Wynalazek niniejszy dotyczy urzadze¬ nia do rozrzadu cieczy pod cisnieniem, przy pomocy którego mozna doprowadzac smar do pewnej liczby miejsc smarowania przy uzyciu mozliwie najmniejszej ilosci przewo¬ dów.Liczne urzadzenia tego rodzaju, posia¬ dajace rozgalezienia od glównego przewo¬ du do prowadzenia strumieni oleju przez dwa lub kilka przewodów, maja te wspólna wade, ze rozrzad oleju odbywa sie dzieki róznicy cisnien, wymaganych do wytlocze¬ nia oleju do konców przewodów, tak, iz zwezony wylot jednego z tych przewodów doprowadza malo oleju lub nie doprowadza go wcale, natomiast przewód o szeroko o- twartym wylocie doprowadza wiecej oleju niz potrzeba.Urzadzenie wedlug niniejszego wyna¬ lazku przeprowadza olej przez jeden; prze¬ wód w okreslonych proporcjach do róznych przewodów, przy czym ilosci oleju, dopro¬ wadzane przez kazdy przewód, sa nieza¬ lezne od oporów lub cisnien w przewodach.W urzadzeniu wedlug wynalazku roz¬ dzial lub miarkowanie i wydawanie oleju, doprowadzanego do urzadzenia pod cisnie¬ niem ze smarownicy, np. zasilanej pod ci¬ snieniem, do róznych przewodów uskutecz¬ nia sie w taki sposób, ze gdyby na skutek zatkania sie lub z innych przyczyn jeden lub kilka przewodów wymagalo zwiekszo-nego-msnienia niz inne dla przetloczenia oleju, to cisnienie ^zostaje odpowiednio I zyifjkszone^w si^niirr wystarczajacym do iwllóOzemkl k)ikrfesionej*ilosci oleju do tego 'przewodu i niezaleznie od ilosci oleju, do¬ starczanego do pozostalych przewodów.Inne cechy wynalazku sa wyjasnione w dalszym ciagu opisu na podstawie zalaczo¬ nego rysunku, który przedstawia jedna z korzystnych postaci wykonania wynalazku.Fig. 1 przedstawia przekrój poprzeczny u- - rzadzenia wzdluz linii 1 — i na fig. 2 i cze¬ sciowy widok z przodu urzadzenia wedlug wynalazku, fig. 2 — widok z góry tego u- rzadzenia, fig. 3 — czesciowy widok i prze¬ krój wzdluz linii 3 — 3 na fig. 1, fig. 4 — czesciowy widok i poziomy przekrój wzdluz linii 4 — 4 na fig. 3, fig. 5 — przekrój wzdluz linii 5 — 5 na fig. 3 i fig. 6 — sche¬ matyczny widok zespolu kilku urzadzen we™ dlug wynalazku.Dla oznaczenia jednakowych czesci na wszystkich figurach uzyto wszedzie tych sa¬ mych liczb.Liczba 21 oznacza oslone, która posia¬ da otwór doplywowy 1 z wkreconym wen przewodem doplywowym la, kanaly 2 i.3, cylindry 4, 5, 6 i 7, otwory odplywowe 12, 13, 14, 15, polaczone z cylindrami przez . kanaly 16, 17, 18 i 19 i przewody odplywo¬ we 12a, 13a, 14a i 15a, wkrecone do otwo¬ rów odplywowych 12, 13, 14 i 15. Oslona jest zamknieta pokrywa 22. Tloki 8, 9, 10, 11 sa dokladnie dopasowane do cylindrów 4, 5, 6 i 7.Zewnetrzne konce cylindrów 4, 5, 6 i 7 sa zamkniete kapturkami 20. Tloki 8, 9, 10 i 11f sa zaopatrzone w grupy zlobków po dwa w kazdej grupie, oznaczone liczbami 23, 24, 25, 26, przy czym zlobki w kazdym tloku sa umieszczone wzgledem siebie o okolo 180* tak, iz w pewnych polozeniach lacza sie z kanalami doplywowymi 3, w in¬ nych zas — z kanalami odplywowymi 16, 17, 18 i 19. Zlobki 23, 24, 25, 26 lacza sie równiez z koncami odpowiednich cylin¬ drów, zamknietych kapturkami 20, przez podluzne kanaly 27 i poprzeczne kanaly 27a.Tloki 8 i 10 sa polaczone przy pomocy lacznika korbowego w postaci jarzma 29, umocowanego przetyczkami na nich, a tlo¬ ki 9, 11 sa polaczone podobnie przymoco¬ wanym jarzmem 28. Wewnetrzne konce tloków 8 i 10 sa ujete w nasadki 34 i 34a, stanowiace jedna calosc z jarzmem 29. Po¬ dobne przedluzenia 35 i 35a ujmuja konce tloków 11 i 9 i tworza równiez jedna ca¬ losc z jarzmem 28. Jarzmo 29 jest zaopa¬ trzone w wystep 30, wspóldzialajacy z kciukiem 31, który stanowi czesc pokrywy 22.Pokrywa 22 jest zaopatrzona w kanal 22a, który na koncach jest polaczony z przewodem, doprowadzajacym pare lub in¬ ny czynnik ogrzewajacy.Cale urzadzenie jest umocowane za po¬ moca nakretki Ib na odpowiednim wspor¬ niku lc, którego tylko czesc jest przedsta¬ wiona na fig. 1 i 3.Urzadzenie to dziala w sposób naste¬ pujacy.Olej, doprowadzany np. ze zbiornika zasilajacego^ pod cisnieniem, wchodzi przez przewód la do otworu doplywowego 1 i przeplywa przez kanaly doplywowe 2 i 3 do konców kazdego z tloków 8, 9, 10, 11.Jak widac na fig. 4, wzgledne polozenie tloków jest takie, ze zlobki 23, 24 tloków 8 i 9 sa u góry i pokrywaja sie z kanalami doplywowymi 3.Kazdy ze zlobków 25 i 26 tloków 10, 11 jest odciety od kanalów doplywowych 3, lecz otwarty do kanalów odplywowych 18 i 19. Olej pod cisnieniem przeplywa przez jeden ze zlobków 24, kanal poprzeczny 27a i kanal podluzny 27 tloka 9 i wywiera ci¬ snienie na zewnetrzny koniec tloka 9. Jed¬ nak tlok 9 doszedl do konca swego skoku i nie moze dalej posuwac sie, gdyz kolnierz 32 nasadki 35, stanowiacej czesc jarzma 28, opiera sie o oslone w miejscu 33.Jednoczesnie olej plynie przez jeden z£ zlobków 23, kanal poprzeczny 27a i kanal 27 i wywiera cisnienie na zewnetrzny ko¬ niec tloka 8. Cisnienie, wywierane przez olej na tlok 8, zostaje przeniesione po przez jarzmo 29 na tlok 10. Gdy cisnienie, wywierane na tlok 8, wzrosnie w stopniu, wystarczajacym do przezwyciezenia prze¬ ciwnego cisnienia, wywieranego na zewne¬ trzna powierzchnie tloka 10, to tlok 8 zo¬ staje przesuniety od jednego (fig. 4) do drugiego konca skoku. Olej, zawarty do¬ tychczas w kapturku 20 na zewnatrz tloka 10, zostanie wypchniety przez kanal 27, po¬ przeczny kanal 27a, jeden ze zlobków 25, kanal 18 i otwór odplywowy 14 do prze¬ wodu 14a.Jak widac na fig. 3, gdy tlok 8 porusza sie wzdluz swej osi, to jego nasadka 34, stykajaca sie z jarzmem 28, pokreca to jarzmo i polaczone z nim tloki 9, 11 w stopniu, wystarczajacym do przestawienia jednego ze zlobków. 26 tloka 11 w poloze¬ nie skrajne, ustanawiajac w ten sposób po¬ laczenie z zewnetrzna powierzchnia tloka 11 przez jeden z kanalów doplywowych 3, jeden z rowków 26, kanal poprzeczny 27a i kanal 27. Tak samo obracany jest tlok 9, dopóki jeden z tych zlobków 24 nie za¬ mknie swego polaczenia z kanalem doply¬ wowym 3, a drugi zlobek 24 otworzy pola¬ czenie z kanalem odplywowym 17, otwo¬ rem odplywowym 13 i przewodem 13a.Ruch zwrotny tloków 11 i 9 zostanie ukon¬ czony, a kanaly zostana otwarte calkowicie w sposób opisany, gdy tloki 8 i 10 dojda do konca swego skoku, ograniczonego przez zetkniecie sie kolnierza 32a nasadki 34a z oslona w miejscu 33a.Gdyby cisnienie oleju na zewnetrznym koncu tloka 10, polaczonym z przewodem odplywowym 14a, bylo stosunkowo duze, a jednoczesnie cisnienie oleju na zewnetrz¬ nym koncu tloka 9, polaczonym z przewo¬ dem odplywowym 13a, bylo stosunkowo ni¬ skie, to tlok 11 zmusilby tlok 9 do ruchu pó drodze najmniejszego oporu z chwila otwarcia polaczenia pomiedzy jednym, z- kanalów doplywowych 3, jednym, ze zlob¬ ków 26, kanalem poprzecznym 27a i kaja¬ lem 27 do zewnetrznej powierzchni tloka i to zanim te kanaly bylyby calkowicie ot-... warte i zanim bylaby ukonczona droga tlo¬ ków 8, 10. Aby temu zapobiec, jarzmo 29 jest zaopatrzone w wystep 30, który suwa sie wzdluz boków kciuka 31 nie pozwala.- jac na rozpoczecie ruchu tloków 11 i 9, za¬ nim tloki 8 i 10 nie ukoncza swego skoku.Kduk 31 ma takie wymiary, ze pozwala wystepowi 30 przesuwac sie wzdluz jedne¬ go ze swych czterech boków dokola jedne¬ go z rogów w skrajne polozenie zapewnia¬ jac w ten sposób okreslony skok dla kaz¬ dego tloka. Gdy tloki 8 i 10 doszly do skrajnego polozenia, to wystep 30 przesu-. nal sie dostatecznie, aby uwolnic kciuk 31 i umozliwic przesuniecie sie tloków 11 i 9:. pod wplywem cisnienia oleju, doprowadza¬ nego do zewnetrznego konca tloka 11. Tlok 9 wytlacza olej, zawarty w kapturku 20, przez kanal odplywowy 17 i otwór odply¬ wowy 13.W podobny sposób i tak samo, jak w przypadku tloka 8, tlok 11 przy pomocy nasadki 35 powoduje obrócenie jarzma 29 i polaczonych z tym jarzmem tloków 8 i 10, dopóki jeden ze zlobków 25 tloka 10 nie polaczy sie z otworem doplywowym 3, a, jeden ze zlobków 23 tloka 8 nie polaczy sie z kanalem wyplywowym 16 otworem 12 i przewodem 12a.Gdy tloki 11 i 9 calkowicie ukonczyly swój skok, to wystep 30 jarzma 29 bedzie, wolny od kciuka 31 po przejsciu dokola je¬ dnego z rogów 36, jak przedstawiono na fig. 4, dzieki czemu tloki 10 i 8, uruchomia¬ ne przez cisnienie oleju na zewnetrzna po¬ wierzchnie tloka 10, dochodza do konca swej drogi wytlaczajac olej przez otwór wyplywowy 12 i obracajac tloki 9 i 11, wo¬ bec czego przebieg roboczy zostaje zakon¬ czony, a tloki, zlobki i kanaly przyjmuja — 3 —znowtf polozenia poczatkowe, dokladnie ta¬ kie same, jakie sa przedstawione na fig. 4.L powyzszego opisu wynika, ze ilosc o - leju, doprowadzanego do kazdego otworu odplywowego, zalezy tylko od srednicy i skoku tloków, a poniewaz wszystkie otwo¬ ry odplywowe sa zawsze oddzielone od sie¬ bie i od otworów doplywowych, przeto ilosc oleju wyplywajacego jest niezalezna od róznicy cisnien, jakie moga byc wyma¬ gane do przetloczenia oleju przez rózne otwory wyplywowe.Na fig. 6 przedstawiono zespól urza¬ dzen do smarowania, w którym jeden ot¬ wór doplywowy, prowadzacy np. od sma¬ rownicy pod cisnieniem, jest polaczony z urzadzeniem 37, przy czym jego przewody odplywowe sa z kolei polaczone z otwora¬ mi doplywowymi róznych podobnych urza- dzen do smarowania 38, z których kazde otrzymuje okreslona ilosc oleju z otworów odplywowych srodkowego urzadzenia 37, a kazde boczne urzadzenie 38 rozdziela olej na okreslona ilosc przewodów, niezaleznie od poszczególnych cisnien w przewodach odplywowych.Srodkowe urzadzenie 37 wydaje olej w sposób opisany kolejno przez kazdy ze swych czterech otworów odplywowych do bocznych urzadzen 38 zmuszajac olej do przejscia przez otwór odplywowy kazdego takiego urzadzenia podczas jednego okre¬ su roboczego.Poniewaz kazde srodkowe urzadzenie 38 posiada cztery otwory odplywowo, wy¬ nika stad, ze srodkowe urzadzenie 37 po¬ winno dzialac przez cztery okresy, zanim olej zostanie przetloczony przez wszystkie szesnascie otworów odplywowych. W ten sposób kazdy otwór wyplywowy otrzymuje olej tylko podczas 1/16 czesci pelnego okre¬ su. Dzialanie to jest bardzo pozadane, je¬ zeli nia byc smarowana wieksza liczba miejsc, z których kazde wymaga niewiel¬ kiej ilosci oleju.Nastepna zaleta wynalazku polega na tym, ze caly przeplyw oleju z glównego otworu doplywowego w danej chwili i w krótkim przeciagu czasu jest skierowany tylko do jednego z posród zespolu otworów odplywowych, dopóki nie zostanie wytlo¬ czona odmierzona ilosc oleju, wówczas strumien oleju jest skierowany do najbliz¬ szego przewodu smarowego i tak kolejno do nastepnego, dopóki wszystkie otwory doplywowe nie otrzymaja ponownie swojej dawki przy powtórzeniu okresu. W ten sposób w okreslonych odstepach czasu do¬ prowadzana jest wystarczajaca ilosc oleju do kazdego miejsca smarowania, np. po¬ wierzchni lozyskowej. Gdy olej jest dopro¬ wadzany w spoisób ciagly, to trzeba dostar¬ czac odpowiednio wiekszej ilosci oleju dla dostatecznego smarowania kazdej po¬ wierzchni lozyskowej, a zwlaszcza jezeli lo^ zyska nie sa umieszczone w szeregu.Urzadzenie wedlug wynalazku posiada jeszcze te zalete, ze stosunkowo szybki przeplyw oleju w przewodzie przepycha wszelkie ciala obce, znajdujace sie w oleju, zapobiegajac zatkaniu przewodów olejo¬ wych, a zwlaszcza odleglych otworów wy¬ plywowych.Urzadzenie wedlug wynalazku zastepu¬ je kilka jednostek pompujacych z przewo¬ dami smarowymi od glównej smarownicy do kazdego poszczególnego miejsca smaro¬ wania i daje moznosc dokladnego okresle¬ nia wydajnosci przewodów.Aczkolwiek przedstawiono na rysun¬ kach urzadzenie do smarowania, posiadaja¬ ce tylko jeden doplyw i cztery odplywy, to jednak rozumie sie, ze wynalazek nie ogra¬ nicza sie do okresloneji liczby otworów od¬ plywowych lub specjalnej budowy przed¬ stawionej na rysunkach. Poza tym chociaz opisano zastosowanie urzadzenia do sma¬ rownicy pod cisnieniem, to jednak to samo urzadzenie moze byc równiez uzyte do roz¬ rzadu dowolnej cieczy pod cisnieniem.Oczywiscie, rózne zmiany ksztaltów, wielkosci lub podrzednych szczególów mo- - 4 -ga byc wprowadzone bez wykraczania poza ramy wynalazku lub ograniczenia jego za¬ let. PL