Wynalazek dotyczy urzadzenia kontrolno- pomiarowego dla stalych i ciaglych pomiarów wydajnosci maszyn i ich obslugi przy urzadze¬ niach, których wydajnosc zalezna jest od ich ruchu. Zegar wedlug wynalazku ma zastoso¬ wanie szczególnie do automatycznych rozlewa- czek plynów, pakowaczek materialów sypkich, wirówek, automatów do produkcji papierosów, zawijaczek, gniotowników, obrabiarek i innych.Glównym zadaniem zegara kotrolno-pomia- rowego jest ciagle informowanie obslugi zespo¬ lu maszyn o wydajnosci pracy oraz o ciaglym postepie wykonywania planu produkcji. Zegar stale podaje: czy planowana wydajnosc pracy jest wykonywana i kiedy, w jakim momencie wydajnosc pracy spada lub wzrasta. Moment spadania wydajnosci pracy mobilizuje natych¬ miast cala zaloge do jej zwiekszenia. Dotych- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wyna¬ lazku Jest Boleslaw Koral. czas wydajnosc w ciagu dnia pracy nie byla i nie jest obserwowana w zrozumieniu stalego pomiaru. Wydajnosc pracy okresla sie liczba wyprodukowanych jednostek wyrobu w ciagu jednej godziny lub osmiu godzin, na jednego ro¬ botnika, ustalonej przy pomocy bardziej lub mniej dokladnych pomiarów chronometrazo- wych.Jednoczesnie zegar wedlug wynalazku z in¬ formowaniem o wydajnosci pracy wskazuje wykonanie planu produkcji w jednostkach da¬ nej produkcji.Jedna z bardzo waznych zalet tego urzadzen nia kontrolno-pomiarowego jest jego oddzialy- x wanie wychowawcze i mobilizujace zaloge oraz wywolanie pelnego zainteresowania sie zalogi planem produkcji, jego wykonaniem i przekro¬ czeniem. Grozba unieruchomionej wskazówki zegara w przypadku przestoju pobudza zaloge do natychmiastowego usuniecia tego przesto-rju. Urzadzenie to uczy myslec robotnika przy pracy, pozwala na lepsze zapoznanie sie z me¬ chanizmem maszyny, jftfzv ktAej pracuje oraz pfi£lg|iii ^robotnika l§pc^llifi^c|na opieke nad ta masz^naT Zegarnal£|twia kierownictwu zakla¬ du wyjasnianie nowym pracownikom zasad pracy znormowanej.Jeden przyklad rozwiazania wynalazku uwi¬ doczniono na rysunku, na którym fig. 1 przed¬ stawia zegar, dzialajacy przy pomocy pradu elektrycznego bateryjnego, fig. 2 — tarcze zega¬ ra kontrolno-pomiarowego.Calosc urzadzenia sklada sie z czterech za¬ sadniczych czesci: 1. znanego zegara na ogniowo suche 1,5 V, 2. urzadzenia, chwytajacego wahadlo zegara, 3. znanego zegara sprezynowego, 4. tarczy zegara.W znanym zegarze, opartym na dzialaniu wahadla, zaopatrzonego u dolu w solemoid 1 (fig. 1), w magnesy — 2 i dzialajacym przy po¬ mocy pradu elektrycznego bateryjnego 1,5 V, zmienia sie wskazówki na dwie o równej dlu¬ gosci i róznej grubosci, a na oprawie solenoi- du 1 wycina sie lub przymocowywuje zabek. 3.Urzadzenie chwytajace wahadlo (fig. 1) po¬ siada dwa pionowe elektromagnesy 6, 7, dzia- . lajace na zmiane, dwuramienna dzwignie 4, 5, do chwytania uwidoczniona w dwóch pozy¬ cjach, której polozenie zalezne jest od dzialania któregos z elektromagnesów. Oprócz tego na tarczy zegara kontrolnego umocowany jest znany zegar sprezynowy, posiadajacy zmienio¬ na tarcze zegarowa, która posiada tylko wy- skalowane 8 godzin, tj. tyle ile trwa jedna zmia¬ na pracy fabryki.Wreszcie tarcza zegara kontrolno-pomiaro¬ wego w zasadzie jest rózna dla kazdego typu urzadzenia. Tarcze opracowywuje sie na pod¬ stawie pomiarów chronometrazowych oraz da¬ nych technicznych urzadzenia. Na fig. 2 poka¬ zana jest schematycznie tarcza zegara kontrol¬ no-pomiarowego. Na tarczy odlozonych jest nor¬ malnych osiem godzin, zaznaczonych linia naj¬ dluzsza, oznaczonych np. cyframi rzymskimi.Podwójnymi liniami z cyframi arabskimi ozna¬ czone sa godziny pracy urzadzenia po potrace¬ niu od nich przestoi planowanych na przygoto¬ wanie urzadzenia do pracy, przestojów techno¬ logicznych, przerwy obiadowej, zakonczenia pracy itp. Na zewnetrznym obwodzie tarczy po¬ dane-sa cyfry, oznaczajace np. na rysunku co 12 minut liczby jednostek, które powinny byc w danym okresie czasu wyprodukowane.Istota wynalazku T polega na tym, ze zegar kontrolno-pomiarowjf,jest w ruchu tylko w tych okresach czasu, kiedy urzadzenie produkcyjne jest w ruchu i odwrotnie. Wskazówka godzino¬ wa i minutowa zegara ^ kontrolno-pomiarowego wskazuje wówczas ria odpowiednio wyskalowa- nej tarczy wylacznie liczbe minut i godzin pra¬ cy urzadzenia produkcyjnego i daje odczyt, ile do danej chwili zostalo w przyblizeniu wypro¬ dukowanych jednostek, a w powiazaniu z tar¬ cza zegara normalnego wykonanie normy pro¬ dukcji i normy pracy.Po zakonczeniu pracy zegar wykazuje z do¬ kladnoscia do jednej minuty ilosc godzin i mi¬ nut, w których normy pracy byly w 100% utrzymywane oraz godziny i minuty przesto¬ jów, planowanych i nieplanowanych, powsta¬ lych z winy maszyn lub obslugi.Budowa zegara kontrolno-pomiarowego jest pokazana schematycznie na fig. 1. Na fig. 2 uwidoczniona jest obok tarczy glównej takze tarcza znanego zegara sprezynowego W czasie pracy zegar sprezynowy jest czynny bez przer¬ wy. Wskazówka godzinowa powinna znalezc sie z chwila rozpoczecia dnia pracy (zmiany) przy kresce oznaczonej przez 0.Przed rozpoczeciem pracy na tarczy glównej ustawia sie strzalke, wskazujaca godziny na kresce oznaczonej 0.Urzadzenie, chwytajace wahadlo, posiada dwa obwody pradu elektrycznego, które sa na zmia¬ ne zamykane lub otwierane za pomoca prze¬ lacznika, o kontaktach 9, 10 i 11. Przelacznik jest polaczony z dzwignia, przyciskiem itp. maszyny roboczej, która wprawia go w ruch.Przy wlaczaniu maszyny do produkcji, prad elektryczny przebiega kontaktami lii 10 prze¬ lacznika zegarowego do kotwiczki 12 przez sta¬ lowy zabek 3' a nastepnie elektromagnes 6 do kontaktu 11. W tym momencie elektromagnes 6 przyciaga koniec dzwigni z zabkiem 3*. W mo¬ mencie opadniecia konca dzwigni do pozycji 4 obwód zostaje przerwany. Dzwignia pozostaje w tej pozycji, gdyz z tej strony posiada wiekszy ciezar (od strony prawej koniec dzwigni jest dluzszy i celowo posiada, ciezar, wiekszy jak jego lewa strona). Wahadlo zegara swobod¬ nie dziala, poruszajac mechanizm zegara.W chwili wylaczenia maszyny z ruchu ob¬ wód zostaje zmieniony i prad przeplywa kon¬ taktami 11 i 9 przelacznika przez elektromag¬ nes 7 do kontaktu 11; wtedy elektromagnes przyciaga lewa strone tej dzwigni. Po krótkiej chwili po powrocie wahadla na lewa strone, za- — 2 —bek 3 wahadla zaskakuje za zabek 3' dzwigni i zegar wtedy przestaje dzialac. W ten obwód mozna wlaczyc dodatkowo dzwonek elektrycz¬ ny lub czerwone swiatlo, alarmujace nadzór o postoju maszyn. PL