Wynalazek niniejszy dotyczy elektrycz¬ nego urzadzenia regulacyjnego, w którym silnik sluzacy do przestawiania narzadu regulacyjnego, np. przepustnicy lub zawo¬ ru, jest wlaczony w odcinek przekatny mostku oporowego, którego równowaga ulega zmianie przy odchyleniu wartosci rzeczywistej wielkosci regulacyjnej od wartosci zadanej. Przy zbyt duzych odchy¬ leniach tych wartosci, które juz nie moga byc regulowane, poniewaz narzad regula¬ cyjny osiagnal juz jedno z polozen konco¬ wych, jest niepozadane to, iz silnik na- stawczy dazy do dalszego obracania sie i przestawienia narzadu regulacyjnego po¬ za jego koncowe polozenie. Celem wyna¬ lazku jest urzadzenie do zatrzymywania silnika przed osiagnieciem przez narzad regulacyjny polozenia koncowego oraz do zwalniania biegu silnika pod wplywem im¬ pulsów rozrzadczych dzialajacych w kie¬ runku przeciwnym. Mozna to osiagnac naj¬ lepiej przez wlaczanie za pomoca silnika nastawczego w mostek dodatkowych opo¬ rów wyrównawczych tak, iz zostaje przy¬ wrócona równowaga, a wskutek tego silnik nastawczy zostaje zatrzymany przed lub przy osiagnieciu przez narzad regulacyjny polozenia koncowego.Na rysunku uwidoczniono kilka przy¬ kladów urzadzenia regulacyjnego wedlug wynalazku. Fig. 1 przedstawia uklad po¬ laczen uzwojenia rozrzadczego 5 silnika dwufazowego, sluzacego do przestawiania narzadu regulacyjnego. Uzwojenie to jest wlaczone miedzy srodkowa elektrode 12potencjometru clektralilyczrfeigiO 8, przesta- wiana za pomoca nadajnika impulsów, oraz srodkowe odgalezienie równoleglego do po¬ tencjometru uzwojenia wtórnego S trans¬ formatora zasilajacego 9. Gdy odchylenie wartosci rzeczywistej regulowanej od war¬ tosci zadanej jest tak duze, ze nie moze byc juz regulowane, poniewaz narzad re¬ gulacyjny, np. przepustnica Jub zawór juz fest zupelnie otwarty albo zamkniety, to srodkowa elektroda 12 potencjometru elek¬ trolitycznego pozostawalaby calkowicie wy¬ chylona. Srodkowa elektroda mialaby wte¬ dy polozenie 12\ wobec czego silnik na- stawczy obracalby si^ w dalszym ciagu.Wedlug wynalazku zastosowane sa dodat¬ kowe opory wyrównawcze Rit R2 wlaczone do dwóch zewnetrznych galezi ukladu mo¬ stkowego, które podczas zwyklego dziala¬ nia sa bocznikowane za pomoca wylaczni¬ ków Su S2* Wylaczniki te sa rozrzadzane za pomoca narzadu regulacyjnego. Przy osiagnieciu jednego polozenia koncowego narzadu regulacyjnego nastepuje wlacze¬ nie oporu R2 przez otwarcie wylacznika S2.Gdy opornosc tego opornika jest równa calej opornosci potencjometru 8 przywró¬ cona zostaje równowaga. Silnik zostaje za¬ trzymany i rozpoczyna dalszy obrót do¬ piero wtedy, gdy powstanie przeciwnie skierowany impuls rozrzadczy, wskutek którego elektroda srodkowa zostaje prze-. stawiona z polozenia koncowego 12' w po¬ lozenie srodkowe. Silnik zaczyna sie obra¬ cac w przeciwnym kierunku i przestawia z polozenia koncowego narzad regulacyj¬ ny, który zamyka wylacznik S2 i zwiera w ten sposób opór Rt. Utrzymujace sie wtedy jeszcze zaklócenie równowagi mostku zostaje usuniete dopiero wtedy, gdy narzad regulacyjny wyreguluje nastawienie; elek¬ trody 12 potencjometru elektrolitycznego.Gdy elektroda srodkowa zostanie prze¬ stawiona calkowicie w kierunku przeciw¬ nym w polozenie koncowe 72", odpowia¬ dajace drugiemu polozeniu koncowemu narzadu regulacyjnego, narzad ten otwiera wylacznik Slf wskutek czego opór Rlf taki sam jak opór 7?2, zostaje wlaczony do dru¬ giej galezi mostku. Takze i w tym przy¬ padku silnik zostaje zatrzymany, ponie¬ waz mostek jest znowu wyrównany. Skoro powstanie impuls w kierunku przeciwnym i wskutek tego narzad regulacyjny zosta¬ nie wyprowadzony z polozenia koncowego, wylacznik S2 zostaje znowu zamkniety, a opór i?x zwarty.Na fig. 2 jest uwidocznione urzadzenie do uruchamiania! wylaczników Sl9 S, (fig. 1) za pomoca narzadu regulacyjnego w urza¬ dzeniu do regulowania cisnienia. Jako przekaznik nastawczy jest w tym przypad¬ ku zastosowany potencjometr cieczowy 8, którego elektrody zewnetrzne 8', 8" sa po- laczone z uzwojeniem wtórnym S transfor¬ matora 9. Uzwojenie pierwotne P tego transformatora jest polaczone z siecia.Uzwojenie rozrzadcze.5, 5' bebnowego sil¬ nika Ferrarisa 11 jest polaczone z jednej strony ze srodkiem uzwojenia wtórnego S, z drugiej zas strony z elektroda srodko¬ wa 12 potencjometru 8. Elektrocja srodko¬ wa 12 znajduje sie na ramieniii 14f osadzo¬ nym przegubowo na czopie 13, przy czym to ramie jest przestawiane za pomoca na¬ dajnika impulsów w przykladzie niniej¬ szym za pomoca przyrzadu przeponowe¬ go 15. Silnik Ferrarisa 11 przestawia za pomoca przekladni slimakowej 16, 17 prze- puslnice 19', regulujaca cisnienie w prze¬ wodzie rurowym 18. Skoro wskutek zmia¬ ny cisnienia w przyrzadzie 15 ramie 14 przestawi sie w prawo lub w lewo, poply¬ nie w uzwojeniu 5, 5' silnika Ferrarisa wiekszy lub mniejszy prad,, którego nate¬ zenie i faza okresla szybkosc i kierunek obrotu silnika Ferrarisa. Gdy cisnienie w przyrzadzie przeponowym/f5 jest za duze silnik Ferrarisa 11 zamyka przepustnice 19 i na odwrót. Dopóki elektroda 12 zajmuje polozenie srodkowe, nie ma pradu plyna- - 2cego w uzwojeniu rozrzadczym 5, 5' i sil- n'k Ferrarisa 11 pozostaje w spoczynku.Wylaczniki Sa i S. skladaja sie z umie¬ szczonych na narzadzie nastawczym 33 przepustnicy 19 szyn slizgowych 30, 31 o ksztalcie luku kolistego z odcinkami izo¬ lacyjnymi 23, 24 i z kontaktów nierucho¬ mych 25, 26, slizgajacych sie po tych szy¬ nach slizgowych. Dopóki kontakty slizgaja sie na przynaleznych szynach slizgowych, opory R]f R2 sa zwarte. Zostaja one wla¬ czone dopiero wtedy, gdy kontakty 25, 26 przesuna sie na odcinki izolacyjne 23, 24.Na rysunku przepustnica jest uwidocznio¬ na w polozeniu posrednim (pod katem 45°) miedzy calkowicie zamknietym i otwartym polozeniem w przewodzie rurowym 1S.Urzadzenie jest wykonane tak, ze przy obrocie narzadu nastawczego 33 przepust¬ nicy 19 w jednym lub drugim kierunku, krótko przed osiagnieciem polozenia kon¬ cowego, zawsze tylko jeden z kontaktów 25, 26 przesuwa sie na odcinek izolacyjny wlaczajac w ten sposób przynalezny opór wyrównawczy, drugi zas kontakt slizga sie w dalszym ciagu po szynie slizgowej, utrzy¬ mujac opór w stanie zwartym.Opory Ru R2 moga byc wskutek zalez¬ nosci od temperatury potencjometru elek¬ trolitycznego wyrównane tylko do pewnej okreslonej wartosci oporowej, odpowiada¬ jacej temperaturze ruchu potencjometru elektrolitycznego. Niedokladnosci w dzia¬ laniu powodowane przez wahania tempe¬ ratury moga byc unikniete przy uzyciu urzadzenia wedlug fig. 3. posiadajacego opory regulacyjne R{', R,', które w za¬ leznosci od polozenia narzadu regulacyj¬ nego sa wlaczane stopniowo bezposrednio przed osiagnieciem przez ten narzad polo¬ zen koncowych az do chwili, w której sil¬ nik wskutek przywróconej równowagi mo¬ stku sam sie zatrzyma.Impulsy rozrzadcze w kierunku odwrot¬ nym powoduja ponowny rozruch silnika, który znowu odlacza opór R^ wzglednie R.Na fig. 4 uwidocznione jest urzadzenie do rozrzadzania oporów regulacyjnych za pomoca narzadu regulacyjnego, np. prze¬ pustnicy 19. Urzadzenie jest w zasadzie ta¬ kie same jak wedlug fig. 2. Opory regula¬ cyjne i?/, R,' sa polaczone za posrednic¬ twem szyn. slizgowych 35, 36 z zaciskami uzwojenia wtórnego S transformatora 9. Po oporach tych moga sie slizgac kontakty 28, 29 skracajac czynna dlugosc oporów. Szy¬ ny slizgowe i opory sa nieruchome w sto¬ sunku do lozyska narzadu nastawczego 33, kontakty 28, 29 zas sa polaczone na stale.Przepustnica jest uwidoczniona w poloze¬ niu posrednim miedzy pelnym otwarciem i zamknieciem przewodu rurowego 18.Urzadzenie jest wykonane tak, ze przy obrocie narzadu nastawczego 33 w jednym lub drugim kierunku na krótko przed osia¬ gnieciem koncowych polozen zawsze tylko jeden z kontaktów przylacza stopniowo przynalezny opór regulacyjny, drugi zas kontakt slizga sie na szynie slizgowej i wskutek tego bocznikuje odnosny opór. PL