Znany jest sposób, wedlug którego na wiskoze oddzialywa sie dwu- albo kilku- wartosciowym alkoholem, nastepnie roz¬ twór doprowadza sie do postaci sztucznego materjalu albo nici, które traktuje sie jed¬ nym albo kilkoma srodkami, które oddzia¬ lywaja na uksztaltowany roztwór koagulu- jaco, a na skoagulowany sztuczny materjal albo nic — uplastyczniajace Dalsze próby wykazaly, ze osiaga sie równiez sztuczny materjal o doskonalych wlasnosciach, zwlaszcza o dobrej rozcia¬ glosci przy duzej mocy przez zetkniecie ksantogenianu celulozy z jednochlorowco- wym kwasem tluszczowym, nadawanie roz¬ tworowi w ten sposób otrzymanego produk¬ tu postaci sztucznego materjalu albo nici i traktowanie go jednym albo kilkoma srod¬ kami, które na uksztaltowany materjal dzialaja koagulujaco, a na skoagulowany produkt — uplastyczniajaco. Równiez i w tej odmianie sposobu okazaly sie najodpo¬ wiedniejsze silne kwasy mineralne, zwla¬ szcza silny kwas siarkowy, np. kapiele stra¬ cajace, zawierajace nie mniej niz 35%, a korzystniej nie mniej niz 50% H2SO± albo równowazna ilosc innego mocnego kwasu mineralnego.Równiez, moze sie i w sposobie wedlug niniejszego zgloszenia koagulowanie i upla¬ stycznianie odbywac w jednej lub dwóch kapielach, przyczem pierwsza kapiel wy¬ wiera na materjal tylko dzialanie koagulu- jace, podczas gdy druga kapiel nadajeswiezo skoagutowanemu materjalowi sztucz¬ nemu, np. nici, plastycznosc* Naturalnie, w niektórych wypadkach (np, przy zastaso*- waniu roztworu soli, jak roztwór siarczanu amonu, albo slabego kwasu albo jakiejkol¬ wiek innej kapieli, która niezupelnie koa- guluje uformowany roztwór) druga kapiel dziala nietylko uplastyczniajaco, ale i uzu¬ pelnia koagulacje sztucznego materjalu.Niektóre oznaki zdaja sie przemawiac za tern, ze dzialanie kwasów jednochlorow- cotluszczowyeh polega na wprowadzeniu odnosnej reszty kwasu hydrooksyweglowe- go, np, reszty kwasu gjikolowego do sklad¬ nika celulozy, ksantogenianu cekilozy albe do innego zwiazku celulozy, zawierajacego grupe CSS. Jest prawdopodobne, ze ma miejsce wiazanie eterowe skladnika celulo¬ zy ksantogenianu celulozy z kwasami mo- nohydrooksyweglowemi, to* jest tworzenie sie oksyeterów kwasów oksyweglowych np. eterów kwasu glikolowego celulozy i re¬ szta oksykwasu monohydrooksyweglowego, wchodzaca na miejsce wodoru grupy wodo¬ rotlenowej lub wodorów grup wodorotleno¬ wych skladnika celulozy w ksantogenianie celulozy zdaje sie w niniejszym sposobie odgrywac role grupy wzglednie rodnika, powodujacego elastycznosc. Z drugiej stro¬ ny jest mozliwe równiez ze w sposobie ni¬ niejszym*, podstawienie jednego lub kilku atomów wodoru skladnika celulozowego ksantogenianu celulozy przez jedna albo kilka reszt kwasu oksykarboksylowego za¬ chodzi jednoczesnie lub tez po zwiazaniu tej reszty z grupa CSS ksantogenianu celu¬ lozy (reakcja kwasu celulozoksantogeno- tluszczowego — patrz patent Nr 4772).Chociaz produkty reakcji, otrzymane we¬ dlug niniejszego wynalazku: ofcsyeter kwa¬ su oksyweglowego albo kwas celulozoksan- togenotluszczowy albo oba beda nazwane, nie ogranicza to jednak wynalazku do ja¬ kiegokolwiek wzoru chemicznego, czy okre¬ slenia, bo chociaz jest mozliwe, ze produk¬ ty te stanowia zwiazki albo pochodne wy¬ mienionych typów, tc jednak sklad ich nie jest jeszcze dostatecznie ustalony.W kazdym jednak razie technicznie wazny jest fakt, ze wedlug niniejszego spo¬ sobu udaje sie otrzymywac materjaly sztuczne, szczególnie sztuczne nici, które obok wysokiej wytrzymalosci w stanie mo¬ krym i suchym posiadaja równiez i dobra rozciagliwosc.Wykonanie sposobu jest takie, jak opi¬ sano w patencie Nr 15163. Jedyna róznica polega na temw ze stosuje sie kwasy chlo- rowcotluszczowe, wzglednie ich sole lub po¬ chodna (np. ester), zamiast chlorowcopo¬ chodnych dwu- lub wiecej wartosciowych alkoholi.Ze wzgledu na okolicznosc, ze praktycz¬ ne wykonanie sposobu jest dokladnie opi¬ sane w patencie Nr 15163 i wyjasnione wiel¬ ka iloscia przykladów, ogranicza sie tu ilosc przykladów do najniezbedniejszej ilo¬ sci, aby nie powtarzac wielu szczególów, dotyczacych wykonania sposobu.W przykladach tych* któremi jednak wynalazek nie moze byc ograniczony, pod slowem „czesci" nalezy rozumiec czesci wagowe.Przyklad I od a do e. a. 100 czesci blonnika (zawartosc wody 8%) lub linter¬ su bawelnianego (zawartosc wody 6 — 7%) wprowadza sie do 2000 czesci 118 % -owego lugu sodowego o 15°C i pozostawia sie 3 godziny w spokoju, poczem wyciska sie al- kaliceluloze tak,, aby przy uzyciu blonnika waga wynosila 300, a przy uzyciu lintersu— 340 czesci, rozwlóknia sie w temp. 11 — 15°C w ciagu 2% — 3 godzin poczem przy uzyciu blonnika dodaje sie 40, a przy uzy¬ ciu lintersu — 60 czesci dwusiarczku wegla.Dzialanie dwusiarczku wegla winno trwac 8 godzin przy temperaturze 18 — 20°C, po¬ czem niewielki istniejacy nadmiar dwu¬ siarczku odpedza sie w ciagu 10 — 15 mi¬ nut i w ten sposób otrzymany ksantogenian rozpuszcza sie w takiej ilosci lugu i wody, aby otrzymany roztwór zawieral okolo: — 2 —6,5'% dajacej sie analitycznie oznaczyc ioe- lulozy i 8% NtiOH. Po rozpuszczeniu wi¬ skozy dodaje sie do jej roztworu roztwór 60 czesci kwasu jednochlorooctowego, roz¬ puszczonych w 60 czesciach wody i kwas zobojetnia sie dwuweglanem sodu, po do- kladnem zmieszaniu pozostawia sie miesza¬ nine o temperaturze 15°C.Roztwór przedzalniczy filtruje sie trzy razy przez bawelne, przyczem pierwsze dwa razy wkrótce po dodaniu kwasu chlo¬ rooctowego, trzeci raz bezposrednio przed rozpoczeciem przedzenia.Roztwór przedzalniczy, otrzymany w ten sposób, odstawia sie przed przedze¬ niem na 96 — 100 godzin w temperaturze 15° dla dojrzewania, poczem przedzie sie, jak nastepuje.Roztwór przedzalniczy przeciska sie z szybkoscia 16 cm3/min przez dysze platy¬ nowa, zaopatrzona w 100 otworów o sred¬ nicy 0,08 mm do kapieli, zawierajacej 57,5%^owy H2SO± o temperaturze 16°C, przyczem dlugosc zanurzenia w kwasie siarkowym nici wynosi 20 cm, przeprowa¬ dza sie nastepnie nic w powietrzu na prze¬ strzeni 165 cm i nawija sie ja na cewke, po¬ ruszajaca sie z taka szybkoscia, ze mozna odciagnac 18 m/min. W przestrzeni po¬ wietrznej ustawione sa pod katem do siebie trzy szklane walce, przez które biegnie nic i które powoduja dodatkowe naprezenie nici Dolna czesc cewki obraca sie w wodzie, co powoduje usuniecie albo znaczne roz¬ cienczenie kwasu .siarkowego z chwila, gdy nic dosiega cewki.NHca zostaja potem myte, czyszczone, suszone, okrecane i w zwykly sposób wy¬ kanczane. 6. Sposób postepowania jak wedlug przykladu a z ta jednak róznica, ze prze¬ dzie sie 6,6 cm3 roztworu przedzalniczego w ciagu minuty, ze szybkosc odciagania wy¬ nosi 40 m/min i kapiel stracajaca zawiera 58% H2SO^. c. 'Spotób postepowania, jak w przy¬ kladzie pod litera a, z ta jednak róznica, ze przedzie sie na minute 3,3 cm3 roztworu przedzalniczego, ze kapiel stracajaca za¬ wiera 62% H2S04, posiada temperature 0° i ze dysza posiada 54 otwory o srednicy 0,1 mm. d. Sposób postepowania, jak w przy¬ kladzie pod litera a, z ta jednak róznica, ze przedzie sie 3 cm3 roztworu przedzalnicze¬ go na minute, ze dysza posiada 24 otwory o srednicy 0,1 mm, ze kapiel stracajaca za¬ wiera 58% H2SO± i posiada temperature i0°C i ze dlugosc zanurzenia nici w kapieli stracajacej wynosi 80 cm. e. Sposób postepowania, jak w przy¬ kladzie pod litera 6, z ta jednak róznica, ze przedzie sie 14 cm3 roztworu przedzalni¬ czego w ciagu minuty, szybkosc odciagania wynosi 120 m/min i nici nie nadaje sie do¬ datkowego naprezenia.Przyklad II od a do e. Sposób poste¬ powania, jak w jednym z przykladów I xi do e, z ta jednak róznica, ze uzywa sie 50 czesci kwasu jednochlorooctowego zamiast 60 czesci i ze mieszanine, powstala przez dodanie kwasu jednochlorooctpwego do wi¬ skozy, miesza sie przed przedzeniem 3 albo 4 godziny dziennie.Moc kwasów w kapieli przedzalniczej jest nastepujaca.Rodzaj przedzenia a: 60 do 61 % JI^SO^ „ „ b: 63 do 66% „ c: 65 do 67% d: 63 do 64% „ Przyklad III od a do 6. a. Wytwarza¬ nie wiskozy rózni sie od otrzymywania po¬ danego w I przykladzie tern, ze do rozpu¬ szczenia ksantogeniami celulozy zuzywa sie tyle,lugu i wody, aby otrzymany roztwór zawieral okolo 65 % analitycznie dajacej sie oznaczyc celulozy i 5% MaOH.Po zupelnem rozpuszczeniu wiskozy do¬ daje sie do jej roztworu roztwór 40 czesci kwasu jednochlorooctowego, rozpusaczo- — 3 —nych w 40 czesciach wody. Kwas zobojetnia sie kwasnym weglanem sodu, dobrze sie miesza i filtruje roztwór przedzalniczy trzy razy przez bawelne, przyczem dwa razy wkrótce po dodaniu kwasu chlorooctowego, trzeci raz — bezposrednio przed rozpocze¬ ciem przedzenia. Roztwór przedzalniczy, otrzymany w ten sposób, odstawia sie przed przedzeniem na 96 — 100 godzin o temperaturze 15°C dla dojrzewania, po- czem przedzie sie jak nastepuje.Przeciska sie roztwór przedzalniczy z szybkoscia 3,3 cm3/min przez dysze platy¬ nowa, posiadajaca 24 otwory o srednicy 0,1 mm, do kapieli, zawierajacej 58% H2S04 o temperaturze 0°, przyczem dlugosc zanu¬ rzenia nici w kwasie siarkowym wynosi 80 cm, droga, przebyta przez nie w powietrzu, wynosi co najmniej 165 cm, nastepnie nic zostaje nawinieta na cewke, poruszajaca sie z taka szybkoscia, ze sciaga sie okolo 18 m nici na minute. Dodatkowego naprezenia ni¬ ci sie nie daje.Dolna czesc cewki obraca sie w wodzie tak, ze z chwila, gdy nic dosiega cewki, kwas siarkowy zostaje usuniety albo znacz¬ nie rozcienczony. Nici zostaja nastepnie myte, czyszczone, suszone, skrecane i w zwykly sposób wykanczane. b. Sposób postepowania, jak w a z ta jednak róznica, ze przedzie sie 6,6 cm3 roz¬ tworu przedzalniczego na minute, ze dysza posiada 100 otworów o srednicy 0,08 mm, ze szybkosc odciagania wynosi 40 m/min i ze kapiel stracajaca zawiera 59% H2S04.Przyklad IV od a do /. a. Wiskoze przygotowuje sie dokladnie wedlug przy¬ kladu II. Z chwila calkowitego rozpuszcze¬ nia sie wiskozy dodaje sie do niej roztwór 30 czesci kwasu jednochlorooctowego, roz¬ puszczonych w 30 czesciach wody i zobo¬ jetnionych kwasnym weglanem sodu, i do¬ brze sie miesza.W ten sposób otrzymany roztwór prze¬ dzalniczy pozostawia sie do dojrzewania od 96 do 100 godzin o temperaturze 15°C, pod¬ czas tego czasu miesza sie 4 godziny dzien¬ nie. Roztwór filtruje sie tak, jak to bylo o- pisane w poprzednich przykladach, i po 96 godzinach przedzie sie jak nastepuje.Roztwór przedzalniczy przeciska sie z szybkoscia 1,6 cm3/min przez dysze platy¬ nowa, posiadajaca 100 otworów o srednicy 0,08 mm do kapieli, zawierajacej 61 do 63% H2S04 o temperaturze 16°C; dlugosc zanurzenia nici w kwasie siarkowym wyno¬ si 20 cm. Po opuszczeniu kapieli przepro¬ wadza sie nic przez powietrze na prze¬ strzeni 165 cm i nawija sie ja na cewke, obracajaca sie z taka szybkoscia, ze w ciagu minuty mozna odciagnac 18 m nici. Pod¬ czas przebywania swej drogi w powietrzu nic biegnie przez trzy walce szklane, usta¬ wione pod katami wzgledem siebie, dozna¬ jac dodatkowego naprezenia. Dolna czesc cewki obraca sie w wodzie tak, ze z chwila, gdy nic dosiega cewki, kwas siarkowy zo¬ staje usuniety albo znacznie rozcienczony.Nici nastepnie zostaja myte, czyszczo¬ ne, suszone, skrecane i w zwykly sposób wykanczane. b. Sposób postepowania, jak w przy¬ kladzie pod litera a, z ta jednak róznica, ze przedzie sie 3 cm3 roztworu przedzalnicze¬ go w ciagu minuty i ze szybkosc przedzenia wynosi 30 m/min. c. Sposób postepowania, jak w przy¬ kladzie pod litera a, z ta jednak róznica, ze przedzie sie 6,6 cm3/min, ze szybkosc prze¬ dzenia wynosi 40 m/min i ze kapiel straca¬ jaca zawiera 62— 64% H SO±. d. Sposób postepowania, jak w przy¬ kladzie pod litera a, z ta jedynie róznica, ze przedzie sie 3,3 cm3/min, ze kapiel stra¬ cajaca zawiera 65 do 67% H2SO± o tempe¬ raturze 0°C i ze dysza przedzalnicza posia¬ da 54 otwory o srednicy 0,1 mm. e. Sposób postepowania, jak w przy¬ kladzie pod litera a, z ta jednak róznica, ze przedzie sie 3 cm3 roztworu przedzalnicze¬ go w ciagu minuty, ze dysza posiada 24 o- twory o srednicy 0,1 mm, ze kapiel straca- — 4 —jaca ma temperature 0°C i ze dlugosc zanu¬ rzenia nici w kapieli wynosi 80 cm./. Sposób postepowania, jak w przy¬ kladzie pod litera a, z ta jednak róznica, ze przedzie sie roztwór przedzalniczy z szyb¬ koscia 14 cm3/min, ze przedzenie wynosi 100 do 120 m/min i ze nici nie nadaje sie dodatkowego rozciagania.Przyklad V od a do /. a. Wiskoze wyj¬ sciowa wytwarza sie, jak w przykladzie I, z ta jednak róznica, ze jako celuloze wyj¬ sciowa stosuje sie taki blonnik lub linters bawelniany, który daje wiskoze o bardzo wysokiej plynnosci, szczególnie gdy wisko¬ za zawiera nieco mniejsza ilosc celulozy, np. mniej niz 5%, i ze do rozpuszczenia ksantogenianu celulozy uzywa sie tyle lugu i wody, zeby otrzymany roztwór zawieral mniej wiecej 3% dajacej sie analitycznie okreslic celulozy i okolo 5 % NaOH.Plynnosc wiskozy, w ten sposób otrzy¬ manej, wynosi w porównaniu z gliceryna o 31°Be (ciezar wlasciwy 1,26) 1 do 2 stopni.Bezposrednio po rozpuszczeniu ksanto¬ genianu celulozy dodaje sie do wiskozy 60 czesci kwasu jednochlorooctowego, rozpu¬ szczonego w 60 czesciach wody i zobojet¬ nionego kwasnym weglanem sodu, dobrze sie miesza i pozostawia w ten sposób otrzy¬ many roztwór do dojrzewania w tempera¬ turze 15°C.Podczas procesu dojrzewania filtruje sie roztwór trzy razy przez bawelne i po 72-godzinnem dojrzewaniu przedzie, jak nastepuje.Roztwór przedzalniczy tloczy sie z szyb¬ koscia 3,7 cm3/min przez dysze platynowa, posiadajaca 100 otworów o srednicy 0,08 mm, do kapieli, zawierajacej 65% H2SO± o temperaturze 16°C; dlugosc zanurzenia ni¬ ci w kwasie siarkowym wynosi 80 cm. Po- czem przeprowadza sie nic przez powietrze na przestrzeni 120 cm i nawija s'ie ja na cewke, obracajaca sie z taka szybkoscia, ze osiaga sie szybkosc przedzenia 18 m/min.W przestrzeni powietrznej ustawione sa pod katem wzgledem siebie trzy walce szklane, które przebiegajaca nic dodatkowo naprezaja.Dolna czesc cewki obraca sie w wodzie tak, ze kwas siankowy zostaje usuniety lub znacznie rozcienczony w chwili, gdy nic do¬ siega cewki. Nici poddaje sie nastepnie my¬ ciu, czyszczeniu, skrecaniu i zwyklym spo¬ sobem sie je wykancza.Nic, w ten sposób otrzymana, sklada sie z pojedynczych nitek o mianie od 0,6 do 0,8 deniera. 6. Sposób pracy taki, jak w przykla¬ dzie pod litera a, z ta jednak róznica, ze temperatura kapieli wynosi 4°C. c. Sposób pracy, jak w przykladzie pod litera a, z ta jednak róznica, ze kapiel przedzalnicza zawiera 70% H2SO±. d. Sposób pracy, jak w przykladzie pod litera a lub 6, z ta jednak róznica, ze kapiel koagulujaca zawiera 60% H2SO±. e. Sposób pracy, jak w przykladach pod literami a, b, c lub rf, z ta jednak rózni¬ ca, ze przedzie sie 6,8 cm3 roztworu prze¬ dzalniczego w ciagu minuty i ze szybkosc przedzenia wynosi 30 m/min.Miano pojedynczej nitki wynosi mniej wiecej od 0,6 do 0,8 deniera./. Sposób pracy, jak w przykladach pod literami a, 6, c lub cf, z ta jednak rózni¬ ca, ze przedzie sie 14,3 cm3 roztworu prze¬ dzalniczego na minute i ze szybkosc prze¬ dzenia wynosi 40 m/min.Miano jedwabiu wynosi mniej wiecej od 1 do 1,3 deniera dla pojedynczej nitki. g. Sposób pracy, jak w przykladach pod literami a, b, c lub d, z ta jednak rózni¬ ca, ze dysze przedzalnicze posiadaja 54 o- twory o srednicy 0,1 mm i ze roztwór prze¬ dzalniczy przedzie z szybkoscia 7,6 cm3/min.Miano pojedynczej nitki wynosi okolo 2 — 2,6 deniera. h. Sposób pracy, jak w przykladzie pod litera g, z ta jednak odmiana, ze tempe¬ ratura kapieli stracajacej wynosi —5°C, — 5 —i. Sposób pracy, jak w przykladach pod literami a, 6, c lub d, z ta jednak róz¬ nica, ze dysze przedzalnicze posiadaja 24 otwory o srednicy 0,1 mm i ze roztwór prze¬ dzalniczy przedzie sie z szybkoscia 6,8 cm3/imn.Miano pojedynczej nitki wynosi okolo 4 do 5 denierów. k. Sposób pracy, jak w przykladzie pod litera i, z ta jednak róznica, ze tempe¬ ratura kapieli stracajacej wynosi —5°C./. Sposób pracy, jak w przykladzie pod litera /, z ta jednak róznica, ze prze¬ dzie sie roztwór przedzalniczy z szybkoscia 30 cm3/min, ze szybkosc przedzenia wyno¬ si okolo 100 do 120 m/min, ze nici nie pod¬ daje sie dodatkowemu naprezeniu i ze dlu¬ gosc zanurzenia nici wynosi 80 — 100 cm.Przyklad VI od a do b. a. Jeden z roz¬ tworów przedzalniczych, otrzymanych we¬ dlug któregokolwiek z poprzednich przy¬ kladów, przedzie sie w znany sposób do jednej z nastepujacych kapieli. 1. do 25 — 30%-owego roztworu siar¬ czanu amonu, 2. do kapieli, zawierajacej 100 czesci siarczanu sodu, 76 czesci kwasu siarkowe¬ go o 66°Be i 587 czesci wody i utrzymanej w temperaturze pokojowej lub podwyzszo¬ nej, np. do 50°C albo 3. do kapieli, skladajacej sie z 982 czesci wody, 180 czesci siarczanu sodu, 60 czesci siarczanu amonu, 15 czesci siarcza¬ nu cynku, 135 czesci glukozy i 128 czesci kwasu siarkowego o 66°Be.Skoagulowana nic wprowadza sie z jed¬ nej z wyzej podanych kapieli do kapieli o nastepujacym skladzie. 1. kwas siarkowy 70% H2S04 albo 2. „ „ 60—65% H2S04 albo 3. „ „ 55 %H2S04 albo 4. roztwór 13,3 czesci siarczanu amonu w 120 czesciach kwasu siarkowego 62 — 70% H2SO±, do którego dodano 9—10 czesci kwasu siarkowego o 66°Be.Temperatura drugiej kapieli moze byc utrzymywana ponizej temperatury pokojo¬ wej, np. od 0 do 10°C w; temperaturze poko¬ jowej lub wyzszej, np. w 25 — 45°C.Dlugosc zanurzenia nici w drugiej ka¬ pieli moze byc niewielka, np. 20 cm albo tez znaczna, np. 30 — 120 cm lub wiecej.Nici poddaje sie w jakikolwiek znany sposób naprezeniu w drugiej kapieli lub po jej opuszczeniu. Moze sie to odbywac, np. w ten sposób, ze urzadzenie nawijajace u- mieszcza sie w duzej odleglosci od drugiej kapieli, albo ze przeprowadza sie nici przez jeden lub kilka pretów, haków, walców lub krazków róznicowych, umieszczonych mie¬ dzy dysza a urzadzeniem nawijajacem w drugiej kapieli, nazewnatrz niej lub w obu tych miejscach.Nici zbiera sie, podczas gdy kwas siar- * kowy zostaje albo usuniety albo rozcien¬ czony, jak to poprzednio bylo opisane ini- i ci zostaja ostatecznie myte, suszone i obro- ^ bione wedlug przykladu I. 6. Sposób pracy, jak w a, z ta jednak róznica, ze jako druga kapiel stosuje sie 40 % -owy kwas solny.Przyklad VII od a do e. Sposób pracy, jak w którymkolwiek z przykladów I od a do c, z ta jednak róznica, ze uzywa sie 60 czesci kwasu a-bromomaslowego, zamiast 60 czesci kwasu jednochlorooctowego. Moc kwasów przedzalniczych jest nastepujaca. I Rodzaj przedzenia a: — 68—70% H2SOA &; — 70—71% „ | c: — 71—72% „ d: — 67—69% „ Przyklad VIII od a do e. Sposób pra¬ cy, jak w którymkolwiek z przykladów Ia ¦ do e, z ta jednak róznica, ze stosuje sie 40 czesci kwasu a-bromomaslowego, zamiast kwasu jednochlorooctowego.Stezenia kapieli przedzalniczych sa ta¬ kie same, jak w przykladach I od a do e.Przyklad IX od a do e. Sposób pracy, — 6 —jak w którymkolwiek z przykladów 1 od a do e, z ta jednak róznica, ze dodaje sie do wiskozy 30 czesci kwasu dwuchlorooctowe- go zamiast kwasu jednochlorooctowego.Stezenia kapieli przedzalniczych takie, jak w przykladach VII od a do e.Przyklad X od a do e. Sposób pracy, jak w którymkolwiek z przykladów IV a do e, z ta jednak róznica, ze stosuje sie 30 czesci kwasu dwuchlorooctowego zamiast kwasu jednochlorooctowego. Stezenia ka¬ pieli przedzalniczych takie same, jak w przykladach VI od a do e.Poleca sie w kazdym wypadku dobiera¬ nie najodpowiedniejszego stezenia kapieli stracajacej zapomoca prób wstepnych.Wedlug powyzszych przykladów udaje sie otrzymac sztuczny jedwab, posiadajacy moc w stanie suchym przeszlo 2 g na denier, w stanie mokrym przeszlo 1,5 g na denier i rozciagliwosc 1% i wieksza.Przyklad XI. Roztwór przedzalniczy, otrzymany tak, jak opisano w jednym z po¬ przednich przykladów, moze byc w znany sposób przez odpowiedni lejek lub szczeli¬ ne spuszczony do jednej z cieczy stracaja¬ cych, opisanych w poprzednich przykla¬ dach, a skoagulowana tasme filmowa, po przejsciu przez kapiel, myje sie i suszy w znany sposób.Przyklad XII. Roztworem przedzalni¬ czym, otrzymanym wedlug przykladów po¬ przednich, do którego mozna jeszcze dodac materjalu wypelniajacego, jak talk albo kaolin (100 — 200%, liczac na wage celu¬ lozy), albo barwnika lub pigmentu, jak mi¬ ka lub sadza lub podobne materjaly, impre¬ gnuje sie, napelnia lub powleka tkanine ba¬ welniana raz lub kilka razy w odpowiedniej maszynie, np. w krochmalarce, w napawar- ce, w maszynie do natryskiwania i bez su¬ szenia prowadzi sie, po ewentualnem na¬ prezeniu, przez kapiel o skladzie cieczy koagulujacej, podanym w którymkolwiek z poprzednich przykladów, nastepnie zapre- towana, wzglednie powleczona tkanine przemywa sie i suszy.W przykladach powyzszych dla otrzy¬ mania wiskozy mozna poslugiwac sie alka- liceluloza, dojrzewajaca krócej lub dluzej.W przykladach powyzszych mozna sto¬ sowac kwas jednobromooctowy lub jedno- jodooctowy zamiast jednochlorooctowego, a zamiast uzywanych w poprzednich przykla¬ dach pochodnych kwasów chlorowco tlu¬ szczowych mozna stosowac chlorowcopo¬ chodne innego kwasu tluszczowego albo substytuowane kwasy tluszczowe, np. kwas a-chloropropionowy albo kwas a-bromopro- pionowy albo a-chlorobursztynowy albo a- bromobursztynowy albo /?-chloromlekowy i t. d.Alkaliceluloza, stosowana w przykla¬ dach poprzednich do otrzymywania wisko¬ zy, moze byc poddawana krótszemu lub dluzszemu, np. 24 — 72 godzinnemu dojrze¬ waniu w temperaturze 15 albo 20°C.Chociaz w powszechnem uzyciu wyra¬ zenie ,,oksy" znaczy równiez ,,hydroksy", jedfiakze dla zapobiezenia wszelkim niepo¬ rozumieniom zaznacza sie, ze w opisie ni¬ niejszym i w zastrzezeniach wyrazenie ,,oksy" obejmuje równiez i termin „hydro¬ ksyl. PL PL