Wynalazek niniejszy polega na napa¬ waniu, wypelnianiu lub drukowaniu tkanin lub przedzy, w dalszym ciagu niniejszego opisu zwanych materialami wlókienniczy¬ mi, celuloza, jej pochodnymi albo jej zwiazkami. Sposób ten opiera sie na spo¬ strzezeniu, ze materialy wlókiennicze na¬ bieraja dodatnich wlasciwosci, gdy celulo¬ za, jej pochodne albo jej zwiazki osiadaja na wlóknach materialu albo wewnatrz nich w postaci piany, w która przemienia sie roztwór celulozy, jej pochodnych albo jej zwiazków przed traktowaniem materialów wlókienniczych.Dodatnie wlasciwosci materialów wló¬ kienniczych wyplywajace z napawania sposobem wedlug wynalazku sa np. naste¬ pujace: ladny wyglad, przyjemne, cieple i mile uczucie przy dotyku, puszystosc, miekkosc oraz bardzo maly ciezar wlasci¬ wy. Wynalazek polega na wytwarzaniu piany ze wzmiankowanego roztworu lub masy.Zalete wynalazku stanowi, ze pomimo nadzwyczaj gabczastego lub pienistego sta¬ nu celuloza, jej zwiazki albo jej pochodne lacza sie tak dokladnie z materialem wlókienniczym, ze odpornosc produktów koncowych na wycieranie, zginanie i pra¬ nie jest bardzo znaczna nawet i wtedy, gdyznaoana iksd 4niaemJaych materialów wy¬ pelniajacych (np, talku lub glinki chin¬ skiej) zostaje wprowadzona da iri£sy lub * roztworu przed jego przemia^wpiane.W celu osiagniecia zaiaje*zonego efektu wedlug wynalazku mozna stosowac celu¬ loze w odpowiednim roztworze, np. w roz¬ tworze amoniakalno-miedziowym, w roz¬ tworze chlorku cynku lub w mieszaninie roztworu sody zracej i guanidyny albo mocznika lufy tiomocznika ajbpianego odpo¬ wiedniego zWiazkii, pochodnego amtfnik- kalnego C02 lub CS2; w roztworze tiocy- j aniami, np. tiocyjarSanu wagni^wego; od* powiednim roztworze produktów przemia¬ ny, utleniania 1uh redukcji celulozy albo celulozy merceryzowanej, jednym slowem roztwory r. wszystkich surowców celulozo¬ wych, które stosuje sie w przemysle do. otrzymywania roztworów celulozy hib jej odpowiednich pochodnych, jak np. odpo¬ wiednie estry celulozy nizszego stopnia estryfikacji lub odpowiedni eter celulozy, np, eter etylowy lvb metylowy nifikiegp stopnia eteryzacji celulozy, odpowiedni N - podstawiony tiouretan celulozy, np. fenylo - tio - uretan celulozy lub ksanto- genian celulozy (wiskoze), t. j. ksantoge- niany celulozy lub jej produkty przemiany, redukcji lub utleniania; na ogól wszelkie surowce celulozowe stosowane jako mate¬ rialy pokrewne do otrzymywania ksanto- genianu celulozy (wiskozy) lub innych po¬ chodnych celulozy zawierajacych grupe /° C=S , nP' kwasu tluszczowo-ksantogeno- wego celulozy, lub produktu, otrzymane¬ go sposobem wedlug patentu Nr 15 163 przez traktowanie ksantogenianu celulozy {wiskozy) lub innego zwiazku celulozy /° zawierajacego grupe C—S halogenowa \sATd pochodna dwu- lub wielowartosciowego alkoholu lub jednym lub kilkoma odczyn¬ nikami nadajacymi sie do traktowania wi¬ simy wedlug patentu Nr 14 073, patentów "NjNfr 191^ 19 693, 20 536 oraz patentu Nr 20 957, lutt roztworu otrzymanego przez ksantogenowante odpowiedniego eteru ce¬ lulozy lub innego zwiazku celulozy, np. jednego lub kilku produktów otrzymanych wedlug patentów NNr 15 127, 15 062, 15 806, 15 788, 17 575 oraz patentów an¬ gielskich Nr 357 167 i Nr 390 519.Roztwór albo ora^ celulozowa prze- mienid sie w piane srodkami mechaniczny- mi, np. przez gwaltowne mieszanie lub ubi¬ janie, przez wdnuichiwanie albo przedmu¬ chiwanie silnego strumienia powietrza lub innego gazu, lub innym znanym sposobem otrzymywania piany. Dotychczasowe pró¬ by dowiodly jednak, ze jest rzecza baixlzo trudna, a czasami wrecz niemozliwa, prze¬ mienic za pomoca srodków wylacznie me¬ chanicznych wspomniane roztwory lub ma¬ sy w gesta, obfita i trwala piane, która z latwoscia uzyskuje sie stosujac w polacze¬ niu ze srodkami mechanicznymi substancje sluzace do wytwarzania piany i nalezace do grupy saponin, np. saponine, kwilaine (kwilaino-saponine), gitagine (saponine z agrostemma gjthago) lub podobne; protei¬ ny, produkty redukcji protein, takie jak peptony lub albumozy; mydla i solvenol w obecnosci weglanu sodu lub bez niego, olej monopolowy^ olej turecki, mydlo monopo¬ lowe i barwniki nadajace sie do* wytwarza¬ nia piany.Nalezy zaznaczyc, ze pienisty stan re«w tworu lub masy jest jedynym czynnikiem przyczyniajacym sie do uzyskania wiek¬ szej objetosci, miekkosci, delikatnosci i tym podobnych wlasciwosci produktów koncowych, wskutek czego tez najistotniej¬ sza cecha wynalazku jest dokladna prze* miana w piane lub tez uzyskanie bardzief lub mniej gestej piany. Z powyzszego wy¬ nika, ze korzystnie jest dokonywac prze¬ miany roztworu lub masy w piane za po* moca substancji sluzacych do jej wyttora- - 2 -rzania, w polaczeniu ze srodkami mecha¬ nicznymi, które same przez sie nie dalyby takich wyników, jakie mozna uzyskac przez zastosowanie czynników wytwarzaja¬ cych piane. Korzystne jest równiez doko¬ nywanie przemiany roztworu lub masy w piane w ten sposób, aby osiagnela ona pewna gestosc i utrzymala swa konsysten¬ cje pienista, gestosc i objetosc przez czas dluzszy.Poniewaz w pianie ciecz jest czynni¬ kiem rozpraszajacym, przy czym stan roz¬ proszenia uzyskuje sie w fazie gazowej, wiec przy przemianie roztworu lub masy w piane niezbedna jest w nich obecnosc gazu.Korzystnie jest stosowac do tego celu po¬ wietrze, lub inny gaz, jak np. azot, wodór albo dwutlenek wegla.Jest rzecza jasna, ze podczas traktowa¬ nia materialów wlókienniczych wedlug wy¬ nalazku we wszystkich przypadkach, w których stosuje sie nierozpuszczalne w wo¬ dzie lub w lotnych organicznych rozpu¬ szczalnikach roztwory celulozy lub produk¬ ty przemiany celulozy lub pochodne celu¬ lozy, nalezy celuloze lub te produkty rege¬ nerowac albo stracac za pomoca odpowied¬ nich odczynników stracajacych lub koagu- lujacyeh, które w razie potrzeby moga równiez dzialac jako czynniki, nadajace plastycznosc swiezo skoagulowanemu ma¬ terialowi.Ponizej podano kilka przykladów wy¬ konania wynalazku.Przyklad 1. a) 18 czesci mydla marsylskiego roz¬ puszczonego w 720 czesciach wody dodaje sie do 1 428 czesci wiskozy otrzymanej ze 100 czesci celulozy i zawierajacej okolo 6,5% stracalnej celulozy i 8% sody zracej.Mieszanine te filtruje sie trzykrotnie przez bawelne, po czym roztwór przelewa sie i ubija az do powstania gestej i sztywnej piany.Tkanine bawelniana napojona w znany sposób jedno- lub kilkakrotnie (wzglednie z przerwami w celu wysuszenia) w urza¬ dzeniu t mieszadlem piana otrzymana w powyzszy sposób zostawia sie w stanie wil¬ gotnym lub natychmiast po wysuszeniu wprowadza do jakiejkolwiek kapieli stra¬ cajacej stosowanej zwykle w sposobie wiskozowym, np. kapieli Miilkr'a zawiera¬ jacej w litrze 160 g monohydratu kwasu siarkowego i 320 g siarczanu sodu lub 100 czesci monohydratu kwasu siarkowego i 160 czesci siarczanu sodu, lub do kapieli zawierajacej 64 czesci wody, 10 kwasu siarkowego, 9 czesci glukozy, 12 czesci siarczanu sodu, 12 czesci siarczanu amonu ii — 3 czesci siarczanu cynku, albo tez do kwasu siarkowego 10 — 20%-Owego, przy czym temperatura kapieli wynosi 45 — 50°C lub 4 — 8°C albol tez jest równa tem¬ peraturze pokojowej.Zamiast kapieli stracajacej, która dzia¬ la jedynie koagulujacó na wiskoze, mozna zastosowac tak zwana kapiel Lilienfelda, która wywierajac dzialanie koagulujace na wiskoze jednoczesnie nadaje plastycznosc swiezo skoagulowanej wiskozie. Najlepsza i najtansza kapiela, nadajaca sie do tego celu, jest kapiel zawierajaca duze ilosci, np. nie mniej niz 40%, monohydratu kwasu siarkowego, w obecnosci innych substancji nieorganicznych, takich jak sole, lub na¬ wet i bez nich.Proces Lilienfelda mozna równiez za¬ stosowac w systemie dwukapielowym; wów¬ czas napawany material najpierw wpro¬ wadza sie do kapieli wywierajacej jedynie dzialanie koagulujace na wiskoze, a na¬ stepnie do kapieli, która nadaje plastycz¬ nosc swiezo skoagulowanej wiskozie.Co $ie tyczy wiskozy, to wszystkie ka¬ piele stosowane w sposobie wiskozowym i w sposobie wytwarzania sztucznych mate¬ rialów, zwlaszcza wlókien z rozpuszczal¬ nych w alkaliach pochodnych lub produk¬ tów przemiany celulozy lub roztworów al- kali-celulozy, sa objete wyrazeniem „ka¬ piele koagulacyjne", przy czym wyrazenie — 3 —to stosuje sie zazwyczaj do okreslania ta¬ kich kapieli, które wcale nie nadaja swiezo skoagulowanym materialom plastycznosci lub tez nadaja im bardzo nieznaczna pla¬ stycznosc; Z powyzszego wynika, ze w ni¬ niejszym wynalazku nalezy stosowac jako kapiele koagulacyjne nie tylko tak zwana kapiel Mullera, ale i wszystkie inne kapie¬ le stosowane w sposobie wiskozowym, nie¬ zaleznie od tego, czy dodano do czynni¬ ków, dzialajacych koagulujaco, czynników zawierajacych jakiekolwiek nieorganiczne lub organiczne substancje (ciekle, oleiste, krystaliczne lub koloidalne).Co sie tyczy kapieli uplastyczniajacych, to najbardziej korzystne sa kapiele zawie¬ rajace nie mniej niz 45% H2SO± lub tez równowazna ilosc innego kwasu mineralne¬ go. Jednakze do uplastyczniania mozna równiez uzyc kapieli zawierajacych w po¬ laczeniu z jedna lub wieloma organicznymi lub nieorganicznymi substancjami znaczna ilosc jednego lub kilku nastepujacych cial: kwasnego estru otrzymanego z wielozasa- dowego kwasu nieorganicznego i jedno- lub wielowartosciowego alkoholu alifa¬ tycznego lub aromatycznego (np. kwasu metylosiarkowego lub etylosiarkowego, mieszaniny alkoholu metylowego i etylo¬ wego albo tez mieszaniny jednego z ich wodzianów, np. CH3. OH + H20 lub CJiQ0 + ZH2Ot ze stezonym kwasem siar¬ kowym); kwasu glicero-fosforowego, kwa¬ su glicero-siarkowego albo mieszaniny gli¬ ceryny ze stezonym kwasem siarkowym; tluszczowych kwasów sulfonowych, lub we¬ glowodorów aromatycznych (np. kwasu oksy- lub hydroksy - metylosulfonowego, kwasu metionowego, kwasu metylo- lub etylosulfonowego, sulfonowanego oleju mi¬ neralnego, kwasu benzolosulfonowego, kwa¬ su fenolo - sulfonowego samego lub w mie¬ szaninie z kwasem siarkowym); kwasów karboksy - mineralno - organicznych (np. kwasu sitlfoho - dwuoctowego lub kwasu sul- fono - octowego, samych lub w mieszaninie t kwasem siarkowym); kwasów sulfo - aro¬ matycznych zawierajacych azot, samych lub w mieszaninie z kwasem siarkowym; kapieli, w których kwas siarkowy o steza¬ niu nizszym od 55% jest zmieszany z kwasnymi solami, takimi jak dwusiarcza- ny, jak np. dwusiarczan amonowy; stezo¬ nego kwasu siarkowego zawierajacego al¬ dehyd mrówkowy lub pirydyne lub inne substancje organiczne; roztworów haloid- ków cynku, samych lub w mieszaninie z kwasem, innymi solami lub z kwasem i so¬ lami jednoczesnie; innego jakiegokolwiek znanego czynnika uplastyczniajacego lub równowartosciowego ze stezonym kwasem mineralnym.Wspomniany wyzej kwas siarkowy, inne kwasy mineralne albo inne czynniki upla¬ styczniajace stosuje sie same lub (o ile da sie to uzgodnic z warunkami przebiegu pro¬ cesu) w mieszaninie z jedna lub wieloma substancjami nieorganicznymi, np. z jed¬ nym lub wieloma stezonymi kwasami, ta¬ kimi jak kwas solny, kwas azotowy, lub kwas fosforowy, albo z obojetna lub kwas¬ na sola, taka jak siarczan sodu, dwusiar¬ czan sodu, lub dwusiarczan amonu, siar¬ czan amonu, siarczan magnezu, siarczan cynku, dwusiarczyn sodu, siarczyn sodu, azotyn sodu lub kwas borny. Do czynni¬ ków uplastyczniajacych lub do mieszaniny tychze z innymi stezonymi kwasami lub z jedna albo wieloma z powyzej wspomnia¬ nych substancji mozna dodac (o ile da sie to uzgodnic z warunkami, w jakich sto¬ suje sie kwasy mineralne lub inne) czynniki uplastyczniajace) odpowiednia ilosc jednej lub wielu substancji organicznych, takich jak gliceryna, cukier w postaci glukozy, alkohol albo sól zasady organicznej, np. sól aniliny, pirydyna, sól pirydyny* alde¬ hyd, kwas organiczny, jak kwas octowy, kwas mrówkowy, kwas mlekowy lub kwas szczawiowy.W napawanym materiale mozna rege¬ nerowac celuloze równiez innymi metoda- — 4 —mi, np. przez parowanie, ogrzewanie ma¬ terialu lub pozostawienie go w temperatu¬ rze pokojowej az do chwili, gdy nastapi regeneracja celulozy/ Nastepnie material przeplókuje sie, su¬ szy i wykancza w znany sposób.Jest rzecza jasna, ze material nalezy w jakikolwiek badz sposób odsiarczyc lub wybielic, b) Proces prowadzi sie jak w a) z ta tylko róznica, ze uzywa sie tylko 5 czesci mydla marsylskiego. c) Proces prowadzi sie jak w a) z ta tylko róznica, ze uzywa sie 50 do 70 czesci mydla marsylskiego. d) Proces prowadzi sie jak w a), b) al¬ bo c) z ta róznica, ze zamiast mydla marsylskiego uzywa sie mydla innego, np. zwyklego mydla do golenia, mydla mono¬ polowego albo solvenolu z weglanem sodu; oleju monopolowego albo oleju tureckiego, mieszaniny oleju tureckiego z mydlem; peptonu, albumozy, albo saponiny.Przyklad 2 (a do d).Proces prowadzi sie, jak w którymkol¬ wiek z przykladów 1 (a do d), z ta tylko róznica, ze dodaje sie 100 do 300% (w stosunku do ilosci celulozy zawartej w wis¬ kozie) kredy francuskiej lub chinskiej glin¬ ki do wiskozy przed lub po przetworzeniu jej w piane.Przyklad 3 (a do d).Sposób postepowania taki sam, jak w którymkolwiek z przykladów 1 (a do d), z ta jednak róznica, ze poczatkowa wiskoza zawiera 8,26% celulozy stracalnej i 9,4%- owy roztwór sody zracej, a substancje tworzaca piane rozpuszcza sie w 300 cze¬ sciach wody. Objetosc produktu koncowego jest okolo 3 razy wieksza od objetosci wis¬ kozy przed jej przetworzeniem w piane.Przyklad 4 (a do d).Sposób postepowania taki sam, jak w którymkolwiek z przykladów 3 (a do d), z ta jednak róznica, ze zamiast 18 czesci stosuje sie tylko 5 czesci mydla marsyl¬ skiego. Objetosc koncowego produktu jest prawie 3,5 razy wieksza od objetosci wis¬ kozy przed przetworzeniem jej w piane, Przyklad 5 (a do d).Proces prowadzi sie, jak w jednym z przykladów 3 (a do d), z ta jednak rózni¬ ca, ze poczatkowa wiskoza zawiera 8,26% celulozy i 5,9% sody zracej.Przyklad 6 (a do d).Sposób postepowania taki sam, jak w jakimkolwiek z przykladów 3 (a do d), z ta jednak róznica, ze poczatkowa wiskoza zawiera 8,26% celulozy i 3,8% sody zra¬ cej. ; | ; Przyklad 7 (a do d).Sposób postepowania taki sam, jak w jednym z przykladów 3 (a do d), z ta róz¬ nica, ze poczatkowa wiskoza zawiera oko¬ lo 10% celulozy i okolo 1,5% sody zracej.Przyklad 8.(adod).Proces prowadzi sie tak samo, jak w którymkolwiek z przykladów lj (a do d), z ta jednak róznica, ze wiskoze przygotowu¬ je sie z bardzo lepkiej celulozy, bogatej w alfa-celuloze, a substancje tworzaca piane rozpuszcza sie w 1905 czesciach 2,7%-o- wego roztworu sody zracej.Przyklad 9 (a do d).Sposób postepowania taki sam, jak w którymkolwiek z przykladów 8 (a do d), z ta jednak róznica, ze poczatkowa wiskoza zawiera 7% stracalnej celulozy i 11,3%- owy roztwór sody zracej, przy czym doda¬ je sie 5 czesci mydla marsylskiego rozpu¬ szczonego w 1 905 czesciach wody.Przyklad 10 (a do d).Sposób postepowania taki sam, jak w którymkolwiek z przykladów 1 (a do d), z ta jednak róznica, ze poczatkowa wiskoza zawiera 14% celulozy i okolo 10% sody zracej (aby uzyskac wysoki stopien lepko¬ sci, pomimo znacznej zawartosci celulozy, wiskoze przygotowuje sie z alkalicelulozy, która dojrzewa w ciagu dluzszego czasu, — 5 —np. iv cia£u 96 do 120 godzin), a substan¬ cje wytwarzajaca piane rozpuszcza sie w 714 czesciach wody albo w 714 czesciach 3% -owego roztworu sody zracej.Przyklad 11 (a do d).Sposób postepowania taki sam, jak w jednym z przykladów 7 (a do d), z ta róz¬ nica, ze poczatkowa wiskoza zawiera 8% celulozy i 12% sody zracej, a substancje wytwarzajaca piane rozpuszcza sie w 750 czesciach wody.Przyklad 12.Alkaliceluloze zawierajaca okolo 100 czesci poczatkowej celulozy, 18 do 36 czesci sody zracej i 82 do 164 czesci wody traktu¬ je sie dwusiarczkiem wegla w zwykly spo¬ sób i produkt otrzymany w ten sposób roz¬ puszcza sie w 5 — 10%-owym roztworze jednej z substancji sluzacych do wytwarza¬ nia piany, podanych w przykladzie 1, w 1068 czesciach wody, 1068 czesciach 2,8%-owego roztworu sody zracej, w 1 068 czesciach 6,5%-owego roztworu sody zracej lub w 2 973 czesciach 4,2%-owego roztwo¬ ru sody zracej.Piane otrzymana w ten sposób stosuje sie do napawania sukna wedlug przykla¬ du 1.Przyklad 13. 400 do 600 czesci 20%-owego roztworu sody zracej dodaje sie malymi porcjami do 100 czesci celulozy umieszczonej w szarparce albo w prózniowym przyrzadzie Wernera i Pfleiderera, po czym mase ugniata sie i rozrywa az do uzyskania jednorodnej konsystencji, a nastepnie do¬ daje sie 60 czesci dwusiarczku wegla, po czym ugniatanie wykonywa sie dalej od 2 do 3 godzin. Po tym czasie wydmuchuje sie nadmiar dwusiarczku wegla, po czym do¬ daje sie do wiskozy 5 do 50 czesci jednej z substancji sluzacych do wytwarzania pia¬ ny, podanych w przykladzie 1 i rozpuszczo¬ nych w 668, 868, 1 240, 1 440, 1 740 cze¬ sciach wody lub w 1940 czesciach 2,3%-o- wego roztworu sody zracej, a nastepnie otrzymana mieszanine przemienia sie w piane, jak to opisano w przykladzie 1, i stosuje sie do napawania wyrobów bawel¬ nianych zgodnie ze wskazówkami podany¬ mi w przykladzie 1.Przyklad 14.Proces prowadzi sie tak samo, jak w którymkolwiek z poprzednich przykla¬ dów, z ta jednak róznica, ze zamiast wisko¬ zy stosuje sie jako material wyjsciowy roztwór fenylotiouretanu celulozy (np. otrzymany wedlug sposobu opisanego w patencie Nr 5 196) rozpuszczony w ilos¬ ciach wody i sody zracej, odpowiadajacych ilosciom zawartym w wiskozach stosowa¬ nych w poprzednich przykladach.Przyklad 15.Proces prowadzi sie tak samo, jak w którymkolwiek z poprzednich przykladów, z ta róznica, ze materialu napawanego nie wprowadza sie do kapieli koagulacyjnej lub do kapieli koagulacyjnej i uplastyczniaja¬ cej, lecz poddaje sie go suszeniu, a na¬ stepnie parowaniu w ciagu 3 —10 minut, a potem plucze sie go 1 suszy. Po przemyciu material przeprowadza sie przez rozcien¬ czony kwas, a nastepnie ponownie sie prze¬ plukuje i suszy.Przyklad 16.Proces prowadzi sie tak samo, jak w którymkolwiek z poprzednich przykladów, z ta jednak róznica, ze napawany material w kazdej fazie wyrobu nastepujacej po koagulacji wprowadza sie do roztworu czynnika powodujacego kurczenie, np. do 7%-owego roztworu sody zracej albo do 22%-owego roztworu sody zracej, po czym przeplukuje sie go i suszy.Zamiast wiskozy mozna wedlug wyna¬ lazku zastosowac roztwór celulozy lub pro¬ duktu przemiany celulozy w roztworze a- moniakalno-miedziowym albo w roztworze sody zracej zawierajacym tiomocznik lub guanidyne (porówn. patenty angielskie Nr Nr 216 475 i 217 166) lub w tiocyjanianie wapnia. — 6 —Przyklad 17.Proces prowadzi sie tak samo, jak w którymkolwiek z przykladów 1 — 16, z ta jednak róznica, ze do wiskozy dodaje sie 10—i 30 czesci (w stosunku do ilosci celu¬ lozy zawartej w wiskozie) a-dwuchlorohy- dryny, j ednochlorohydryny, etylenochlo- rohydryny lub tez 20 — 50 czesci jednego z produktów opisanych lub wymienionych w patencie Nr 20 315 lub w patencie Nr 20 536; wzglednie 20 czesci a - dwuchloro- hydryny i 20 czesci jednegoj z produktów o- pisanych lub wymienionych w patencie Nr 20315 lub w patencie Nr 20 536; wzglednie 20 czesci a - dwuchlorohydryny i 20 do 50 czesci jednego z produktów opisanych w patencie Nr 20 890 lub w patencie Nr 20 957; wzglednie 20 — 30 czesci jednego lub wielu czynników nalezacych do grupy podanej w patencie Nr 19 693.Przyklad 18. 200 czesci saponiny rozpuszczonych w 2 000 czesci wody dodaje sie do 20000 czesci 5 — 6% -owego roztworu metylo¬ wej lub etylowej celulozy rozpuszczalnej w wodzie lub ksantogenianu celulozy roz¬ puszczonego w wodzie, a otrzymany w ten sposób roztwór ubija sie tak dlugo, az prze¬ mieni sie on w gesta piane. Piane te na¬ stepnie stosuje sie do impregnowania lub powlekania materialów bawelnianych, a impregnowany material bawelniany suszy sie w zwykly sposób. W celu wykonania powloki odpornej na wode powleczone ma¬ terialy (zwlaszcza w przypadku rozpu¬ szczalnej w wodzie celulozy etylowej) traktuje sie garbnikami, np. roztworem kwasu taninowego, a nastepnie pierze.Przyklad 19. 200 czesci saponiny rozpuszczonych w 2 000 czesci wody dodaje sie do 20 000 czesci 5 — 6% -owego alkoholowego roz¬ tworu 40 — 60% etylowej celulozy nieroz¬ puszczalnej w wodzie w temperaturze po¬ kojowej, lecz rozpuszczalnej w rozcien¬ czonym alkoholu, a tak otrzymany roztwór przeprowadza sie przez ubijanie w piane, która stosuje sie do impregnowania mate¬ rialów bawelnianych.Wyrazenie „celuloza" okresla, o ile jest to mozliwe, nie tylko celuloze lecz i jej produkty przemiany, np. jej wodziany lub produkty redukcji albo utleniania.Nalezy zaznaczyc, ze w zastrzezeniach wyrazenie „w zastosowaniu do materialów wlókienniczych" obejmuje dowolny sposób traktowania materialów wlókienniczych za¬ równo srodkami recznymi, jak i mecha¬ nicznymi, uzywanymi do wykonczania, fofru mowania, wypelniania, napawania, pokry¬ wania, obciazania lub drukowania tkanin i przedzy. PL