Ponad znany sposób wytwarzania trwa¬ lych na pranie zabarwien zapomoca sprze¬ gania odpowiedniego barwnika na wlóknie ze zwiazkiem dwuazowym lub po prze¬ prowadzeniu dwuazowania—dwuazo-sklad- nikiem, przedkladamy dzisiaj, jako prost¬ sza, obróbke wtórna odpowiednich zabar¬ wien aldehydem mrówkowym. Jakkolwiek znamy znaczna ilosc barwników, których wybarwienie po obróbce aldehydem mrów¬ kowym pozostaje w praniu dostatecznie trwalem, to jednak wybarwienia w ten sposób obrobione nie wykazuja w wielu wypadkach dostatecznej trwalosci na dzia¬ lanie swiatla, gdyz trwalosc wybarwienia bezposredniego ulega w ogólnosci po obro¬ bieniu aldehydem mrówkowym obnizeniu.Szczególnie nie udawalo sie sposobem tym otrzymac wybarwienia, wykazujacego w stopniu wysokim odpornosc na dzialanie swiatla i trwalosc w praniu.Przedmiot wynalazku niniejszego sta¬ nowi sposób otrzymywania barwników, któ¬ re po wybarwieniu bawelny i obróbce al¬ dehydem mrówkowym daja zabarwienie niebieskie, odporne nietylko na dzialanie swiatla, lecz i pozostajace trwalem w pra¬ niu. Barwniki odpowiadajace schematowi: Kwas 2-aminonaftalino-4.8^dwuisulfono- wy-azo - W-azo - Af"-azo- AT"-azo zorcyna, albo kwas aminoarylosulfonowy - azo ^AT re-azo lub.-..Af"-azo.-.Kwas 2-aniino-5-oksy- naftaKno-Z-sulfonówy-azo rezorcyna, przy- czem AT, M" i AT" oznacza skladnik srodkowy, jako to m-toluidyne, p-tksylidy- ne, 3-aimno-4-metoksy naftaline, kwas 1- amino-^-alkoksy naftalino 6- lub 7-sulfo- nowy, kwas 2-amino-5-oksynaftalino-7-sul- fonowy.Jako produkty posrednie wchodza wiec w gre równiez barwniki trójazowe, które dwuazuje sie na wlóknie i wytwarza zapo- moca sprzegania z p -naftolem, W przeci¬ wienstwie do tego, w siposobie niniejszym chodzi o otrzymywanie z barwników trój- azowych i tym podanych zwiazków barw¬ ników dwuazowanych czterokrotnie i sprze¬ ganych z rezorcyna, jako skladnikiem koncowym. Czy barwniki tego rodzaju mo¬ ga wogóle byc stosowane w farbiarstwie, bylo rzecza niewiadoma; tembardziej nie nalezalo oczekiwac, na zasadzie doswiad¬ czen dotychczasowych, odpornosci na dzia¬ lanie swiatla od wybarwien, otrzymanych zapomoca tych barwników i obrobionych nastepnie aldehydem mrówkowym, której to odpornosci nie mozna bylo osiagnac za¬ pomoca najlepszych barwników tych sa¬ mych odcieni stosowanych w tym celu. Po¬ niewaz wybarwienia te, odporne w praniu i na dzialanie swiatla, mozna wytworzyc w sposób prosty i pewny o pieknym odcie¬ niu niebieskim, wiec dzieki temu barwniki te zyskaly wielkie znaczenie.Przyklad L Otrzymany wedlug przy¬ kladu w patencie niemieckim 163321 barw¬ nik trójazowy w postaci 2-aminonaftalino- <.8-dwuiSulfo-azo-7-naftyl£tmino-azo-i - naf- tylaniino sulfo-cileve-azo-p-ksyiiidyny, roz¬ twarza sie w wodzie goracej i dwuazuje azotynem sodowym po ostudzeniu do 5°C w obecnosci kwasu solnego. Po trzygo- dzinnem mieszaniu zwiazek dwuazowany wlewa sie do roztworu chlodnego rezorcy¬ ny, zadanego nadmiarem sody, poczem po zakonczonem sprzeganiu barwnik wysala sie; barwi on bawelne na kolor czerwona- wo-niebieski. Podobnie do tego przykladu otrzymuje sie barwniki podobne, gdy zmie¬ nic kolejnosc sprzegania skladników po¬ srednich, badz zastapic je innemi.Uzywajac, mp., zamiast p-ksylidyny, 3- amino-4-metoksy-/-metylobenzolu, otrzy¬ mujemy barwnik nieco bardziej niebieski.Kwas 2-amino-5-oksynaftalino-7-sulfono- wy daje na czwartem miejscu barwnik nie¬ bieski o odcieniu zielonym, kwas /-amino- naftalino-6- lub 7-sulfonowy czerwonawo- niebieski; a -naftylamina daje barwnik je¬ szcze nieco czerwienszy.Przyklad II. Barwnik trójazowy, otrzy¬ many wedlug patentu niemieckiego Nr 121867, w postaci kwasu metanilo-azo-5- oksynaftalino-7-sulfonowego, roztwarza sie w wodzie goracej i po ostudzeniu do 5°C dwuazuje azotynem sodowym w obecnosci kwasu solnego. Zwiazek dwuazonowy wle¬ wa sie do roztworu rezorcyny, zadanego nadmiarem sody i barwnik wysala sie z chwila zakonczenia sprzegania; barwi ba¬ welne na kolor czerwonawo-niefeieski.Kwas 4-chloro-i-aminobenzolo-3-isuilfono- wy w polozeniu pierwszem wytwarza barwnik dajacy wybarwienia podobne, kwas 7-aminobenzolo-2.5-dwusulfonowy, bai*wiacy na odcien zielonawy.Przyklad III. 32,5 czesci soli sodowej (kwasnej) kwasu 7-aminonaftalino-3-6- dwusulfonowego z 50 cz. kwasu solnego 12° Be, dwuazuje sie 6,9 cz. azotynu sodo¬ wego i laczy z roztworem 24,5 cz. 7-amino- naftalmo-6-sulfonianu sodowego. Poczem w obecnosci kwasu solnego dwuazuje sie dalej 6,9 cz. azotynu sodowego i dodaje roztwór 13,7 cz. 3-amino-4-metoksy-./-me- tylobenzolu w 22 cz. kwasu solnego 12° Be i wody, poczem dodaje sie powoli octanu sodowego i po zakonczonem sprzeganiu dwuazuje sie ponownie i sprzega z 23,9 cz. kwasu 2-amino-5-oksynaftalino-7-sulf ono¬ wego w roztworze alkalicznym sodowym, znów dwuazuje sie azotynem w obecnosci kwasu solnego i wreszcie laczy z alkalicz- — 2 —nym roztworem 11 cz. rezorcyny* Barwnik barwi bawelne na kolor niebieski.Zastepuijac kwias /-aminonaftalino-3-6- dwusulfonowy kwasem /-aminonaftalino- 4-7-dwusulfonowym i kwas /-aminonafta- lino-6-sulfonowy wlasciwym kwasem 7- sulfonowym, otrzymujemy barwnik podob¬ ny, dajacy wybarwiemie nieco bardziej czerwone.Przyklad IV. 32,5 czesci soli sodowej (kwasnej) kwasu /-aminonaftalino-4-7- dwuisulfonowego dwuazuje sie 50 cz. kwa¬ su solnego 12° Be i 6,9 cz. azotynu sodo¬ wego i laczy z roztworem 13,7 cz. 3-ami- no-4-imetoksy-/-metylobenzolu w 22 cz. kwasu solnego 12° Be i wody. Produkt po¬ sredni, dwuazowany dalej, sprzega sie, zobojetniajac nieco kwas solny octanem sodowym, z 22,3 cz. kwasu J-aminonafta- lino-6-sulfonowego, poczem dodaje sie kwasu solnego, dwuazuje 7 cz. azotynu so¬ dowego, sprzega w roztworze alkalicznym sodowym z 23,9 cz. kwasu 2-amino-5-oksy- naftalino-7^sulfonowego i po dwuazowaniu ponownem sprzega sie z lii cz. rezorcyny w obecnosci sody. Barwnik barwi bawelne na kolor niebieski. Zastapienie 3-ammo-4- metoksy-/ - metylobenzolu a -naftylamina, jak równiez kwasu 7-aminonaftalino-4-7- dwusulfonowego odpowiednim kwasem 3-6- dwusulfonowym lub i-aminonaftalino-6- sulfonowego — kwasem 7-sulfonowym pro¬ wadzi do barwników podobnych. PL PL