Znane sa przyrzady elektryczne lub me¬ chaniczne rejestrujace kazdorazowe czer¬ panie cieczy przez rózne osoby z tego sa¬ mego rozdzielacza, przyczem przyrzady ta¬ kie posiadaja naogól pewna liczbe osobnych liczników, polaczonych z licznikiem roz¬ dzielacza zapomoca róznych kluczy.Przyrzady uzywane dotychczas nie wy¬ róznialy sie prostota konstrukcji, wymaga¬ na przez praktyke, a poslugiwanie sie nie¬ mi wymagalo dlugich objasniajacych prze¬ pisów.Wynalazek niniejszy dotyczy przyrzadu wyzej wspomnianego rodzaju, lecz wyróz¬ niajacego sie prostota budowy i pewnoscia dzialania. Przyrzad posiada pewna ilosc liczników i odpowiednia liczbe zamków i mimosrodów, z których jedne przeznaczo¬ ne sa do poruszania suwaka podluznego, zas drugie — do poruszania suwaka po¬ przecznego. Suwak podluzny polaczony jest z czesciami rozdzielacza, podczas gdy suwaki poprzeczne dzialaja na dzwignie napedowe liczników, w celu ich zamykania lub zwalniania. Suwaki sa w taki sposób skombinowane ze soba, ze skoro do zamka wlozy sie klucz i obróci go, wówczas pozo¬ stale zamki zostana zamkniete, a urucho¬ miony zamek moze dopiero wtedy wrócic do stanu spoczynku, kiedy czesci napedza¬ jace rozdzielacza zostana doprowadzone do polozenia ispoczynku. Mimosrody moga byc zastapione przez czesci, pracujace w sposób analogiczny.Zalaczony rysunek przedstawia dwa przyk^^d^^wylspnaaia przyrzadu rejestru- jacego, wyfeonanega wedlug wynalazku.Fig. 1 przedstawia widok zprzodu pierw¬ szej postaci wykonania, fig. 2 — jej prze¬ krój wzdluz linji x—x, fig. 3 — widok zprzodu drugiej postaci wykonania przy¬ rzadu, przyczem liczniki i zamki zostaly odjete; fig. 4 przedstawia widok podob¬ ny, jak fig 3, przyczem czesci przyrzadu rejestrujacego sa w (polozeniu zamknietem; fig. 5, 6 i 7 uwidoczniaja pewne szczególy, przyczem fig. 7 przedstawia widok od dolu jednego z suwaków poprzecznych w dru¬ giej postaci wykonania; fig. 8 przedstawia czesciowy perspektywiczny widok drugiej postaci wykonania, a fig 9 i 10 przedsta¬ wiaja czesci, znajdujace sie na tylnej cze¬ sci plyty podstawowej w drugiej postaci wykonania.Na fig. 1 i 2 przedstawiona jest plyta podstawowa 1, podtrzymujaca rame 2, na której osadzone sa dwa suwaki poprzeczne 3, jeden obok drugiego. Ponad kazdym su¬ wakiem 3 osadzony jest licznik 4, przymo¬ cowany do ramy 2.Na fig. 1 przedstawiono tylko jeden licznik w tern zalozeniu, ze pozostale zosta¬ ly odjete. Uruchomianie tych liczników od¬ bywa sie zapomoca dzwigni 5, znajduja¬ cych sie pod dzialaniem sprezyn 6, opiera¬ jacych sie zkolei na kolkach, stanowiacych jedna calosc z suwakami 3. W polozeniu spoczynku dzwignie 5 wchodza w wyciecia 5\ wykonane w precie 7, tworzacym jeden z boków ramy 2. Pod dzialaniem sprezyn 6 dzwignie 5 opieraja sie o boki 8 zebów, w które zaopatrzony jest suwak podluzny 9.Koniec lewej czesci suwaka 9 polaczony jest zapomoca kabla Bowden'a 11A prowa¬ dzonego w rurce 10 i przymocowanego w punkcie 16, z dzwignia 13, zapomoca któ¬ rej uruchomia sie kurek rozdzielacza, nie przedstawiony na rysunku.Prawy koniec suwaka 9 polaczony jest zapornóca kabla 15, prowadzonego w furce 14 i umocowanego w punkcie 17, z ta sama dzwignia 13. Skoro dzwignia 13m wychyli sie w kierunku strzalki / (fig. 1), suwak 9 przesunie sie z prawej strony na lewa, pod¬ czas gdy przy obrocie dzwigni 13 w kierun¬ ku przeciwnym suwak 9 przesunie sie z le¬ wej strony na prawa.Piasta 12 dzwigni 13 posiada uzebiony wycinek 131, po dbu koncach którego znaj¬ duja sie wyciecia 132. Zapadka 13s, beda¬ ca pod dzialaniem dwu sprezyn 13*, pracu¬ je razem z zebami tego wycinka w sposób taki, aby przeszkodzic powrotnemu rucho¬ wi dzwigni 13, jesli ta ostatnia nie zostala przesunieta do konca swego .skoku. Skoro dzwignia ta znajdzie sie w jednem lub dru- giem ze swych krancowych polozen, za¬ padka 13* wpada w jedno z wyciec powy¬ zej wymienionych, co umozliwia jej wyko¬ nanie ruchu w kierunku przeciwnym.Drugi suwak podluzny 18, osadzony na ramie 2, przylaczony jest zapomoca kabla 21 do rygla 20, który pod dzialaniem spre¬ zyny 22 wchodzi w wyciecie 19, wykonane w piascie 12 dzwigni 13.Suwaki poprzeczne 3 i suwak podluzny 18 wprawiane sa W ruch zapomoca tylu grup, zlozonych z dwóch mimosrodów 23 i 24, ile jest liczników, oznaczonych liczba 4. Mimosrody kazdej grupy zamocowane sa na stale i przesuniete wzgledem siebie o kat 90°. Obracaja sie one w plycie podsta¬ wowej 1 i posiadaja czop 25 z wykonana w nim szczelina 26, przeznaczona do pomie¬ szczenia konca zabieraka, stanowiacego czesc dobrze znanego zamka Yale. Oczywi¬ scie, kaizdy zamek jest odmienny i posiada odpowiedni klucz.Suwak podluzny 18 posiada szczeliny 27, których szerokosc jest równa srednicy mimosrodów 23. Na jednym ze swych kon¬ ców szczeliny te sa rozszerzone odpowiedz nio do luku kola 28. Kazdy z suwaków 3 posiada równiez szczeline 29, w której mie¬ sci sie mimosród 24. Poza tem kazdy z tych suwakó^r posiada waska szczeline ' 309rW — 2 —która wchodzi kolek 31, polaczony na stale z uzebionym suwakiem 9. v Dzialanie opisanego powyzej przyrzadu jest nastepujace.Jesli wszystkie suwaki 3 znajduja sie w polozeniu spoczynku, zarówno jak i dzwi¬ gnia 13, wówczas ta ostatnia jest zamknieta ryglem 20, wchodzacym w wyciecie 19.Uzebiony suwak 9 przesuniety jest zupelnie na prawo, a dzwignie 5 liczników 4 opiera¬ ja sie na zebach 8. Suwaki 3 znajduja sie w polozeniu takiem, ze szczeliny 30 tworza jedna linje, a kolki 31 znajduja sie w bez¬ posredniej bliskosci ich wejsc.Skoro wlozy sie klucz do zamka, zaj¬ mujacego prawe krancowe polozenie, i wy¬ kona obrót o 180°, wówczas odpowiedni suwak 3 zajmie pod dzialaniem mimosrodu 24 polozenie widoczne na rysunku. Sprezy¬ na 6 zostanie rozciagnieta, a suwak 18, wzglednie rygiel 20, przesuna sie na prawo.Wskutek tego dzwignia 13 zostanie odry- glowana. Wtedy mozna wychylac te dzwi¬ gnie w kierunku strzalki /, w celu czerpania pewnej ilosci plynu. Przesuniecie dzwigni 13 powoduje przesuniecie suwaka zebate¬ go 9 na lewo tak, iz dzwignia 5 licznika 4 slizgac sie bedzie po pochylonym boku ze¬ ba 8, do którego jest przyciskana dzieki dzialaniu sprezyny 6. Wówczas licznik dziala.Po naczerpaniu plynu przesuwa sie dzwignie 13 na lewo, wskutek czego suwak 9 przesuniety zostaje na prawo. Dzwignia 5 licznika wraca do swego poczatkowego po¬ lozenia, nie obracajac przytem bebenków wyposazonych w liczby. Jesli pokrecic klucz o 160° w przeciwna strone, wówczas sprowadza sie suwak 18 na lewo i rygiel 20 wpada ponownie pod dzialaniem sprezyny 22 w wyciecie 19 dzwigni 13, przyczem ta ostatnia zostaje dzieki temu unieruchomio¬ na. Suwak 3 zostaje sprowadzony do pier¬ wotnego polozenia i sprezyna 6 jest wtedy odprezona. Jesli jeden z zamków jest za¬ jety, to wszystkie pozostale sa zamkniete dzieki temu, ze suwak 18 zostal przesunie¬ ty na prawo i ze mimosrody znajduja sie w waskiej czesci szczelin ZJ. Gdy przyrzad wraca ponownie w polozejiie spoczynku* wówczas moze byc uzyty dowolny zamek.Nie mozna wyciagnac klucza z zajetego zamka, dopóki dzwignia 13 nie wróci do swego poczatkowego polozenia, t. j. dopó¬ ki czerpanie plynu nie jest zakonczone.Istotnie, .dopóki suwak 9 nie wróci w pra¬ we polozenie, jeden z kolków 31 przeciw¬ stawi sie powrotowi suwaka poprzecznego 3, który zostal uprzednio przesuniety, w po¬ lozenie spoczynku. W tymze czasie inne kolki 31 przeciwstawia sie przesuwaniu ku dolowi innych suwaków 3. Z powyzszego opisu widac, ze wszelkie anormalne lub oszukancze uruchomianie przyrzadu we¬ dlug wynalazku jest uniemozliwione i ze wlasciwe rejestrowanie odbywa sie prawi¬ dlowo. Poza tern przyrzad niniejszy jest niezwykle prosty i nie wymaga zadnych specjalnych przepisów dotyczacych uzycia.Ilosc i rozmieszczenie wyze} opisanych i przedstawionych na rysunku suwaków po¬ przecznych moga byc rózne.Dzieki uzyciu drutów 11, 15 i 21\ mozna umiescic przyrzad rejestrujacy w najdo- godniejszem miejscu, bez wzgledu na miej¬ sce przeznaczone dla rozdzielacza plynu.Poza tern mozna dodac inne liczniki do juz istniejacych w przyrzadzie rejestrujacym.Moznaby dodac do istniejacego przyrzadu drugi przyrzad, polaczony z tym samym rozdzielaczem zapomoca wspólnych kabli.Wreszcie w przypadku, gdyby rozdzielacz plynów posiadal dwla zbiorniki kalibrowa¬ ne, z których jeden napelnia sie podczas oprózniania drugiego, wówczas zeby 8 su¬ waka 9 winny posiadac boki, pochylone w dwóch kierunkach. Istotnie, w ostatnim przypadku zwykle wychylenie dzwigni 13 powodlije czerpanie okreslonej ilosci cie¬ czy. Nalezy zatem, aby podczas jednego przesuniecia sie wspomnianego suwaka 9 dzwignie liczników mogly sie obnizyc i pod- — 3 —niesc zpowrotem, w oelu obrócenia beben¬ ków, wyposazonych w liczby. Piasta 12 dzwigni 13 winna miec zatem dwa wyciecia tego rodzaju, co wydecie 19, w tym celu, aby dzwignia 13 mogla byc unieruchomiona w kazdem ze swych krancowych polozen.Szczeliny 30 suwaków poprzecznych win¬ ny byc uksztaltowane w nieco odmienny sposób, w celu umozliwienia przesuniecia wspomnianych suwaków w oba krancowe polozenia kolków 31. W kazdej z postaci wykonania zamki Yale uksztaltowane sa w sposób taki, aby nie dopuscic do tego, ze¬ by klucz, wlozony do jednego z tych zam¬ ków, mógl byc wyjety przed ukonczeniem czynnosci czerpania cieczy, t. j. do chwili, gdy dzwignia 13 znajdzie ;sie w jednem ze swych skrajnych polozen. W razie, gdy przyrzad rejestrujacy posiada wieksza ilosc szeregóW liczjnaików, umieszczonych jedne nad drugiemi, wówczas stasuje sie takie u- rzadzenie ryglujace, zeby przy przesu¬ nieciu sie jednego z suwaków 18 unieru¬ chomione zostaly przez niego suwaki in¬ nych szeregów liczników.W celu ulatwienia wejscia rygla 20 w wyciecie 19, wykonane w piascie 12 dzwi¬ gni 13, wspomniany rygiel wyposazony jest w pochyle 'boki oraz kolek prowadzacy, a brzegi wyciecia 19 sa odpowiednio sciete.Jesli dzwignia nie wróci dokladnie do polo¬ zenia spoczynku, wówczas kolek dziala ma jedna z powierzchni pochylych wyciecia i powoduje powrót dzwigni do zadanego po¬ lozenia. Mozna równiez zastapic gietkie czesci transmisyjne 11, 15 i 21 czesciami sztywnemi, np. pretami.W celu przeszkodzenia jednoczesnemu wprowadzeniu dwóch kluczy do dwóch zamków, mozna zastosowac przyrzad ry¬ glujacy, np. w postaci suwaka, zaopatrzo¬ nego w otwory, których odleglosci nie od¬ powiadaja odleglosci miedzy zemkami, Fig. 3 do 10 przedstawiaja druga po¬ stac wykonania przyrzadu rejestrujacego wedlug wynalazku, majaca zastosowanie do rozdzielaczy plynu, wyposazonych w dwa naczynia miernicze, z których jedno opróznia sie podczas napelniania sie dru¬ giego. Na osi przepustnicy kurka umie¬ szczona jest dzwignia dwuramienna (na rysunku nie przedstawiona) i polaczona zapomoca dwóch pretów 40 i 41 z dzwignia 55 w ksztalcie litery T. Ta ostatnia osadzo¬ na jest obrotowo na czopie 44 na tylnej po¬ wierzchni przyrzadu rejestrujacego. Jedno z ramion dzwigni posiada szczeline, w któ¬ ra wchodzi kolek 46, polaczony na stale z suwakiem 9, dzialajacym na dzwignie 5 liczników, przyczem kolek ten przechodzi przez szczeline 45 plyty podstawowej re¬ jestratora.Wpoblizu dzwigni 55 umieszczona jest dzwignia 51, osadzona obrotowo na czopie 47 na tej samej plycie, co dzwignia 55. W ramieniu dzwigni 51 osadzony jest kolek 50, przechodzacy przez szczeline 49 wyzej wspomnianej plyty i polaczony na stale z podluznym suwakiem 18 przyrzadu reje¬ strujacego. Sprezyna 52, dzialajaca na dzwignie 51, stara isie utrzymac stale te o- statnia w taktem polozeniu, zeby jedno z jej ramion 53, zaopatrzone w dziób, pra¬ cowalo razem z dziobem dzwigni 55, w ce¬ lu unieruchomienia tej ostatniej. W polo¬ zeniu tern dzwignia 51 opiera sie o czop 54.Nie przedstawiona na rysunku przepustni- ca kurka rozdzielacza jest wówczas unieru¬ chomiona tak, ze nie mozna czerpac cieczy.Polozenie to przedstawiono na fig. 7. Sko¬ ro tylko wprowadzi sie klucz do jednego z zamków przyrzadu rejestrujacego i pokre¬ ci sie go, wówczas podluzny suwak 18 prze¬ suwa, sie pod dzialaniem mimosrodu 24.Kolek 50 obraca dzwignie 51 przezwycie¬ zajac dzialanie sprezyny 52, a dziób ra¬ mienia 53 zwalnia dzwignie 55 tak, ze prze- pustnice kurka rozdzielacza mozna obrócic.Jak widac z fig. 3, 4, 5, suwak 9 posia¬ da wyciecia o pochylych bokach 8, inne zas czesci sa takie same, jak wyzej opisa¬ no i przedstawiono. Polozenia poszczegól- — 4 —nych czesci na fig. 3 odpowiadaja poloze¬ niom dzwigni 55 i 51 na fig* 9, polozenia zas czesci przedstawionych na fig. 4 odpo¬ wiadaja polozeniom dzwigni na fig. 10.Dzwignie 5 liczników, wchodzace w wycie¬ cia 51 ramy przyrzadu rejestrujacego, gdy sa w polozeniu spoczynku, zostaja urucho¬ mione, skoro tylko suwak 9 wsprowadzony zostaje w ruch, t. j. gdy porusza sie prze- pustnice kurka rozdzielacza. Suwak 9 mo¬ ze przesuwac sie z prawej strony na lewa, lub naodwrót, nie wywierajac przez to zad¬ nego wtplywu na dzialanie liczników, któ¬ rych bebenki obracaja sie zawsze w tym samym kierunku. PL