Przedmiotem wynalazku jest urzadze¬ nie, sluzace do wyrównywania wierszy w maszynach do skladania zapomoca foto¬ grafji. Przy zastosowaniu wynalazku wy¬ równywanie wiersza zlozonego, czcionka za czcionka, przeprowadza sie przed foto¬ grafowaniem, przyczem skladanie wielu wierszy moze byc dokonywane w zwykly sposób, zas odleglosci wyrównywane zosta¬ ja podzielone pomiedzy pojedyncze wyra¬ zy bez koniecznosci dokladnego obli¬ czania.Celem wyznaczenia wyrównywanej dlu¬ gosci sklada sie wiersz tak, ze pomiedzy wyrazami pozostaja jak najmniejsze odle¬ glosci, poczem liczba odstepów pomiedzy wyrazami zostaje przeliczona, a dlugosc wyrównywana podzielona równomiernie miedzy wszystkie odstepy.Na rysunku uwidoczniony jest schema¬ tycznie przyklad wykonania wynalazku.Fig. 1 i 4 przedstawiaja urzadzenie w rzucie poziomym w dwóch polozeniach, a fig. 2 i 3 — urzadzenie sterujace.Pomiedzy szynami 1 przesuwa sie w kie¬ runku strzalki wózek 3, zaopatrzony w pret 2 z miekkiego zelaza. Do przesuwania wóz¬ ka kazdorazowo o jedna czcionke sluzy magnes 4, umieszczony na wózku 3, pod¬ czas gdy nieruchomy magnes 5 ustala wó¬ zek w kazdem jego polozeniu. Przesuniecie calkowite wózka oznacza wiec dlugoscwiersza, wypelniona czcionkami. Polozenie poczatkowe wózka (Hinja kreskowana na fig. 1) zalfezy od*dlugosci wiersza, a w celu ustawienia tego polozenia przesuwa sie od¬ powiednio listwe 7, zaopatrzona w podzial- ke, i zamocowuje sie ja kluczem 8.Gdy wózek osiagnie pozadana dlugosc wiersza, trzpien 10 wózka 3 uderza o dra¬ zek U, obracajacy sie dokola czopa 12 i polaczony zapomoca sprezyny 13 z wóz¬ kiem 14. Wózek 14 na poczatku pracy zo¬ staje odpowiednio do rodzaju drukowane¬ go pisma przesuniety w prowadnicy 15 i za¬ mocowany kluczem 16. W momencie, gdy trzpien 10 natrafia na drazek 11, zostaje zamkniety prad dzwonka 9. Drazek 11 po¬ zwala na przesuniecie wózka 3 az do kon¬ ca wiersza.Wózek 19, przeciwlegly wózkowi 3 i zaopatrzony w sprezyne 18, zostaje prze¬ suniety po ukonczeniu kazdego wiersza w prowadnicy 17 az do zetkniecia sie z wóz¬ kiem 3, przyczem dlugosc tej drogi odpo¬ wiada kazdorazowo dlugosci, o jaka nale¬ zy wyrównac dotyczacy wiersz. Jednocze¬ snie przesuwa sie wózek 20, umieszczony obok wózka 19 i zaopatrzony w sprezyne 21. Drazek 22 ustala kazdorazowe poloze¬ nie wózka 20 na pewien przeciag czasu.Droga, jaka odbywa wózek 20, odpowiada obliczonemu ulamkowi dlugosci, o jaka na¬ lezy wyrównac wiersz, W celu wyrównania nastepnego wiersza przeprowadza sie wózek 3 w polozenie po¬ czatkowe, a podczas nastepnego przesuwa¬ nia sie tego wózka wprzód, wiersz poprzed¬ ni zostaje wyswietlany czcionka za czcion¬ ka, sterowany, np., zapomoca paska dziur¬ kowanego. Podczas tej czynnosci wózek 20 uruchomiajacy wózek 23 pozostaje w polo¬ zeniu, odpowiadajacem poprzedzajacemu wierszowi, a dlugosc, o która nalezy zwiek¬ szyc w wierszu; wyswietlanym pierwotne odleglosci miedzy wyrazami, odpowiada dlugosci suwu wózka 23, przesuwajacego klisze lub film. Czesc zatem urzadzenia, na której umieszczona jest czula na swiatlo plyta, otrzymuje zapomoca wózka 20 suwy o rozmaitej dlugosci.Odpowiednie podzielenie dlugosci, o która nalezy wyrównac wiersz, pomiedzy pojedyncze wyrazy osiaga sie zapomoca u- rzadzenia, pi unoszacego ruch wózka 19 na wózek 20. Drazek 24 obracajacy sie dokola czopa 25 oddzialywa na krazek 26 wózka 20, zas przy pomocy krazka 27 wspóldziala z nasada 28 wózka 19. Czop 25 umieszczo¬ ny jest na wózku 29, przesuwajacym sie wpoprzek wózków 19, 20. Lewa czesc draz¬ ka 24 i nasada 28 sa równolegle do kierun¬ ku przesuwu wózka 29, dzieki czemu dra¬ zek 24 moze przesuwac sie wraz z wózkiem 29, nie tracac kontaktu z krazkiem 26, wzglednie z nasada 28. Przy polozeniu, u- widocznionem na fig. 1, krazek 26 znajduje si£ w polowie dlugosci drazka 24 tak, ze przez przesuniecie wózka 19 do wózka 3 osiaga sie ustawienie wózka 20 odpowied¬ nie dla przypadku dwóch odstepów mie- dzywyrazowych.Do zwiekszania odleglosci pomiedzy wieksza liczba wyrazów sluzy wózek 32, przesuwany w prowadnicach 30, 31 sprezy¬ na 33 w kierunku przeciwnym strzalce.Przesuwanie wózka w kierunku strzalki o- siaga sie zapomoca zapadek 34, 35, pola¬ czonych z drazkami 36, 37, oraz magnesów 38, 39. Magnesy zostaja wlaczane przez nacisniecie specjalnego klawisza podczas przesuwania wózka 3, a zapadki sa tak u- stawione, ze przy kazdem wzbudzeniu ma¬ gnesów 38, 39 wózek 32 przesuwa sie o je¬ den zab 40 w kierunku strzalki1. Wózek 32 jest wiec licznikiem odstepów pomiedzy wyrazami.Na lewej krawedzi wózka 32 wykona¬ ne sa odpowiednio do zebów 40 stopnie 41, o które uderza nasada 42 wózka 29. Sko¬ ro wózek 3 osiagnal koniec wiersza, wózek 29 przesuwa sie w kierunku strzalki, ptrzy- czem dlugosc jego drogi zalezy od dlugo¬ sci przesuwu wózka 32, a wiec od liczby — 2 —odstepów pomiedzy wyrazami dotyczace¬ go wiersza. Poniewaz wraz z wózkiem 29 przesuwa sie czop 25, droga, j,aka otrzy¬ muje wózek 20 za posrednictwem wózka 19, zostaje zmniejszona. Przez odpowied¬ nie wykonanie stopni 41 i podzial zebów 40 osiaga sie pozadane ustawienie drazka 24, a wiec i dokladny podzial odleglosci,, o jaka nalezy wyrównac wiersz.Fig. 4 przedstawia urzadzenie to na koncu wiersza* Do przesuwania wózków 19, 29 sluza tloki cylindrów 43, 44, pracu¬ jacych sprezonem powietrzem, przez co o- siaga sie równomierna szybkosc wózków, jak równiez spokojny ich bieg. Oprócz te¬ go naped ten umozliwia dokladne regulo¬ wanie i latwe sterowanie.Do samoczynnego sterowania sluzy na¬ stepujace urzadzenie. Na stale obracaja¬ cym sie wale 45 zaklinowana jest jedna czesc 46 sprzegla, którego druga czesc 46*, jak tez kolo zebate srubowe 48 polaczone sa z drazkiem 49. Magnes 50, wlaczany na¬ cisnieciem odpowiedniego klawisza, prze¬ suwa drazek 49, zaopatrzony w kotwice 51, wbrew dzialaniu sprezyny 52 z polozenia spoczynku (fig. 1) az do sprzezenia sie czesci 46, 46' i odlaczenia krazka 47 o jed¬ nym zebie od krazka 4T (fig. 2). W tern polozeniu uruchomione kolo 48 obraca za posrednictwem kola zebatego 53 wal 54, po pelnym obrocie którego zab krazka 47 pod dzialaniem sprezyny 52 wchodzi w o- twór krazka 47'; drazek 49 wraca wiec w polozenie spoczynku (fig. 4), w którem sprzeglo 46, 46' zostaje wylaczone, a cze¬ sci 46', 48, 53, 54 unieruchomione. Kazde wzbudzenie magnesu 50 wywoluje wiec je¬ den obrót wahi 54, którego krazki 55, 56, 57, 58 steruja drazek 22, jak równiez prze¬ wody sprezonego powietrza, które pola¬ czone sa z oslona suwaka 60, umieszczone¬ go na podstawie 59. Krazki 55 — 58 moz¬ na nastawiac oddzielnie.Przy obsludze opisanego urzadzenia na wózkach 3 i 14 nalezy ustawic recznie tylko dlugosc wiersza i dopuszczalna naj¬ wieksza wyrównywana dlugosc.Praca reczna skladacza polega tylko na uruchomianiu klawiszów, odpowiadaja¬ cych klawiszom maszyny do pisania, przy- czem bezposrednio przesuwa sie wózek 3 oraz ustawia pa& Fotografowanie odbywa sie samoczynnie po samoczynaiem nasta¬ wieniu odstepów pomiedzy wyrazami za- pomoea przycisniecia odpowiedniego kla¬ wisza.Po ukonczeniu kazdego wiersza urza¬ dzenie sterujace znajduje sie w polozeniu, w którem moze ponownie rozpoczac dzia¬ lanie. Przesuwania wózków 19, 20, 29 i 32 wstecz dokonywaja sprezyny, a magnes 50 steruje magnesy 38, 39 tak, ze zapadki 34, 35 nie przeszkadzaja przesuwaniu wózka 32 wstecz. Tylko wózek 3 nalezy na koncu kazdego wiersza przeprowadzic recznie lub zapomoca oddzielnego klawisza w poloze¬ nie pierwotne. Listwa 7 i drazek 11 utrzy¬ muja niezmienione polozenia. PL