowaniu pewnej minimalnej dlugosci elementarnej rurek, niezbednej do powstawania odpowiedniej zorzy dodatniej, jak i zasilania ich stabilizowanym napieciem. W mysl wynalazku trudnosc te omija sie przez uzycie rurek o stalej dlugosci roboczej, natomiast o róznej dlugosci skutecznej. Ponadto kazdy blok literowo-cyfrowy zawiera zaledwie 16 sztuk rurek, umozliwiaja¬ cych przez odpowiednie ich kojarzenie utworze¬ nie dowolnej litery lub cyfry. Wystepuja w nim' jedynie trzy rcldzaje elementów o róznych dlu¬ gosciach skutecznych, pozostajacych najkorzyst¬ niej w stosunku 1:2: j/^ Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony ty¬ tulem przykladu na zalaczonym rysunku, na któ¬ rym fig. 1 przedstawia schemat bloku literowo- cyfrowego, fig. 2 — tabelke, wskazujaca sposób tworzenia poszczególnych liter i cyfr z odpo¬ wiednich . rurek bloku, fig. 3 — przyklad napisu neonowego, fig. 4 — uklad polaczen klawiatury urzadzenia wedlug wynalazku z zespolem bloko¬ wym przekazników, fig. 5 — uklad polaczen tej¬ ze klawiatury z zespolem napisowym przekazni¬ ków, fig. 6 — mechanizm przelacznika poszcze¬ gólnych znaków napisu, fig. 7 i 8 przedstawiaja ksztalt rurek o róznej dlugosci skutecznej, a tej samej dlugosci roboczej, fig. 9 zas przedstawia uklad rurek w srodkowym punkcie wezlowym bloku.Ze wzgledu na stala dlugosc robocza rurek . bloku literowo-cyfrowego, wynoszaca w przybli¬ zeniu 0,5 m, moga byc one zasilane tylko jednym napieciem skutecznym (np. okolo 440V) poprzez jednakowe transformatory, przy czym dla kaz¬ dej rurki przewiduje sie uzycie oddzielnego tran¬ sformatora, umieszczonego w jej sasiedztwie, dzieki czemu wszelkie przelaczenia moga byc do¬ konywane po stronie nizszego napiecia. W blo¬ ku (fig. 1) wystepuje 6 rurek o dlugosci skutecz¬ nej okolo 0,4 m (rurki 3, 4, 5, 6, 9, 10), 6 rurek o dlugosci skutecznej okolo 0,2 m (rurki 1, 2, U, 12, 7, 8) oraz 4 rurki o dlugosci okolo 0,45 m (rurki 13, 14, 15, 16). Ksztalt rurek pierwszej i drugiej grupy^Je^ uiwidp^zn^ny.jjdpowiednio na fig. 7 i 8. W celu zachowania ciaglosci (przy¬ najmniej pozornej) konutrów wyswietlanych li¬ ter i cyfr, konce przyleglych rurek winny byc splaszczone ukosnie, przez co staje sie mozliwe maksymalne zblizenie ku sobie konców, jak to v wynika z fig.9.^ . i^\ i Charakter kaligraficzny uzyskiwanego napisu jest widoczny z fig. 3. Ostre ksztalty liter nada¬ ja napisowi sugestywny, mocny w wyrazie wy¬ glad.Tabelka wedlug fig. 2 podaje, jakie rurki (oznaczone krzyzykami) zaswiecaja sie dla da¬ nej litery lub cyfry. Np. chcac wyswietlic litere K, nalezy zaswiecic rurki 3, 4, 11, 14, 16. W tym celu naciska sie klawisz z litera K specjalnej kla¬ wiatury lacznikowej, której uklad polaczen jest uwidoczniony na fig. 4. Powoduje to* zadzialanie przekazników W, AT, XI', XIV, XV. Nastepuje wówczas" zwarcie styków slabopradowydh a, b tych przekazników, przez co uzyskuje sie utrwa¬ lenie stanu ich wlaczenia, oraz styków silnopra- dowych c, d, obslugujacych obwody odnosnych rurek, które zostaja w tym momencie zamkniete i zasilone napieciem (poprzez transformatory), co w wyniku daje zaswiecenie tych rurek i pojawie¬ nie sie czerwonej litery JC Szesnascie wprowadzen klawiatury (pole a) jest doprowadzonych do szesnastu styków nieru¬ chomych walca stykowego mechanizmu, przela¬ czajacego kolejne bloki literowe. W przypadku kcniecznosci jednoczesnego wyswietlenia np. 40 znaków; pisarskich obrotowy walec stykowy me¬ chanizmu przelacznikowego zawiera 40 kolumn (zaklada sie pionowe ustawienie walca) styków ruchomych, po 16 styków w kazde j. kolumnie od których prowadza przewody do 16 cewek -2przekazników kazdego zespolu blokowego. Lacz¬ nie na walcu stykowym osadzonych jest 640 sty¬ ków. Przy przechodzeniu z jednej litery na na¬ stepna nastepuje obrócenie walca stykowego (pole P) o 1/40 czesc obwodu (fig. 5) za pomoca mechanizmu zapadkowego (fig. 6), sterowanego elektrycznie. W tym celu wystarczy nacisnac klawisz dodatkowy z, zamykajacy w polozeniu spoczynkowym dzieki dzialaniu sprezyny s3 ob¬ wód cewki elektromagnesu e poprzez styk a1 i cewke przekaznika p2. Na skutek przyciagania przez elektromagnes e dzwigni d, osadzonej na osi o" i zakonczonej zapadka u. Ta ostatnia za¬ zebia sie blokujaco z tarcza l, wykonana np. z plastyku i poddana dzialaniu spiralnej sprezy¬ ny napedowej s2 walca stykowego, przy czym za¬ równo walec, jak i tarcza t sa osadzone na wspól¬ nej osi o'. Przez nacisniecie klawisza z nastepuje otwarcie obwodu cewki elektromagnesu, e, który zwalnia dzwignie d. Dzwignia zostaje odciagnie¬ ta sprezyna s1, zwalniajac tarcze t, która zaczyna obracac sie. Jednoczesnie nastepuje oparcie.kon¬ ca dzwigni, wykonanej z materialu przewodowe¬ go, o styk zderzakowy b' i zamkniecie obwodu cewki elektromagnesu poprzez przekaznik p', utrwalajacy stan wlaczenia tej cewki. Elektro¬ magnes przyciaga ponownie odpowiedni koniec dzwigni i blokuje tarcze t w nowym pclozeniu, przesunietym o podzialke jednego zeba tej tar¬ czy (1/40 czesc obwodu). Przy zwolnieniu klawi¬ sza z obwód pradu cewki elektromagnesu e zo¬ staje z powrotem zamkniety za jego posrednict¬ wem, a jednoczesnie zadziala przekaznik p2, któ¬ ry otworzy obwód cewki przekaznika p' i zwolni go, przygotowujac go w ten sposób do nastep¬ nego zadzialania.W celu wymazania calego napisu nalezy wy¬ laczyc lacznik w (fig. 4). Po wymazaniu napisu walec stykowy cofa sie recznie do polozenia pierwotnego, napinajac sprezyne napedowa s2.Urzadzenie wedlug wynalazku, moze znalezc zastosowanie przy wyswietlaniu hasel reklamo¬ wych lub propagandowych, a ponadto moze byc wykorzystywane do nadawania gazetki swietlnej. PL