Przedmiotem wynalazku jest srodek chwastobój¬ czy, który obok znanego nosnika lub rozcienczalni¬ ka zawiera jako substancje czynna nowa sól bis- -alkilofosfoniowa N-fosfonometyloglicyny.Srodki chwastobójcze sa szeroko stosowane w rol¬ nictwie, w celu zwiekszenia plonów roslin upraw¬ nych, a takze do usuwania niepozadanej roslinnosci wzdluz dróg kolowych torów kolejowych i na po¬ dobnych obszarach. Niszczac niepozadane chwasty pobierajace skladniki odzywcze z gleby, srodki chwa¬ stobójcze przyczyniaja sie do zwiekszenia wydajnos¬ ci roslin uprawnych, zwlaszcza majacych znaczenie podstawowe, np. takich jak zboza, kukurydza, soja i ryz.Znane sa liczne rodzaje srodków chwastobójczych i dziela sie one na 2 zasadnicze grupy, a mianowicie na srodki stosowane zwykle przed wzejsciem chwa¬ stów oraz srodki stosowane po wzejsciu chwastów lub innych niepozadanych roslin.Jednym z najwczesniej poznanych i szeroko sto¬ sowanych srodków nalezacych do drugiej z tych grup byl kwas 2,4-dwuchlorofenoksyoctowy, o naz¬ wie handlowej 2,4-D. Srodek ten oraz podobne do niego zwiazki, np. kwas 2,4,5-trójchlorofenoksyocto- wy (srodek 2,4,5-T), stosowano przez szereg lat i stwierdzono, ze pewne pordukty rozkladu tych zwiaz¬ ków pozostaja w glebie w ciagu dlugiego czasu i nie ulegaja rozkladowi pod wplywem czynników biologicznych. W wyniku tego, w wielu krajach sto¬ sowanie srodków takich jak 2,4-D oraz 2,4,5-T i 2 zwiazki podobne zostalo zabronione. Od tego czasu czyniono wiele wysilków, aby opracowac srodki chwastobójcze, których substancje czynne, juz po uplywie stosunkowo krótkiego czasu od zastosowa- • nia srodka, ulegaja rozkladowi pod wplywem czyn¬ ników biologicznych na nieszkodliwe produkty.Jednym z takich zwiazków, które spelniaja te wymagania, a równoczesnie dzialaja chwastobójczo przy stosowaniu ich nawet w malych ilosciach, jest i° N-fosfonometyloglicyna i jej rózne sole. Stosowanie tych zwiazków w srodkach chwastobójczych jest dozwolone w wielu krajach, np. w Stanach Zjed¬ noczonych Ameryki. Dotychczas jedynym zwiazkiem tego typu, stanowiacym czynna substancje w slcu- 13 tecznie dzialajacych srodkach chwastobójczych, sto¬ sowanych po wzejsciu roslin, byla sól izopropylo- aminy z N-fosfonometyloglicyna oraz jej pochodne.Srodki te stosuje sie w ilosciach od 11 g do okolo 22,7 kg, a korzystnie 2,2—6,8 kg czynnej substancji 20 na 1 ha.N-fosfonometyloglicyny i niektóre ich rozpuszczal¬ ne sole mozna wytwarzac róznymi sposobami. Jeden z nich, znany z opisu patentowego Stanów Zjedno¬ czonych Ameryki nr 3160 632, polega na tym, ze 25 N-fosfinometyloglicyne (kwas glicynometylenofosfi- nowy) poddaje sie reakcji z chlorkiem rteciowym w srodowisku wodnym i w temperaturze wrzenia mieszaniny reakcyjnej pod chlodnica zwrotna, po czym rozdziela sie produkty reakcji. Inna metoda, 30 podana w opisie patentowym Stanów Zjednoczo- 137 840137 840 nych Ameryki nr 3 799 758, polega na reakcji gli- cynianu etylowego z aldehydem mrówkowym i fos¬ forynem dwuetylowym. Informacje o wytwarzaniu N-fosfonometyloglicyn, ich soli i pochodnych oraz w stosowaniu tych zwiazków w srodkach chwasto¬ bójczych sa podane równiez w opisach patentowych Stanów Zjednoczonych Ameryki nr nr 3 868 407, 4197 254 i 4199 354.Jako skutecznie dzialajace chwastobójczo wymie¬ niono zwlaszcza sole sulfoniowe i sulfoksoniowe N- -fosfonometyioglicyny, podane w opisach patento¬ wych Stanów Zjednoczonych Ameryki nr nr 4315765 i 4376644.Obecnie stwierdzono, ze szczególnie dobre dziala¬ nie chwastobójcze wykazuja pewne nowe sole bis- -alkilofosfoniowe N-fosfonometyloglicyny. Zgodnie z tym, cecha srodka wedlug wynalazku jest to, ze obok znanego nosnika lub rozcienczalnika zawiera jako czynna substancje co najmniej jedna nowa sól bis-alkilofosfoniowa N-fosfonometyloglicyny o poda¬ nym na rysunku ogólnym wzorze, w którym Rl9 R2, Ra i R4 sa takie same i oznaczaja nasycone lub nie¬ nasycone grupy alkilowe o 2—5 atomach wegla.Przykladowe zwiazki o podanym wyzej wzorze ogólnym to: sól bis-czterobutylofosfoniowa N-fosfo¬ nometyloglicyny, sól bis-czterometylofosfoniowa, N- -fosfonometyloglicyny, sól bis-cztero-n-propylofosfo- niowa N-fosfonometyloglicyny i sól bis-czteropenty- lofosfoniowa N-fosfonometyloglicyny. Najkorzystniej¬ sza sola jest sól bis-czterobutylofosfoniowa N-fos¬ fonometyloglicyny.Wszystkie wyzej podane sole mozna wytwarzac przez reakcje N-fosfonometyloglicyny z odpowied¬ nim halogenkiem alkilofosfoniowym w obecnosci tlenku srebra i odsaczanie nierozpuszczalnego halo¬ genku srebra, wytracajacego sie podczas reakcji, przy czym sól bis-alkilofosfoniowa N-fosfonometylo¬ glicyny pozostaje w roztworze. Reakcje prowadzi sie w ten sposób, ze halogenek alkilofosfoniowy i N-fosfonometyloglicyne umieszcza sie w naczyniu reakcyjnym i nastepnie miesza z tlenkiem srebra dodawanym w ilosci narastajacej. Stosunek molowy halogenku alkilofosfoniowego do N-fosfonometylo¬ glicyny w powyzszej reakcji wynosi okolo 2 :1. Tle¬ nek srebra stosuje sie w ilosci dostatecznej do wy¬ tracenia halogenku srebra, zazwyczaj ilosc ta sta¬ nowi 2 mole.Zadaniem tlenku srebra jest przeprowadzenie N- -fosfonometyloglicyny w postac anionu, z jedno¬ czesnym wytraceniem halogenku srebra z roztwo¬ ru. W roztworze pozostaje wówczas anion N-fosfo¬ nometyloglicyny i kation alkilofosfoniowy.Korzystnie przy wytwarzaniu substancji czynnej srodka wedlug wynalazku jako halogenek nizszo- -alkilofosfoniowy stosuje sie dostepny handlowo jo¬ dek czterobutylofosfoniowy.N-fosfonometyloglicyna jest zwiazkiem znanym, wytwarzanym np. sposobem podanym w opisie pa¬ tentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 3160632. Wynalazek ilustruja ponizsze przyklady.Przyklad I. Wytwarzanie soli bis-czterobuty- lofosfoniowej N-fosfonometyloglicyny.W kolbie z dnem kulistym umieszcza sie 8,1 g (0,24 mola) bromku czterobutylofosfoniowego i 3,0 g (0,12 g) N-fosfonometyloglicyny w 100 ml bezwod¬ nego metanolu. Nastepnie w ciagu 45 minut dodaje sie porcjami 6 g (0,26 mola) tlenku srebra. Po do¬ daniu calej ilosci tlenku srebra roztwór miesza sie energicznie w ciagu 6 godzin, w temperaturze 25°C, 5 po czym przesacza i osad przemywa metanolem.Przesacz odparowuje sie pod obnizonym cisnie¬ niem, otrzymujac oleista pozostalosc o ciemnym za¬ barwieniu. Badania metoda NMR i spektroskopii w podczerwieni pozwolily na zidentyfikowanie tego 10 zwiazku jako soli bis-czterobutylofosfoniowej N-fos¬ fonometyloglicyny.Analogicznym sposobem mozna wytwarzac inne sole bis-alkilofosfoniowe N-fosfonometyloglicyny o wyzej podanym wzorze, stanowiace czynna sub- 15 stancje srodka wedlug wynalazku.Przyklad II. Badania dzialania chwastobój¬ czego. Wyniki przeprowadzonych badan dzialania chwastobójczego wskazuja na skutecznosc srodka wedlug wynalazku. Wyniki prób ustalano przez 20 porównanie stopnia zwalczania chwastów w tacach traktowanych jadanym zwiazkiem ze stopniem zwalczania chwastów w tacach kontrolnych. Tace wypelniono ziemia piaszczystogliniasta z Livermore w Kaliforni. Do ziemi tej dodano ponadto sztucz- 25 ny nawóz 17-17-17 (N-P2O5-K2O w stosunku wago¬ wym), w ilosci 50 ppm w stosunku do ilosci ziemi oraz 100 ppm srodka grzybobójczego Captan do stosowania w glebie. Tak przygotowana ziemie u- mieszczono w tacach aluminiowych o wymiarach 30 7,6X10,2X20,3 cm. Ziemie uklepano, wyrównano i w kazdej tacy wyznaczono po 6 rowków w po¬ przek. Badano nastepujace chwasty: 35 40 Chwasty szerokolistne: A. wilec purpurowy - B. zaslaz Avicenny — C. gorczyca 1- Chwasty trawiaste: D. cibora — E. wlosnica — F. chwastnica jednostronna — G. owies gluchy — 45 Ipomea purpurea Abutilon theophrasti Brassica sp.Cyperus exculentus Setaria sp.Echinochloa crusgalli Avena fatua Zasiano tyle nasion, aby otrzymac po kilka sa¬ dzonek ha 1 cm kazdego rowka, po czym tace u- mieszczono w cieplarni o temperaturze 21—30°C i codziennie zraszano woda.Badane srodki stosowano przez zraszanie po u- plywie 10 dni od zasiania. Roztwory do zraszania 50 przygotowano rozpuszczajac 48 mg zwiazku chwa¬ stobójczego w 20 ml acetonu zawierajacego ltyo preparatu Tween 20 (monolaurynian polioksysorbi- tu), po czym do otrzymanego roztworu dodawano 20 ml wody. Roztwór rozpylano w takiej ilosci, aby na 55 1 ha przypadalo 4,5 kg badanego zwiazku.Wyniki prób oceniano po uplywie 12—14 dni od zastosowania badanego srodka* porównujac w pro¬ centach wzrost chwastów w tacach doswiadczalnych ze wzrostem odpowiednich chwastów w tacach kon- 60 trolnych. Wyniki podawano w skali 0—100P/a, przy czym 0°/o oznacza, ze wzrost chwastu byl taki sam jak w próbie kontrolnej, a 100*/» oznacza calkowite zniszczenie chwastu. Wyniki prób zestawione w po¬ nizszej tablicy wskazuja na skutecznosc chwasto- •5 bójcza badanych zwiazków.137 840 Tablica Badanie dzialania chwastobójczego Badany zwiazek w ilosci 4,5 kg/ha 1 c Sól bis-czterobutylofos- foniowa N-fosfonometylo- glicyny próba kontrolna Skutecznosc zwalczania 1 Chwasty szerokolistne A 70 0 B 80 0 C 85 0 srednio 76 0 • Chwasty trawiaste 1 D 70 0 E 100 0 F 95 0 G 100 0 srednio 98 | 0 | 15 Srodek chwastobójczy wedlug wynalazku stosuje sie do zwalczania niepozadanej roslinnosci, nano¬ szac go zarówno miejscowo, przed lub pó wykiel- kowaniu chwastów, wlaczajac w to wprowadzanie go do gleby przed lub po zasianiu nasion, jak i po¬ wierzchniowo. W tym Celu nadaje mu sie postac preparatu odpowiedniego dla wybranego sposobu * nanoszenia. Zazwyczaj preparaty te zawieraja do¬ datkowe skladniki lub nosniki rozcienczajace, obo¬ jetne albo aktywne. Przykladowe skladniki lub nos¬ niki tego typu to woda, rozpuszczalniki organiczne, pyly, granulaty, srodki pówierzdiniówoHJzynne, ** emulsje woda w oleju i olej w wodzie, srodki zwil¬ zajace, dyspergujace i emulgujace. Preparaty maja na ogól postac pylu, koncentratu do emulgowania, granulek i pastylek lub mikrokapsulek.Srodki wedlug wynalazku w postaci pylu sa ges- W tymi preparatami proszkowymi, przeznaczonymi do nanoszenia w postaci suchej. Sa one sypkie i tak przygotowane, aby szybko osiadaly, co pozwala u- niknac przenoszenia ich przez wiatr na obszary, na których ich obecnosc jest niepozadana. W ich 35 sklad wchodzi substancja czynna i gesty, sypki, staly nosnik.Dzialanie pylów polepsza czasem dodanie srodka zwilzajacego, a proces sporzadzania pylu ulatwia zwykle dodatek obojetnego srodka ulatwiajacego mielenie i wykazujacego zdolnosc do absorpcji. W srodkach chwastobójczych wedlug wynalazku jako obojetny nosnik stosuje sie substancje pochodzenia roslinnego lub mineralnego, jako srodek zwilzajacy korzystnie stosuje sie srodek anionowy lub niejo¬ nowy, a odpowiednim srodkiem ulatwiajacym mie¬ lenie jest srodek pochodzenia mineralnego.Odpowiedni obojetny nosnik stosowany do wy¬ twarzania preparatów w postaci pylu jest substan¬ cja proszkowa pochodzenia organicznego lub nie¬ organicznego o duzej gestosci nasypowej i bardzo sypka. Ponadto odznacza sie on mala powierzchnia wlasciwa i niska wchlanialnoscia cieczy. Odpowied¬ nimi srodkami ulatwiajacymi mielenie sa natural¬ ne ily, ziemia okrzemkowa i syntetyczne wypelnia¬ cze mineralne, 'pochodne krzemionki i krzemianów.Sposród jonowych i niejonowych srodków zwilza¬ jacych korzystne sa zwilzacze i emulgatory. Ze wzgledu na latwosc stosowania korzystniejsze sa substancje stale, ale równiez niektóre ciekle, nie¬ jonowe czynniki zwilzajace nadaja sie do zastoso¬ wania w preparatach w postaci pylów. Odpowiedni¬ mi nosnikami sa talki mikowe, pirofilit, geste igly kaolinowe, pyl tytoniowy i mielone fosforany wap¬ niowe wydobywane jako kruszywo. 40 45 50 55 Odpowiednimi srodkami ulatwiajacymi mielenie sa il atapulgitowy, ziemia okrzemkowa, drobnoziar¬ nista krzemionka syntetyczna oraz syntetyczne krze¬ miany wapnia i magnezu.Korzystnymi srodkami zwilzajacymi sa alkilo- benzeno i alkilonaftalenosulfoniany, estry kwasu siarkowego i alkoholi tluszczowych, aminy lub ami¬ dy, kwasowe, estry dlugolancuchowych kwasów i izotionianu sodu, estry sulfobursztynianu sodu, siar¬ czanowane i sulfonowane estry kwasów tluszczo¬ wych, produkty sulfonowania ropy naftowej, sulfo¬ nowane oleje roslinne i dwu-III-rz.glikole acetyle¬ nowe. Korzystnymi srodkami dyspergujacymi sa me¬ tyloceluloza, polialkohol winylowy, lignosulfoniany, polimerycziie alkilonaftalenosulfoniany, naftalenosul- fonian sodu, bisnaftalenosulfonian polimetylenówy i sole sodowe tauryny podstawione przy atomie azotu grupa metylowa oraz ugrupowaniem dlugo- lancuchowego kwasu.Srodek wedlug wynalazku w postaci pylu za¬ wiera typowo 30—90f/§ wagowych stalego, obojet¬ nego nosnika, 5—50f/t wagowych srodka ulatwia¬ jacego mielenie i 0—l,0f/« wagowych srodka zwilza¬ jacego. Ponadto srodek w postaci pylu moze zawie¬ rac inne srodki powierzchniowo-czynne, takie jak srodki dyspergujace w ilosci do 0,5f/# wagowych oraz niewielkie ilosci srodków przeciwzbrylajacych i antyelektrostatycznych. Czastki nosnika maja ty¬ powe wymiary 30—50 mikrometrów.Srodki wedlug wynalazku w postaci koncentra¬ tów do emulgowania maja zwykle postac roztwo¬ rów, w których substancje czynne i emulgator roz¬ puszczone sa w rozpuszczalniku niemieszajacym sie z woda. Przed uzyciem koncentrat rozciencza sie woda, otrzymujac zawiesine zemulgowanych kropli rozpuszczalnika.Typowymi rozpuszczalnikami stosowanymi w kon¬ centratach do emulgowania sa oleje roslinne, chlo¬ rowane weglowodory i niemieszajace sie z woda etery, estry i ketony.Typowymi emulgatorami sa anionowe lub niejo¬ nowe srodki powierzchniowo-czynne lub ich mie¬ szaniny. Ich przykladami sa dlugolancuchowe alki- lo- lub merkaptopolietoksyalkohole, alkiloarylopolie- toksyalkohole, estry anhydrosorbitu i kwasów tlusz¬ czowych, polioksyetylenoetery estrów kwasów tlusz¬ czowych i anhydrosorbitu, estry glikoli polioksyety- lenowych i kwasów tluszczowych lub kalafoniowych, produkty kondensacji alkiloamidów tluszczowych, sole wapniowe lub sole amin i estrów kwasu siar¬ kowego i alkoholi tluszczowych, a takze rozpusz¬ czane w olejach produkty sulfonowania ropy naf-7. 137 840 8 towej, a korzystnie mieszaniny tych emulgatorów.Zawartosc emulgatorów korzystnie stanowi 1—10% wagowych calego preparatu.Srodki wedlug wynalazku w postaci koncentra¬ tów do emulgowania zawieraja okolo 15—50% wa¬ gowych substancji czynnej, okolo 40—82% wago¬ wych rozpuszczalnika i okolo 1—10°/o wagowych emulgatora. Mozna takze stosowac inne dodatki, takie jak srodki ulatwiajace rozprowadzanie i zwiek¬ szajace przyczepnosc.Srbriki wedlug wynalazku w postaci granulek lub tabletek stanowia preparaty rozdrobnione, w któ¬ rych substancje czynne przywieraja lub sa rozpro¬ szone w osnowie* która jest odpowiedni, obojetny nosnik o wymiarach makroskopowych. Typowa srednica czastek nosnika wynosi 1—2 mm. Czesto zawieraja one ponadto srodki powierzchniowo-czyn- ne, ulatwiajace wymywanie substancji czynnej z granulek lub tabletek. Nosnikiem korzystnie sa sub¬ stancje pochodzenia mineralnego, które mozna po¬ dzielic na 2 grupy.Do pierwszej z nich naleza porowate, wstepnie przygotowane granulki odznaczajace sie zdolnoscia do absorbowania, takie jak uformowane i prze¬ siane granulki atapulgitu lub spieniony, ziarnisty, przesiany wermikulit. Na takich nosnikach roz¬ pyla sie roztwór substancji czynnej, który ulega absorpcji w ilosci do 25% wagowych. Druga grupe nosników, nadajacych sie równiez do wytwarzania tabletek, stanowia sproszkowane gliny kaolinowe, uwodniony atapulgit lub gliny bentonitowe, zwlasz¬ cza w postaci bentonitów sodowych, wapniowych lub magnezowych. Preparat moze równiez zawierac roz¬ puszczalne w wodzie sole, np. sodowe, ulatwiajace rozpad granulek lub tabletek w obecnosci wil¬ goci.Skladniki te miesza sie z substancja czynna i o- trzymana mieszanine granuluje lub wytwarza z niej tabletki i suszy, otrzymujac preparat, w którym substancja czynna jest rozprowadzona równomier¬ nie w calej masie. Srodki w postaci granulek lub tabletek moga zawierac 25—30% substancji czynnej, ale zwykle zawartosc 10% wagowych jest korzystna ze wzgledu na dobre rozprowadzenie. Wielkosc gra¬ nulek preparatu korzystnie wynosi okolo 0,6—1,4 mm.Jako srodek powierzchniowo-czynny stosuje sie zwykle srodek zwilzajacy anionowy lub niejonowy.Dobór odpowiedniego srodka zwilzajacego zalezy od typu granulek. Jezeli uformowane granulki zrasza sie substancja czynna w postaci cieklej, odpowied¬ nim srodkiem zwilzajacym jest ciekly srodek nie¬ jonowy, mieszajacy sie z rozpuszczalnikiem. Sa to przewaznie substancje znane jako emulgatory, skla¬ dajace sie z alkoholi alkiloarylopolieterowych, alko¬ holi alkilopolieterowych, produktów kondensacji po- lioksyetylenu z estrami kwasów tluszczowych i an- hydrosorbitu, estrów glikolu polietylenowego z kwa¬ sami zywicznymi lub tluszczowymi, produktów kon¬ densacji alkiloamidów kwasów tluszczowych, roz¬ puszczonych w olejach produktów sulfonowania ropy naftowej lub sulfonowych olejów roslinnych oraz ich mieszanin. Srodki zwilzajace stanowia zwykle do 5% wagowych preparatu.Ciekle, niejonowe substancje zwilzajace mozna wprawdzie dodawac do srodków wedlug wynalazku juz po nadaniu im postaci granulek lub tabletek, ale korzystniej jest dodawac podczas mieszania skladników srodka jeden ze stalych, sproszkowa- 5 nych anionowych srodków zwilzajacych, w ilosci 0—2% wagowych. • Korzystnie srodki wedlug wynalazku w postaci granulek lub tabletek zawieraja 5—30% wagowych substancji czynnej, 0—5% wagowych srodka zwil- 10 zajacego i 65—95% wagowych obojetnego nosnika.Srodki wedlug wynalazku w postaci mikrokapsu- lek stanowia calkowicie zamkniete krople lub gra¬ nulki, zawierajace substancje czynna, otoczone obo¬ jetna porowata przepona, przygotowana tak, aby 15 przepuszczala substancje czynna do otoczenia z re¬ gulowana szybkoscia i w okreslonym okresie cza¬ su. Typowo srednica kapsulek wynosi 1—50 mikro¬ metrów.Ciecz zawarta w kapsulkach stanowi zwykle 50— 20 95% wagowych calej kapsulki i poza substancja czynna moze zawierac niewielka ilosc rozpusz¬ czalnika.Cecha kapsulek jest obecnosc porowatej przepony, która zamyka pory w nosniku granulek i zamyka 25 ciecz zawierajaca substancje czynna, umozliwiajac uwalnianie jej w sposób kontrolowany. Typowo srednica granulek wynosi 1 mm — 1 cm, a stoso¬ wanych w rolnictwie 1—2 mm. Granulki wytwarza sie przez wytlaczanie, zbrylanie lub brylkowanie 30 przez stapianie, badz tez stosuje sie substancje w takiej postaci, w jakiej wystepuja w warunkach naturalnych. Jako nosniki stosuje sie np. wermi¬ kulit, spieczone granulki gliny, kaolin, gline ata- pulgitowa, trociny lub granulowany wegiel. 35 Dc wytwarzania przepony stosuje sie kauczuk naturalny lub syntetyczny, produkty celulozowe, ko¬ polimery butadienu i styrenu, poliakrylonitryle, po- liakrylany, poliestry, poliamidy, poliuretany i ksan- togeniany skrobii. 40 Wszystkie opisane powyzej rodzaje srodków we¬ dlug wynalazku mozna wytwarzac w postaci go¬ towych do stosowania preparatów, zawierajacych substancje czynna wraz z innymi skladnikami, ta¬ kimi jak rozcienczalniki, emulgatory, srodki po- 45 wierzchniowo-czynne i inne, lub tez mozna je przy¬ gotowywac na miejscu ich stosowania, przez miesza¬ nie skladników w zbiorniku.Srodki wedlug wynalazku nanosi sie dowolnymi, znanymi sposobami. Mozna je nanosic na glebe, na- 50 siona, sadzonki lub rosliny, a takze na zalane woda pola. Korzystnie stosuje sie je po wzejsciu roslin.Srodki w postaci pylów lub cieczy nanosi sie przy uzyciu opylaczy proszkowych, rozpylaczy dróz- kowych albo recznych oraz rozpylaczo-opylaczy. Po- 55 nadto mozna je nanosic z samolotów przez opylanie lub rozpylanie, gdyz sa skuteczne juz w bardzo malych dawkach. W celu zmiany lub regulacji wzrostu kielkujacych nasion lub rozwijajacych sie sadzonek, srodki wedlug wynalazku w postaci py- 60 lów i cieczy nanosi sie zwykle na glebe znanymi sposobami, na glebokosc przynajmniej 1,3 mm pod powierzchnia. Mieszanie tych srodków z ziemia nie jest ,konieczne, wystarcza zwykle opylanie lub zra¬ szanie powierzchni ziemi. Srodki wedlug wynalazku 65 mozna takze dodawac do.wody w rowach nawad-137 840 10 niajacych, co umozliwia ich wnikanie w glab gleby w miare absorpcji wody. Srodki w postaci pylu, granulek lub cieczy stosowane na powierzchni gle¬ by mozna wprowadzac pod powierzchnie znanymi sposobami, takimi jak tarczowanie, bronowanie lub mieszanie, c Srodki wedlug wynalazku mozna podawac do gle¬ by za posrednictwem systemu *nawadniajacego.Wówczas srodki (dodaje sie bezposrednio do wody przeznaczonej do nawadniania pola. Metode te moz¬ na stosowac we wszystkich obszarach geograficz¬ nych, niezaleznie od opadów deszczu, poniewaz u- mozliwia to uzupelnianie naturalnych opadów w krytycznych stadiach rozwoju roslin. Stezenie srod¬ ków wedlug wynalazku w wodzie przeznaczonej do nawadniania typowo wynosi okolo 10—150 ppm.Wode te mozna nastepnie podawac przez uklad zraszaczy, rowkami na powierzchni gleby lub przez zalewanie. Zabiegi te wykonuje sie najskuteczniej przed wykielkowaniem chwastów, albo wczesna wiosna przed kielkowaniem roslin, albo w ciagu dwóch dni po uprawieniu pola.Ilosc srodków wedlug wynalazku dzialajaca sku¬ tecznie zalezy od rodzaju zwalczanych nasion lub roslin i wynosi od okolo 11 g do okolo 56,7 kg na 1 ha, korzystnie od okolo 113 g do okolo 28 kg substancji czynnej na 1 ha, zaleznie od kosztów i pozadanych wyników. Oczywiste jest, ze srodki o slabszym dzialaniu chwastobójczym trzeba stoso¬ wac w ilosciach odpowiednio wiekszych niz srod- 10 15 20 25 30 ki silniej dzialajace, aby osiagnac ten sam sto¬ pien zwalczania.Zastrzezenia patentowe 1. Srodek chwastobójczy, zawierajacy czynna sub¬ stancje i obojetny nosnik lub rozcienczalnik, zna¬ mienny tym, ze jako substancje czynna zawiera co najmniej jedna nowa sól bis-alkilofosfoniowa N- -fosfonometyloglicyny o podanym na rysunku o- gólnym wzorze, w którym Ri, R2, R3, R4 sa jed¬ nakowe i oznaczaja nasycone lub nienasycone gru¬ py alkilowe o 2—5 atomach wegla. 2. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera zwiazek o poda¬ nym w zastrz. 1 wzorze, w którym kazdy z pod¬ stawników Rl9 R2, R3, i R4 oznacza grupe butylowa. 3. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera zwiazek o podanym w zastrz. 1 wzorze, w którym kazdy z podstaw¬ ników Rb R2, R3 i R4 oznacza grupe etylowa. 4. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera zwiazek o podanym w zastrz. 1 wzorze, w którym kazdy z podstaw¬ ników R1? R2, R3 i R4 oznacza grupe n-propylowa. 5. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera zwiazek o podanym w zastrz. 1 wzorze, w którym kazdy z podstawni¬ ków Ri, R2, R3 i R4 oznacza grupe pentylowa. ft o o R Rzi-f®-R20OCCH2NH2CHz^O0 ^-F*RZ OH PL PL PL PL PL PL PL PL PL