Stosowane dotychczas powszechnie cen¬ tralne urzadzenia do smarowania maszyn, napedzane zapomoea tych maszyn, .umie- szczane w odpowiedniem miejscu przy ma¬ szynach i zaopatrzone w rurki, doprowa¬ dzajace przeplywajacy lub przetlaczany przez nie olej do miejsc smarowanych w maszynie, posiadaja caly szereg wad tak pod wzgledem konstrukcyjnym, jak i pod wzgledem sposobu dzialania.Po pierwsze, w maszynach o bardzo wielu milejiscach smarowania wspomniane rurki tworza poplatane sieci które bardzo latwo moga ulec uszkodzeniu, czy to przez nieuwage obslugi, czy tez z innej przyczyn ny, uszkodzenie zas którejkolwiek rurki odbija sie natychmiast na sprawnem i bez- piecznem dzialaniu samej maszyny. Poza tern, w kazdej masizynie znajduje sie spo¬ ro miejsc, które nie wymagaja stalego i ob¬ fitego smarowania. Poniewaz zas dawki o- leju, dostarczane zapomoea urzadzenia centralnego, sa dostosowanie do przeciet¬ nego i najwiekszego zapotrzebowania glównych miejsc smarowanych, 'wiec odpo¬ wiednik oliwienie wzmiankowanych pod¬ rzednych miejsc smarowanych jest zawsze trudne do urzeczywistnienia, gdy wszyst¬ kie miejsca smarowane, glówne i podrzed¬ ne, otrzymuja smar z jednego urzadzeniacentralnego. Wskutek tego siMrówanie migj|c%. podrzednych,; wymagajacych nie¬ wielkich ilosci oleju, zwykle nie jest przy¬ laczane do urzadzenia centralnego, a jest uskuteczniane przez obslugujacych maslzy- ne, którzy co pewien czas recznie wlewaja odpowiednie dawki oleju w celu smarowa¬ nia wymienionych miejsc.Jedna z odmian urzadzenia do central¬ nego (smarowania stanowi urzadzenie, w którem olej jest rozprowadzany pod ci¬ snieniem zapomoca pompki recznej do po¬ szczególnych miejsc smarowanych przez licznie rozgaleziona siec rurek. Urzadzenia takie sa bardzo niepewne w dzialaniu, po¬ niewaz rózne, niedajace sie kontrolowac opory w poszczególnych odgalezieniach ru¬ rek nie pozwalaja na dostarczanie odpo¬ wiednich dawek oleju do danego miejsca smarowanego. Wielkosci poiwyzszych opo¬ rów zaleza od wiernosci oleju stosowanego, od zmiennosci temperatury w poszczegól¬ nych przewodach i miejscach smarowa¬ nych, jak równiez i od innych przyczyn przypadkowych.Przedmiotem wynalazku niniejszego jest urzadzenie do centralnego smarowa¬ nia, poruszane recznie lub tez zapomoca maszyny w czasie jej biegu, a dostarcza¬ jace ,wf sposób prosty i niezawodny do du¬ zej liczby miejsc smarowanych odmierzo¬ ne dawki oleju, przyczem przy budowie u- rzadzenia zwrócono .specjalnie uwage na mozlilwie najwieksze skrócenie przewodów olejowych.Wynalazek polega na poruszaniu zapo¬ moca powietrza sprezonego lub pompy ole¬ jowej przyrzadów, rozprowadzajacych o- lej, które dostarczaja do poszczególnych miejsc smarowanych odmierzone uprzed¬ nio dawki dleju.Poniewaz powietrze sprezone znajduje sie w uzyciu we wszystkich prawie zakla¬ dach nowoczesnych, wiec zastosowanie po- wyziszego urzadzenia do centralnego smaro¬ wania moze byc przeprowadzone z latwo¬ scia. W tych zakladach, w których nie std* suje sie powietrza sprezonego, urzadzenie wedlug wynalazku moze byc poruszane za¬ pomoca pompy olejowej.W urzadzeniu wedlug wynalazku miej¬ sca .smarowane sa polaczone w grupy lo¬ kalne, z których kazda przylaczona zosta¬ je do swego przyrzadu rozdzielczego.Przyrzady zas rozdzielcze moga byc umie¬ szczone w dostepnych miejscach przy ma¬ szynie i wpoblizu miejsc smarowanych, na¬ lezacych do danej grupy, mianowicie w ten sposób, aby od przyrzadu rozdzielczego do miejsc smarowanych prowadzily jedy¬ nie krótkie przewody. W ten sposób zy¬ skuje sie na dlugosci przewodów olejo¬ wych. Kazdy przyrzad rozdzielczy jest po¬ laczony z przyrzadem, wlaczajacym do¬ plyw sprezonego powietrza lub oleju pod cisnieniem, umieszczonym w dogodnem miejscu przy maszynie i przestawianym recznie. W ten sposób szybko i oszczednie jest uskuteczniane dostarczanie co pewien czas odpowiednich dawek oleju do po¬ szczególnych miejsc (Smarowanych.Zamiast poruszania recznego mozna za¬ stosowac naped zapomoca samej maszyny, wlaczany okresowo w czasie jej biegu.Na rysunkach przedstawiono kilka przykladów wykonania wynalazku. Fig. 1 przedstawia schematycznie urzadzenie we¬ dlug wynalazku, przylaczone do przewodu powietrza sprezonego; fig. 2 — przekrój kurka- roizrzadczego, umieszczonego w tym przewodzie; fi|g. 3 przedstawia uklad we¬ dlug fig. 1, przystosowany do kilku od¬ dzielnych sieci rozdzielczych; fig. 4 i 5 przedstawiaja przyrzad (rozdzielczy w wi¬ doku ziboku i w prfzekroju; fgi. 6 przedsta¬ wia przekrój przyrzadu rozdzielczego do oleju, w którym powietrze sprezone sluzy równiez do przetlaczania oleju przez prze¬ wody do miejsc smarowanych, fig. 7 — pompe olejowa, poruszajaca przyrzad roz¬ dzielczy do oleju, przedstawiony na fig. 6.Wedlug fig. 1 przewód 1 powietrza — 2 —sprezonego jest przylaczony do przyrzadu wlaczajacego 2, umieszczonego w dostep- nem i widocznem miejscu przy maszynie.Przyrzad 2 jest wykonany, n|p. w postaci kurka 3, zapomoca którego mozna laczyc przewód 1 w odpowiednich chwilach z przewodem 4, wskutek czego zostaje uru¬ chomiony wlaczony do tego ostatniego przyrzad rozdzielczy 5.Do przyrzadu 5 sa przylaczone krótkie przewody rurowe 6, prowadzace do miejsc smarowanych 7.Na fig. 3 jest przedstawiony uklad, po¬ dobny do ukladu wedlug fig. 1, z ta rózni¬ ca, ze przewód 4 rozgalezia isie na tyle od¬ nóg, ile przyrzadów rozdzielczych 5 posia¬ da dana maszyna. Wszystkie przyrzady rozdzielcze moga wiec byc uruchomiane jednoczesnie zapomoca jednego przyrzadu wlaczajacego 2. Na fig. 4 i 5 jest przed¬ stawiona pompa rozdzielcza do oleju, któ¬ ra moze byc zastosowana w powyzej opi- sanem urzadzeniu. Pompa ta sklada sie za¬ sadniczo ze zbiornika 8 na olej oraz umie¬ szczonych w zbiorniku tym tloków 9, z których kazdy obsluguje inne miejsce sma¬ rowane. Tloki 9 poruszaja sie w cylindrach 10. Kazdy z tloków 9 posiada glowice 11, dopasowana szczelnie do górnej czesci cy¬ lindra 10 o nieco wiekszej srednicy. Tloki 9 sa utrzymywane stale w swem polozeniu najwyzszem zapomoca sprezyn 12.Przestrzen robocza, znajdujaca sie po¬ nizej tloka 9, napelnia sie olejem ze zbior¬ nika 5 przez kanal 15. Jezeli do przestrze¬ ni 13 naplynie powietrze sprezone z ko¬ mory 14, polaczonej w pewnej chwili z przewodem 4, to powietrze sprezane prze¬ sunie nadól po przezwyciezeniu oporu sprezyn 12 tloki 9, które przykrywaja Wskut^ tego kanaly 15 i wytlaczaja olej przez zawory zwrotne 16 do przewodów 6, a przez te ostatnie do miejsc smarowa¬ nych 7.A wiec w sposób powyzszy przy kaz- dtyrazowem otwarciu w przyrzadzie wla¬ czajacym 2 kurka rozrzadczego 3 do miejsc smarowanych dostarczone zostaja przez pompe rozdzielcza 5 okreslone dawki ole¬ ju, odmierzone przez odpowiednie tloki 9.Na fig. 1 przyrzad wlaczajacy 2 stano¬ wi kurek 3, jednak do tego samego celu moze sluzyc zawór, zasuwa lub inny po¬ dobny narzad.Aby powietrze sprezone moglo nastep¬ nie ujsc z przewodu 4 po zamknieciu kur¬ ka 3, kurek ten jest wykonany tak (fig. 2), ze w polozeniu zamkniecia laczy przewód 4 przez kanal 36 z powietrzem zewnetrz- nem, przyczem polaczenie to zostaje prze¬ rwane w chwili, gdy kurek przestawiony zostaje w polozenie, w którem powietrze sprezone plynie z przewodu 1 do przewo¬ du 4. Na fig. 6 przedstawiona jest inna od¬ miana wykonania przyrzadu rozdzielczego do oleju.W kanale cylindrycznym zbiornika 8 umieszczony jest tlok 17, posiadajacy na swym obwodzie tyle pierscieaiowych row¬ ków 20, ile miejsc do smarowania jest przy¬ laczonych do tej pompy rozdzielczej. Tlok 17 w polozeniu nieczynnem jest przesunie¬ ty w lewe polozenie koncowe zapomoca sprezyny 18. W tern ptallozeiniu rowki 20 po¬ krywaja isie z wydrazeniami 21, przez któ¬ re olej doplywa ze zbironfika 8 i napelnia rowki 20. Co pewien czas przy otwieraniu kurka 3 powietrze. sprezone zostaje przez przewód 4 doprowadzone do komory 19 i po przezwyciezeniu oipolru sprezyny 18 prlzesuwa tlok 17 w prawo w polozenie, przedstawione na fiig. 6. Wskutek tego prze¬ suniecia sie tloka 17 rowki 20 pokrywaja sie z wydrazeniami 22, przez które powie¬ trze spr^ezonle z komory 23, polaczonej ka¬ nalem 26 z komora 19, wplywa do rowków 20 i wydmuchuje znajdujacy sie w nich o- lej do przewodów 6 przez kanaly 24.Przesuwanie tloka w obie strony moze byc równiez uskuteczniane zapomoca po¬ wietrza sprezonego. Wówczas sprezyna 18 staje sie zbyteczna, a sprezone powietrze — 3 -=-doprowadzone zostaje kolejno to do jed¬ nej, to do druigiej strony tlok-a zapomoca odpowiedniego przyrzadu wlaczajacego 2.W glowicach lacznikowych przewodów 6 znajduja sie kanaly 25, prowadzace naze- wnatrz, przez które powietrze sprezone moze uchodzic z przewodów 6, a do miejsc smarowanych dojprowadzany jest tylko o- lej. Zapomoca odpowiedniego wykonania czesci skladowych pompy rozdzielczej pompa ta moze przydzielac poszczególnym miejscom smarowanym rózne, odpowiednio wymierzone dawki oleju.Jezeli np. oporek 47 (fig. 4) daje sie na¬ stawiac, to wielkosc dawki oleju, doprowa¬ dzanej do kazdego poszczególnego miejsca smarowanego, daje sie odmierzac przez odpowiednia zmiane suwu tloka 9. W przy¬ kladzie wykonania wedlug fig. 6 dawke te wymierza sie przez odpowiednie uksztalto¬ wanie rowka 20 w tloku 17 tak, ze przy kazdorazowem uruchomieniu tego tloka ido poszczególnych miejisc smarowanych zosta¬ ja przetloczone rózne ilosci oleju.Tlok 17 moze byc równiez urlichomia- ny zapomoca pofrnpy olejowej tak, jak to jest przedstawione na fig. 7. W takim ra¬ zie kanal 26, laczacy komory 19 i 23, staje sie zbyteczny. Do komory 23 jest przyla¬ czony przewód 27 sprezonego powietrza; pompa olejowa posiada tlok 28, przesuwa¬ jacy sie w cylindrze 30 kadluba 29, przy- czem cylinder 30 jest polaczony ze zbior¬ nikiem 32 na olej zapomoca kanalu 31.Dzwignia 35, poruszajaca tlok 28, jest u- trzymywana stale przez sprezyne 34, prze¬ sunieta w lewo, wskutek czego tlok 28 od¬ slania kanal 31 i olej ze zbiornika plynie do komory 30 i do przewodu 4. Jezeli dzwignia 35 zostanie recznie pokrecona w kierunku ruchu wskazówki zegara, to olej, zawarty pomiedzy tlokami 28 i 17, przesu¬ wa tlok 17 w pompie rozdzielczej (fig. 6) w prawo. Poza tern dzialanie calego urza¬ dzenia jest takiez same, jak opisane po¬ wyzej.Równiez i pompa rozdzielcza wedlug fig. 4 i 5 nadaje sie do poruisizania jej ole¬ jem pod cisnieniem. Do komory 14 wpu¬ szcza sie wówczas, zamiast sprezonego po¬ wietrza, olej pod cisnieniem, który urucho¬ mia glowice 11, a wraz z nia i tlok 9. Aby móc naoliwiac niezaleznie od siebie jedna¬ kowe grupy miejisc smarowanych, pompy rozdzielcze, do których dane igrupy sa wla¬ czone, uruchomiane sa zapomoca wspólne¬ go iprzyrzadu wlaczajacego 2, skladajace¬ go sie z calego szeregu poszczególnych przyrzadów, wlaczajacych poszczególne grupy miejsc smarowanych. Pojedyncze kurki sa przestawiane kazdy zosobna recznie. Równiez mozna polaczyc kilka przyrzadów, tloczacych smar, zapomoca których moga byc uruchomiane igrupy przy¬ rzadów, irozdizielajacych olej, w jedno u- rzadzenie z kilkoma (dzwigniami recznemi 35 i tlokami 28.Poza tern przestawianie kurka 3 lub dzwigni 35 pompy olejowej moze byc do¬ konywane okresowo zapomoca maszyny podczas jej biegu zapomoca mimosrodu, dzwigni lub ksiuka, wskutek czego zbytecz¬ na istaje sie reczna obsluga takiego urza¬ dzenia, zapewniajacego bezpieczenstwo pracy przy równoczesinem oszczednem zu¬ zyciu smarów.Jezeli jest ido irozpoirzadzenia powietrze sprezone lulb olej o zmiennem cisnieniu, wówczas zbyteczne staja sie specjalne u- rzadzenia wlaczajace i powyzsze srodki napedne sa doprowadzane bezposrednio do pomp rozdzielczych i samoczynnie je uru¬ chomiaja. PL