Niniejszy wynalazek dotyczy wytwa¬ rzania z wiskozy sztucznych nici i innych produktów, zwlaszcza sztucznych nici o duzej wytrzymalosci w stanie suchym i mokrym.Przerób wiskozy na materjaly sztuczne, zwlaszcza na sztuczne nici, posiadajace du¬ za wytrzymalosc w stanie suchym i mo¬ krym, byl dotychczas mozliwy tylko przy uzyciu takich kapieli stracajacych (np. mocne kwasy mineralne, w szczególnosci mocny kwas siarkowy), które na materjaly sztuczne, zwlaszcza na sztuczne nici wy¬ wieraja podczas i natychmiast po koagula¬ cji dzialanie uplastyczniajace (patent Nr 9752, patenty Nr Nr 16398, 19699, 17424 i angielskie patenty Nr Nr 298548 i 274690).Przy pomocy tych sposobów mozna wy¬ twarzac sztuczne wlókna, np. sztuczny jedwab o wytrzymalosci na sucho od 4 do 6 g na denier i wyzej i na mokro od 2 do 4 g na denier i wyzej.Proponowano równiez wytwarzanie sztucznych nici o duzej wytrzymalosci na sucho i na mokro w ten sposób, ze do sto¬ sowanych w technice wiskozowej kapieli przedzalniczych, np. do 10%-owego kwasu siarkowego albo do tak zwanej kapieli Mul¬ lera i tym podobnych, przedzie sie zu¬ pelnie niedojrzala wiskoze, wytworzona zzupelnie niedojrzalej alkalicelulozy, do ^atepw d-Wliloze. Sposoby te maja dawac w wyniku sztuczne nici o wytrzymalosci na sucho, wynoszacej mniej wiecej 3 g na denier.Niejednokrotnie usilowano ulepszyc wlasnosci, zwlaszcza wytrzymalosc jedwa¬ biu wiskozowego, bez stosowania przy przedzeniu kapieli ze stezonych kwasów.Wieloletnie *prape wynalazcy doprowadzily go do przekonania, ze mozna wytworzyc materjaly sztuczne o duzej wytrzymalosci aa sucho i na mokro z wiskozy dojrzalej lub swiezej, wytworzonej z dojrzalej albo z niedojrzalej alkalicelulozy, pod warun¬ kiem, aby stopien lepkosci wiskozy byl w pewnym okreslonym stosunku do zawarto¬ sci celulozy w wiskozie, W zwiazku z tern, wynalazek niniejszy polega na przedzeniu wiskozy albo na ja¬ kiejkolwiek innej przeróbce na inne mate¬ rjaly sztuczne, niezaleznie od tego, czy u- zyto wiskozy, czy alkalicelulozy dojrzalej, czy niedojrzalej, przy uzyciu zwyklych znanych w technice kapieli stracajacych (np. kapieli Mullera lub innej). Jak juz wspomniano, lepkosc wiskozy winna byc uzgodniona z pewnemi wymaganiami, któ¬ re, jak sie wydaje, moga byc ujete najle¬ piej i najwyrazniej dla celów praktycz¬ nych w nastepujaca regule (w której wy¬ nalazca próbowal polaczyc wyniki swych dlugoletnich prac).Stosunki ilosciowe celulozy do lugu so¬ dowego w wiskozie winny byc takie, aby lepkosc wiskozy (w porównaniu z glicery¬ na o ciezarze wlasciwym 1,26) nie byla o wiele nizsza od 50%, najlepiej nie nizsza niz 75 do 100% procentowej ilosci ozna- czalnej analitycznie celulozy, zawartej w wiskozie.Szczególnie pomyslne wyniki otrzyma¬ no w nastepujacy sposób.Stosujac wiskoze o zawartosci okolo 3% lub wiecej celulozy, otrzymal wyna¬ lazca szczególnie dobre wyniki, jesli przy uzyciu wiskoz o zawartosci mniej wiecej *3% lub wiecej celulozy lepkosc wynosila \ ¦"'.; ;'.. C*—6c2 .- nie mniej niz — , a najlepiej nie mniej 4a c4_ gc2 niz —^ , zas w przypadku wiskoz o za- Ja wartosci celulozy mniej wiecej 3% lub mniej, gdy lepkosc wiskozy wynosila nie . . .. 2c (1 3c mniej niz —, a najlepiej nie mniej niz — gdzie c oznacza ilosc celulozy, zawarta w 100 czesciach wagowych wiskozy, zas a oznacza zawarta w 100 czesciach wago¬ wych wiskozy* ilosc wodorotlenku pota- sowcowego (obliczona jako NaOH).O ile wynalazca mógl stwierdzic, kwe¬ stja, czy celuloza wyjsciowa jest bogata w a-celuloze, nie jest zasadnicza dla niniej¬ szego sposobu. Albowiem, chociaz wyna¬ lazca w toku prób, które doprowadzily do niniejszego wynalazku, uzywal przede- wszystkiem pewnej liczby sprzedaznych i uzywanych w technice wiskozy gatunków blonnika drzewnego i lintersów (wypróbo¬ wano, rzecz jasna, nie wszystkie rodzaje celulozy, lecz ograniczono sie do 5 lub 6 róznych gatunków), otrzymal on wedlug ni¬ niejszego sposobu, prawie we wszystkich przypadkach, materjaly sztuczne, w szcze¬ gólnosci sztuczne nici, posiadajace wspo¬ mniane wyzej wlasnosci.Jasnem jest, ze najlepsze warunki pra¬ cy, gwarantujace powodzenie, zaleza od danych okolicznosci i ze konieczne sa pró¬ by wstepne, aby w kazdym przypadku u- czynic zadosc wszystkim wymaganiom. Po¬ dane ponizej wyjasniajace przyklady na¬ lezy uwazac za ogólna wskazówke, wobec czego wynalazek nie ogranicza sie temi przykladami.Przyklad I, a — e. Wiskoza, wytwo¬ rzona z niedojrzalej alkalicelulozy, do wy* tworzenia której uzyto lintersów o duzej lepkosci albo blonnika drzewnego o duzej lepkosci albo mieszaniny lintersów bawel-nianych z blonnikiem drzewnym, zawiera¬ jaca 5% oznaczalnej analitycznie celulozy i 8% NaOH i posiadajaca lepkosc 20 do 22, w porównaniu z gliceryna o ciezarze wlasciwym 1,26, zostala w nastepujacy spo¬ sób wyprzedzona w stanie niedojrzalym, lub tez po dojrzewaniu w temperaturze 15°C w ciagu 24 albo 48 godzin albo 72 al¬ bo 96 godzin.Roztwór przedzalniczy przetlaczano z szybkoscia 5 do 6 cm3 na minute przez dy¬ sze platynowa, posiadajaca 100 otworów o srednicy 0,08 mm, do kapieli, zawierajacej 10% H2S04, albo do kapieli, zawierajacej 10% H2S04 i 20% Na2S04, albo do kapie¬ li, zawierajacej 16% H2S04 i 30% Na2SO. i posiadajacej temperature 16°C, przyczem nitki przechodzily w kapieli droge dlugosci 80 cm. Nastepnie nitka przebywala w po¬ wietrzu droge 165 cm i byla nawijana na cewke, obracajaca sie z taka szybkoscia, ze nitka byla wyciagana z szybkoscia 40 m na minute. W powietrznym przebiegu nitki byly ustawione pod katem do siebie trzy szklane walce lub waleczki, po których przesuwaly sie nici i które wywieraly do¬ datkowe napiecie lub ciagnienie na nitki.Dolna czesc cewki obracala sie w 10%- owym kwasie siarkowym.Otrzymane w ten sposób nici skladaja sie z poszczególnych wlókien o mniej wie¬ cej 1 do 1,3 denierach. 6. Sposób pracy, jak w punkcie a, z ta jednak róznica, ze temperatura kapieli przedzalniczych wynosila 5°C. c. Sposób pracy, jak w punkcie a al¬ bo b, z ta jednak róznica, ze na minute przetlaczano mniej wiecej 2,5 do 3 cm3 roztworu przedzalniczego i ze szybkosc wy¬ ciagania wynosila 30 m na minute.Miano poszczególnych wlókien wyno¬ silo mniej wiecej 0,6 do 0,8 deniera. d. Sposób pracy, jak w punktach a albo b, z ta jednak róznica, ze na minute przetlaczano mniej wiecej 3 do 3,5 cm3 roztworu przedzalniczego, ze dysza posia¬ dala 54 otwory o srednicy 0,1 mm orafc ze szybkosc wyciagania wynosila 18 na mi¬ nute. e. Sposób pracy, jak w punktach a, c albo d, z ta jednak róznica, ze temperatura kapieli przedzalniczej wynosila 45°C.Przyklad II, a — e. Postepowanie, jak w jednym z przykladów I, a do e, z ta jed¬ nak róznica, ze wiskoze wytwarzano z al- kalicelulozy, której dano dojrzewac przy 15°C przez 48 godzin. Lepkosc wiskozy wy¬ nosila mniej wiecej 15 do 19 w odniesieniu do gliceryny o ciezarze wlasciwym 1,26.Celuloza (lintersy albo blonnik drzewny albo mieszanina lintersów i blonnika drzewnego), uzywana do tej wiskozy, win¬ na byc takiego rodzaju, aby wytwarzana z niej alkaliceluloza po 48-godzinnem doj¬ rzewaniu osiagala podana wyzej lepkosc.Przyklad III, a — e. Postepowanie, jak w jednym z przykladów I, a do e, albo II, a do e, z ta jednak róznica, ze wiskoza zawierala mniej wiecej 3% oznaczalnej a- nalitycznie celulozy i 5% NaOH, ze lepkosc wiskozy wynosila mniej wiecej 1,2 do 2,2 w odniesieniu do gliceryny o ciezarze wla¬ sciwym 1,26 oraz ze na minute przetlacza¬ no nastepujace ilosci wiskozy: przedzenie a 14 cm3 fi C / ,, u d 8 „ .Przyklad IV, a — e. Postepowanie, jak w jednym z przykladów I, a do e, albo II, a do e, albo III, a do e, z ta jednak róz¬ nica, ze wiskoza posiadala mniej wiecej 5,5% oznaczalnej analitycznie celulozy i 8% NaOH i ze lepkosc wiskozy wynosila mniej wiecej 45 w odniesieniu do gliceryny o ciezarze wlasciwym 1,26.Przyklad V, a — e. Postepowanie, jak w jednym z przykladów I, a do e, albo II, a do e, z ta jednak róznica, ze wiskoza posiadala mniej wiecej 4% oznaczalnej a- nalitycznie celulozy i 5% NaOH, ze lep- — 3 —kosc wiskozy wynosila mniej wiecej 1,6 do 2,2 w odniesieniu do gliceryny o ciezarze wlasciwym 1,26 i ze na minute przetlacza¬ no nastepujace ilosci wiskozy: przedzenie a 10,7 cm3 „ d 5,7 „ .Przyklad VI, a — e. Postepowanie, jak wjednym z przykladów I, a do e, albo II, a do e, z ta jednak róznica, ze wiskoza zawierala mniej wiecej 6% oznaczalnej a- nalitycznie celulozy i mniej wiecej 8% NaOH, ze lepkosc wiskozy wynosila mniej wiecej 9 do 12 w odniesieniu do gliceryny o ciezarze wlasciwym 1,26 i ze na minute przetlaczano nastepujace ilosci wiskozy: przedzenie a 7,2 cm3 tt C «j,3 ,, ,, d 3,8 ,, W poprzedzajacych przykladach dla o- siagniecia dodatkowego naciagania mozna stosowac równiez waleczki róznicowe lub tym podobne srodki.Przyklady wytwarzania wiazek nici wy¬ nikaja same przez sie z poprzedzajacych przykladów.Przemyte nici przed suszeniem lub po suszeniu moga byc ogrzewane do wyz¬ szych temperatur (np. 100 do 110°C) albo naparzane.Ewentualne odsiarkowywanie i blicho- wanie nici odbywa sie w znany sposób.W poprzedzajacych przykladach mozna stosowac takze jakakolwiek inna znana w technice wiskozy kapiel stracajaca, np. ta¬ ka, która nie zawiera kwasu mineralnego albo zawiera mniej niz 50% H2S04 albo równowazna ilosc innego kwasu mineral¬ nego.Wreszcie kapiel stracajaca moze zawie¬ rac znane w technice jako dodatki do ka¬ pieli stracajacej substancje, a mianowicie jedna lub kilka substancyj nieorganicznych (np. jakakolwiek rozpuszczalna sól lekkie¬ go lub ciezkiego metalu) albo organicznych (np. glukoze, albo gliceryne, albo alkohol, albo proteine, wzglednie proteid), jak nie- rozlozone albo rozlozone substancje z gru¬ py keratyny albo glutyny w formie wyosobnionej, albo pod postacia za¬ wierajacych je materjalów, jak skóra w ogólnosci albo skóra chromowa, wel¬ na, chrzastki i tym podobne albo alifa¬ tyczne albo aromatyczne sulfoniany, albo kwas jednohalogenowy albo naturalny lub syntetyczny garbnik (np. sól kwasu karba- zolosulfonowego albo neradol) albo kwas sulfonowy, aromatyczny albo temu po¬ dobne.Wedlug poprzedzajacych przykladów udaje sie otrzymywac blyszczacy jedwab sztuczny, posiadajacy wytrzymalosc na su¬ cho powyzej 2 g na denier (np. wytrzyma¬ losc na sucho od 3 do 4 g na denier) i wy¬ trzymalosc na mokro powyzej 1 g na de¬ nier (np. wytrzymalosc na mokro 1,5 do 2 g na denier).Przyklad VII. Roztwór przedzalni¬ czy, wytworzony jak w jednym z poprze¬ dzajacych przykladów, wpuszczano w zna¬ ny sposób przez odpowiedni lejek albo szpare do jednej z opisanych w poprzed¬ nich przykladach kapieli, poczem skoagu- lowana wstega blony po wyjsciu z kapieli byla przemywana i suszona w znany spo¬ sób.Przyklad VIII. Tkanine bawelniana prze¬ sycono lub wypelniono lub powleczono w odpowiedniej maszynie raz lub kilkakrot¬ nie roztworem przedzalniczym, sporzadzo¬ nym wedlug któregokolwiek z poprzedza¬ jacych przykladów, przyczem do roztworu tego moze byc dodany materjal wypelnia¬ jacy, jak talk albo glinka porcelanowa (np. 100 do 200% w stosunku do wagi celulozy) albo barwnik albo pigment, jak mika, albo sadza albo tym podobne substancje, po¬ czem, nie suszac i ewentualnie w stanie — 4 —naprezenia, przeprowadzono przez kapiel, posiadajaca sklad jednej z kapieli straca¬ jacych, opisanych w poprzednich przykla¬ dach.Na zyczenie mozna jeszcze zwiekszyc ciagliwosc otrzymanych wedlug niniejsze¬ go sposobu sztucznych materjalów, zwla¬ szcza sztucznych nici, a to przez traktowa¬ nie ich srodkami, powodujacemi kurczenie sie, np. wedlug patentów Nr Nr 13227, 17425, 19700 i angielskiego patentu Nr 323732.Termin „materjaly sztuczne" oznacza w opisie i w zastrzezeniach: sztuczne nici, w szczególnosci jedwab sztuczny, filmy, po¬ wloki i warstwy wszelkiego rodzaju, apre- tury tkanin, papier, skóre i tym podobne, klej tkacki, plótno introligatorskie, sztucz¬ na skóre, kleje i lepiszcza, plyty i masy plastyczne w ogólnosci, srodki zageszcza¬ jace wzglednie srodki utrwalajace dla pi¬ gmentów przy drukowaniu tkanin i tym po¬ dobne.Termin „sztuczne nici" oznacza: sztucz¬ ne nici i przedziwa wszelkiego rodzaju, np. sztuczny jedwab, wlókna peczkowe, sztucz¬ na bawelne, sztuczna welne, sztuczne wlo¬ sy i sztuczna slome wszelkiego rodzaju. PL