Przedmiotem .niniejszego wynalazku jest maszyna do wyrobu pofaldowanych kapturków! z cienkiej blachy metalowej.Maszyna tego rodzaju jest zaopatrzona w matryce z lejkowatym otworem, która wspólpracuje z patryca, umieszczona w srodku jednego lulb kilku wspólsrodkowo osadzonych tlloków rurowych, naciskanych zapomoca sprezyn. Matryca, przesuwa¬ jac sie w kierunku patrycy, naciska brze¬ gami lejkowatego otworu na wspiomriiane tloki rurowe, które, pokonywajac wzrasta¬ jacy opór sprezyn, przesuwaja sie wzdluz patrycy. Równoczesnie patryca wsuwa w matryce niewykonczony kapturek, uraiie- szidziany miedzy brzegami tloków i brze¬ giem lejkowatego ortw|oru matrycy.W celu uzyskania równomiernie roz¬ mieszczonych fald na kapturku, w lejkowa¬ tym otworze matrycy wzdluz tworzacych, na czolowych powierzchniach tloków i na pa¬ trycy wykonane sa odpowiednie zaglebienia.Znane dotychczas maszyny nie dawa¬ ly mloznoaci;, wskutek ich wadliwej kon¬ strukcji, szybkiego wytwarzania z taniej, cienkiej blachy metalowej pofaldowanych kapturków do zamykania butelek.Powazna wada znanych maszyn jest to, ze tloki sa prowadzone scisle jeden w drugim tak, ze wywieraja nacisk w czasie pracy jedynie w kierunku osiowym. Za¬ wsze mozliwe niedokladnosci w wykoi- naniu poszczególnych czesci maszyny i ich Wzajemnego umocowania oraiz nierów- niomierna grubosc i twardosc blachy powo¬ duja nierównomierne zacisniecie kapturka pomiedzy lejkowatym otworem matrycy a brzegiem tloiczka. Wskutek tego niedokon-czagny kapturek, przytrzymany w jednym tylko punkcie lub na pewniej tylko czesci ojawlodiu dzialaniem sprezyny, naciskaja- oej na tlbk, ulega rozerwaniu przy naciska¬ niu go patryca.Maszyna wedlug wynalazku umozliwia uzycie znacznie cienszego, niz dotychczas i tanszego materjallu na kapturki oraz wy¬ konywanie kapturków (glebszych i zaopa¬ trzonych w liczniejsze i r^gulamiejsze fal¬ dy. Wydajnosc niasizyny jest znacznie wieksza, prztyczem kapturki w czasie ich wykonywania nie rozrywaja sie, dzieki te¬ mu, ze posizczególne czesci maszyny na¬ stawiaja sie we wszystkich kierunkach, zaleznie od dzialajacych na nie sil, tak ze nacisk na kapturek w czasie pracy jest rozlozony równomiernie.Powyzsze dzialanie urzadzenia osiaga sie w ten sposób, ze tlok rurowy, umie¬ szczony wspólsrodkowo z patryca, wzgled¬ nie tloki sa osadzone luzno wzgledem sie¬ bie oraz moga wykonywac niezalezne od siebie ruchy podluzne i odchylac sie w kierunku poprzecznym do osi patrycy, a przytem maja tendencje do powrotu w po¬ lozenie równolegle do osi patrycy.Równiez umocowanie na stale patrycy W dotychczas znanych maszynach powodo¬ walo, wskutek powyzej opisanych niedo¬ kladnosci wykonania urzadzenia i zmien¬ nej grubosci blachy, kilkakrotne zwieksze¬ nie cisnienia miedzy patryca a matryca, co stanowi zwykle powód uszkodzen wy¬ konywanego kapturka,. Wade powyzsza usuwa sie wedlug wynalazku przez osa¬ dzenie patrycy na sprezystem oparciu, któ¬ re poddaje sie mawiet przy stosuiikowo ma¬ lym nacisku z jakiejkolwiek strony.Kapturek wytlacza sie z paska cienkiej blachy metalowej przy pomocy rurowiego noza, poruszanego wi kierunku prostopa¬ dlym db plaszczyzny paska i przechodza- ceigo przez dokladnie dopasowany otwór w czesci maszyny, prowadzacej pasek i za¬ opatrzonej w ostrze, które wspólpracuje z nozem rurowym. Poniewaz w maszynie wedlug wynalazku patryca poddaje sie bocznemu naciskowi, przeto os uchwytu paska, zaopatrzonego w lostrze, moze byc przesunieta wzgledem osi patrycy. Nato¬ miast powinna byc zachowana moznosc dokladnego nastawienia tego uchwytu za¬ leznie od polozenia rurowego noza, co zostalo uwzglednione w maszynie wedlug wynalazku.Prócz powyzej opisanych sprezynuja¬ cych tloków1 i patrycy maszyna wedlug wynalazku posiada urzadzenie, wyciskaja¬ ce zaglebienia w blasze na kapturki. Za¬ glebienia te wykonywa sie przez wytlacza¬ nie. Dzieki temu w; blasze na kapturki moz¬ na wykonywac wzory ornamentowe, zna¬ ki handlowe i t, d.Maszyna wedlruig wynalazku pracuje tak rówmo i regularnie, ze zaglebienia i wystepy w matrycy i patrycy, bez jakich¬ kolwiek trudnosci, moga byc wykonane pochylo albo tez moga posiadac przekrój poprzeczny o nierównych bokach i rogach.Dzieki temu maszyna moze wytwarzac kap¬ turki do butelek z cienkiej blachy meta¬ lowej o pochylych faldach, przycziem kap¬ turki te, jak wiadomo, szczególnie nada¬ ja sie do zamykania butelek, poniewaz miozna je przez zacisniecie na obwiodzie osadzic trwale i scisle na szyjkach butelek o róznych ksztaltach.Na rysunku przedstawiony jest przy¬ klad wykonania maszyny wedlug wyna¬ laizku, przycziem fig, 1 przedstawia osiowy przekrój matrycy maszyny do wyrobu kapturków oraz przednia czesc odpowied¬ niej patrycy i urzadzenie do przesuwania paska cienkiej blachy metalowej; fig- 2 — osiowy przekrój patrycy; fig. 3 — widok patrycy od istrony matrycy, Wi kadlubie matrycy 1 (fig. 1) wyko nane jest odpowiadajace patrycy zagle¬ bienie 2 z lejkowatym brzegiem 3 — 3. W kadlubie matrycy osadzony jest takze tlok 5 i nóz rurowy 6, - 2 —Patryca 7 (fig. 1 i 2) i tloki rurowe 8 i 8* sa osadzoine w oslonie 9, do której przy¬ mocowany jest uchwyt 10 nozy rurowych, zaopatrzony w koliste ostrze /./.Lejkowaty otwór matrycy poisiada wzdlluz tworzacych falldy 12, a patryca i czolowe plaszczyzny tloków rurowych, których nachylenie odpowiada nachyleniu lejkowatego otworu matrycy, posiadaja cdpowiedinie wystepy 13, 14 i 14*.Patryca 7 jest przymocowana do dna oslony 9 zapomoca uchwytu 16, polaczo¬ nego z dfriem srubami. W uchwydie tym znajduje sie otwór 17, sluzacy do przesu¬ wania sworznia 18 patrycy oraz zagle¬ bienie 19 na nakretke 20, umieszczona na koncu tegoz sworznia. W eelu umozliwie¬ nia sprezynowania patrycy pod dziala- miem bocznego nacisku zastosowany jest zderzak, np. w ksztalcie gumowego pierscie¬ nia, wzglednie podobna podkladka sprezy¬ nujaca pomiedzy podstawa patrycy a dnem oslony wzglednie, jak to przedstawiono ma fig. 2, pomiedzy uchwytem a sama patry¬ ca miesci sie pierscien 21 \z gumy luib po¬ dobnego materjallu. Patryca, przedstawio¬ na na fig. 2, jest zamocowana przegubowo przy pomocy pólkulistej okladki 22, osa¬ dzonej w odlpowiadiajacem jej zaglebieniu uchwytu 19. Otwór 17 jest w danym przy¬ padku dostatecznie szeroki.Miedfey tlokami rurowemi 8 i 8' oraz miedzy tlokami i patryca 7 i oslona 9 a takze i uchwytem nozy 10 — istnieja duze luzy 23, 24, 25. Kazdy z tloków jest pod¬ trzymywany zapomoica trzech naciska¬ nych sprezymaimi drazków prowadniczych 28 i 28' (fig. 2 i 3) tak,, ze ltoki te moga niezaleznie od siebie, przechylac sie nie¬ znacznie wzgledem patrycy i to niezaleznie od stopnia, w jakim zostaly przesuniete w glab zapomoca brzegu lejkowatego otwo¬ ru matrycy. Aby tffidki mogly wykonywac te ruchy, skosne drazki prowadnicze sa z niemi polaczone odipowiednio luzno.A wiec górny koniec kazdego drazka prowadniczego posiada szyjke 29, prze¬ chodzaca z pewnym luzem 30 przez otwór kolnierza tjloka. Drazki z tlokiem sa po¬ laczone np. przy pomocy zawleczki 32.Oprócz tego sprezyna 34, umieszczona po¬ miedzy wewnetrzna strona kolnierza tlo¬ ka i powierzchnia oporowa 33 na drazku prowadinicizym, stanowi sprezynujacy zde¬ rzak. Sprezyna 34 przyciska tlok do za¬ wleczki 32.Kazdy z drazków prowadniczych 28, 28* jest prowadzony w oslonie patrycy, przyozem » czesc drazka, wystajaca poza patryce, jest nagwintowana i posiada na¬ kretke 36 (z przeciwnakretka 37) wzgled¬ nie 36 (i 37*). Nakretki te sluza do wy¬ równania polozenia tloków, których czo¬ lowe powierzchnie, w poczatkowem polo¬ zeniu calego urzadzenia, powinny znajdo¬ wac sie na typi samym odpowiednim po¬ ziomie.Uklad sprezyn, dzialajacych na draz¬ ki prowadnicze, jest uwidoczniony na gór¬ nej czesci fig. 2.Za kazdym drazkiem prowadniczym 28* znajduje sie skrzynka do sprezyn 38, przymocowania do oslony patrycy. W sknzynkach tych umieszczone sa sprezyny srubowe 39, 'które z jednej strony opieraja sie o koniec drazka prowadniczego, a z . drugiej — o swlorzen nagwintowany 40, wkrecony w dno skrzynki sprezynowej i sluzacy równoczesnie jako sruba, regulu¬ jaca napiecie sprezyny.Sprezyny jednego z tloków, a najle¬ piej wewnetrznego tloka 8, moga byc ulo¬ zone w sposób, wyjasniony w dolnej czesci fig. 2. Na drazku 41, skierowanym ku ty¬ lowi i mocno przykreconym na srodku do dtaa oslony patrycy, osadzona jest plyta 42, która sluzy jako podparcie konców drazków prowadniczych 28 i która moze sie luzno przesuwac wzdluz drazka 41.Pomiedzy ta plyta a nakretka 43 utmie- szlcziotno na koncu drazka silna sprezyne srubowa 44, która napina sie w miare prze- _ 3 _suwania tloka przez matryce* Przyjawszy zatozenie, ze dtfazki 28 (spoczywaja na ply¬ cie. ? 42 w trzech punktach, tworzacych wieradhoflki równobocznego trójkata, któ¬ rego .srodek lezy na osi drazka 41, caly nacisk sprezyny mozdlziiela sie po % czesci na kazdy z trzech drazków prowadniczych.Nacisk na kazdy drazek zostaje przenie¬ siony na tlok zapomoca sprezyny zderza¬ kowej 34, która oprócz tego musi prze¬ jac zwiekszony nacisk z powodu jakiego¬ kolwiek cdchylamlia sie tloka. Nakretka 43 sluzy do rejgulacji stopnia napiecia sprezy¬ ny srubowej 44.W uwidocznionym przykladzie wykona¬ nia maszyny wedlug wynalazku odpo¬ wiednie ustawianie uchwytu nozowego 10, przy uwzglednieniu ruchu matrycy i od¬ chylania sie patrycy, jest uskuteczniane w sposób nastepujacy. Uchwyt nozowy 10 moze przesuwac sie po otwarlem dnie oslo¬ ny 9 patrycy i jest uttfzymywany w swem polozemu zapomoca trzech ostalo zakonczo¬ nych srub 45, które równoczesnie sluza do nastawiania. Nastawianie odbywa sie w ten sposób, ze zwalnia sie uchwyt nozowy i umieszcza na matrycy, która nastepnie przesuwa sie w kierunku patrycy. Po ze¬ tknieciu uchwytu z oslona patrycy! umo¬ cowuje sie go w odpowiedraiem polozeniu przy pomocy zaostrzonych srub. Do usta¬ lenia polozenia uchwytu nozowego w po- zadanem poillozeniu sluza sruby 47, za/opa¬ trzone w podkladki 46 i przeprowadzone przez szerokie oitlwory w tym uchwycie, przyczem sruby te znajduja sie w oslonie patrycy. Sruby 47 moiga byc równiez uzyte jako 'urzadzenie niezalezne, nastawiajace polozenie kolnierza nozowego, W celu zebeizpieczenia wiezawodnego dzialania, maszyna posiada urzadzenie do doprowadzania i wyciskania paska blachy metalowej* wspólpracujace z powyzej opi- sanemi urzadzeniami.Urzadzenie to sklada sie z dwóch wspólpracujAcydh walców 48 i 49 (patrz fig. 1), Dolny walec 48 jest wykionany z twardego materjallu i ma powierzchnie chropowata lub posiadajaca rowki, pod¬ czas gdy drugi walec — górny 49 posiada powierzchnie pokryta papierem, guma lub podobnym materjalem, która moze sie poddawac naciskowi walca dolnego, po¬ siadajacego nierówna powierzchnie. Na pasku z cienkiej blachy metalowej, który przesuwa sie pomiedzy temi walcami, wy¬ gniatane sa zaglebienia albo faldy, odpo¬ wiadajace w zupelnosci wzorowi, wykona¬ nemu na powierzchni walca dolnego.Zamiast dwóch tloków rurowych, jak to uwidoczniono na rysunku, maszyna mo¬ ze posiadac tylko jeden, trzy albo wiecej takich t|Jofców1 a zamiast nieruchomej pa¬ trycy i ruchomej matrycy moze posiadac ruchoma patryce i nieruchoma matryce. PL