Wynalazek dotyczy takiej przekladni iloczynowej, w której bryla krzywiznowa, obracana okolo pewnej osi, wprawia czuj¬ nik, przylegajacy do jej powierzchni, w ruch, wyznaczony odlegloscia punktów tej powierzchni od tej osi, przy czym odle¬ glosc ta odpowiada iloczynowi okreslonej funkcji spólrzednej katowej, mierzonej o- kolo osi obrotu bryly krzywiznowej, przez okreslona funkcje spólrzednej liniowej, mierzonej wzdluz tej osi. Przekladnie takie stosuje sie czesto w przyrzadach do pro¬ wadzenia ognia.Dotychczas wykonywano je zawsze tak, ze bryla krzywiznowa zarówno okolo osi obraca sie o kat, proporcjonalny do argu¬ mentu jednego czynnika, jak i wzdluz niej przesuwa o dlugosc, proporcjonalna do ar¬ gumentu drugiego, natomiast czujnik tylko sie obraca okolo osi, równoleglej do osi bryly krzywiznowej, o kat, odpowiadajacy iloczynowi, albo przesuwa prostopadle do niej o odpowiadajaca mu dlugosc. Budowa taka ma wady, z których najwazniejsza polega na tym, ze poslugiwanie sie prze¬ kladnia wymaga przezwyciezania tarcia nie tylko obrotu, ale i posuwu; dlatego przy smarowaniu nie dosc starannym i nie¬ zupelnej ochronie przed kurzem bryla krzywiznowa latwo sie zacina, a w kazdym razie jej poruszanie wymaga sily stosun¬ kowo znacznej w celu przezwyciezenia tar¬ cia poslizgowego bryly krzywiznowej; wy¬ miar przekladni wzdluz osi bryly krzywiz¬ nowej jest ponadto stosunkowo znaczny.Przedmiotem wynalazku jest ulepsze-nie przekladni, pozwalajace usunac te bra¬ ki. Polega ono na jej wykonaniu takim, iz bryla krzywiznowa iyjko sie obraca okolo swej osi o kat, proporcjonalny do argu¬ mentu jednego czynnika, czujnik zas obra¬ ca sie zarówno okolo osi, prostopadlej do osi bryly, o kat, odpowiadajacy argumen¬ towi drugiego czynnika, jak i okolo osi, równoleglej do osi bryly, o kat, odpowia¬ dajacy iloczynowi. Podczas gdy w prze¬ kladni znanej czujnik ma wzgledem bryly krzywiznowej co najmniej jeden ruch pro¬ stoliniowy, to w przekladni wedlug wyna¬ lazku wszystkie ruchy sa obrotowe. Przy poslugiwaniu sie przekladnia wystepuje dzieki temu jedynie tarcie obrotu, dajace sie przez zastosowanie lozysk kulkowych lub walkowych zredukowac nawet tylko do tarcia toczenia. Uksztaltowanie powierzch¬ ni bryly krzywiznowej wymaga oczywiscie uwzglednienia krzywizny toru konca czuj¬ nika, podobnie jak w przekladni znanej u- wzgledniano ja w przypadku jego obrotu.Krzywizne te mozna z reguly ograniczyc umieszczajac poprzeczna os obrotu czujni¬ ka dalej od osi obrotu bryly krzywiznowej, niz os do niej równolegla.Rysunek przedstawia przyklad prze¬ kladni wedlug wynalazku. Fig. 1 przedsta¬ wia ja w widoku z góry, fig. 2 — w wido¬ ku bocznym w kierunku strzalki A na fig- 1.Bryle krzywiznowa a obraca walek g slimakiem / za posrednictwem slimacznicy e okolo osi d w dwóch lozyskach 6, usta¬ wionych na plycie c. Na walku h, równo¬ leglym do osi d i obracajacym sie w dwóch lozyskach i, osadzona jest slimacznica k, napedzana slimakiem m, osadzonym na walku /. Na walek h nasadzony jest obro¬ towo palak n, zakonczony kólkiem zeba¬ tym o; palak ten stanowi zarazem lozysko prostopadlego do walka h czopa p wycin¬ ka slimacznicowego q. Z wycinkiem q za¬ zebia sie slimak r, osadzony na walku h.Do wycinka q przymocowany jest czujnik s, zakonczony kulka t, dociskana do po¬ wierzchni bryly krzywiznowej a sprezyna srubowa u, wstawiona pomiedzy palak n a plyte c.Powierzchnia bryly krzywiznowej a z uwzglednieniem krzywizny luków v, w, stanowiacych tory kulki t, ma ksztalt ta¬ ki, iz kat obrotu czujnika s okolo osi wal¬ ka h odpowiada iloczynowi pewnej okre¬ slonej funkcji kata obrotu tej bryly okolo osi d przez pewna okreslona funkcje kata obrotu czujnika s okolo osi czopa p. A po¬ niewaz obrót walka g pociaga za soba ob¬ rót bryly krzywiznowej a okolo osi d, przy czym kulka t przesuwa sie po jej po¬ wierzchni w plaszczyznie, prostopadlej do osi d, obrót walka / pociaga za soba obrót czujnika s okolo osi czopa p, przy czym kulka i przesuwa sie po powierzchni bryly krzywiznowej a wzdluz jej osi, obrót zas czujnika s okolo osi walka h pociaga za soba obrót palaka n.Obrót .palaka n okolo osi walka h (przy nieruchomym walku l) pociaga za soba — wskutek zazebienia wycinka slimacznico¬ wego q ze slimakiem r, w tym przypadku nieruchomym — równiez pewien obrót czujnika s okolo osi czopa p, co tez wy- maga uwzglednienia w uksztaltowaniu po¬ wierzchni bryly krzywiznowej a. Kat obro¬ tu palaka n odpowiada iloczynowi odpo¬ wiednich funkcji dwóch ruchów, wprowa¬ dzanych do przekladni walkami g, L Ilo¬ czyn ten pobierac mozna z kólka zebate¬ go o. PL