Wedlug niniejszego wynalazku ksantó- geniany o-oksyalkiloceluLozy mozna w la¬ twy sposób przerabiac na sztuczne mate- rjaly, nadajac ksantogenianom w stanie rozpuszczonym postac mater jalu sztuczne¬ go, np. nitki iidzialajac na uformowany roz¬ twór srodkiem koagulujacym, który dziala rówtniez uplastyczniajaco podczas albo bez¬ posrednio po koagulacji, albo tez jezeli na uformowany roztwór podzialac srodkiem koagulacyjnym, a potem srodkiem, który swiezo Sikoagulowanemu materjalowi na¬ daje plastycznosc, Materjaly sztuczne, otrzymane wedlug niniejszego wynalazku, wykazuja zadawa¬ lajaca, a w niektórych przypadkach dosko¬ nala wytrzymalosc na sucho i w stanie mo¬ krym oraz wystarczajaca do wszystkich ce¬ lów praktycznych podatnosc, rozciagliwosc i elastycznosc. Ten wynik niniejszego wy¬ nalazku jest niespodziewany, jesli wziac pod uwage, ze przy zetknieciu uformowa¬ nego roztworu kisantogenianu o-oksyalki- locelulozy, np. zlozonego zen strumienia nitek ze srodkiem stracajacym, np. kwa¬ sem, pochodna okisyallkilowa celulozy, z która zwiazana jest w ksaintogenianie gru¬ pa CSS, przypuszczalnie zostaje zregene¬ rowana. Mówiac inaczej, chociaz sztuczne materjaly, otrzymane wedlug wynalazku,Cjz&wieraja te same etery albo sa temi sa- mejni eterami olfsyalkiloweimi celulozy, co i etefy, stanowiace substancje podstawowe materjalów sztucznych, otrzymywanych do¬ tychczas z eterów oksyalkilowych celulozy, to jednak mateirjaly sztuczne, idajace sie otrzymac wedlug niniejszego wynalazku, znacznie przewyzszaja sztuczne materjaly z oksyalkilocielulozy. Wynalazek niniejszy polega na tern, ze sztuczne nici albo inne produkty wytwarza sie, jak nizej: zwiazko¬ wi celulozy, zawierajacemu co najmniej jedna grupe CSS i co najmniej jeden rod¬ nik dwu- luib wielowartosciowego alkoholu (rodnik ten moze zawierac lufo tez nie za¬ wierac jedna lufo kilka wolnych grup wo¬ dorotlenowych), oraz otrzymanemu przez przeksztalcenie calej albo czysci uzytej ce¬ lulozy w jej eter oksyalkilowy nadaje sie odpowiednia postac luib ksztalt, a nastep¬ nie tak otrzymany produkt traktuje sie w obecnosci alkalji siarczkiem wegla i na cialo to dziala sie srodkiem koagulujacym.Pochodne oksyalkilowe celulozy, przezna¬ czone do przemiany na ksantogeniany, moz¬ na otrzymac wedlug patentu angielskiego Nr 231807 albo tez sposobem, opisanym w patencie Nr 15127, albo tez jakimkolwiek innym (Sposobem* Ksantogeniany o-oksyalkilocelulozy moz¬ na przerabiac na sztuczne materjaly, np. nici, same albo lacznie z innemi koloidami, np. ksantogenianem celulozy. W tym celu miesiza sie roztwór ksantogenianu o-oksy- alkilocelulozy z wiskoza albo rozpuszcza sie ksantogenian celulozy (siarczkowana alkaliceluloize) wi roztworze ksantogenianu o-oksyalkilocelulozy albo rozpuszcza sie ksantogenian o-okisyalkilocelulozy w wi¬ skozie albo tez wykonywa sie sposób ni- niejisizy inaczej, a mianowicie dziala sie siarczkiem weg|la w obecnosci alkaljów zra¬ cych na mieszanine, zlozona z celulozy i ofcsyalkilopochodnych celulozy, np. traktu¬ je sie alkaliceluloze chlorowcohydryna w takich warunkach, zeby tylko czesc alkali- celailozy przetworzyla sie na eter olcsyal- kilowy celulozy, poczem produkt, zawiera¬ jacy eter oksyalkilo'wy celulozy i celuloze, przeprowadza sie w mieszanine ksantoge¬ nianu ,0-bksyalkiilocelulozy i ksantogenianu celulozy, Jako domieszki do ksantogenia- nów o-oksyalkilocelulozy albo do ich roz¬ tworów moga byc dodawane równiez i in¬ ne rozpuszczalne w; alkaljach wodziany ce¬ lulozy albo bialka albo zelatyna albo tym podobne substancje.Do roztworów ksantogenianóW o-oksy- alkiloicelulozy albo ich mieszanin z ksanto- genianem celulozy mozna dodawac odpo¬ wiednie is^odki zmiekczajace, np. gliceryne albo glikol albo jakikolwiek cukier, np. glu¬ koze, mydlo lub olej czerwieni tureckiej albo olej schnacy lub nieschnacy, albo .sro¬ dek, nadajacy elastycznosc, np, chlorowco¬ pochodna idwu- lub wielowartoscibwego al¬ koholu, a Zwlaszcza ichlorowcohydryne, np. dwuchlorohydryne lub jednochlorohydryne albo etylenochlorohydryne.Jak juz wspomniano, wedlug niniejsze¬ go wyfrialazku otrzymuje sie sztucznie ma¬ terjaly, lip. nici, 1. nadajac odpowiedni ksztalt albo postac roztworowi albo pascie ksantogenianu Of-oksyalkilocelulozy i dzia¬ lajac na uksztaltowany roztwór srodkiem koagulujacym, który podczas albo bezpo¬ srednio po koagulacji wywiera na materjal wplyw uplastyczniajacy, albo tez 2. dzia¬ lajac na uksztaltowany roztwór najpierw srodkiem koagulujacym, a potem srod¬ kiem, który swiezo skoagtdtwamemu mate- rjalowi nadaje plastycznosc.Specjalnie zdatnemi srodkami, nadaja- cemi plastycznosc, które w postaci wyko¬ nania 1. nibiejszego procesu dzialaja jako srodki koagulujace, okazaly sie ciecze, wy¬ kazujace wysoka zawartosc mocnego kwa¬ su mineralnego, a zwlaszcza kapiele, za¬ wierajace nie mniej niz 35% monohydratu kwasu siarkowego lub równowazna ilosc innego kwasu mineralnego. Mozna jednak równiez stosowac inne srodki, nadajace pla- - 2 -stycznosc, np. kapiele, zawierajace odpo¬ wiednia ilosc chlorowcowego zwiazku cyn¬ ku samego albo zmieszanego z kwasem.Sposoby madawania roztworom ksan- togeriianów o-oksyalkilocelulozy .postaci sztucznych materjalów, np. nici, koagulo- wania ich, przemywania, odsiarkowywania, bielenia, wykonczania i t. d. znane sa wo- góle z techniki wiskozowej, a specjalnie z techniki sztucznego jedwabiu, zas specjal¬ ne sposoby otrzymywania sztucznych ma¬ terjalow, np. nici zapomoca srodków koa- gulujacych, nadajacych plastycznosc swie¬ zo straconym materialom sztucznym, znane sa z techniki. Zbytedzoie jest wiec tutaj wyjasnienie lych szczególów postepowania.W razie poWzeby mozna jeszcze po¬ wiekszyc rozciagliwosc sztucznych mate- rjaldw, 'zwlaszcza nici, otrzymanych spo¬ sobem niniejszym, traktujac je odpowied- niemi srodkami kunczajcemi, inp. nierozpu- szczajacemi nici.Sztuczne materjaly moga byc nastep¬ nie uszlachetniane albo odbarwiane przez traktoWanie ich cieplym albo goracym roz¬ tworem siarczku alkalicznego, zawieraja¬ cym przynajmniej 5% siariczfcu alkaliczne¬ go (oznaczonego jako NaLS.9H20) albo cie¬ plym albo goracym roztworem wodoro- siarczku alkalicznego o równowaznej mocy.Niemozliwe jest podanie wszystkich warunków., wymaganych w kazdym przy¬ padku, dlatego tez trzeba przedsiewziac odpowiednie próby wsteptae, celem ustale¬ nia najlepszych warunków pracy dla kaz¬ dego ,gatumku celulozy, dla okreslonego ksantogenianu o-oksyalkiloceluilozy, dla in¬ nych rozpuszczalnych w alkaljach pochod¬ nych celulozy oraz dla poszczególnych mo¬ mentów psnzebiegu formowania i koagulo- watoia, np. przebiegu przedzenia.Ponizsze przyklady objasniaja wykona¬ nie wytoalazku w praktyce, jednak nie o- graniczaja jego zakresu. Podane czesci ozinaczaja czesci wagowe.Przyklad L. Surowy „ksanlogenjan o- oksyalkilocehilozy, otrzymany wedlug przy¬ kladu 1, 6 albo f (dwa ostatnie o ile doty¬ cza 100 czesci a -monochlorohydryny, albo etylenochloatohydryny) albo tez otrzymany wedlug pi*zykladu 9, 12 lub 17 patentu Nr 15127, rozpuszcza sie w takiej ilosci wody i lugu sodowego, zeby roztwór za¬ wieral 6,5 ;do 1% celulozy i 8% NaOH.W przypadku przykladu 17, w którym glice¬ rynowy eter celulbzy kisanito(genuje sie w stanie rozpuszczonym, pozadany stosunek ilosciowy NaOH do wody i celulozy ustala sie przed ksantogenowaniem. Nastepnie przesacza isie roztwór trzykrotnie przez ba¬ welne albo gdy caly okres doiji*zeWania wyniesie 96 do 100 godzin (w przypadku przykladu 1, 6, 7, 9 lub ,12) albo 48 godzin (w przypadku przykladu 17), przedzie sie roztwór, jak nizej.A. Rózfwór .przedzalniczy przetlacza sie z szybkoscia 4,3 cm3 na minute prtez dysze platynowa z 54 otworami o srednicy 0,1 mm do kapieli, zawierajacej 65 do 73% H2S04 o temperaturze 16°C; dlugosc za¬ nurzenia nitki w kwasie siarkowym wyno¬ si okolo 20 cm. Nasteppie nitka przebywa przestrzen .powietrzna o dlugosci 120 cm i jest nawijana na szpule, obracajaca sie z taka szybkoscia, ze -szybkosc sciagania wy* nosi 18 m fna minute. Na przestrzeni drogi powietrznej umieszczone sa trzy walce szklane pod katem wzgledem siebie tale, iz nitka, slizgajaca sie po tych walcach, pod¬ lega dodatkowemu naprezeniu, wzglednie wyciaganiu. Dolna czesc szpuli obraca sie w wodzie, dzieki dzemu kwas ^siarkowy zo¬ staje usuniety lub bardzo rozcienczony, skoro nitka dosiegnie szpuli. Nastepnie ni¬ ci sie plócze, oczyszcza, zwija na nici grub¬ sze i wykoncza w zwykly sposób.Tak otrzymana nitka sklada sie z po¬ szczególnych wlókienek o grubosci okolo 2—2,5 deniera.B. A, z ta róznica, ze kapiel przedzalnicza za¬ wiera 55—60% H2SOt. — .3 —C. Postepowanie, jak w punktach A lub B, z ta róizlnica, ze temperatura kapieli stracajaciej wynosi 0°C.D. Postepowanie, jak w punktach A, B lub C, z ta róznica, ze przetlacza sie tylko 1,6 cni3 roztworu przedzalniczego na minu¬ te i ze dysfza zawiera 100 otworów o sred¬ nicy 0,008 mm i ze kapiel stracajaca za¬ wiera 61—70% H2SO±.Grubosc poszczególnych wlókienek wy¬ nosi 0,6 do 0,7 ;dieniera, E. Postepowanie, jak w punkcie D, z ta róznica, ie kapiel stracajaca zawiera 55% HsSOt.F. Postepowanie, jak w pulnktach A, B, C, z ta róznica, ze w ciagu minuty przetla¬ cza sie 3,3 cm3 roztworu przedzalniczego, a szybkosc sciagania wynosi 30 m na mi¬ nute.Grubosc poszczególnych "wlokienek wy¬ nosi 0,6 do 0,9 deniera.G. Sposób postepowania, jak w punk¬ tach A lub C, z ta róznica, ze przetlacza sie 6,6 cm3 roztworu przedzalniczego na mi¬ nute, a dysza ma 100 otworów o srednicy 0,08 mm, zas szybkosc sciagania wynosi 40 ;m na minute, oraz, ze kapiel stracajaca zawiera 64% H2SO±.Grubosc poszczególnych wlókienek wy¬ nosi 1,2 do 1,4 deniera.H. Postepowanie, jak w punkcie G, z ta iróztnica, ze kapiel stracajaca zawiera 60% fl2SO±.I. Postepowanie, jak w punkcie A, z ta róznica, ze w ciagu minuty przetlacza Przy sposobie przedzenia wedlug 'II II M II II II II 'I II II II II II II II II Przyklad III. Roztwór ksantogenianu e- teru glicerynowego oehilozy, otrzymany we¬ dlug przykladu 17 patentu Nr 15127, albo roztwór ksantogenianu eteru ,glikolowegó sie 3 cm3 roztworu przedzalniczego przez dysze o 24 otworach, kazdy o srednicy 0,1 mm i ze kapiel (stracajaca zawiera 61—70% #2S04 i ma temperature 0°C, zas dlugosc zanurzenia nitki w kapieli stracajacej wy¬ nosi 80 cm.Grubosc poszczególnych wlókienek wy¬ nosi 4,5—5 denierów.K. Foistepowanie, jak w punkcie 1, z ta róznica, ze kapiel stracajaca zawiera 55% H2S04.L. Postepowanie, jak w punktach G al¬ bo H, z ta róznica, ze roztwór przedzalni¬ czy przetlaciza sie z szybkoscia 14 cim3 na minute, a sizybkosc sciagania wynosi 100— 120 m na minute, przytem nie nadaje sie niciom zadnego naprezenia dodatkowego, a dlugosc zanurzenia wynosi 80—100 cm.Grubosc jedwabiu wynosi 0,9 do 1,0 de¬ niera dla poszczególnych wlókienek.Przyklad II. Surowy ksantogenian o- oksyalkiloceldlozy, otrzymywany wedlug przykladu 2, 10 lub 11 patentu Nr 15127, rozpuszcza sie w takiej ilosci wody i lugu sodowego, ze roztwór zawiera okolo 6,5 do 7% celulozy i 8% NaOH. Nastepnie roz¬ twór saclzy (sie trzy razy, a calkoN/vity okres dojrzewania wynosi 96—100 godzin, po- czem przedzie sie wedlug przykladu po¬ przedniego, Stezettiia kapieli przedzalniczych sa na¬ stepujace.Przy (sposobie przedzenia wedlug punk¬ tów A i C — 55—64% H2SO±. punktu 5 — 50% H2S04, n E — 55% „ , .. F- 58-60% „ , G — 55—64% „ , L _ 55—64% „ . celulozy, otrzymany wedlug przykladu 20 tegoz patentu, które to roztwory zawiera¬ ja 6,5—7% ksantogenianu oksyalkilocelulo- zy i okolo 8% NaQH, saczy sie trzykrotnie — 4 —przez bawelne, a po dojrzewaniu przez 96—100 godzin, przedzie sie wedlug po¬ przedniego przykladu.Stezenia kapieli przedzalniczych sa na¬ stepujace.Przy przedzeniu wedlug ii u u u ii ii punktów A i B D E F G L C — 60^62% HzSOt, — 55% „ , — 58-61% „ , — 55% „ , — 58—61% „ , — 58—62% „ , — 50—55% „ .Pirzyklad IV. Rozltwór ksantogeliianu e- teru glicerynowego celulozy, otrzymany we¬ dlug przykladów 18 llulb 19 patentu Nr 15127, albo roztwór ksantogenianu ete¬ ru glikolowego celulozy, otrzymany wedlug przykladu 21 tegoz patentu, które te roz¬ twory zawieraja okolo 6,5 do 7% ksanto¬ genianu oksyalkilocelulozy i okolo 8% NaOH, saczy sie trzykrotnie przez bawel¬ ne, a po dojrzewaniu p^zez 48 godzin, prze¬ dzie sie je wedlug przykladów poprzed¬ nich.Stezenia roztworów przedzalniczych sa nastepujace.Przy przedzeniu wedlug u u u u u u punktów A i B D E F G L C — 45—58% H«S041 — 40% „ , — 50—54% „ , —'45% ii i — 50—54% „ , - 43—47$ „ , — 40—16% „ .Przyklad V. Postepowanie, jak w jed¬ nym z przykladów poprzednich, z"ta rózni¬ ca, ze odpowiedni ksantogenian o^oksyal- kilooeluTofcy rozlpu&zcza sie w takiej ilosci wody i lugu sodowego, ze roztwór zawiera 7% ceWlozy i 5% NaOH.Przyklad VI. Postepowanie, jak w jed¬ nym z przykladów poprzednich (I—V), z ta róznica, ze strumien nitek, przed wpro¬ wadzeniem do kapieli stracajacej, nadaja¬ cej plastycznosc i stosowanej w przykla¬ dach poprzednich, prowadzi sie przez jed¬ na z nastepujacych kapieli. 1. Roztwór 25—30% siarczanu amono¬ wego, albo 2. kapiel, zlozona z 500 czesci kwasne¬ go siarczanu /sodowego, 76 czesci kwasu siarkowego o stezeniu 66° Be i 587 czesci wody o temperaturze (pokojowej lub wyz¬ szej (np. 50°C, 3. kapiel, zlozona z 982 cfcesci wody, 180 czesci siarczanu sodowego, 60 czesci siarczanu amonowego, 15 czesci siarczanu cynkowego, 135 czesci glukozy i 128 czesci kwasu siarkowego o stezeniu 66° Bc.Przyklad VII. Postepowanie wedlug któregokolwiek z przykladów poprzednich, z ta (rógnica, ze ksantogenian o-oksyalkilo- oelulozy rozpuszcza sie w takiej ilosci wo¬ dy i lugu alkalicznego, ze tworzy sie roz¬ twór, o 3% celulozy i 5% NaOH. Do wy¬ konania tego przykladu zaleca sie stoso¬ wac celuloze o duzej plynnosci, okreslanej zwyklemi metodami.Przyklad VIII, Postepowanie, jak w przykladach I—VII, z ta róznica, ze alka- — 5 —licehiiloza dojrzewa w ciagu 48 godzin w temperaturze 15—20°C.Przyklad IX. Postepowanie, jak w któ¬ rymkolwiek z przykladów poprzednich, z ta róznica, ze do rozfbworu przedzalniczego dodaje sie 10—20 czesci a-dwuchlorohy- dryny albo a-jednochiltorohydfyny lub ety- lenochlorohydryny na 100 czesci ksantoge- nianu oi-oksyalkilooelulbzy po jej rozpu¬ szczeniu.We wszystkich przykladach poprzed¬ nich mozna przerwac dzialanie kwasów, oziebiajac przed przemywaniem nici, opu¬ szczajace kapiel, zawierajaca stezone kwa¬ sy lub z nich zlazona, do niskiej tempera¬ tury, np. do —5 lub—<15°C. Mozna to u- skuitecznic, nawijajac nici na pusta szpule, zawierajaca srodek oziebiajacy, np. staly dwutlenek wegla lub mieszanine chlodzaca albo lód.Przyklady otrzymywania wlókien pecz¬ kowych wynikaja same przez sie z przy¬ kladów poprzednich.Po przemyciu nici mozna je przed albo po wysuszeniu ogrzewac lub poddawac na¬ parzaniu np. w temperaturze 100—110°C.Odsia&kowywanie lub bielenie nitek u- skutecznia sie w zwykly sposób. Nitki moz¬ na równiez odsiarkowywac, traktujac je goracym lub cieplym roztworem siarczku alkalicznego, co najmniej 5%-owego (li¬ czac jako Na^S.9H20)f np. 10%-owym roztworem N€^S.9H20 od 5 minut do go¬ dziny w temperaturze 100°C, albo 30%-o- wym rolztworem Na2S*9H20 przez 5 do 10 minut równiez w temperaturze 100°C.Przyklad X. Jeden z rozftworów prze¬ dzalniczych, otrzymywanych wedlug po¬ przednich przykladów, przepusizcza sie w znany sposób przez odpowiednio uksztalto¬ wana szczeline wzglednie lejek, do jednej z kapieli stracajacych, wspomnianych w poprzednich przykladach i skoagulowana tasme filmowa po przejsciu pi^zez kapiel stracajaca przemywa sie w zpiany sposób i suszy. .......Przyklad.XI. Rozltworem, otrzymanym wedlug któ(»ego!kolwiek z przykladów po¬ przednich od 1 do U, uzywanym ,do prze¬ dzenia, nasyca sie, napelnia albo powleka materjal bawelniany w odpowiedniej ma¬ szynie, np. krochmalarbe lub napawarce raz lub kilkakrotnie. Do roztworu tego moz¬ na dodac materjalu wypelniajacego, np. talku albo kaoliny lub bieli cynkowej (100— 200%, w stosunku do wagi oksyalkilocelu- lbzy) albo barwnika lub pigmentu, np. miki albo sadzy lampowej. Nastepnie materjal bez sttsizenia, a w raiie potrzeby w stanie naprezonym, prowadzi sie prziez kapiel, po¬ siadajaca stezenie pierwsizej z wyzej poda¬ nych kapieli stracajacych. Ajpretowana i powleczona tkanine pierze sie mas*ep(nie i suszy.Przyklad XII. KsJantogenian o-oksyal- kiloceluilozy, otrzymany wedlug przykladu 1 albo 6 lub 7 (dwa ostatnie o tyle, o ile dotydza 100 czesci jednocMoirohydryny albo etylenochlorohydryny) lub 9 albo 12 patentu Nr 15127, rozpuszcza sie w takiej ilosci wodorotlenku sodowego i wbdy, ze¬ by wytworzyl sie roztwór, zawierajacy o- kolo 16 do 20% celulozy i 8—12% lugu so¬ dowego. Pastowaly roztwór stosuje sie do sklejania jedrnej lub kilku par arkuszy tek¬ tury lub .materjalu sztywnego albo tym po¬ dobnych. O ile to jest pozadane, mozna materjal wytloczyc lub skalamdrowac; na¬ stepnie wprowadza sie ,go do 50—60% -owe¬ go kwasu siarkowego w temperaturze — 5°C i pozostawia w nim az do calkowi¬ tego przesycenia kwasem materjalu, po- czem wymywa sie zen kwas calkowicie i sitezy.Prryklad XIII. Pasrtowaty roz*wór, u- zyty wedlug przykladu XII i uwolniony od ewentualnych, zawartych w nim pecherzy¬ ków gazu, przeprowadza sie w postac glru- bej plyty. Te plytte wprowadza sie do 65%-owego kwasu siarkowego w tempe¬ raturze —5°C i pozostawia w (nim az do zestalenia. Koagulowana ,gruba plyte prze- — 6 —mywa sie nastepnie az do uwolnienia od kwasu, suszy i, jezeli to jest pozadane, od- siarkowuje sie albo bieli, jak to opisano w przykladach, dotyczacych sztucznych nici.W celu stwierdzenia, czy alkalieeluloza powinna dbjrzewac przed potraktowaniem jej chlorowcohydryna, nalezy wziac pod u- wage plynnosc, jaka ma wykazywac roz¬ twór, przeznaczony do przeróbki na sztucz¬ ne materjaly wogóle, a na sztuczne nitki w szczególnosci, przyczem trzeba uwzglednic, ze plynnosc ta zalezy równiez od gatunku celulozy, stosoWanej jako mWterjal wyj¬ sciowy. Chcac nadac okreslona plynnosc roztiworowi przedzalniczemu, trzeba alka- lieeluloze, otrzymana z danego gatunku ce¬ lulozy, uzytej jako inaterjal wyjsciowy, poddac dojrzewaniu wistepnemu, jesli ten gatunek celulozy bez dojrzewania wstep¬ nego wykazuje wyzsza plynnosc od1 zada¬ nej. Jesli jednakze bez (dojrzewania wstep¬ nego stwierdzony zostanie stopien plyn¬ nosci, to dojrzewanie wstepne jest zby¬ teczne. Poniewaz jednak plynnosci gatun¬ ków celulozy, znajdujacych isie w handlu (linters, i celuloza drzewna), bardzo sie róznia miedzy soba, wiec w wiekszosci przypadków sprawa dojrzewania wstepne¬ go zalezy z jednej strony od zadanej plyn¬ nosci roztworu wyjsciowego, przeznaczo¬ nego do otrzymywania sztucznych nici, a z drugiej strony — od plynnosci przerabia¬ nego gatunku celulozy.Nie ograniczajac wynalazku do jakich¬ kolwiek dolnych, czy górnych granic wy- trzymalbsci i rozciagliwosci, nalezy zazna¬ czyc, ze zgodnie z niniejszym sposobem mozna otrzymywac sztuczne nici o wytrzy¬ malosci w stanie suchym, przekraczajacej 2 gramy na denier, a nawet 5 gramów na denier o rozciagliwosci, wynoszacej okolo 7—10%, a w pewnych przypadkach nawet 10—15% i wiecej.W opisie i zastrzezeniach wszedzie, gdzie to jest zigbdne z tenisem, „celuloza" oznacza sama celuloze oraz zblizone do niej produkty jej przemiany i produkty u- tleniania, jak wodzian celulozy, hydroce- luloze i oksyceluloze.Termin „oksyalkilopochodne celulozy" albo ,,etery oksyalkilowe celulozy" albo „oi-bksyceluiloza" w opisie i zastrzezeniach obejmuja pochodne celulozy, w których przynajmniej jeden z wodorów grup wodo¬ rotlenowych celulozy, Wodzianu celulozy albo oksyceluldzy zostal zastapiony grupa oksyalkilowa lub hydrokisyalkilowa i które otrzymuje sie, dzialajac np. chlorowcohy¬ dryna albo pochodna chlorowcowa bez¬ wodnika alkoholu dwu- lub wielowarto- sciowego, zwlaszcza jednochlorowcohydry- na na celuloze w obecnosci alkaljów.Chociaz w pówszechnem uzyciu termin ,,oksy" obejmuje równiez pojecie ,,hydro- ksy", to jednak, aby uniknac nieporozu¬ mien, nalezy zaznaczyc, ie w opisie niniej- stzym i zastrzezeniach termin ,,oksy" zna¬ czy równiez ,,hydroksy".Wyrazenia ,,chlorowcohydryna" w o- pisie niniejszym i zastrzezeniach wsze¬ dzie, igdzie to je"st zgodne z sensem, obej¬ muje zwiazki, zawierajace co najmniej je¬ den chlorowiec, jak równiez przynajmniej jedna grupe wodorotlenowa, które to zwiaz¬ ki mozna uwazac za pochodne alkoholi dwu- lub wielowartosciowyah, wytworzone przez zastapienie grup wodorotlenowych chlorem, bromem albo jodem (albo za po¬ chodne jedno- lub wielowartosciowych al¬ koholi, wytworzone przez zastapienie jed¬ nego lub wiecej atomów wodorowych w rodniku alkoholowym) oraz pochodne, jak np. estry lub bezwodniki wewnetrzne ta¬ kich chlorowcehydryn, np. epichWohydry- na albo równiez materjaly lub mieszaniny materjalów, mogacych wytworzyc te chlo- rowcohydryny.Wyrazenie ,,mocny kwas mineralny" oznacza kwas isiarkowy, zawierajacy co najmniej 35% H2SO±, a jesli idzie o inne kwasy mineralne — roztwory o rówtno- walznem stezeniu. — 7 IWyrazenie „mocny kwas siarkowy'1 lub ,/kwas siarkowy, zawierajacy co najmniej 35% monohydratu kwasu siarkowego" Oznacza' kwas siairkbwy o zawartosci 35— 98% H2S04.Wyrazenie „okisyalkil" lub „hydroksy- alkil" oznacza chlorowcowane albo nie- chUofowcowane rbdtaiki alkoholi dwu- lub wielowartosciowych w polaczeniu z jed¬ nym lub wiek&za iloscia atomów tlenu lub grup wodorotlenowych.Wyraizenie ,,/s'ituczlie materjaly" w opi¬ sie i zastrzezeniach oznacza sztuczne nici, zwlaszcza sztuczny jedwab i wlókna (pecz¬ kowe, filmy, wszelkiego rodzaju, masy pliastytóne, kleiwo, srodki wiazace i kily, powloki, krochmal do przedzy, wszelkie¬ go rodzaju ap^etury, materjaly wypelnia¬ jace i powloki tkanin, przedzy, sztudzinej skóry, przezroczystego papieru albo tka¬ nin, /plótna introligatorskiego, kalki pló¬ ciennej, palpierti do klejenia i tym po¬ dobne. PL