PL30221B1 - Sposób obróbki surowych, zielonych wlókien roslin lykowych oraz urzadzenie do wykonywania tego sposobu - Google Patents

Description

Znane jest obrabianie wlókien roslin lykowych roztworem zasadowym i nastep¬ nie chlorem gazowym w celu rozdzielania wlókien i rozpuszczania ligniny. Sposobami tymi obrabia sie material wyjsciowy, w którym np. przez moczenie biologiczne gló¬ wna czesc pektyn i substancji lepkich zo¬ stala juz usunieta, tak iz obróbce poddaje sie material juz mniej lub bardziej oczysz¬ czony. Wedlug sposobu niniejszego stosuje sie zupelnie inny material wyjsciowy, a mianowicie surowe lyko zielone, otrzyma¬ ne z lodyg lnu lub konopi sposobem mecha¬ nicznym. Takie surowe lyko zielone zawie¬ ra obok pozostalosci czesci drzewnych (ipazdzSerzy) jeszcze cala zawarta pierwo¬ tnie w roslinie pektyne, bialka, nastepnie zmienne ilosci drzewnika, wosku i substan¬ cje kutynowe, barwnik chlorofilowy, jak równiez garbniki i podobne materialy.Okazalo sie teraz, ze zwyklym sposo¬ bem, np. przez gotowanie zasadowe, po któ¬ rym nastepuje chlorowanie i zasadowe do- gotowywanie, mozna wprawdzie usunac czesc tych skladników nieblonnikowych, je¬ dnak na skutek obecnosci nadzwyczajnej zawartosci substancji lepkich w materiale wyjsciowym nastepuje w dalszym ciagu ob¬ róbki zamulenie, które uniemozliwia tech¬ nicznie nienaganne otrzymywanie wlókna przednego, nadajacego sie do uzytku.Stwierdzono, ze technicznie czyste i nieuszkodzone wlókno przedne mozna o- trzymywac sposobem nastepujacym.Wedlug wynalazku material poddaje sie najpierw obróbce wstepnej na zimno lub na cieplo kwasem, np. kwasem solnym.Wskutek hydrolizy, spowodowanej kwa¬ sem, materialy zamulajace zostaja zmienio¬ ne w takim stopniu, ze przy chlorowaniu, nastepujacym bezposrednio po obróbce wstepnej, nie osadzaja sie juz jako sub¬ stancje muliste na materiale i nie wywolu¬ ja sklejania sie wlókien. Obrabianie kwa¬ sem moze trwac, w zaleznosci od wlasciwo¬ sci materialu, 12 — 36 godzin lub nawet dluzej.Po tej obróbce kwasem nastepuje, po wyplukaniu lub bez plukania, obróbka chlo¬ rem gazowym lub woda chlorowa albo na¬ wet kwasna kapiela podchlorynowa. Chlor gazowy przepuszcza sie najwlasciwiej w stanie jak najdrobniejszego rozdzielenia w wodzie i natychmiast po wytworzeniu stosuje sie do obróbki jako zawiesine chlo¬ ru w wodzie. Przy uzyciu podchlorynu do¬ daje sie lugu podchlorynowego np. do ka¬ pieli kwasnej bezposrednio.Po chlorowaniu nastepuje gotowanie zasadowe, które ma na celu usuniecie roz¬ puszczalnych w alkaliach skladników nie- blonnikowych (np. ligniny) i — w zalez¬ nosci od pozadanego stopnia rozdzielenia— przeprowadza sie za pomoca sody lub tlen¬ ków wapniowców w otwartym naczyniu lub pod zwiekszonym cisnieniem.Sposób nadaje sie nie tylko do obróbki luznego nieprzedzonego materialu, który np. zostaje poddany wlasciwemu rozdziele¬ niu w specjalnie w tym celu zbudowanych urzadzeniach, lecz nadaje sie równiez z po¬ wodzeniem do obróbki materialu w pas¬ mach zgrzebnych, otrzymanych z surowego lyka zielonego, lub do obróbki pasma su¬ rowego, wytworzonego z mieszaniny zielo¬ nego lyka zgrzebnego i innych wlókien przedzalniczych, np. bawelny, welny blon¬ nikowej i podobnych materialów. Zwitek pasma zgrzebnego, otrzymany w znany spo¬ sób, nawija sie wedlug znanego sposobu najlepiej na mokro na dziurkowana obsa¬ de snowadlowa i snowadlo obrabia sie opi¬ sanym wyzej sposobem. Przez obróbke wstepna pasma zgrzebnego przedzenie zo staje znacznie ulatwione.Material mozna równiez poddawac za¬ kwaszaniu w postaci zwojów, przy czym zwój pasma zgrzebnego wklada sie równiez do urzadzenia rozdzielajacego i obrabia sie go. W tym przypadku zwój pasma zgrzeb¬ nego nawija sie na mokro na snowadlo do¬ piero po zakwaszeniu lub chlorowaniu, gdy nadmiar kapieli kwasnej zostal juz usunie¬ ty, np. przez odwirowywanie lub wyzyma¬ nie. Dalsze zabiegi wykonywa sie nastep¬ nie na snowadle. W ten sposób unika sie koniecznosci sporzadzania wielkiej liczby obsad do materialu.Oczywiscie zamiast niemoczonych wló¬ kien lykowych mozna w ten sam sposób obrabiac material moczony albo namoczony lub mieszaniny takich materialów.Aby uniknac pewnych niedogodnosci, jakie wynikaja ze sklonnosci materialu z surowych zielonych wlókien lykowych do zbijania sie w stala bryle mulista, postepu¬ je sie najlepiej w ten sposób, ze material obrabia sie w urzadzeniu, w którym prze¬ plyw kapieli odbywa sie w kierunku pro¬ mieni zwoju. W ten sposób otrzymuje sie wyniki bez zarzutu, które w przypadku du¬ zych ladunków roboczych od 1500 do 3000 kg lub wiecej wedlug dotychczasowych spo¬ sobów, o ile w ogóle bylyby one mozliwe, dalyby sie osiagnac tylko przy bardzo wy¬ sokich cisnieniach kapieli, przy czym za¬ wsze istnieje jeszcze to niebezpieczenstwo, ze np. przy chlorowaniu pozostana jednak jeszcze gniazda niechlorowane. Równiez znane sposoby skrapiania i odpowiednie u- rzadzenia nie nadaja sie z wymienionych przyczyn do obróbki surowego lyka zielo nego.Usuwanie skladników nieblonnikowych jest z koniecznosci zwiazane ze strata ma¬ terialu, tak iz w miare gotowania chloro — 2 —wanego lyka surowego objetosc bloku ma¬ terialu zmniejsza sie ciagle. Zmniejszenie sie objetosci moze wynosic 33°/o i wiecej w stosunku do materialu wyjsciowego w za¬ leznosci od zanieczyszczen materialu su¬ rowego.Okazalo sie, ze z powodu specjalnych wlasciwosci chlorowanego materialu suro¬ wego nie mozna osiagnac dobrego nasyce¬ nia bloku materialu przy uzyciu zwyklych urzadzen. Przy przetlaczaniu przez mate¬ rial cieczy w kierunku promieni w ten spo^ sób, ze w naczyniu obróbkowym znajduje sie cylinder dziurkowany od spodu, przez który wprowadza sie do naczynia kapiel obrabiajaca, a przez dziurkowana prze¬ grode w powloce naczynia kapiel obrabia¬ jaca jest odprowadzana z powrotem, prze¬ sycanie materialu jest juz znacznie lepsze, jednak i ten sposób nie liczy sie jeszcze z postepujacym coraz dalej zmniejszaniem sie objetosci materialu obrabianego. Wsku¬ tek tego zmniejszania sie blok obrabiane¬ go materialu, lezacy w naczyniu obróbko¬ wym, staje sie coraz nizszy. Przeplywajaca kapiel obróbkowa wyszukuje sobie droge najmniejszego oporu i plynie w znacznej czesci juz nie przez ciasno ulozony i scisnie¬ ty blok materialu obróbkowego, lecz ponad blokiem poprzez odsloniete otwory górnej czesci do doprowadzania i odprowadzania kapieli. Wskutek tego material jest prze¬ plukiwany ciecza nierównomiernie i tym samym rozdziela sie w sposób wadliwy.Zupelne i równomierne przeplukanie materialu uzyskuje sie przez umieszczenie nastawnej pokrywy, posiadajacej oprócz tego niedziurkowana tuleje, która daje sie przesuwac na dziurkowanym wewnetrznym cylindrze rury doprowadzajacej kapiel i która moze byc polaczona na stale z pokry¬ wa.Gdy zmniejszenie sie objetosci materia¬ lu jest szczególnie duze, to najlepiej jest stosowac tuleje dajaca sie wydluzac na ksztalt teleskopu, aby dziurkowany cylin¬ der przykryc jeszcze wiecej z góry i za¬ mknac przejscie cieczy ponad materialem.W zaleznosci od zmniejszania sie obje¬ tosci materialu w czasie gotowania opisana pokrywa moze byc nastawiana dowolnie, tak aby zawsze bylo zapewnione dokladne przeplukiwanie materialu w kierunku pro¬ mieni. Dzieki nastawnej pokrywie z tuleja, zamykajaca doplyw kapieli, uzyskuje sie ponadto dalsza zalete — znacznego uprosz¬ czenia pracy. Gdy np. material chloruje sie wielokrotnie i ewentualnie w przerwach go¬ tuje sie go, to wedlug dotychczasowego spo¬ sobu pracy po kazdej obróbce konieczne by¬ lo stosowanie coraz to mniejszych naczyn obróbkowych, aby mozna bylo wykonywac obróbke przy tej samej dlugosci kapieli. Po kazdej obróbce konieczne bylo przepako¬ wywanie. Dzieki nastawnej pokrywie zby¬ tecznym staje sie ten zabieg klopotliwy i zabierajacy wiele czasu.Na rysunku przedstawiono dla przy¬ kladu urzadzenie z przesuwna pokrywa do wykonywania sposobu wedlug wynalazku, a mianowicie fig. 1 przedstawia przekrój pionowy urzadzenia, a fig. 2 — widok u- rzadzenia z góry.Naczynie 1 posiada w srodku cylinder dziurkowany 2, hajlepiej lekko stozkowy.Przez ten cylinder przeplywa z dolu kapiel obrabiajaca w kierunku strzalki przez ma¬ terial lezacy w zbiorniku 1. Przez cylinder dziurkowany, umieszczony w tym naczyniu w poblizu scianek, kapiel wchodzi do prze¬ dzialu 8, a stamtad jest odprowadzana przewodem 4.Naczynie 1 jest zamkniete pokrywa 28, osadzona za pomoca srub i nakretek skrzy¬ delkowych 5. W pokrywie 28 przesuwaja sie w kierunku pionowym cztery sworznie 6, 7, 8, 9, na których osadzona jest pokry¬ wa posrednia, dajaca sie przesuwac. Po¬ krywa posrednia 12 posiada tuleje 11, któ¬ rej wysokosc jest obliczona w zaleznosci od stopnia opuszczania pokrywy 12; gdy np. pokrywa 12 zostanie opuszczona na odle- — s —glosc c — d tak, aby ulozyla sie na mate¬ riale obrabiajacym, to tuleja 11 przesuwa sie odpowiednio na odleglosc a — 6 w dól i zaslania otwory czesci górnej cylindra 2.Sworznie 6, 7, 8 i 9 w swej górnej cze¬ sci sa nagwintowane. Na sworzniu 9 z gwintem tym wspóldziala pokretlo 10, a na pozostalych sworzniach wspóldzialaja od¬ powiednio zaopatrzone w gwintowane o^ twory tarcze, które za pomoca lancucha ogniwowego moga byc obracane i porusza¬ ne jednoczesnie z pokretlem 10. W ten sposób wszystkie sworznie 6, 7, 8, 9 rów¬ nomiernie podnosza sie i opuszczaja przy obracaniu pokretla 10, tak iz pokrywa 12 jest zawsze pozioma, a tuleja 11 nie moze zakleszczyc sie na cylindrze 2.Pokrywa 23 jest zaopatrzona w kolpak 18, którego srednica i wysokosc odpowiada tulei 11, sl oprócz tego — w rure wyciago¬ wa 24.Kapiel obrabiajaca, wyciagana przez rure 4 z przedzialu 3, jest tloczona przez pompe 14 do przewodu 15, z którego przez zawory 16 i 19 oraz lacznik 18 kapiel badz wchodzi z powrotem do cylindra 2, badz tez przy odpowiednim ustawieniu zaworów 16 i 19 i wylaczeniu lacznika 18 jest odpro¬ wadzana do wiezy do chlorowania 20. Wie¬ za do chlorowania 20 posiada na górnym koncu w przewodzie doprowadzajacym 15 wezszy odcinek rurki 21, przez który chlor wchodzi pod cisnieniem razem z kapiela.Mieszanina jest przetlaczana przez ciala wypelniajace 22, przy czym w zaleznosci od ilosci dodanego chloru powstaje nasycony albo przesycony roztwór chloru albo emul¬ sja chlorowa, po czym wtlacza sie ja przez przewód 17 i zawór 19 do cylindra 2.Swiezo doprowadzona kapiel chlorowa jest teraz zmuszona do przeplywania tylko przez material, jezeli pokrywa 12 jest opuszczona na tyle, ze lezy zawsze na mate¬ riale obrabiajacym.Gdy pokrywa 12 nie moze byc opuszczo¬ na dostatecznie daleko w dól lub gdy tule- ja ii nie moze byc tak wielka, jak wyma¬ galoby tego zapadanie sie materialu obro¬ bionego, wtedy tuleja 11 moze byc wyko¬ nana w ksztalcie teleskopu, dzieki czemu pokrywa 12 moze byc opuszczana jeszcze dalej.Naczynie 1 jest poza tym zaopatrzone (najlepiej) w urzadzenie grzejne (nie przedstawione na rysunku), aby po usu¬ nieciu zuzytej kapieli chlorujacej i nastep¬ nie po przeplukaniu mozna bylo material gotowac z ciecza zasadowa.Gdy material wlóknisty ma byc trakto¬ wany nie w postaci luznej, lecz w postaci zwojów, nie mozna uzywac opisanego wy¬ zej przyrzadu. Wtedy pracuje sie mniej wiecej wedlug przykladu nastepujacego.Przyklad. 550 kg wlókien lykowych, nawinietych na narzady nawojowe i sklada¬ jacych sie z niemoczonego surowego lyka zielonego, pozbawionego mechanicznie cze¬ sci drzewiastych, obrabia sie w przeciagu okolo 36 godzin w temperaturze okolo 35 — 40°C w urzadzeniu, które pozwala na pro¬ mieniowe krazenie kapieli (system .slu¬ pów cewkowych) przy pomocy kapieli za¬ wierajacej okolo 100 — 120 kg HCl (100%). Nastepnie wlókna na narzadach nawojowych chloruje sie bez plukania przez wprowadzanie okolo 30 — 35 kg chloru (cieklego) w przeciagu 1—2 godzin i po odchlorowaniu ogrzewa sie z soda, wzieta w ilosci okolo 25 — 30 kg, w prze¬ ciagu dwóch godzin. PL

Claims (7)

1. Zastrzezenia patentowe. 1. Sposób obróbki surowych zielonych wlókien roslin lykowych, znamienny tym, ze material obrabia sie kwasami i nastep¬ nie, ewentualnie bez plukania, dziala sie na wlókna kwasnym lugiem chlorowym w postaci zawiesiny chloru w wodzie lub w postaci zakwaszonych lugów podchloryno- wych, po czym wlókna gotuje sie z roztwo¬ rem zasadowym. — 4 —
2. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamien¬ ny tym, ze wlókna obrabia sie w postaci zgrzebnego pasma, nawinietego najlepiej na mokro na dziurkowane snowadlo.
3. 3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamien¬ ny tym, ze pasmo zgrzebne, utworzone z surowego lyka zielonego, obrabia sie naj¬ pierw kwasem w zwojach i, ewentualnie po chlorowaniu i usunieciu nadmiaru ka¬ pieli, nawija sie na mokro na snowadlo, na którym poddaje sie dalszej obróbce.
4. 4. Sposób wedlug zastrz. 1 — 3, zna¬ mienny tym, ze surowe lyko zielone obrabia sie w mieszaninie z innymi wlóknami przedzalniczymi.
5. 5. Sposób wedlug zastrz. 1 — 4, zna¬ mienny tym, ze ciecz obrabiajaca przepu¬ szcza sie przez material w kierunku pro¬ mieni naczynia, w którym sie przeprowa¬ dza obróbke.
6. 6. Urzadzenie do wykonywania sposo¬ bu wedlug zastrz. 1 — 5, znamienne tym, ze stanowi naczynie (1), w którym znaj¬ duje sie cylindryczna lub lekko stozkowa dziurkowana rura (2), zaopatrzona u gó¬ ry w nastawna pokrywe (12), posiadajaca tuleje (11), która zamyka dziurki rury do¬ plywowej (2) w zaleznosci od wysokosci materialu obróbkowego, znajdujacego sie w naczyniu (1).
7. 7. Urzadzenie wedlug zastrz. 6, zna¬ mienne tym, ze tuleja (11) sklada sie z dwóch rur umieszczonych jedna w drugiej i stanowiacych zespól teleskopowy. I. G. Farbenindustrie Aktiengesellschaft Zastepca: M. Skrzypkowski rzecznik patentowy MUK. M. AMT. CttftNIMMWAM M6Do opisu patentowego Nr 30221 -¦-G PL