Przedmiotem wynalazku niniej szego jest maszyna, umozliwiajaca dokladne o- strzenie nozy do krajania buraków lub po¬ dobnych ostrzy.Na rysunku uwidoczniono przyklad wykonania maszyny wedlug wynalazku.Fig. 1 przedstawia maszyne w widoku z przodu, fig. 2 — w widoku z boku, fig. 3 — jedna z glowic maszyny w zwiekszonej po- dzialce i w widoku z przodu, fig. 4 — glo¬ wice te w przekroju wzdluz linii 4 — 4 na fig. 3, fig. 5 — szczególy tej glowicy, fig. 6 — glowice w rzucie poziomym, fig. 7 — 10 uwidoczniaja niektóre szczególy, fig. 11 przedstawia maszyne w przekroju wzdluz linii 11 — 11 na fig. 1, fig. 12 — czesc maszyny w rzucie pionowym, fig. 13 — 15 uwidoczniaja w perspektywie no¬ ze do krajania buraków i ich naostrzone ostrza wzglednie schemat ostrzenia tych ostrzy.Na wydrazonej ostoi 1 osadzony jest silnik elektryczny 2 (fig. 2), uruchomiaja¬ cy za pomoca walu 3 przekladnie umie¬ szczona w oslonie 4. Oslona ta jest umie¬ szczona w przyblizeniu w srodkowej cze¬ sci górnej powierzchni ostoi 1. Wzmian¬ kowana przekladnia jest utworzona ze sli¬ maka 5 (fig. 11), zazebiajacego sie z kolem slimakowym 6 osadzonym na wale 7, któ¬ ry przechodzi przez scianki oslony 4 i o- piera sie w lozyskach 8, 8 (fig. 1). Na kon¬ cach walu 7 umieszczone sa obracajace sie pilniki 9, sluzace jako narzedzia do o-strzenia. Mozna jednak stosowac, zalez¬ nie od ksztaltu ostrzonego nozaf narzedzia innego rodzaju, np. tarcze do szlifowania.Kolo 11 (fig. 2), umieszczone na wale 3 pomiedzy silnikiem 2 a oslona 4, umoz¬ liwia szybkie zmniejszanie szybkosci obro¬ tów pilników, a mianowicie w razie hamo¬ wania kola recznia/ Wzdluz bocznych powierzchni ostoi 1 i w przyblizeniu w plaszczyznach przepro¬ wadzonych przez konce walu 7 osadzone sa wsporniki 12, podtrzymujace glowice robocze, skladajace sie z narzadów do za- mocowywania ostrzonego noza i z mecha¬ nizmu doprowadzajacego ostrza noza do narzedzia ostrzacego. Polozenie wsporni¬ ków w kierunku pionowym moze byc regu¬ lowane za pomoca sruby 10, a do ustalania ich w pozadanym polozeniu sluza sruby 20.Nai górnym koncu kazdego wspornika osadzone sa drazki prowadnicze 13, wzdluz których przesuwa sie suport 14.Przez otwór nasady 15 tego suportu (fig. 3) przeprowadzona jest sruba 16, obraca¬ jaca sie we wsporniku 12 i zaopatrzona na przednim koncu w kolo 17, podczas obro¬ tu którego suport jest przesuwany wzdluz drazków prowadniczych 13. Na jednym z drazków prowadniczych umieszczony jest pierscien 18, o który opiera sie jeden ko¬ niec sprezyny 19, podczas gdy jej drugi koniec przylega do nasady suportu 14.Sprezyna ta, której napiecie zalezy od po¬ lozenia^ suportu na drazkach prowadni¬ czych 13, zapobiega powstawaniu luzu po¬ miedzy gwintem sruby 16, a odpowiednim gwintem nasady 15.Przez uszka 21 i 22 (fig. 3 i 4) suportu 14, skierowane w góre, jak tez przez uszka 24, plyty 25 przeprowadzone sa drazki pro¬ wadnicze 23, po których plyta 25 jest prze¬ suwana w poprzek suportu 14. Osiaga sie to za pomoca sruby, osadzonej w uszkach plyty 25 i obracanej kolem 27. Te drazki prowadnicze sa przeprowadzone przez su¬ port 14 tak, iz przy obracaniu kola 27 ply¬ ta 25 przesuwa sie w kierunku podluznym maszyny. Sprezyna 30, umieszczona pomie¬ dzy uszkami 22 i 24, zapobiega powstawa¬ niu luzu w gwintach. Poniewaz drazki pro¬ wadnicze 23 i 13 sa skierowane wzgledem siebie pod katem prostym, mozliwe jest przeto przesuwanie plyty 25 w kierunku podluznym ostoi /, jak tez w jej kierunku poprzecznym, a wiec prostopadle i równo¬ legle do walu 7 pilników.Uszka 22 suportu 14 (fig. 4) sluza rów¬ niez jako lozyska walu obrotowego 26, polaczonego za pomoca odpowiedniej prze¬ kladni z walem 7. Slimak 28, osadzony na wale 26 (fig. 3), zazebia sie z kolem ze¬ batym 29, zaklinowanym na dolnym kon¬ cu walu pionowego 31 (fig. 4). Wal ten jest przeprowadzony przez ostoje (fig. 2 i 4), skladajaca sie z plyt pionowych 32 i laczacych je plyt poziomych 33, 34. Zespól plyt 32 — 34 obraca sie na plycie 25 na¬ okolo walu 31. Plyty 33, 34 sa zaopatrzone w lozyska 35, 36 do walu 31.Na wale 31 umieszczona jest pomiedzy plytami 33, 34 tarcza kciukowa 37, a na jego górnym koncu — tarcza kciukowa 38, wspólpracujaca z krazkiem 39, który jest osadzony na drazku 41, przesuwanym przy obrocie tarczy 38 wzdluz zespolu plyt 32 — 34. Drazek 41 jest przeprowa¬ dzony przez ramie 42 plyty 43 (fig. 4), która przesuwa sie w prowadnicy 44 z wy¬ cieciem o ksztalcie ogona jaskólczego (fig. 3),, wykonanej w ramieniu 45 zespolu plyt 32 — 34. Koniec drazka 41, przechodzacy przez ramie 42, jest zaopatrzony w gwint oraz w nakretke 46, pomiedzy która a ra¬ mieniem 42 osadzona jest sprezyna 47; pomiedzy nakretka 48a, nasrubowana na drazek 41 i przylegajaca do wewnetrznej powierzchni ramienia 42, a zespolem plyt 32 — 34 umieszczona jest sprezyna 48.Napiecie tych sprezyn jest regulowane za pomoca nakretek 48a, 46 tak, aby krazek 39 przylegal stale do powierzchni obwo- — 2 —dowej tarczy kciukowej 3& Przy obrocie walu 31 plyta 43 przesuwa sie w prowad¬ nicy 44 ruchem zwrotnym, W prowadnicy 44 umieszczona jest wkladka 49, której polozenie jest regulo¬ wane za pomoca odpowiedniej sruby i któ¬ ra sluzy do wyrównywania niedokladnosci powstajacych przy dluzszym dzialaniu prowadnicy (fig. 3).Plyta 43 jest zaopatrzona na kazdym z jej konców w ramiona 53 skierowane w góre (fig. 3). Na wale 54 osadzona jest podstawa 55 na nóz ostrzony, skladajaca sie z plyty 56, zaopatrzonej w wystepy 57, które opieraja sie o wal 54 i otaczaja cze¬ sciowo ten wal. Kazdy wystep 57 posiada ramie 58 z krazkiem 59, który przylega do dolnej powierzchni walu 54 (fig. 4), wsku¬ tek czego plyta 56 moze obracac sie nao¬ kolo tego walu. Czop 63, zamocowany w plycie 56, przechodzi przez wciecie 62, wykonane w plycie 61, przy czym trzpien 64 czopa 63 zapobiega przesuwaniu sie srodkowej czesci plyty 61 w góre, W prze¬ dnim koncu plyty 61 umieszczona jest sru¬ ba 65, obracana za pomoca rekojesci 66, wskutek czego przy dociskaniu konca sru¬ by do plyty 56 plyta 61 opiera sie o trzpien 64, a jej tylny koniec przesuwa sie ku ply¬ cie 56. Tylny koniec plyty 56 posiada wciecie na ostrzony przedmiot, a miano¬ wicie nóz 67 do krajania buraków, który przy przesuwaniu tylnego konca plyty 61 w dól zostaje zamocowany pomiedzy ta plyta a plyta 56.Na tylnym koncu plyty 56, a mianowi¬ cie na jej dolnej powierzchni zamocowana jest plyta 68, zaopatrzona w ramie, które sluzy jako podpora noza 67. Plyta 68 prze¬ chodzi wzdluz calej szerokosci plyty 56, przy czym górna powierzchnia ramienia plyty 68 posiada uzebienie, odpowiadaja¬ ce uzebieniu dolnej powierzchni noza 67.Uzebienia te zapobiegaja przesuwaniu sie w poprzek noza zamocowanego! pomiedzy plytami 56 i 61. Przedni koniec plyty 68 posiada ksztalt zebatki 69 (fig. 10)t któr* wraz z mechanizmem: zapadkowym* (opisac nym ponizej) sluzy do przesuwania plyty 56 w kierunku podluznym noza 67.Na tylnym koncu drazka 72, obracaja¬ cego sie naokolo czopa 73 plyty 43, umieL szczony jest krazek 71, podpierajacy prze* dni koniec plyty 56; przez przedni koniec drazka 72 przeprowadzona jest sruba 74, zamocowana w plycie 43. Pomiedzy górna powierzchnia drazka 72 a kólkiem 76 na¬ sunieta jest na srube 74 sprezyna 75, któ^ ra stara sie obrócic przedni koniec drazka w dól, wskutek czego przyciska krazek 7/ do dolnej powierzchni plyty 56i- Regulowa¬ nie napiecia sprezyny 75 osiaga sie przez odpowiednie wsrubowanie sruby 74 w ply¬ te 43, przy czym do ustalania powozenia sruby sluzy nakretka 77. Nacisk krazka 71 na dolna powierzchnie plyty 56 powoduje obracanie sie jej tylnego konca w góre, przy czym nóz 67 zostaje przycisniety do; listwy 78 (fig. 5), umieszczonej pomiedzy plytami 32.Listwa 78 jest osadzona wzgledem pil¬ nika 9 tak,, iz przy obrocie plyty 56 naoko¬ lo walu 54 nóz 67 przylega do listwy 78y nie styka sie wiec z pilnikiem 9 (iig. 5).Do przesuwania noza w góre i odpowiedz niego regulowania polozenia pilnika slu¬ zy nastepujace urzadzenie. Pomiedzy ply¬ tami 32 obraca sie plyta 79, a mianowicie naokolo czopów 81, które sa wsrdbowane w plyty 32 i których stozkowe kosce sa wsuniete w wydrazenia plyty 79 (fig. 5^ 6K Na tylnych brzegach plyty 79, a mianowi¬ cie w ich czesci srodkowej umieszczone sa wystepy 82, skierowane w jjófle "*w takief odleglosci jeden od drugiego* iz pomiedzy nimi moze byc umieszczony pilnik 9.Wzdluz wewnetrznych, po«vróettEdini wysy¬ pów 82 osadzona jest plytka 83, której górna powierzchnia jest scieta ukosnie i zaopatrzona w uzebienie 8* (iig. 9fo ottpo* wladajace uzebieniu dolne} powierzchni noza 67. Boczne powierzchnie zebów 84 — 3 —sa naciete na ksztalt pilnika/ We wcieciach wystepów 82 umieszczone sa wkladki 85, które przy obracaniu sie plyty 79 w góre (fig. 4), przylegaja do ostrzy noza 67 i wraz z plytka 83, zazebiajaca sie z dolna powierzchnia noza, ustalaja jego polozenie wzgledem pilnika.Plyta 79 jest zaopatrzona na tylnym koncu w ramie 86, skierowane w dól, które sluzy do usuwania opilek z wewnetrznej powierzchni glowicy maszyny; w celu do¬ prowadzania opilek do zewnetrznej po¬ wierzchni ramienia 86 powierzchnia 87 plyty 79 pomiedzy wystepami 82 jest scie¬ ta ukosnie. Na dolnym koncu ramienia 86 zamocowany jest krazek 88, wspóldzialaja¬ cy z tarcza kciukowa 37; przy obrocie tej tarczy plyta 79 podnosi sie wzglednie opa¬ da. Czynna powierzchnia tarczy 37 jest przedstawiona na fig. 8, przy czym liczba 89 oznacza jej czesc o wyzszym poziomie, a liczba 91 — czesc o nizszym poziomie.Do przesuwania podstawy 55 sluzy pret 92, osadzony przesuwnie w zespole plyt 32 — 34 i zaopatrzony w zapadke 93, zazebiajaca sie z zebatka 69 (fig. 4 i 10) i obracajaca sie naokolo czopa 94 preta 92.Sprezyna 90 stara sie obrócic zapadke w góre. Do regulowania polozenia zapadki 93 wzgledem zebatki 69 sluzy sruba 96.Na jeden koniec preta 92 dziala sruba 97 (fig. 3), wsrubowana w górne ramie draz¬ ka 98, obracajacego sie naokolo czopa 99, który jest zamocowany w wystepie zespo¬ lu plyt 32 *— 34. Dolne ramie drazka 98 posiada wystep 101 z krazkiem 102, wspóldzialajacym z obwodowa powierzch¬ nia tarczy kciukowej 37. Do regulowania wielkosci wahan drazka 98 wzgledem pre¬ ta 92 sluzy wystep 103 i sruba 104. Ksztalt powierzchni obwodowej tarczy kciukowej 37 jest uwidoczniony na fig* 8, przy czym krazek 102 znajduje sie w krancowym ze¬ wnetrznym polozeniu w stosunku do osi tarczy 37, oznaczonym polozeniem sruby 104 (fig. 3)„" Przy obrocie tarczy kciuko¬ wej 37 drazek odchyla sie, przy czym ka¬ towe przesuniecie sie drazka odpowiada odleglosci sruby 104 od wystepu 103.Sprezyna 105 (fig. 6) sluzy do powodowa¬ nia sprezystego przylegania preta 92 do sruby 97, wskutek czego przy odchylaniu sie drazka 98 pret 92 przesuwa sie ruchem zwrotnym i powoduje przesuwanie sie plyty 56 wzdluz noza. Jak wynika z fig. 10, uzebienie 69 zebatki odpowiada uze¬ bieniu plyty 68, a wiec i uzebieniu dolnej powierzchni noza 67. Z fig. 13 i 14 widocz¬ ne jest, iz uzebienia te sa wykonane rów¬ niez odpowiednio do szerokosci rowków górnej powierzchni noza, które przebiega¬ ja od przedniej krawedzi ostrzy noza ku ich tylnej krawedzi. Jezeli wiec pret 92 przesunie plyte 56 o odleglosc, odpowia¬ dajaca szerokosci jednego zeba zebatki 69, nóz przesunie sie o szerokosc jednego jego rowka.Urzadzenie wedlug wynalazku dziala w sposób nastepujacy. Nóz zamocowuje sie na plycie 56, przy czym dokladne poloze¬ nie noza wzgledem pilnika 9 osiaga sie wskutek zazebienia sie plytki 68 z dolna powierzchnia noza. Przy polozeniu przed¬ stawionym na fig. 4 przesuwanie noza ku pilnikowi 9 wzglednie oddalanie noza od niego jest dokonywane przez obracanie sruby 16, podczas; gdy do przesuwania no¬ za w kierunku poprzecznym pilnika sluzy kolo 27. Aby obrócic nóz kolo walu 31 w celu nadania mu pewnego katowego polo¬ zenia wzgledem pilnika 9, nalezy rozluz¬ nic sruby 106 (fig. 6) przechodzace przez lukowe otwory 107 plyt 33 i 25. Sruby 97 i 104 (fig. 3), umozliwiaja regulowanie przesuwów noza 67, dokonywanych za¬ padka 93 i zebatka 69 (fig. 4).Na fig. 4 uwidoczniono nóz 67 w polo¬ zeniu, w którym przylega on do pilnika 9, przy czym tarcze kciukowe 37 i 38 i krazki 39, 88, 102 znajduja sie w polozeniu przedstawionym na fig. 8. Krazek 39 przy¬ lega do czesci tarczy kciukowej 38 o naj- — 4 —wiekszej srednicy. Przy obrocie tarczy w kierunku strzalki krazek 39 ustawia sie w polozenie poza odsada tarczy 38, wskutek czego drazek 41 zostaje zwolniony i prze¬ sunie sie dzieki dzialaniu sprezyny 48 w prawo wraz z plytami 43 i 56. Podczas te¬ go przesuwu nóz zostaje odsuniety od pilnika 9, opiera sie jednak w dalszym ciagu o plytke 83, przy czym dzieki odpo¬ wiedniemu wykonaniu bocznych powierzch¬ ni zebów 84 (fig. 9) ostrza noza ulegaja na dolnej powierzchni szlifowaniu. Natych¬ miast po zwolnieniu krazka 39 krazek 88 osiaga polozenie w czesci 91 powierzchni tarczy kciukowej 37, nóz 67 obraca sie wiec w dól tak, iz przylega do listwy 78, pod¬ czas gdy zebatka 69 zazebia sie z zapadka 93. Polozenie to przedstawiono na fig. 5.W tym polozeniu zewnetrzna powierzchnia obwodowa tarczy kciukowej 37 dziala na krazek 102, wskutek czego' plyta 56 prze¬ suwa sie o jeden zab i nadaje nastepujacej czesci ostrza noza pozadane polozenie wzgledem pilnika 9. Tarcza kciukowa 37 przesuwa nastepnie plyte 79 ponownie w polozenie wedlug fig. 4, przy czym nóz obraca sie w góre dzieki obracaniu sie ply¬ ty 56 naokolo walu 54. Po osiagnieciu przez plyte 79 pierwotnego polozenia tar¬ cza kciukowa 38 powoduje przesuniecie sie drazka 41 w lewo (fig. 4), a wraz z nim plyty 56 tak dlugo, az nóz zetknie sie z wkladka 85 i osiagnie polozenie, w któ¬ rym pilnik moze dzialac ponownie. Spre¬ zyna 47 zapobiega przy tym niepozadane¬ mu dalszemu przesuwaniu sie drazka 41 w lewo, skoro nóz osiagnie wzmiankowane polozenie. Wkladki 85 sa wykonane tak (fig. 6), iz przylegaja do scian rowków górnej powierzchni noza, pomiedzy który¬ mi dziala pilnik 9; powierzchnie wkladek przeciwlegle nozom sa wiec odpowiednio wciete.Skoro zebatka 69 zostala podczas obro- 4u plyty 79 w góre zwalniana przez zapad¬ ke 93x plyta 56 moz^ obracac sie w dowol¬ nym kierunku, Sprezyna 75 przyciskal nóz silnie do zazebionej górnej powierzchni plytki 83, a poniewaz uzebienie tej po¬ wierzchni odpowiada dokladnie uzebieniu dolnej powierzchni noza, polozenie noza ustala sie w zazebieniu plytki 83 podczas regulowania polozenia plyty 56 na draz¬ ku 54. Skioro polozenie plytki 83 wzgledem pilnika 9 zostalo ustalone ostatecznie, po¬ lozenie noza na plytce 83 zostaje uregu¬ lowane samoczynnie i ze scisla (mikrome- tryczna) dokladnoscia, wyrównywa sie przy tym ewentualnie niedokladnosci dzia¬ lania kciuka, wskutek czego nóz w kaz¬ dym przypadku ledzie ustalony dokladni? wzgledem narzedzia ostrzacego.Pilnik dziala tak dlugo, jak dlugo kra¬ zek 39 przylega do tarczy kciukowej 37, po czym nóz zostaje odsuniety od pilnika, plyta 79 przesuwa sie w dól, doprowadza¬ jac nóz do listwy 78 i zwalniajac go od na¬ cisku plytki 83. Nastepnie plyta 56 obraca sie, obracajac ponownie plyte 79 w góre i doprowadzajac nóz do pilnika. Plyta 79 i plytka 83 sluza wiec do ustalania polozen noza wzgledem pilnika 9 podczas ostrze¬ nia.Ksztalt noza, stosowanego ogólnie, jest przedstawiony na fig, 13, a fig. 14 i 15 wyjasniaja sposób ostrzenia go. Próby wy¬ kazaly, iz przy ostrzeniu w warsztatach polowych korzystne jest wykonywania ostrzenia kazdego rowka w trzech okre¬ sach. Jeden okres odpowiada ostrzeniu powierzchni kreskowanej (fig. 14), drugi okres — ostrzeniu odpowiedniej po¬ wierzchni po przeciwleglej stronie rowkaj a podczas trzeciego okresu ostrzy sie dno o ksztalcie litery V, nie obrobione podczas poprzednich okresów. Z fig. 15, na której powierzchnie te oznaczono literatmi A, B, C, widac, w jaki sposób pilnik 9 dziala na nóz podczas ostrzenia!. Ostrzenie pbf wierzchni A i B powinno byc dokoirywanfe przed ostrzeniem powierzchni C Sposób teti umozliwia stosowanie jednego narze- — 5 —4zia ostrzacego do nozy o rozmaitych wy¬ miarach.Ostrzenie w wytwórni nozy i wytwarza¬ nie ostrzy wykonywa sie w dwóch okre¬ sach, a mianowicie ostrzy sie w jednym to¬ ku calkowita wewnetrzna powierzchnie rowka od jego górnego konca do dna.Ewentualnie mozna przed ostrzeniem zmniejszyc na przednim koncu noza gru¬ bosc dna rowków.Próby wykazaly, iz osiaga sie korzyst¬ ne wyniki, jezeli przy ostrzeniu w trzech okresach narzedzie ostrzace podczas obróbki powierzchni A i B obraca sie w kierunku przeciwnym do obrotu wska¬ zówki zegarowej, a ostrzenie dna C odby- "wa sie przy obrocie narzedzia ostrzacego w kierunku obrotu wskazówki zegarowej.Osiaga sie to za pomoca silnika nawrotne- go 2, przy czym zapobiega sie zmianie kie¬ runku przesuwów mechanizmu, doprowa¬ dzajacego nóz do narzedzia ostrzacego, przez umieszczenie pomiedzy walami 26 i 7 przekladni nawrotnej, przedstawionej na fig. 11 i 12. Przekladnia ta sklada sie z kola 108 zaklinowanego na wale 7 i zaze¬ biajacego sie z kolem 109 osadzonym na ostoi Ul. Na drazku 113, obracajacym sie w ostoi 111 naokolo czopa 112, umieszczo¬ ne sa kola 114, 115 zazebiajace sie jedno z drugim, przy czym przy polozeniu draz¬ ka 113, uwidocznionym na fig. 11, kolo 114 zazebia sie równiez z kolem 108, a skoro drazek obróci sie w drugie poloze¬ nie krancowe, kolo 114 zazebia sie z kolem 116 osadzonym na ostoi Ul. Kolo 115 za¬ zebia sie pnzy wzmiankowanych poloze¬ niach drazka 113 z kolem 116 wzglednie 109. Skoro kola 114, 115 zazebiaja sie z kolami 108, 116 to kolo 116 obraca sie w jednym kierunku, podczas gdy po obróce¬ niu drazka 113 tak, iz kola 114, 115 zaze¬ biaja sie z kolem 109 wzglednie 116, to ko¬ lo 116 bedzie sie obracalo w kierunku przeciwnym. Kolo 116 jest osadzone na -wale 117 wraz z kolem lancuchowym 118, polaczonym lancuchem 119 z kolem lan¬ cuchowym 121 zaklinowanym na wale 122, który jest osadzony w ostoi 111. Na wale tym osadzone sa równiez kola lancuchowe 123, 125 (fig, 12), uruchomiajace za pomo¬ ca lancuchów 124 kola lancuchowe 126, 127, zaklinowane na wale 26. Osiaga sie w ten sposób zmiane kierunku obrotu na¬ rzedzia ostrzacego. Drazek 113 posiada kciuk 128, który sluzy do ustalania go w pozadanym polozeniu. PL