PL20630B1 - Sposób otrzymywania wysokomolekularnych koloidalnych weglowodorów. - Google Patents

Description

Plynnosc olejów, zwlaszcza olejów sma¬ rowych, w niskich temperaturach jest bar¬ dzo ceniona ich zaleta, gdyz pozwala na stosowanie takich olejów w zimowej porze, bez obawy zastygania w beczkach, zbiorni¬ kach, przewodach doprowadzajacych olej smarowy i t d. Wiadomo, ze wiekszosc skladników tak olejów mineralnych jak i roslinnych posiada temperature krzepnie¬ cia, lezaca znacznie nizej 0°C. Powodem krzepniecia olejów w temperaturach wyz¬ szych od 0°C jest zawartosc w nich drob¬ nych ilosci stalych weglowodorów, jak pa¬ rafiny, wolejach mineralnych, a stalych gli¬ cerydów wyzszych nasyconych kwasów tluszczowych w niektórych tluszczach ro¬ slinnych i zwierzecych. Powyzsze nieko¬ rzystne skladniki, krystalizujac przed¬ wczesnie, tworza szkielet, usztywniajacy caly olej. Oleje, krzepnace w temperatu¬ rach, lezacych powyzej 0°C, sa malowar- tosciowe, gdyz maja ograniczone zastoso¬ wanie. Nie nadaja sie one jako oleje lotni¬ cze, zimowe oleje samochodowe, zimowe oleje do smarowania osi kolejowych, oleje kompresorowe i t, d. Oleje z natury nisko-stygnace sa bardziej poszukiwane i tern sa¬ mem znacznie drozsze. Z -wiekszosci rop, zwlaszcza polskich; niestety daja sie uzy¬ skac tylko oleje wysokostygnace. Znaczna czesc tychze zawiera duzo dobrze krystali¬ zujacej parafiny. Zauwazono, ze z rop ubo¬ gich w parafine równiez czasami nie udaje sie otrzymac olejów niskostygnacych. Ist¬ nieja ropy, ubogie w parafine, z których si^ daja uzyskac niskostygnace oleje smalrpwe, zas inne ropy o tej samej malej zawartosci parafiny, przg^biJuje W tefrsam; sposób, daja oleje smarowe, zastygajace w tempe¬ raturach o wiele wyzszych. Z tego wynika, ze nie zawsze bezwzgledni zawartosc pa¬ rafiny jest jedyna przyczyna zastygania o- lejów, lecz ze ma tu wplyw obecnosc pew¬ nych cial, przeszkadzajacych krystalizacji parafiny.Obserwacja ta byla punktem wyjscia u- silowan znalezienia cial, zapobiegajacych krystalizacji parafiny w olejach. Znalezie? nie takich cial mialoby wielkie znaczenie techniczne, gdyz pozwoliloby na uzyskiwa¬ nie niskostygnacych olejów z rop ubogich w parafine. Jak wykazaly bowiem nowsze ba¬ dania, oleje z rop parafinowych sa pod wzgledem smarowym lepsze od olejów, o- trzymanych z rop typu asfaltowo-nafteno- wego.Wspomniane poprzednio ciala, zapobie¬ gajace krystalizacji parafiny w oleju, po¬ siadaja budowe jeszcze nie zupelnie wyja¬ sniona. W kazdym razie chodzi tutaj o we¬ glowodory wysokomolekularne alifatyczno- aromatyczne, to znaczy, zawierajace w cza¬ steczce pewna ilosc pierscieni aromatycz¬ nych i zarazem lancuchy alifatyczne.Na drodze syntetycznej uzyskuje sie ciala tego rodzaju np. wedlug patentu ame¬ rykanskiego Nr 1 815 022.Wychodzac z zalozenia, ze ciala zapo¬ biegajace krystalizacji parafiny musza byc równiez z natury zawarte w ropach nafto¬ wych, rozpoczeto systematyczne badania, w celu znalezienia odpowiedniego surow¬ ca, zawierajacego je w znacznej ilosci, oraz opracowania technicznej metody ich izolo¬ wania. Przypuszczano w pierwszym rze¬ dzie, ze tego rodzaju ciala beda obecne w wiekszej ilosci w ropach, dajacych nisko¬ stygnace oleje. Cial tych szukano w naj¬ ciezszych frakcjach z rop niskostygnacych, poniewaz wiadomo bylo, ze chodzi tu o cia¬ la wysokomolekularne. Poza tern poszuki¬ wano ich w najrozmaitszych innych ciez¬ kich produktach, otrzymywanych przy prze¬ róbce xop, ;a Wiec w produktach krakowa¬ nia, destylacji prózniowej, a takze w od¬ padkach rafinacyjnych, np. w kwasie od¬ padkowym, i Znaleziono, ze pozadane wysokomole¬ kularne koloidalne weglowodory, zapobie¬ gajace krystalizacji parafiny w olejach, znajduja sie przedewszystkiem w ciezkich pozostalosciach destylacyjnych, pochodza¬ cych z przeróbki rop, z których w sposób znany daja sie uzyskac oleje niskostygnace.Drugiem zródlem sa ciezkie produkty, po¬ chodzace z wszelkiego rodzaju (zwyklej, prózniowej lub rozkladowej) destylacji.Wreszcie mozna uzyskac wspomniane we¬ glowodory z odpadków rafinacyjnych, np. kwasu porafinacyjnego, z proszjku odbar¬ wiajacego i t. stanie skoncentrowanym wydobyc z wspo¬ mnianych powyzej surowców, traktujac te surowce rozpuszczalnikami albo cialami ad- sorbcyjnemi, dzialajacemi selektywnie, to znaczy oddzielajacemi pozadane koloidal¬ ne weglowodory od szkodliwych stalych pa¬ rafin, asfaltenów, zywic asfaltowych i t. d.Rozpuszczalniki wzglednie ciala adsor- bujace musza byc dostosowane do danego surowca. Najczesciej stosuje sie lekka ben¬ zyne, benzen, alkohole, ketony, estry i ete¬ ry, kwas octowy lodowaty, lub mieszaniny tych cial. Otrzymane ekstrakty po odpe¬ dzeniu rozpuszczalnika zazwyczaj nadaja sie juz do swego celu; dodane w malej ilo¬ sci do oleju wysokostygnacego obnizaja je¬ go punkt krzepniecia. Ntekiedy otrzymane — 2 -ekstrakty sa ciemne tak, ze dodane do ole¬ ju zabarwiaja go, W tym przypadku wska- zanem jest odbarwic wspomniany powyzej ekstrakt. Znaleziono, ze pozadane odbar¬ wienie mozna uskutecznic badzto przez la¬ godna rafinacje kwasem siarkowym, badzto przez traktowanie proszkiem odbarwiaja¬ cym. Wszystkie otrzymane ekstrakty daja sie równiez odbarwiac przez redukcje wo¬ dorem pod cisnieniem w podwyzszonej tem¬ peraturze w obecnosci katalizatorów lub bez nich. Charakterystyczna cecha wydziela¬ nych wysokomolekularnych koloidalnych weglowodorów jest ich duza zdolnosc sma¬ rowa oraz brak sklonnosci do tworzenia zy¬ wic przy utlenianiu w wyzszej temperatu¬ rze. Oleje smarowe, zmieszane z 1 -s- 2% tych weglowodorów, nie wykazuja tez po¬ wiekszenia sie ich liczby koksowej.Przyklad I. Pozostalosc z wysokopróz- niowej destylacji ropy, praktycznie bezpa- rafinowej, o punkcie mieknienia 70°C, eks¬ trahuje sie az do zupelnego wyczerpania lekka benzyaa, destylujaca do 100°C.Otrzymany ekstrakt traktuje sie, dobrze mieszajac, ziemia odbarwiajaca, uzyta w ilosci 20% pozostalosci ropnej. Po odsacze¬ niu oddestylowuje sie benzyne i otrzymuje w ten sposób pozadane wysokomolckular- ne weglowodory o barwie bronzowej. We¬ glowodory te domieszane w ilosci 1% do oleju smarowego o lepkosci 15°E przy 50°C i o punkcie krzepniecia +3°C obnizaja punkt krzepniecia tego oleju do —12°C; do¬ dane w ilosci 2-ch% do oleju samochodo¬ wego o lepkosci 20°E przy 50°C i o punkcie krzepniecia +6°C, obnizaja punkt krzep¬ niecia tego oleju do —10°C.Przyklad II. Najciezsza frakcje, otrzy¬ mana z perjodycznej destylacji rozklado¬ wej ropy parafinowej, o punkcie mieknienia 40°C, ekstrahuje sie mieszanina równych ilosci alkoholu, eteru i benzenu. Z otrzyma¬ nego ekstraktu odpedza sie rozpuszczalniki i otrzymuje w ten sposób gesty ciemno-zie- lony olej. Produkt ten, rozpuszczony w ilo¬ sci 1 % w olej.u samochodowym o lepkosci 15°E i punkcie krzepniecia +3°C, obniza punkt krzepniecia tego oleju do —15°G, Pfsyklad IIL Pozostalosc z wysokoci¬ snieniowej destylacji rozkladowej koncen¬ truje sie w fazie potrzeby do punktu miek¬ nienia 35°C i ekstrahuje mieszanina rów¬ nych ilosci eteru i alkoholi amylowych az do wyczerpania. Z ekstraktu odpedza sie rozpuszczalniki i pozostalosc uwodornia w temperaturze 400*0 pod cisnieniem 20 atm w obecnosci 2-ch% katalizatora, zlozonego z tlenków metali grupy 6, Otrzymuje sie ja- sno-czerwóny olej o zielonej fluorescencji, który dodany w ilosci 1 % do oleju wymie¬ nionego w przykladzie II obniza jego punkt krzepniecia do—16°C, Przyklad IV. Swiezy kwas odpadko¬ wy, pochodzacy z rafinacji oleju smarowe¬ go, uwalnia sie znanemi sposobami od kwa¬ su i koksu, zobojetnia nadmiarem wapna i ekstrahujemieszanina niskowrzacych (56°-^- 120°G) ketonów. Otrzymany ekstrakt uwal¬ nia sie od rozpuszczalnika. Otrzymany w ten sposób gesty olej, dodany w ilosci \% do oleju wymienionego w przykladzie II, obniza jego punkt krzepniecia do —12°C.Przyklad V. Destylat olejowy o lepko¬ sci 3°E przy 100°C, otrzymany przez próz¬ niowa destylacje ropy maloparafinowej, ekstrahuje sie mieszanina równych ilosci e- teru i alkoholu metylowego. Ekstrakt uwal¬ nia sie od rozpuszczalników i otrzymuje w ten sposób gesty, zielony olej. Olej ten. dodany w ilosci 1,5% do oleju wymienio¬ nego w przykladzie II, obniza jego punkt krzepniecia do —14°C.Przyklad VI. Destylat olejowy o lep¬ kosci 10°E przy 50°C, otrzymany przez re- destylacje prózniowa ropy, przesacza sie przez prase filtrowa i rafinuje, po rozcien¬ czeniu go nafta, zapomoca 5% slabego kwasu siarkowego. Kwasny olej luguje sie i myje nastepnie w znany sposób. Suchy olej miesza sie w ciagu 2 godzin z 5% zie¬ mi odbarwiajacej. Po odsaczeniu, ziemia — 3 —odbarwiajaca uwalnia sie od oleju przez mycie benzyna, a nastepnie traktuje ja czterochlorkiem wegla, który rozpuszcza pozadane weglowodory wysokomolekular- ne. Przez odpedzenie rozpuszczalnika o- trzymuje sie pozadany produkt. Produkt ten dodany w ilosci 1% do oleju wymie¬ nionego w przykladzie II obniza jego punkt krzepniecia do —15°C. PL

Claims (6)

1. Zastrzezenia patentowe. 1. L Sposób otrzymywania wysokomole- kularnych koloidalnych weglowodorów, stosowanych jako srodek obnizajacy punkt krzepniecia olejów smarowych, znamienny tern, ze wysokowrzace produkty, otrzy¬ mywane przy przeróbce rop naftowych, poddaje sie dzialaniu takich rozpuszczal¬ ników lub cial selektywnie adsorbuja- cych, które ekstrahuja z nich wysokomole- kularne koloidalne weglowodory, poczem z otrzymanych ekstraktów oddziela sie w dowolny sposób rozpuszczalnik wzglednie cialo adsorbujace.
2. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamien¬ ny tern, ze jako rozpuszczalniki stosuje sie benzyny, benzen, alkohole, etery, ketony, estry lub mieszaniny tych cial.
3. 3. Sposób wedlug zastrz, 1, znamien¬ ny tern, ze jako materjalu wyjsciowego uzywa sie pozostalosci destylacyjnych z przeróbki rop naftowych.
4. 4. Sposób wedlug zastrz. 1, znamien¬ ny tern, ze jako materjalu wyjsciowego uzywa sie ciezkich destylatów ropnych.
5. 5. Sposób wedlug zastrz. 1, znamien¬ ny tern, ze jako materjalu wyjsciowego uzywa sie produktów, otrzymywanych przez destylacje rozkladowa.
6. 6. Sposób wedlug zastrz. 1, znamien¬ ny tern, ze jako materjalu wyjsciowego uzywa sie produktów bitumicznych, otrzy¬ manych przez przeróbke odpadków rafi- nacyjnych. Galicyjskie Towarzystwo Naftowe „Galicja" S p. Akc. Hugo Burstin. Józef Winkler. Zastepca: Inz. Cz. Raczynski, rzecznik patentowy. 1 - k Ai Druk L. Boguslawskiego i Ski, Warszawa. PL