Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie rejestru¬ jace Lfab odtwarzajace. Znane urzadzenie rejestru¬ jace i/lub odtwarzajace zawiera beben z przynaj¬ mniej jedna glowica magnetyczna, obracalny w da¬ nym kierunku z zadana predkoscia i stanowiacy czesc bebnowo uksztaltowanej prowadnicy tasmy magnetycznej, którai to prowadnicaznajduje sie blisko tej glowicy magnetycznej, a tasma magnetyczna parze- chodzi wokól przynajmniej czesci obwodowej po¬ wierzchni prowadnicy tasmy i poprzez glowice magnetyczna, obracajaca sie na danym poziomie, przy czym glowica magnetyczna' odczytuje równo¬ legle, ukosne sciezki znajdujace sie w obrebie jed¬ nej z dwóch podluznych polówek tasmy magne¬ tycznej pomiedzy krawedzia a srodkowa osia tas¬ my w danym kierunku odczytywania, oraz zawiera zespól napedowy do przenoszenia tasmy magne¬ tycznej w danym kierunku ruchu z zadana pred¬ koscia dla odczytywania sciezek na wybranej po¬ lówce tasmy.W tym znanym urzadzeniu druga podluzna po¬ lowa tasmy magnetycznej moze byc wykorzysty¬ wana jedynie przez odwrócenie tasmy, jak w zna¬ nych rejestratorach tasmowych pracujacych w po¬ lowie sciezki. Po odwróceniu tasmy magnetycznej, pirzenoiszenie tasmy odbywa isie w tym samym kie¬ runku ruchu co poprzednio, podczas gdy kierunek obrotu obracanej glowicy magnetycznej jest takze ten sam co poprzednio. Jednakze tego rodzaju od¬ wracanie tasmy jest ogólnie uwazane jako niedo¬ lo 2 godnosc, poniewaz wymaga pewnego czasu, pod¬ czas którego nie jest mozliwe ani rejestrowainie ani odtwarzanie.Celem wynalazku jest wyelirninowamie tej nie¬ dogodnosci. Urzadzenie rejestrujace i/luib odtwa¬ rzajace, zawierajace beben z przynajmniej jedna glowica magnetyczna, obracallny w danymi kierun¬ ku z zadana predkoscia i stanowiacy czesc betono¬ wo uksztaltowanej prowadnicy tasmy magnetycz¬ nej, która to prowadnica znajduje sie blisko tej glowicy magnetycznej, a tasma magnetyczna prze¬ chodzi wokól przynajmniej czesci obwodowej po¬ wierzchni prowadnicy tasmy i poprzez glowice ma¬ gnetyczna, obracajaca sie na danym poziomie, przy czym glowica magnetyczna odczytuje równolegle, ukosne sciezki znajdujace sie w obrebie jednej z dwóch podluznych polówek tasmy magnetycznej pomiedzy krawedzia a srodkowa osia tasmy w da¬ nym kierunku odczytywania, oraz zawierajace ze- spól napedowy do przenoszenia tasmy magnetycz¬ nej w danym kierunku ruchu z zadana predkos¬ cia dla odczytywania sciezek na wybranej polów¬ ce tasmy, wedlug wynalazku, charakteryzuje sie tym, ze beben zawiera przynajmniej jedna dodat- kowa glowice magnetyczna do odczytywania rów¬ noleglych, ukosnych sciezek na nastepnej podluz¬ nej polówce tasmy magnetycznej, uruchamiana na nastepnyim poziomie oddalonym od zadanego po¬ ziomu pierwszej glowicy magnetycznej o odleglosc równa zasadniczo polowie szerokosci tasmy magne- 134 730134 730 tycznej, a ponadto urzadizende posiada przynaj¬ mniej jeden zespól przelaczajacy do przelaczania) kierunku obrotu bebna z dana szybkoscia i kie¬ runku przenoszenia tasmy magnetycznej przez ze¬ spól napedowy z zadana predkoscia dla odczyity- Wiania sciezek na nastepnej podluznej polówce tas¬ my, przy czym ten zespól przelaczajacy korzystnie posiada .przelaczniki do równoczesnego przelacza¬ nia elektrycznych sygnalów wyjsciowych/wejscio- wych z jednej glowicy magnetycznej na druga, a jego uruchomienie powoduje odczytywanie sciezek na nastepnej polówce tasmy za pomoca glowicy magnetycznej obracajacej sie na nastepnym po- »y*ziiomae. pomiedzy krawedzia a srodkiem tasmy z j A&aha; predkoscia/ w przeciwnym kierunku obrotu, J bez koniecznosci odwracania tasmy.! Glowice magnetyczne sa ruchome w kierunku i promMtndwym4ó polozenia wycofania, w którym L-nie-Jkóntsillstuj^ z tasma magnetyczna, a urza¬ dzenie posiada mechaniczny zespól nastawczy, u- ruchamiany za pomoca zespolu przelaczajacego, dla promieniowego wycofywania kazdej z glowic mag¬ netycznych, przy czyim w polozeniu wycofania glo¬ wice magnetyczne pozostaja nieczynne w obydwu kierunkach ruchu.Zespól nastawczy usytuowany jest ma bebnie, a glowica magnetyczna jest ruchoma w kierunku o- siowyim pomiedzy dwoma pozasrodkowyimi poloze¬ niami, które w kierunku osi bebna znajduja sie od siebie w odleglosci równej zasadniczo polowie szerokosci tasmy magnetycznej.Na bebnie moga znajdowac sie dwie glowice magnetyczne, odidalone od siebie w taerunku osi bebna na odleglosc równa zasadniczo polowie sze¬ rokosci tasmy magnetycznej, przy czym jedna z tych dwóch glowic jest uruchamiana elektrycznie i/lub mechanicznie dla odczytu sciezek w obrebie jednej lub drugiej podluznej polówki tasmy w za¬ leznosci od kierunków ruchu tasmy magnetycznej i/lub kierunków obrotu bebna, a ponadto obydwie glowice magnetyczne znajduja sie na dzwigni ko¬ lankowej.Kazda z dwóch glowic magnetycznych moze znaj¬ dowac sie na czteroprzeslowych mechanizmach lacz¬ nikowych, przy czym dwa czteroprzeslowe mecha- nizimy lacznikowe sa polaczone ze soba dla, uzys- kamia lacznego ruchu, jednakze w przeciwnych kie¬ runkach. Glowice magnetyczne moga byc nieru¬ chome w kierunku promieniowym wzgledem ob¬ wodowej powierzchni bebna, przy czym na bebnie znajduje sie zespól przelaczajacy dla selektywnego uruchamiania elektrycznego jednej z dwóch glo¬ wic magnetycznych, który w zaleznosci od zajmo¬ wanej pozycji powoduje podlaczenie jednej z glo¬ wic i odlaczenie drugiej, przy czym przelaczniki zespolu przelaczajacego1 sia uruchamiane za po¬ moca tulei, wspólosiowej z osia bebna i uru¬ chamianej osiowo z zewnatrz urzadzenia za po¬ srednictwem dzwigni. zespól przelaczajacy jest uruchamiany automa¬ tycznie w zaleznosci od kierunku obrotu .bebna. Au¬ tomatyczne uruchamianie przelaczników zespolu przelaczajacego jest realizowane za pomoca czlonu uruchamiaj acego swobodnie obracalnego wokól osi bebna, napedzanego poprzez ten beben w zaleznos- ci od kierunku jego obrotu i hamowanego za po¬ moca hamulca.Automatyczne uruchamianie zespolu przelaczaja¬ cego na bebnie moze tez byc realizowane za po¬ moca wahadlowo uksztaltowanej dzwigni, obro¬ towej w plaszczyznie prostopadlej do osai bebna wokól niiecentrycznej osi, równoleglej do osi bejbna.Kazda z dwóch glowic magnetycznych jest pola¬ czona z bebnem za pomoca sterowanego elektrycz¬ nie elementu pozycyjnego dla dokladnego prowa¬ dzenia glowic wzdluz sciezek, przy czym dwa ele¬ menty pozycyjne sa polaczone elektrycznie równo¬ legle, wzglednie dwie glowice magnetyczne sa u- mieszczone na wspólnym uchwycie, który jest po¬ laczony z bebnem poprzez sterowany elektrycznie elemerut pozycyjny.Selektywne odczytywanie tasmy maignetyaznej w przeciwnych kierunkach ruchu dla rejestrowania lub odtwarzania jest oczywiscie samo w sobie zna- ne w urzadzeniach audio-tasmowych. Jednakze w takich urzadzeniach jedynie sciezki w kierunku po¬ dluznym tasmy sa przeszukiwane w sposób ciagly albo za pomoca nastawnej glowicy magnetycznej lub za pomoca jednej z wielu glowic magnetycz- nych. W urzadzeniu wedlug wynalazku jednakze sciezki ukosne wzgledem tasmy sa kolejno odczy¬ tywane przez oforacalna glowiice magnetyczna, da¬ jac glównie bardziej skomplikowany ksztalt scie¬ zek, w czym zasadnicza role odgrywa dokladny tor tasmy magnetycznej i ruch glowicy magnetycznej w sitosunku 'do tasmy.W urzadzeniu wspomnianym we wstepie tasma magnetyczna musi przejsc wokól powierzchni ob¬ wodowej prowadnicy tasmy blisko obracalnej glo¬ wicy magnetycznej, przy czym szczególnie ostre wymagania sa nalozone na dokladnosc toru tasmy magneltycznej. Szczególny nacisk kladzie sie na naped tasmy. W urzadzeniu wedlug wynalazku be¬ dzie mozliwe przepuszczanie tasmy magnetycznej 40 dokladnie wokól takiej prowadnicy tasmy we wza¬ jemnie przeciwnych Merunfcach ruchu, tak ze jej naped staje sie szczególnie wazny, z którego to wzgledu jesit korzystne, jezeli uklad napedowy za¬ wiera dwa walki napedzajace, z których kazdy 45 wspólpracuje z rolka dociskowa, i które sa obra- caline w przeciwnych kierunkach obrotu, przy czym jeden walek napedzajacy jest umieszczony w prze- ciwpradzie prowadnicy tasmy w stosunku do da¬ nego kierunku ruchu tasmy magneltycznej, zas dru- 50 gi jest umieszczony w przeciwpradzie prowadnicy tasmy w stosunku do przeciwnego kierunku ruchu (tasmy, zas tylko' ten walek napedzajacy jesft uru¬ chamiany, który jest umieszczony w przeciwpra¬ dzie prowadnicy tasmy, gdy tasma ta znajduje sie 55 w ruchu.Zapewnia to prawidlowe przechodzenie tasmy magnetycznej wokól prowadnicy tasmy i po obro¬ towej glowicy magnetycznej w kazdym z jej kie¬ runków ruchu. Nalezy zauwazyc, ze wystepowanie 6Q dwóch alternatywnie uruchamianych walków nape¬ dzajacych, które sa ulokowane odpowiednio z pra¬ dem i pod prad wzgledem glowicy magnetycznej i które moga byc napedzane w przeciwnych kie¬ runkach jest równiez samo w sobie znane ze wspo- 65 mnianego wyzej urzadzenia audio-itasmowego o za- 35134 730 wracalnym kierunku ruchu tasmy magnetycznej, lecz w porównaniu z urzadzeniem wedlug wyna¬ lazku wystepuje ponownie zasadnicza róznica pod wzgledem sposobu odczytywania sciezek.W urzadzeniu wedlug wynalazku, jak stwierdzo¬ no uprzednio, odczytywanie sciezek umieszczonych w obrebie jednej podluznej polówki tasmy mag¬ netycznej moze byc realizowane na przyklad za pomoca glowicy magnetycznej, obracalnej w jed¬ nym kierunku obrotów, zas odczytywanie sciezek umieszczonych w obrebie drugiej podluznej polów¬ ki tasmy magnetycznej moze byc realizowane za pomoca nastepnej glowicy magnetycznej, która jest obracalna w przeciwnym kierunku obrotów, przy czyim glowice magnetyczne obracaja sie na pozio¬ mach, które sa rozstawione osiowo wegledem sie¬ bie na odleglosc, która zasadniczo wynosil polowe szerokosci tasmy magnetycznej.W urzadzeniu, w którym jako podpora glowicy magnetycznej jest zastosowany beben, który jest obTacalny w danym kierunku obrotu i wokól przy¬ najmniej czesci obwodowej powierzchni, tasma (ma¬ gnetyczna moze przechodzic zasadnicza pelna szero¬ koscia, zas jej krawedz tworzyc szczeline z krawe¬ dzia prowadnicy tasmy, glowica magnetyczna jest uruchamiana przy danym poziomie blisko krawe- dzi bebna podczas przewijania tasmy magnetycznej w danym kierunku ruchu, przy czyim stwderdizono, ze jest szczególnie korzystne, jezeli podczas jprzewi- jania tasmy w przeciwnym kierunku ruchu beben bedzie mógl równiez byc napedzany w kierunku obrotu przeciwnym do danego kierunku obrotów, zas glowica magnetyczna odczytujaca sciezki u- mieszczone w obrebie drugiej podluznej polówki tasmy magnetycznej jest uruchamiana na bebnie przy nastepnym poziomie, który w kierunku osi bebna jest oddalony od krawedzi bebna o odleglosc zasadniczo równa polowie szerokosci tasmy magne¬ tycznej.W ten sposób jest utworzony uklad obracalnej glowicy magnetycznej, której kierunek obrotu jest wybierany w zgodnosci z uzyskanymi kierunkiem ruchu tasmy magnetycznej. Pod wzgledem tech¬ nologicznym mozna to realizowac w stosunkowo prosty i niezawodny sposób. Beben sam w sobie stanowi wówczas obracajaca prowadnice tasmy.Z tego wzgledu stwierdzono, ze korzystne bedzie, jezeli glowica magnetyczna, która w przeciwnym kierunku ruchu tasmy magnetycznej odczytuje u- kosne sciezki umieszczone w obrebie drugiej po¬ dluznej polówki tasmy magnetycznej, przechodzi przez otwór w bebnie, który to otwór wychodzi na obwodowa powierzchnie bebna, ciagnie sie pro¬ mieniowo w stosunku do bebna i jest umieszczony na nastepnym poziomie. W ten sposób beben two¬ rzy równiez obracajca sie prowadnice tasmy mag¬ netycznej blisko glowicy magnetycznej, która od¬ czytuje sciezki umieszczone w obrebie drugiej po¬ dluznej polówki tasmy magnetycznej tak; ze moz¬ na sie w tym miejscu obyc bez dodatkowej, beb¬ nowe uksztaltowanej prowadnicy tasmy.Ponadto stwierdzono jako korzystne, jezeli za pomoca nadsrodkowego zespolu nastawczego na bebnie, który to zespól moze Ibyc uruchamiany przez urzadzenie, glowica magnetyczna bedzie ruchoma pomiedzy dwoma polozeniami nadsrodkowymi, któ¬ re w kierunku osi bebna sa umieszczone na od¬ leglosci miedzy soba, zasadniczo równej polowie szerokosci tasmy magnetycznej, przy czym ta glo- wica gdy jest przesuwana z jednego nadsrodkowe¬ go polozenia do__drugiiego, jest najpierw wyciaga¬ na z obwodowej powierzchni bebna w strone jego wnetrza, nastepnie jest przesuwana osiowo wzgle¬ dem bebna i wreszcie jest zawracana w strone io obwodowej powierzchni bebna.W ten sposób sciezki umieszczone w obrebie kaz¬ dej z dwóch podluznych polówek tasmy magne¬ tycznej moga kolejno byc odczytywane za pomoca tej samej glowicy magnetycznej. Nadsrodkowe po- lozenia zapewniaja, ze polozenia, w których jest uiruchamiana glowica magnetyczna, sa precyzyjnie ustalane i bez poslizgu, gdy zespól nastawczy'prze¬ staje wywierac sile. Gdy glowica magnetyczna po¬ rusza sie w kierunku zasadniczo promieniowym wzgledem powierzchni obwodowej bebna, jest za¬ pewnione ze tego rodzaju ruch moze byc wyko¬ nany bez zniszczenia glowicy tuib tasmy, nawet podczas przewijania tasmy Hub wtedy, gdy beben sie obraca.Jednakze stwierdzono, ze korzystne bedzie, jezeli na bebnie beda sie znajdowaly dwie glowice mag¬ netyczne, rozstawione wzgledem siebie w kierun¬ ku osi bebna na odleglosc zasadniczo równa polo¬ wie szerokosci tasmy magnetycznej, przy czym te zo dwie glowice moga byc selektywnie uruchamiane elektrycznie i/lufo mechanicznie dla aktywnego od¬ czytywania sciezki w obrebie jednej lub drugiej podluznej polówki tasmy majgnetycraiej, w zalez¬ nosci od kierunku ruchu tasrniy i/lufov kiieronflcu obrotu bebna. W ten sposób dysponuje sie od- idzielna glowica magnetyczna dla kazdej z dwóch podluznych polówek tasmy magnetycznej dla odczy¬ tywania sciezek uinieszczonych w obrebie tej po¬ lówki, tak ze jezeli jest wybrany odpowiedni fcLe- 40 runek obrotu bebna, wówczas sciezki w obrebie pozadanej, podluznej polówki tasmy moga po pro¬ stu byc odczytywane przez uruchamianie jednej z dwóch glowic magnetycznych.Z tego wzgledu stwierdzono ponadto, ze korzyst- 45 ne jest, jezeli za pomoca nadsrodkowego zespolu nastawnego, który moze byc uruchamiany poprzez urzadzenie dla mechanicznego .pobudzenia glowicy magnetycznej, glowica ta jest podniesiona do nad¬ srodkowego polozenia zasadniczo w kierunku pro- 50 mieniowym wzgledem obrotowej powierzchni bebna i jednoczesnie dla mechanicznego przerwania po¬ budzenia drugiej glowica magnetycznej, glowica ta jest wyciagnieta z polozenia nadsrodkowego zasad¬ niczo w kierunku promieniowym w stosunku do ob- 55 wodowej powierzchni bebna.Jest to szczególnie korzystne z tego wzgledu, ze zawsze tylko jedna z dwóch glowic magnetycz¬ nych wspólpracuje z tasma tak, ze w przypadku jednakowo dlugiego czasu pracy dla kazdej z dwóch 60 glowic rnagnetycnych jest podwojony ich czas u- zytkowania. Poniewaz glowice magnetyczne sa prze¬ suwane zasadniczo w kierunku promieniowym wzgledem obwodowej powierzchni bebna, zatem ponownie jest zapewnione, ze tego rodzaju ruch «s moze byc wykonywany bez uszkodzenia glowic lub134^ 7 tasimy magnetycznej, nawet podczas przewiijamia tasmy i/luib gdy bejben sie obraca.Ponadto, nadsrodkowe polozenie pobudzanej glo¬ wicy magnetycznej równiez zapewnia dokladnosc utrzymania pozycji, w kitórej jest uruchamialna 5 glowica, oraz nie wystepuje w niej luz, gdy ze¬ spól niastawczy przestaje wywierac sile. Mozna tym samym uzyskac prosta konstrukcje, wówczas jezeli dwie glowice magnetyczne znajduja sie na dzwigni kolankowej. Dla uproszczenia konstrukcji io korzystne jest, jezeli kazda z dwóch glowic (magne¬ tycznych jest umieszczona na czteroprzeslowyim me¬ chanizmie lacznikowym, przy czym dwa czteiro- pnzeslowe mechanizmy lacznikowe sa sprzezone ze soba talk, ze sa poruszane lacznie lecz w przeciw- 15 nych kierunkach.W celu elektrycznego pobudzenia wybranej glo¬ wicy magnetycznej okazalo sie korzystne, aby dwie glowice magnetyczne byly zamontowane taik, alby byly nieruchome w kierunku promieniowym wzgle- 20 dem obwoodwej powierzchni bebna i w celu selek¬ tywnego pobudzenia elektrycznego jednej lub dru¬ giej glowicy, na bejbmie znajduje sie zespól prze¬ laczajacy, który w zaleznosci od polozenia zalacza jedna z dwóch glowic magnetycznych i wylacza & druga, tak aby ustalo jej pobudzenie. Gdy glowice magnetyczne sa zamontowane nieruchomo w kie¬ runku promieniowym wzgledem powierzchni obwo¬ dowej bebna, wówczas uzyskuje sie szczególnie pro¬ sta konstrukcje mechaniczna, zas przez umieszcze- 30 nie na bebnie zespolu przelaczajacego zapewnione jest, ze glowice magnetyczne sa zalaczane i wy¬ laczane w dogodny sposób, poniewaz jest to rea¬ lizowane bezposrednio na ich polaczeniach elek¬ trycznych, talk ze mozna uniknac falszywych syg- 35 nalów. Z tego wzgledu okazalo sie korzystne, aby zespól przelaczajacy mógl byc uruchamiany za po¬ moca tulei, wspólosiowej z osia bebna i przesuw¬ nej osiowo.Tego rodzaju pobudzenie zespolu przelaczajacego 40 jest proste i niezawodne. Jednakze zespól prze¬ laczajacy moze takze byc uruchamiany automa¬ tycznie w zaleznosci od kierunku obrotu bebna tak, ze mozna pominac stosowanie mechanicznego ze¬ spolu nastawczego, oddzialywujacego pomiedzy 45 obracajacym sie bebnem a urzadzeniem. W celu automatycznego pobudzenia zespolu przelaczajace¬ go skuteczne jest wprowadzenie obrotowego czlonu uriuchaoniajacego przelaczenie, który jest zamonto¬ wany z mozliwoscia swobodnego obrotu wokól osi 50 bejbna i który moze byc napedzany przez beben w zaleznosci od kierunku jego obrotu, i na który moze byc wywierana sila hamujaca za pomoca przycisku hamowania na urzadzeniu. Stwdeirdizono równiez jako korzystne, gdy dla automatycznego 55 pobudzenia zespolu przelaczajacego na bebnie wprowadzi sie wahadlowo uksztaltowana dzwignie, która jest wychylna w plaszczyznie prostopadlej do osi bebna i wokól mimosrodowej osi, równo¬ leglej do osi bebnai. w Wiadomo, ze jest szczególnie istotne w tego ro¬ dzaju wyposazeniu, aby glowica magnetyczna od¬ czytywala kazda sciezke w szczególnie dokladny sposób i nie opuszczala tej sciezki. Z tego wzgledu, jak wdiadomo, glowica magnetyczna moze byc pod-, * 8 laczona do bebna przez sterowany elektrycznie ele¬ ment pozycyjny, który umieszcza glowice magne¬ tyczna w kierunku poprzecznym do przeznaczonej do odczytywania sciezki* w zaleznosci od sygnalu sterujacego, który odpowiada bledowii sledzenia i który jest doprowadzony do elementu pozycyjnego, tak ze glowica sledzi odpowiednia sciezke.W urzadzeniu wedlug wynalazku okazalo sie ko¬ rzystne, aby kazda z dwóch glowic magnetycznych, w celu prowadzenia wzdluz sciezek, byla podla¬ czona do bebna poprzez wspólpracujacy, sterowany elektrycznie element pozycyjny, zas dwa elementy pozycyjne sa polaczone elektrycznie równolegle.Plrzez tego rodzaju równolegle polaczenie elektrycz¬ ne dwóch elementów pozycyjnych wystarczy po- prostu doprowadzic do nich odpowiednie napiecie sterujace, poniewaz dla dwóch elementów pozycyj¬ nych sa potrzebne tylko dwa przewody doprowa¬ dzajace do obrotowego bebna. Z tego wzgledu stwierdzono, ze korzystne bedzie, jezeli dwie glo¬ wice magnetyczne beda umieszczone na wspólnej podporze, która jest podlaczona do bebna poprzez sterowany elektrycznie element pozycyjny do pro¬ wadzenia glowic "magnetycznych wzdluz sciezek. W ten sposób jest potrzebny tylko jeden element po¬ zycyjny dla dwóch glowic magnetycznych.Przedmiot wynalazku zostanie przedstawiony w przykladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 stanowi widok z góry urzadzenia rejestrujacego i/lub odtwarzajacego, pokazujacy tor tasmy magne¬ tycznej od szpuli podajacej do szpuli przyjmujacej poprzez bebndwo uksztaltowana prowadnice tasmy oraz uklad obrotowej glowicy magnetycznej, wspól¬ osiowy z prowadnica tasmy, fig. 2 — przekrój wzdluz linii II—II z fig. 1 przez bebnowo uksztal¬ towana prowadnice tasmy i obracalny beben, wspól¬ osiowy z ta prowadnica i unoszacy glowice magne¬ tyczne, fig. 3 — rysunek sciezki na tasmie mag¬ netycznej, fig. 4 — przekrój podobny do fig. 2, po¬ kazujacy beben wnaz z dwiema bebnowo uksztal¬ towanymi prowadnicami tasmy, przy czym /glowice magnetyczne sa podlaczone do bebna poprzez ste¬ rowane elektrycznie elementy pozycyjne, fig. 5 — schemat obwodu elektrycznego sterowania elemen¬ tami pozycyjnymi z fig. 4, fig. 6 — przekrój poka¬ zujacy zespól do sledzenia dwóch glowic magne¬ tycznych za pomoca pojedynczego, sterowanego elektrycznie elementu pozycyjnego, fig. 7 — bejb- nowo uksztaltowana prowadnice tasmy i beben w przekroju wzdluz linii VII—VII z fig. 1, oraz u- rzadzenie do przenoszenia ruchu pozycyjnego z urzadzenia pozycyjnego na beben^ fig. 8 — czesc bebna pokazana na fig. 7, ograniczona przerywana linia, przy czym dwie glowice magnetyczne znaj¬ duja sie na dzwigni kolankowej, która je porusza, fig. 9 — te sama czesc bejbna jak z fig. 8, przy czym dwie glowice magnetyczne sa umieszczone na czteroprzeslowym rnecnanizmie lacznikowym, który urzadzenia pozycyjnego na beben, fig. 8 — czesc bebna jak pokazana na fig. 8, lecz z pojedyncza glowica magnetyczna zamontowana na czteroprzes- lowym mechanizmie lacznikowym tak, aby mogla byc przesuwana na dwa poziomy, fig. 111 — sche¬ mat obwodu elektrycznego pobudzania lub zatrzy¬ mywania pobudzania glowic magnetycznych na beb-9 134 730 ntie, fig. 12 —podobnie jak na fig. 7 beben na któ¬ rym znajduje sie zespól przelaczajacy, który moze byc uruchamiany poprzez urzadzenie* fig. 13 —po¬ dobnie jak na fig. 12 beben, na którym jest za¬ montowany zespól przelaczajacy, 'który moze byc unuchamiany automatycznie za pomoca obrotowego czlonu przelaczajacego zgodnie z kierunkiem obro¬ tu bebna, fig. 14 — uklad z fig. 12 w widoku wizdluz linii XIV—XIV z fig. 13, fig- 15 — czesc bebna, na którym jest zamontowany zespól prze¬ laczajacy, który moze byc uruchamiany automa¬ tycznie za pomoca wahadlowo uksztaltowanej dzwigni, zgodnie z kieriunkieim obrotu bebna, a fig. 16 — podobnie jak na fig. 7, dwie obrotowe glowice magnetyczne ze wspóldzialajacymi, bejbnowo u- ksztaltowanyimi prowadnicami tasmy.Na fig. 1 jet przedstawiona podstawa montazo¬ wa 1 urzadzenia rejestrujacego i/lub odtwarzaja¬ cego, na której umieszczono kasete 2. Kaseta ta zawiera tasme magnetyczna 3, która gdy urzadze¬ nie znajduje sie w .pozycji startowej, siega od rol¬ ki tasmowej 4 przez rolke prowadzaca 5 do dru¬ giej rolki prowadzacej 6 i do drugiej rolki tasmo¬ wej 7, jak wskazano kropkowana linia. Kaseta posiada wglebienie 8, zas po obu stronach tego wglebienia znajduja sie otwory 9 i 10, przez które przechodzi tasma magnetyczna. Rolki tasmowe 4 i 7 sa nawiniete na szpulach 11 i 12, które moga byc odpowiednio napedzane w znany sposób za pomo¬ ca trzpieni nawijajacych 13 i 14 w urzadzeniu.Dla rejestrowania i/lub odtwarzania na tasmie magnetycznej sygnalów, zwlaszcza sygnalów tele¬ wizyjnych, tasma ta jest wyciagana z kasety i na¬ wijana spiralnie wokól obwodwej powierzchni beb¬ na 15 oraz prowadnicy tasmowej 16. W celu na¬ lozenia tasniy z kasety na beben 15 i prowadnice tasmowa 16, sa wprowadzone dwa zespoly pro¬ wadzace tasme 17 i 18, które sa przesuwne wzdluz prowadnic 19 i 20. W pozycji startowej urzadzenia zespoly prowadzace tasme 17 i 18 sa umieszczone blisko wglebienia 8 kasety 12, jak zaznaczono linia kropkowana. Na zespolach prowadzacych tasme sa zamontowane odpowiednio dwa kolki prowadzace 21, 22 i 23, 24 przechodza za tasme magnetyczna we wglebieniu 8 kasety. Gdy zespoly prowadzace tasme 17 i 18 sa przesuwane w kierunku strzalek i 26 odpowiednio do pozycji roboczej, zaznaczo¬ nej liniami ciaglymi na fig. 1, wówczas kolki pro¬ wadzace 21, 22 i 23, 24 stykaja sie z tasma magne¬ tyczna, która' jest wyciagana z kasety i owijana wokól bebna 15 oraz prowadnicy tasmy 16. Jedno¬ czesnie tasma magnetyczna wchodzi w roboczy kontakt z nieruchomynra glowicami magnetyczny¬ mi 27 i 28, które w zwykly sposób sluza do reje¬ strowania, odtwarzania lub kasowania dodatkowej informacji w oddzielnych, podluznych sciezkach na tasmie magnetycznej.W obecnym rozwiazaniu jest stosowany spiralny owój o kacie 180° wokól prowadnicy tasmy 16 oraz bebna 15. Zgodnie z tymi parametrami sys¬ temu, beben 15 zawiera dwie glowice magnetycz¬ ne 29 i 30, które obracaja sie na danym poziomie i które sa rozstawione wzgledem siebie o okolo 180° tak, ze podczas jednego obrotu ukladu glo¬ wicy magnetycznej w danym kierunku obrotu, o- znaczonym strzalka 31, kazda z dwóch glowic mag¬ netycznych odczytuje sciezke, przechodzaca ukosnie wzgledem tasmy. Dla uzyskania takiego spiralnego owoju, prowadnica tasmy 16 i tjeben 15 sa za¬ montowane na podstawie montazowej 1 pod specy¬ ficznym katem nachylenia a, odchylone od kasety (fig. 7).Tym samym tasma magnetyczna przechodzi od kolka prowadzacego 22 równolegle do podstawy montazowej 1 do prowadnicy tasmowej 16 i bebna , zas wychodzi w kierunku kolka prowadzacego , nachylonego pod katem 2 tazowej 1. W celu zawrócenia tasmy magnetycznej do .poziomu kasety, zespól prowadzacy tasme 18 jest takze nachylony pod katem 90° — 2 a w po¬ zycji pracy, przykladowo przez odpowiedni zarys geometryczny prowadnicy 20, tak ze tasma mag¬ netyczna mijajaca kolek prowadzacy 24 przechodzi w strone kasety pod katem 2 a. Za pomoca nas¬ tepnego odpowiednio nachylonego i ukierunkowa¬ nego kolka prowadzacego 32, tasma magnetyczna jest tak prowadzona, ze znowu jest równolegla do podstawy montazowej 1, po czym moze wchodzic do kasety na rolke prowadzaca 6. Kat nachylenia a prowadnicy 16 oraz bebna 15 jest tak dobrany, ze glowice magnetyczne 29 i 30, jak pokazano na fig. 3, kolejno odczytuja ukosne sciezki 34, 35 i tak dalej, z których kazda znajduje sie w podluznej polówce 33 tasmy magnetycznej 3.Pojedyncze sciezki moga przebiegac od odpo¬ wiedniej krawedzi' tasmy magnetycznej do srodka tasmy lub od srodka do krawedzi, w zaleznosci od ukladu glowic magnetycznych wzgledem tasmy magnetycznej. Przy krawedzi i przy srodku tasmy moga zatem byc pozostawione stosunkowo waskie obszary puste, w których to obszarach moga purze- chodzic podluzne sciezki, odczytywane za pomoca odpowiednio glowic magnetycznych 27 i 28. Oczy¬ wiscie mozna wybrac odmienny rodzaj owiniecia tasmy wokól prowadnicy tasmy 16 i bebna 15, na przyklad zastosowac kat owiniecia okolo 360° lub mniejszy niz 180°, w którym to przypadku liczba potrzebnych glowic magnetycznych zmienia sie na jedna lub wiecej niz dwie, jak wiadomo ze stanu techniki.W tego rodzaju urzadzeniu wystepuja elementy, za pomoca których dla odczytania sciezek, tasma magnetyczna moze równiez byc napedzana z dana predkoscia w przeciwnym kierunku ruchu w po¬ równaniu z danym kHerunkdem, ma* przyklad z rolki tasmowej 4 przez prowadnice tasmowa 16 i bejben ma rolke tasmowa 7, jak pokazano na fig. 1 strzalka 36, gdy tasma magnetyczna jest napedzana z dana predkoscia odczytywania sciezek. W tym przeciwnym kierunku ruchu tasma magnetycznasie¬ ga od rolki tasmowej 7 przez prowadnice tasmy 16 i beben 15 do rolki tasmowej 4, jak pokazano,strzal ka 37 na fig. 1. W przypadku przeciwnego kierun- Iku ruchu 37 tasmy magnetycznej, beben 15, którego kierunek obrotu 38 jest przeciwny do danego kie¬ runku obrotu 31, ponownie odczytuje ukosne sciez¬ ki 42, 43 i tak dalej, które sa umieszczone w dru¬ giej podluznej polowie 41 tasmy magnetycznej 3, jak pokazano na fig. 3, za pomoca dwóch glowic magnetycznych 39 i 40, które dzialaja przy nas- 05 B5 40 45 60 55 6011 134 73Ó 12 tepnym poziomie, który jest oddalony od danego poziomu glowic magnetycznych 29 i 30 zasadniczo na odleglosc równa polowie szerokosci tasmy mag¬ netycznej.W ten sposób jest zapewnione, ze w jednym kie¬ runku ruchu 36 tasmy magnetycznej sa odczyty¬ wane sciezki, .umieszczone w obrebie podluznej po¬ lówki 33 tasmy, zas w przeciwnym kierunku ru¬ chu 37 tasmy sa odczytywane sciezki, które sa u- mieszczone w obrebie drugiej podluznej polówki 41 tasmy/Zmiana odczytywania sciezek w jednej po¬ dluznej polówce na, odczytywanie sciezek w dru¬ giej podluznej polówce jest zatem mozliwa bez przedluzajacej sie przerwy, poniewaz jest koniecz¬ ne jedynie zawrócenie kierunku ruchu tasmy mag¬ netycznej i uruchomienie glowic magnetycznych, które obracaja sie na odpowiednim poziomie wod- powiiedlniiim kierunku obrotu, co moze przykladowo byc realizowane automatycznie przez urzadzenie, gdy zostanie osiagniety wlasciwy punkt lufo tasma dojdzie do konca, lufo tez poprzez uzytkownika u- rzaidzenia, uruchamiajacego odtpowiiedndia dzwignie.¦W ceHu uzyskania cdwracaELnego kierunku ruchu tasmy magnetycznej, przy czym tasma ta jest prze¬ suwana "z dana szylbkoscia dla odczytywania scie¬ zek, urzadzenie zawiera zespól napedowy 44 tasmy magnetycznej, który to zespól zawiera dwa walki napedzajace 47 i 48, które moga byc napedzane w przeciwnych kierunkach obrotów i z których kaz¬ dy wspólpracuje z rolka dociskowa odpowiednio 45 i 4tf, przy czym walek napedzajacy 47 z uwzglednie¬ niem wstepnie okreslonego kierunku ruchu 36 tas my magnetycznej, zas walek napedzajacy 48 z u- wzglednieniem przeciwnego kierunku ruchu 37 tas¬ my jest umieszczony pod prad prowadnicy tasmo¬ wej 16 i bebna 15. Walki napedzajace 47 i 48 sa zamontowane do podstawy montazowej 1, podczas gdy wspólpracujace rolki dociskowe 45 i 46 sa umieszczone na nastawnych zespolach prowadnic tasmowych odpowiednio 18 i 17 talk, ze moga byc selektywnie utrzymywane w roboczym styku z tas¬ ma magnetyczna i z odpowiadajacym walkiem napedzajacym.Jak wynika z fig. 1, walek napedzajacy 47 wspól¬ pracuje wteidfluz tasmy magnetycznej, która jest na¬ chylona w stosunku do podistawy montazowej pod katem 2 a, z którego to wzglejdu walek napedzajar cy jeJst tak umieszczony na podstawie montazowej, ze wystaje prositopadle do dlugosci tasmy magne¬ tycznej, a tym samym równolegle do osi kolków prowadzacych 23, 24 i roGM dociskowej 45 w stro¬ ne zespolu prowadnicy tasmy 18. Walek napedza¬ jacy 48 wlsjpólpracuje wzdluz dlugosci tasmy mag¬ netycznej, przechodzacej równolegle do podstawy montazowej, z którego to wzgledu jest on usy¬ tuowany prostopadle do podstawy montazowej, a równolegle do osi kolków prowadzacych 21, 22 oraz rolki dociskowej 46, w strone zespolu prowadnicy tasmy¦¦¦17. Z tych dwóch walków napedzajacych 47 i 48 czynny jest tylko t&n walek napedzajacy, któ¬ ry jest umieszczony pod prad prowadnicy tasmy 16 i bebna 15, gdy .tasma magnetyczna jest w ruchu.Fig. 1 odpowiada ruchowi tasmy magnetycznej we wstepnie okreslonym kierunku ruchu 36, w, któ¬ rym jest czynny walek napejdzaijajcy 47. Zgodnie z , tym zespól prowadnicy tasmy 18 zostal posuniety tak daleko w kierunku strzalki 26, ze wspólpracu¬ jaca rolka dociskowa 45 jest w roboczym styku z tasma magnetyczna i dociska ja do walu napedza- jacego 47. Zespól prowadnicy tasmy 17 zostal prze¬ suniety w kierunku strzalki 25 tylko do polozenia blisko walka napedzajacego 48 tak, ze wspólpra¬ cujaca z nim roUka dociskowa 46 nie dociska tas¬ my do roboczego styku z walkiem napedzajacym 48, io w wyniku czego ten walek napedzajacy jest nie¬ czynny dla tego kierunku tasmy magnetycznej.W celu napedzania tasmy magnetycznej w prze¬ ciwnym kierunku ruchu 37 jest jedynie koniecz¬ ne przesuniecie zespolu prowadnicy tasmy 18 lekko w kierunku — przeciwnym do strzalki 26 tak, ze rolka dociskowa 45 jest odsuwana od walka na¬ pedzajacego 47, oraz przesuniecie zespolu prowad¬ nicy tasmy 17 troche dalej w kierunku strzalki 25, tak ze wspólpracujaca rolka dociskowa 46 dociska tasme do walka napedzajacego 48. Oczywiscie jest równiez mozliwe sprowadzenie dwóch zespolów prowadnicy tasmowej 18 i 17 do polozenia skraj¬ nego w stosunku do walków napedzajacych 47 i 48, w którym zadna z rolek dociskowych nie wspól¬ pracuje z walkami napedzajacymi, a nastepnie w zaleznosci od pozadanego kierunku ruchu tasmy magnetycznej, doprowadzenie aifoo rolki dociskowej 45 do walka napedzajacego 47 albo rolki docisko¬ wej 46 do walka napedzajacego 48.W zaleznosci od kierunku ruchu tasmy magnety¬ cznej jest oczywiscie równiez kanieczne napedzanie trzpienia nawijajacego 13 alfoo 14 w odpowiednim Me^ munku obrotu, w celu zapewnienia aby tasma nde- nawinieta na jedna z rolek tasmowych 4 albo 7 byla nawinieta na druga rolke tasmowa. Tego ro¬ dzaju zespól napedzajacy 44 z dwoma walkami na- napedzajacymi 47 i 48, które moga byc napedzane w przeciwnym kierunku obrotu i które sa w opi¬ sany sposób usytuowane wzgledem prowadnicy tas¬ my 16 i bebna 15, ustala dokladny tor tasmy mag¬ netycznej wokól prowadnicy tasmy 16 i bebna 15 w obu kierunkach ruchu 36 i 37 tasmy, co jest bardzo wazne dla - zadawalajacego rejestrowania lub odczytywania sygnalów. Tego rodzaiju zespól napedowy ,moze tez byc skonstruowany w odmien¬ ny sposób, na przyklad tak, ze jest wyposazony w tylko jeden walek napedzajacy, z którym tasma magnetyczna po minieciu prowadnicy tasmy 16 w bebnie 15 znajduje sie w styku roboczym za po¬ moca jednej z dwóch rolek dociskowych, przy czym kierunek obrotu walka napedzajacego moze ule¬ gac odwróceniu.Ze wzgledu na konstrukcje i dzialanie prowad¬ nicy tasmy 16 i bebna 15, pokazanych na fig. 1 jedynie schematycznie, istnieje kilka mozliwosci, które zostana opisane szczególowo ponizej przez kilka przykladów.W rozwiazaniu z fig. 2, na podstawie montazo¬ wej 1 jest zamontowana plyta montazowa 49 na której znajduje sie prowadnica tasmy 16 i beben . W tym przypadku prowadnica tasmy 16 stano¬ wi wydrazony beben, który jest zamocowany do plyty montazowej 49 i do którego spodniej po¬ wierzchni 50 jest zamocowany wspólosiowo silnik 65 51, którego walek najpedzajalcy 52 przechodzi przez 40 45 60 6013 beben. Na tym walku napedzajacym 52 jest za¬ montowany nastepny wydrazony beben 53, którego krawedz 54 jest oddzielona szczelina 55 od wolnej krawedzi 56 prowadnicy tasmy 16. Beben 53 który moze byc obracany silnikiem 51, sluzy jako pod¬ pora dla glowic magnetycznych i bebna 15.Na obwodowej powierzchni 57 prowadnicy tas¬ my 16 jest utworzony spiralny stopien 58, który poczynajac od wolnej krawedzi 56 prowadnlicy tas¬ my przechodzi na kacie 160° wokól tej prowadnicy i0 w dól w kierunku podstawy montazowej przez za¬ sadniczo polowe szerokosci tasmy magnetycznej.Stopien 58 tworzy prowadnice jednej krawedzi tas¬ my ¦magnetycznej 3, która w tym przypadku prze¬ chodzi wzdluz powierzchni obwodowej 50 prowad- 15 nicy tasmy 16, która to powierzchnia równiez pel¬ ni funkcje prowadnicy. Nastepna prowadnica tas¬ my magnetycznej jest utworzona przez obwodowa powierzchnie 60 bebna 53, wokól której tasma rów¬ niez przechodzi po luku 180°. Na fig. 2 pokazano, 20 jak tasma magnetyczna 3 jest owinieta wokól pro¬ wadnicy tasmy 16 i bebna 53. W danymi kierunku ruchu 36 tasmy magnetycznej przechodzi oma po obwodowej powierzchna 60 bebna 53 na zasadniczo calej szerokosci, opuszczajac beben po przejsciu 25 wzdluz spiralnego toru o kacie okolo 180°, stale biegnac po wierzch™ 60 bebna 53 na zasadniczo polowie szerokosci. W kierunku ruchu 36 tasma magnetyczna 3 biegnie po powierzchni obwodowej 59 prowadnicy tasmy 16 blisko wolnej krawedzi 30 56 tej prowadnicy, prowadzona przez stopien 58 na prowadnicy, opuszczajac ja po przejsciu wzdluz spiralnego toru o luku okolo 180°, a nastepnie biednie zasadniczo polowa szerokosci tasmy po po¬ wierzchni59. 35 Glowice magnetyczne 29 i 30 bebna 15, pracu¬ jace w danym kierunku ruchu 36 tasmy magne¬ tycznej, sa umieszczone w znany sposób na bebnie 53 przeciwlegle po srednicy blisko krawedzi' 54 beb¬ na, tak ze obracaja sie na danym poziomie i kaz- *° da wchodzi w kontakt roboczy z tasma magnetycz¬ na 3 na kacie owojowym 180°. Jak stwierdzono powyzej i jak pokazano na fig. 3, glowice magne¬ tyczne 29 i 30 odczytuja ukosne sciezki 34, 35 i tak dalej, z których kazda jest umieszczona w xbrebie 45 podluznej polówki 33 tasmy magnetycznej 3.W obecnym rozwiazaniu w bebnie 53 sa dwie usytuowane przeciwlegle po srednicy, promieniowe otwory 61 i 62, które wychodza na obwodowa po¬ wierzchnie 60 bebna i sa oddalone od krawedzi 54 80 bebna na odleglosc zasadniczo równa .polowie sze¬ rokosci tasmy magnetycznej. W tych otworach 61 i 62 sa umieszczone nastepne glowice magnetyczne 39 i 40 bebna 15, tak ze glowice te obracaja sie na nastepnym poziomie, oddalonym od danego pozio- 55 mu, na którym obracaja sie glowice magnetyczne 29 i 30 o odleglosc zasadniczo równa polowie sze¬ rokosci' tasmy magnetycznej. Glowice magnetyczne 39 i 40 wspólpracuja równiez z tasma magmetyczr na, poniewaz na nastepnym .poziomie tasma ta jest w równiez owinieta wokól bebna 53 na luku 180°.Gdy beben 53 jest napedzany w kierunku obrotów 38 przeciwnie do danego kierunku obrotów 31 pamez zmiane biegunowosci silnika 51, wówczas glowice magnetyczne 39 i 40 beda odczytywac ukosne sciez- «5 1730 14 ki 42, 43 i tak dalej, które sa usytuowane w ob¬ rebie drugiej podluznej polówki 41 tasmy magne- fyeznej 3, gdy jest ona posuwana w kierunku ru¬ chu 37 przeciwnie do danego kierunku ruchu 36, jak jest pokazane na fig. 3.W rozwiazaniu obecnym wszystkie cztery glowi¬ ce magnetyczne 29, 38, 39 i 40 bebna 15 sa zawsze w roboczym kontakcie z tasma magnetyczna 3.Z tego wzgledu zastosowano elementy, 'które w joa- leznosci od kierunku bebna 53, beda powodowaly elektryczne pobudzenie tylko tych dwóch glowic (magnetycznych 29, 30 lub 39, 40, które sa umiesz¬ czone na poziomie odpowiadjacym tej podluznej po- • lowce tasmy magnetycznej, której sciezki' maja byc odczytywane dla danego kierunku — obrotu bejbna 53 i odpowiadajacego kierunku ruchu tas¬ my magnetycznej. Dla kierunku obrotu 31 bejbna 53 sa pobudzane elektrycznie glowice, 29 i 30, zas dla kierunku obrotu 38 bebna 53 sa pobudzane glowice 39 i 40, zas podczas rejestrowania sygna¬ ly dochodza do lub podczas odtwarzania sa pobie¬ rane sygnaly w nich indukowane.Ola doprowadzania lub pobierania sygnalów do lufo z glowic magnetycznych sluzy transformator obrotowy, którego stala sekcja 63 jest zamocowana do prowadnicy tasmy 16, a obrotowa ^sekcja 64 jest zamocowana do bejbna 53. Kazda z sekcji trans- fommatoora zawiera cztery pierscieniowe cewki, któ¬ re sa umieszczone, naprzeciwko cewek drugiej sek¬ cji, a tym samym sa sprzezone z nimi elektrycz¬ nie, przy czyim kazda pierscieniowa cewka sekcji obrotowej 64 transformatora w niepokazany spo¬ sób jest podlaczona do jednej z czterech glowic magnetycznych, zas pierscieniowe cewki sekcji nie¬ ruchomej 63 transformatora sa podlaczone do obro¬ tu elektrycznego urzadzenia.W rozwiazaniu z fig. 4, beben 53 ponownie slu¬ zy jako podpora czterech glowic magnetycznych 29, 30, 39 i 40, zas glowice 29 i 30 obracaja sie na danym poziomie, a glowice 39 i 40 na nastepnym .poziomie, który jest oddalony od danego poziomu na odleglosc zasadniczo równa polowie szerokosci tasmy magnetycznej. Glowice magnetyczni 29 i 80 sa usytuowane blisko krawedzi 54 bebna 53. Jed¬ nakze w tym rozwiazaniu beben 53 ma wysokosc odpowiadajaca zasadniczo jedynie polowie szero¬ kosci tasmy magnetycznej. Umozliwia to tisytuo- wanie glowic magnetycznych 39 i 40 blisko dru¬ giej krawedzi 65 bebna, znajdujacej sie po prze¬ ciwnej stronie bebna w stosunku do krawedzi 54.W ten sposób beben 53 jest prostszy do wyttóro- rzenia. Ponownie prowadnica tasmy 16 w ksztalcie bebna wspólpracuje z bebnem 53, do którego jest zamocowany silnik 51, na którego walku '52 jest zamontowany beben 53. Prowadnica tasmy 16 jest zupelnie podobna do prowadnicy z fig. 2. Glo¬ wice magnetyczne 29 i 30 sa tak samo umieszczone w szczelinie 55, która jest utworzona pomiedzy kra¬ wedzia 54 bejbna 53 a wolna krawedzia tasmy 16.Poniewaz w tym rozwiazaniu beben 53, który utrzyimude glowice magnetyczne i ma jedynie wy¬ sokosc odpowiadajaca w przyblizeniu polowie sze¬ rokosci tasmy magnetycznej, nie moze podpierac i prowadzic tasmy magnetycznej 3 na catej jej szerokosci swoja powierzchnia obrotowa 60, zatem134 730 16 zastosowano nastepny beben 66 jako dodatkowa prowadnice tasmy. Beben 66 jest wspólosiowy z prowadnica tasmy 16 i bebnem 53, i jest usy¬ tuowany naprzeciwko krewedzi 65 tego bebna, sztywno polaczony z prowadnica tasmy 16 za po¬ moca wspornika 67 w ksztalcie L, który obejimuje beben 53. Pomiedzy krawedzia 65 bebna 53 a sa¬ siednia krawedzia 68 bebna 66 jest utworzona szczelina 69, która jest podobna do szczeliny 55 i w której sa umieszczone glowice magnetyczne 39 i 40. Obwodowa powierzchnia 70 bebna 66 w zwyk¬ ly sposób tworzy powierzchnie prowadzaca tasmy magnetycznej 3, która jest owinieta spiralnie wo¬ kól tego bejbna 66 na luku 180°, w podobny spo¬ sób w jaki jest owinieta wokól prowadnicy tasmy 16. Zapewnia to dokladne prowadzenie .tasmy mag¬ netycznej wokól ukladu glowicy magnetycznej. W olbeonym rozwiazaniu, kazda z glowic magnetycz¬ nych 29, 30, 39 i 40 jest podlaczona do bebna przez sterowany elektrycznie element" pozycyjny 71, 72, 73 i 74, który oczywiscie moze wystepowac równiez w rozwiazaniu z fig. 1.Tego rodzaju elementy pozycyjne sluza do prowa¬ dzenia odpowiedniej glowicy magnetycznej wzdluz odczytywanych przez nia sciezek. Zawieraija one na przyklad piezoelektryczne elementy ceramiczne, z których kazdy sklada sie z dwóch krazków 75 i 76, jak pokazano na fig. 5, pomiedzy którymi jest elektroda 77 i których zewnetrzne boki równiez maja umieszczone elektrody odpowiednio 78 i 79.Glowica magnetyczna znajduje sie na swobodnym koncu takiego elementu pozycyjnego. Przez do¬ prowadzenie do elektrod odpowiednich sygnalów sterowania elektrycznego elementy pozycyjne moga byc odchylane w obu kierunkach w rozmaitym za¬ siegu wzdluz-luku i prostopadle do ich glównych powierzchni, tak ze odpowiednia glowica magne¬ tyczna jest nastawna poprzecznie do sciezki od¬ czytywanej przez ta glowice i moze zatem byc prowadzona dokladnie wzdluz tej sciezki. Kon¬ strukcja i naped takich elementów pozycyjnych jest opisana szczególowo na przyklad w niemieckim opisie DOS 2 741217.Jak wynika z fig, 5, zewnetrzne elektrody 78 i 79 takiego elementtu pozycyjnego sa zwykle wza¬ jemnie polaczone elektrycznie, tak ze tylko dwa elektryczne polaczenia sa potrzebne. Poniewaz glo¬ wice magnetyczne 29 i 30 odczytuja sasiednie sciez¬ ki w jednym kierunku ruchu tasmy magnetycznej, a glowice magnetyczne 39 i 40 w przeciwnym, jest zatem konieczne stosowanie odclzielnych sygnalów stertujacych do elementów .pozycyjnych 71, 72 i 73, 74, polaczonych z odpowiednimi glowicami, daja¬ cych odpowiednia korekcje odczytywania. Tym sa¬ mym w przypadku wspólnego uziemienia dla czte¬ rech elementów pozycyjnych bedzie potrzebne piec polaczen. Poniewaz tego rodzaj»u polaczenia z ob¬ rotowym bebnem 53 powinny byc dokonane p- przez pierscienie slizgowe, zotem ich liczba po¬ winna byc zmniejszona.W obecnym rozwiazaniu z tego wzgledu sa po¬ trzebne kazdorazowo dwa elementy pozycyjne, po¬ laczone elektrycznie równolegle, które to elementy sa polaczone z glowicami magnetycznymi, które parami odczytuja kolejno sciezki, umieszczone w obrebie jednej z dwóch podluznych polówek tasmy magnetycznej, w zaleznosci od kierunku obrotu bebna, i które równoczesnie znajduja sie w ro¬ boczym kontakcie z tasma magnetyczna. Glowice magnetyczne nieczynne sa nastepnie równiez na¬ stawiane w podobny sposób jak glowica magne¬ tyczna stosowana do odczytywania sciezek w jed¬ nej z podluznych polówek tasmy, lecz nie jest to istotne poniewaz te glowice magnetyczne sa wy¬ laczane z dzialania. Z tego wzgledu, jak wynika z fig. 5, elementy pozycyjne 71 i 74 i elementy po¬ zycyjne 72 i 73 sa polaczone równolegle, tak ze w siuimie sa potrzebne jedynie trzy polaczenia do czterech elementów pozycyjnych.Te trzy polaczenia sa utworzone przez trzy wspólosiowe pierscienie stykowe 80, 81 i 82, u- mieszczone na bebnie 53, które stykaja sie ze szczotkami 83, 84 i 85 umieszczonymi na prowad¬ nicy tasmy 16. Szczotka 84 stanowi zlacze uzie¬ mione, szczotka 83 jest podlaczona do generatora pierwszego sygnalu sterujacego 86, zas szczotka 85 do generatora drugiego' sygnalu sterujacego 87. W zaleznosci od kierunku bledu odczytywania, dwa generatory sygnalu sterujacego1 dostarczaja sygnal sterujacy dodatni albo ujemny, zas w zaleznosci od wielkosci bledu odczytywania dostarczaja sygnal sterujacy o odpowiedniej amplitudzie, tak ze ele¬ menty pozycyjne beda sie odpowiednio odchylaly.Dwa generatory sygnalu sterujacego' 86 i 87 sa sterowane za pomoca obwodu 88, który dostarcza sygnaly sterujace, proporcjonalnie do odpowiednich sygnalów bledu odczytywania, które sa doprowa¬ dzane do wejscia 89 obwodu 88, co nie bedzie sze¬ rzej rozwazane poniewaz nie dotyczy wynalazku.Odmienne rozwiazanie prowadzenia glowic mag¬ netycznych wzdluz sciezek odczytywanych przez te glowice jest pokazane na fig. 6, w którym to ro¬ zwiazaniu wystepuje beben 53, prowadnica tasmy 16 i nastepny beben 66, jak opisamo przy rozwia¬ zaniu z fig. 4. W tym przypadku glowice magne¬ tyczne 29 i 40, które ponownie sa jednoczesnie w kontakcie roboczym z tasma magnetyczna 3, sa 'umieszczone na wspólnym uchwycie 90, który prze¬ chodzi przez szczeline 91 utworzona w bebnie 53 i który tworzy dwa poziomy dla glowic magnetycz¬ nych 29 i 40. Uchwyt 90 jest podlaczony do beb* na 53 przez pojedynczy, sterowany elektrycznie ele¬ ment pozycyjny 92, tak ze dwie glowice magnetycz¬ ne 29 i 40 moga byc prowadzone wzdluz sciezek odjpowiednio do odchylenia tego elementu pozycyj¬ nego. W celu zabezpieczenia w miare mozliwosci równoleglego nastawiania glowic w stosunku do ich poziomów, do uchwytu 90 jest podlaczona spre¬ zyna plytkowa 93, która jest usytuowana równo¬ legle do elementu pozycyjnego 92 i jest podlaczo¬ na do bebna 53. W ten sposób element pozycyjny 92 i sprezyna .plytkowa 93 tworza lacznie równo¬ legla prowadnice uchwytu 90. Przez zastosowanie pojedynczego elementu pozycyjnego, tego rodzaju konstrukcja jest prosta i ekonomiczna. Oczywiscie, moze to równiez byc zastosowane w rozwiazaniu z fig. 2.W rozwiazaniach z fig. 2, 4 i 6 opisanych po¬ wyzej glowice magnetyczne sa zebrane w dwie pary, które moga sie obracac na kazdym z dwóch 40 45 50 55 6017 134 730 18 poziomów i które selektywnie wspólpracuja z tas¬ ma magnetyczna podczas obrotu bebna. Z tego wzgledu stwierdozno, ze w zaleznosci od kierunku ruchu tasmy magnetycznej tylko te glowice sa po¬ budzane elektrycznie, które obracaja sie na takim poziomie, ze odczytuja sciezki w podluznej po¬ lówce tasmy odpowiadajacej danemu kierunkowi ruchu tasmy. Tego rodzaiju pobudzenie elektryczne glowic magnetycznych dla aktywnego odczytywania scdezek jest reailiizowane w zaleznosci od chwilo¬ wego kierunku ruchu tasmy magnetycznej Mub kierunku obrotu bebna.Ponizej sa opisane rozwiazania, wykorzystujace mechaniczne pobudzanie glowic magnetycznych dla aktywnego odczytywania sciezek umieszczonych w odpowiedniej podluznej polówce tasmy magnetycz¬ nej. Tego rodzaju mechaniczne pobudzanie glowic magnetycznych moze byc uzyskane przez odpowied¬ nia nastawe mechaniczna tych glowic w stosunku do obwodowej powierzchni bebna. Wymagane prze¬ mieszczenie mozna przykladowo uzyskac za pomoca magnesu podnoszacego, umieszczonego na bebnie, który z kolei jest sterowany elektrycznie za pomoca pierscieni slizgowych na bebnie. Dalsza mozliwosc polega na przekazywaniu potrzebnego ruchu z u- rzadzenia na obrotowy beben. Tego rodzaju rozwia¬ zanie jest pokazane na fig. 7, które obejmuje kon¬ strukcje bebna 53 i prowadnicy tasmy 16 .podobna do zastosowanej w rozwiazaniu z fig. 2, co nie sta¬ nowi o istocie rozwiazania. Istotne szczególy kon¬ strukcyjne nastawy glowic magnetycznych nie sa pokazane na fig. 7, ze wzgledu na przejrzystosc, sa one pokazane w powiekszeniu na osobnych ry¬ sunkach, z których kazdy staoiowi czesc konstruk¬ cji otoczona przerywana linia i oznaczona 94 na fig. 7.Jak wynika z fig. 7, ramie 95 na którym jest zaczopowana obrotowo dzwignia 96 i które jest u- sytuowane równolegle do walu 52 silnika 51, jest zamocowane do plyty montazowej 49. Jeden ko¬ niec 97 tej dzwigni jest polaczony przegubowo z pretem laczacym 98, który za pomoca ruchomych czesci urzadzenia lub za pomoca magnesu unosza¬ cego wywoluje ruch zwiazany z chwilowym kie¬ runkiem ruchu tasmy magnetycznej Mufo kierun¬ kiem obrotu bebna, przy czym ruch ten jest prze¬ kazywany na dzwignie 96. Drugi swobodny koniec 99 dzwigni 96, korzystnie kulisty pracuje w piers¬ cieniowej szczelinie 100, utworzonej w tulei steru¬ jacej 101, przystosowanej do slizgania wzdluz walu 52, do którego jest zamocowany wydrajzony beben 53. Tuleja sterujaca 101 jest sprzezona z bebnem 53. tak, ze sie wraz z nim obraca, z którego to wzgledu dwa srednicowo przeciwlegle osiowe wy¬ stepy 102 i 103 na tej tulei stykaja sie z odpo¬ wiednimi szczelinami 104 i 105, które sa utworzone w bebnie 53 i które przechodza promieniowo i sa usytuowane przeciwlegle do srednicy.W ten sposób tuleja sterujaca 161 obraca sie wraz z bebnem 53, lecz jest przesuwna osiowo za pomoca dzwigni 96, umozliwiajac tym samym ruch preta laczacego 98, przekazywany do wnetrza beb¬ na 53. Wystepy 102 i 103 sa przykladowo wypo¬ sazone na koncach w czopy nosne 106, 107 lub tym podobne, za pomca ktdrych mozna porzekazywac ruch sterujacy na przeciwlegle glowice magnetycz¬ ne na bejbnie. Czesc 94 z fig. 7, pokazana na fig. 8, zawiera zespól nastawczy 168 dla mechaniczne¬ go pobudzania glowic magnetycznych 29 i 40, pod- czas którego to pobudzania glowice wykonuja ruch obrotowy wzgledem obwodowej powierzchni 60 bebna 53. Ten ruch obrotowy jest wykonywany w plaszczyznie (promieniowej tak, ze glowice magne¬ tyczne sa unoszone z nad tasimy i nie sa ponownie nastawiane az zetkna sie z ta tasma tak, ze unika sie niebezpieczenstwa niszczenia zarówno bardzo latwych do uszkodzenia glowic magnetycznych i jednakowo (podatnej na uszkodzenia tasmy.W tym rozwiazaniu wprowadzono dzwignie ko¬ lankowa 109 dla nastawiania glowic magnetycz¬ nych, która to dzwiignia jest zaczopowana obroto¬ wo w szczelinie 105 w bebnie 53. Z tego wzgledu dzwignia kolankowa 109 zawiera czopy nosne 110, Wtóre znajduja sie we wglebieniach lozyskujacych 1ii w ksztalcie V, które sa umieszczone na bokach szczeliny 105 bebna 53. Glowice magnetyczne 29 d 40 sa umieszczone odpowiednio na zewnetrznych bokach 112 i 113 tej dzwigni, które to boki zwezaja sie ku sobie. Równolegle do zewnetrznych boków sa umieszczone dwie sruby nastawcze 114 i 115, znajdujace sie na dzwigni kolankowej, zas ich swobodne konce sa przystosowane do wspólpracy ze stopniowanymi powierzchniami 116 i 117 na bejbnie, umozliwiajac tym samym nastawianie skraj¬ nych polozen glowic magnetycznych w stosunku do obwodowej powierzchni 60 bebna. We wglebieniu 118 w dzwigni kolankowej znajduje sie trzpien 119, sluzacy jako punkt styku dla aespolu dzwigni, na¬ lezacej do nadsrodkowego zespolu nastawczego 108.Ten zespól dzwigni zawiera dzwignie 121, obra- calna wokól trzpienia 120 w szczelinie 105, która to dzwignia posiada rozwidlony koniec 122, który styka sie z czopem nosnym 107 na wy&tejpie 103 tulei sterujacej 101. Na drugim koncu 123 dzwigni 121 jest zaczópowane obrotowo ramie 124, którego swobodny, rozwidlony koniec styka sie z trapie¬ niem 119 na dzwigni kolankowej 109. Na tym ra¬ mieniu 124 jest zamontowana sprezyna sparairta 125, która opiera sie jednym koncem o kolnierz 126, utworzony na ramieniu 124, zas drugim kon¬ cem o trzpien 119.Na fig. 8 jest pokazany zespól nastawczy 108 posiadajacy dzwignie kolankowa 109 w polozeniu, w którym glowica magnetyczna zostala pobudzona mechanicznie do odczytywania sciezek i jest u* mieszczona w sasiedztwie obwodowej powierzchni 60 bebna 53, podczas gdy pobudzenie glowicy mag¬ netycznej 40 zostalo mechanicznie zatrzymane i która zostala odciagnieta od obwodowej powierzch¬ ni 60 bebna 53.Pokazane polozenie dzwigni kolankowej 109, usta¬ lone za pomoca sruby natstawczej 114 i okreslone sprezyna 125 stanowi polozenie nadsrodkowe dzwig¬ ni, poniewaz sila sprezyny 125 oddzialywuje po¬ miedzy powierzchnia zderzakowa 116 a wglebie¬ niem lozyskujacym 111 w ksztalcie V z jednej strony i trzpieniem i20 z drugiej, na którym jest zaczopowana dzwignia 121. Tym Aamym polozenie czynne iglowicy magnetycznej 29 jest jedynie o- kreslone przez nadsrodkowe polozenie dzwigni kó- so 40 45 50 55 60 \134 730 19 20 lainkowej i tym samym jest wyznaczone dokladnie i bez poslizgu. Ponadto, uzyskane jest odlaczenie od tulei sterujacej 101 wskutek dzialania sily, tak ze przeznaczony do przekazywania przez tuleje ruch nie jest krytyczny i z tego wzgledu moizna pominac jakiekolwiek tolerancje.W celu mechanicznego pobudzenia glowicy mag¬ netycznej 40 ruszajacej z tego polozenia zespolu nadawczego 108, tuleja sterujaca 101 jest prze¬ suwana w kierunku strzalki 127 tak, ze dzwignia 121, a tym saimym ramie 124 jest obracana, az pod wplywem sprezyny 125 dzwignia kolankowa zostanie przechylana do drugiego nadsrodkowego polozenia, w którym sruba nastawcza 115 ustala polozenie glowicy magnetycznej 40 w stosunku do obwodowej powierzchni 60 bebna 53 i w którym glowica magnetyczna 29 jest nastepnie odciagana od powierzchni 60. W celu nastawienia glowic mag¬ netycznych 30 i 39 zastosowano podobny zespól na¬ stawiajacy, który jest pobudzany za pomoca czopa nosnego 106 na wystepie 102 tulei sterujacej 101.W rozwiazaniu z fig. 9, zespól nastawczy 108 zawiera dwa czteroprzeslowe mechanizmy laczni¬ kowe 129, sprzezone ze soba dla mozliwosci wy¬ konywania lacznego ruchu w przeciwnych kierun¬ kach, przy czym na kazdym jest umieszczona jedna z glowic magnetycznych 29 lub 40. Te czteroprze¬ slowe mechanizmy zawieraja plyte 130 lub 131, która utrzymuje odpowiednia glowice magnetyczna i tworzy czlon sprzegajacy mechanizmu, oraz dwie dzwignie 132 i 133, które tworza raimiona korbowe ozteroprzeslowych mechanizmów i które sa zaczo- powane obrotowo w szczelinie 105 bebna 53 za po¬ moca trzpieni 134 i 135. Te dzwignie i plyty sa polaczone przegubowo jedna z diruga, i z tego wzgledu w plytach znajduja sie wglebienia lozys¬ kujace 136, 137 i 138, 139 w ksztalcie V, z którymi stykaja sie poprzeczki 140, 141 i 142, 143 na odpo¬ wiednich swobodnych koncach dzwigien. Za pomoca dwóch sprezyn naciagowych 144 i 145 oddzialywu¬ jacych pomiedzy plytami 130 i 131, plyty i dzwig¬ nie sa dociskane do siebie tak, ze pomiedzy tymi czesciami jest uzyskane polaczenie przegubowe bez luzu.Poniewaz dzwignie 132 i 133 sa wspólne dla dwóch czteroprzeslowych mechanizmów laczniko¬ wych 128 i 129, sporzezemie zapewnia laczny ruch tych dwóch mechanizmów w przeciwnych kierun¬ kach. W celu przekazywania ruchu nastawiajacego tulei sterujacej 101 na czteroprzeslowe mechaniz¬ my lacznikowe, do dzwigni 132 jest podlaczone ra¬ mie 146, którego swobodny rozwidlony koniec sty¬ ka sie z czopem nosnym 107 na wystepie 103 tulei sterujacej 101. W celoi wyznaczenia chwilowego polozenia skrajnego glowic magnetycznych 29 i 40 w stosunku óo obwodowej powierzchni 60 bebna 53, na kazdej z plyt 130 i 131 znajduje sie sruba odpowiednio 147, 148 posiadajaca mimosrodowy wy¬ step, które to sruby wspólpracuja z odpowiedni¬ mi zderzakami 149 i 150, wystajacymi z bebna do szczeliny 105. Przez przekrecenie tych srub nasta¬ wia sie skrajne polozenia glowic magnetycznych.W celu wyznaczenia tych pozycji skrajnych glowic magnetycznych za pomoca oddzialywania nadsrod¬ kowego, na dzwigni 133 jest zamontowane ramie 151, które wspólpracuje ze sprezyna plytkowa 152 zamocowana w szczelinie 105 bebna, która to spre¬ zyna obraca to ramie zgodnie lub przeciwnie do ruchu •wskazówek zegara.Mechaniczne pobudzenie glowicy magnetycznej 40 jest ponownie realizowane przez przesuwanie tulei sterujacej 101 w kierunku strzalki' 127, w wyniku czego czteroprzeslowe mechanizmy lacznikowe 128 i 129 sa przemieszczane obrotowo przeciwnie do io ruchu wskazówek zegara pod wplywem oddzia¬ lywania ramienia .148, przy czym plyta 130 jest odciagana od swobodnej powierzchni 60 bebna 53, zas plyta 131 jest równoczesnie przesuwana w stro¬ ne obwodowej powierzchni, dopóki mimosrodowy wystep na srubie 148 nie oprze sie o zderzak 150 Sprezyna plytkowa 152 wywiera nastepnie sile od¬ chylajaca tak, ze polozenie skrajne glowicy mag¬ netycznej 40 jest równiez wyznaczone przez od¬ dzialywanie nadistrodkowe.W rozwiazaniu z fig. 10, w celu odczytywania sciezek jest zastosowany jeden uklad glowicy mag¬ netycznej, zawierajacy pare usytuowanych naprze¬ ciwko po srednicy glowic magnetycznych i obroto¬ wy selektywnie na jednym z dwóch poziomach, * naprzemian na kazdym poziomie odpowiadajacym sciezkom umieszczonym w obrebie jednej z dwóch podluznych polówek tasmy magnetycznej. Ponie¬ waz w opisanych rozwiaazniach za kazdym razem gdy urzadzenie jest wlaczone, wówczas usytuowa- ne naprzeciwko srednicy glowice magnetyczne ko¬ lejno odczytuja sciezki w obrebie podluznej po¬ lówki tasmy, w rozwiazaniu z fig. 10, gdzie glo¬ wice magnetyczne musza byc poruszane pomiedzy dwoma poziomami, które równiez sa oddalone od siebie na odleglosc zasadniczo równa polowie sze¬ rokosci tasmy magnetycznej.Na fig. 10 jest pokazany zespól nastawczy 153 do przesuwania glowicy magnetycznej 154 pomiedzy dwoma poziomami. Gdy glowica jest przesuwana 40 z jednego poziomu na drugi, nalezy zabezpieczyc, aby glowica byla najpierw odciagana od powierzch¬ ni obwodowej 60 bebna 53 w strone wnetrza beb¬ na, nastepnie przesuwana w kierunku osiowym i wreszcie zawracana w strone obwodowej po- 45 wierzchni bebna, tak ze zniszczeniu nie ulegnie ani glowica ani tasma magnetyczna. W tym przy¬ padku zespól nastawczy 153 ponownie zawiera czteroprzeslowy mechanizm lacznikowy 155, które¬ go czlon sprzegajacy jest utworzony przez plyte 58 156 unoszaca glowice magnetyczna 154. Wylkorfbie- nie czteroprzeslowego mechanizimu lacznikowego stanowia w tym przypadku cztery ramiona, u- mieszczone pod dwa 157 i 158, z kazdego boku plyty 156 i polaczone przegubowo do tej plyty i 55 do scian bocznych szczeliny 105 w bebnie 53. W ten sposób plyta 56 jest ruchoma w góre i w dól po luku pomiedzy obrotowymi ramionami wewnatrz szczeliny 105. Ponadto zespól nastawczy 153 za¬ wiera pret 159, który jest polaczony przegubowo w z ramionami 157 i 158 i którego rozwidlony ko¬ niec styka sie z czopem nosnym 107 na wystepie 103 tulei sterujacej 101.Dwa polozenia skrajne glowicy magnetycznej 154 na dwóch poziomach moga byc wyznaczone za po- 65 moca dwóch srub nastawczych 160 i 161 blisko ob-21 134 730 22 wodowej powierzchni 60 bebna 53, które to sruby wspólpracuja z odpowiednimi zderzakami 162 i 163 na plycie 156. W celu otrzymania odpowiedniego oddzialywania nadsrodlkowego dla wyznaczenia dwóch polozen skrajnych glowicy magnetycznej 154, zastosowano sprezyne naciagowa 164, która pra¬ cuje przy osi obrotowego polaczenia pomiedzy ra¬ mieniem obrotowym 158 a scianami bocznymi szcze¬ liny 105 oraz przy osi przegubowego polaczenia po¬ miedzy pretem 159 a ramieniem oibrotowym 157.Ponownie glowica magnetyczna 154 jest przesuwa¬ na z jednego polozenia nadsrodkowego na pokaza¬ nym poziomie do drugiego polozenia nadsrodkwe- go na wyzszym poziomie przez przesuwanie tulei sterujacej 101 w kierunku strzalki 127, przy czym czteroprzeslowy mechanizm lacznikowy 155 jest ob¬ racany wzdluz luku poprzez iret 159, zas sprezyna 164 utrzymuje mechanizm w polozeniu skrajnym m.Jak stwierdzono poprzednio, alternatywnie moz¬ na zastosowac elektryczne pobudzenie odpowiednich glowic magnetycznych dla czynnego odczytywania sciezek zamiast pobudzenia mechanicznego lub kom¬ binacji obydwu pobudzen. Dla tego rodzaju elek¬ trycznego pobudzenia glowic magnetycznych stwier¬ dzono, ze szczególnie korzystne jest ono realizo¬ wane mozliwie najblizej glowic magnetycznych w celu unikniecia jakichkolwiek zaklócen.Z tego wzgledu, dla pobudzenia elektrycznego glowic magnetycznych jest zastosowany na bebnie zespól przelaczajacy, który w zaleznosci od swej pozycji przelaczania, zalacza odpowiednie glowice magnetyczne i wylacza pozostale glowice. Poniewaz w tym przypadku nie jest potrzebne dodatkowe mechaniczne pobudzenie glowic, zatem stwierdzono jako korzystne, jezeli glowice magnetyczne beda nieruchome w stosunku do obwodowej powierzchni bebna w kierunku promieniowym, tak ze uzysku¬ je sie bardzo prosta konstrukcje mechaniczna.Rozpoczynajac od rozwiazania wedlug fig. 2, na fig. 11 jest pokazany obwód, elektrycznego pobu¬ dzenia glowic magnetycznych, a fig. 12 przedsta¬ wia konstrukcje mechaniczna uruchamiania zespo¬ lu przelaczajacego. Jak wynika z fig. 11, zastoso¬ wano dwa przelaczniki 165 i 166, przy czym prze¬ lacznik 165 jest powiazany z glowicami magnetycz- • nymi 29 i 40, zas przelacznik 166 z glowicami 30 i 39. W zaleznosci od pozycji przelaczania prze¬ laczników zostaja zwarte albo glowice magnetycz¬ ne 39 i 40 albo glowice 29 i 30. Daje to równiez prosta konstrukcje transformatora obrotowego 167, którego dla przejrzystosci nie pokazano na fig. 12, poniewaz taki transformator powinien jedynie po¬ siadac dwa pierscieniowe uzwojenia w sekcji nie- anuchomej i w sekcji obrotowej, poniewaz glowice magnetyczne, które nie sa czynne powinny byc bezposrednio zwarte, tak ze nie ma potrzeby spec¬ jalnego wyposazenia zródla zasilania. t Pobudzenie przelaczników 165 i 166, które jak pokazano na fig. 12 znajduja sie bezposrednio na bebnie 53, moga byc w prosty i dogodny sposób uruchamiane poprzez urzadzenie. W tym celu ra¬ mie 168 jest zamocowane do plyty montazowej 49, zas na swoboidnym koncu ramienia jest zaczopo- wana obrotowo dzwignia 169. Jeden koniec 170 tej dzwigni jest rozwidlony, przy czym widelki te sty¬ kaja sie z czopem nosnym 172 umieszczonym na precie sterujacym 171, tak ze ruch tego preta jest przekazywany na dzwignie. Na wale 52 silnilka 51, na którym to wale jest równiez zamontowany be¬ ben 53, jest umieszczona tuleja 173 ruchoma wbrew dzialaniu sprezyny 174. Wystep 175 na tulei 173 wchodzi w odpowiednie wglebienie 176 w bebnie 53, tak ze tuleja jest polaczona z bebnem, obra¬ cajacym sie razem z nim.Wystep 177 na tulei 173 jest umieszczony na¬ przeciwko ruchomych czlonów przelaczajacych 178 i 179 przelaczników 165 i 166, tak ze czlony te moga byc pobudzane przez wystep. Na tulei 173 jest utworzona zmieniona, stozkowa czesc 180, wspólosiowa z walkiem napedzajacym 52, z która sie styka swobodny koniec 181 dzwigni 169. W ten sposób tuleja 173 moze byc przerwana wbrew dzia¬ laniu sprezyny 174 za pomoca dzwigni 169 z nie¬ wielkim tarciem pobudzajac tym samym przelacz¬ niki 165 i 166.Inne odpowiednie pobudzenie zespolu przelacza¬ jacego uzyskuje sie wówczas, jezeli przelaczniki 165 i 166 sa uruchamiane automatycznie zgodnie z kierunkiem obrotu bebna 53. Mozna to realizowac w rozmaity sposób. Pierwsze rozwiazanie jest opi¬ sane w odniesdendiu do fig. 13 i 14. W tym przypad¬ ku dwa przelaczniki 165 i 166 sa umieszczone na¬ przeciwko jeden obok drugiego na bebnie 53, przy czym ich ruchome czlony przelaczajace 178 i 179 odchodza stycznie do okregu wspólosiowego z beb¬ nem, i w przeciwnych kierunkach. Na swobodnym koncu walu 52, na. którym jest zamontowany beben 53 umieszczono swobodnie sie obracajacy czlon uru¬ chamiajacy 182, który to czlon zawiera piaste 83, od której odchodza dwa srednicowe przeciwlegle, promieniowe ramiona 184 i 185.Pomiedzy dwoma przelacznikami 165 i 166 na bebnie znajduje sie kolek 186 w takim polozeniu, ze gdy beben obraca sie w kierunku obrotu 31, to kolek 186 wspólpracuje z ramieniem 185, na¬ pedzajac czlon uruchamiajacy 182. Do ramienia 187, które jest równiez podlaczone cto^plyty montazo¬ wej 49, jest przymocowana sprezyna plytkowa' 188, która siega w strone swobodnego konca waliu 52 i która na koncu zwróconym w strone walu 52 jest wyposazona w pierscieniowa podkladke cierna 189, która wspólpracuje z piasta 183 czlonu urucha¬ miajacego 182, tak ze sprezyna plytkowa 188 lacz¬ nie z podkladka cierna 189 tworzy hamulec 190 po tej stronie urzadzenia, 'które wywiera sile ha¬ mujaca na czlon uruchamiajacy i82.Gdy beben 53 zaczyna sie obracac w kierunku obrotu 31, wówczas czlon uruchamiajacy 182 jest podtrzymywany przez hamulec 190, dopóki kolek 186 nie zetknie sie z ramieniem 185 czlonu 182, po czym czlon 182 jest przesuwany przez kolek 186 i obraca sie w kierunku obrotu 31 wraz z bebnem 53. Przelaczniki 165 i 166 nie sa zatem pobudza¬ ne.Gdy beben zaczyna sie obracac w kierunku ob¬ rotu 38, przeciwnym do kierunku obrotu 31, wów¬ czas czlon uruchamiajacy 182 jest ponownie poczat- 40 45 50 55134 730 23 24 kowo przytrzymywany przez hamulec 190, przy czym kolek 186 odsuwa sie od ramienia 185 czlonu uruchamiajacego 182. Poniewaz beben dalej sie ob¬ raca, zatem nastepnie z ramionami 185 i 184 beda wspólpracowac odpowiednie czlony przelaczajace 178 i 179 dwóch przelaczników 165 i 166, zmierza¬ jac do obrócenia czlonu uruchamiajacego 182. Pod wplywem sily reakcji na sile hamowania hamulca 190, czlony przelaczajace 178 i 179 nie sa pobu¬ dzane i nastepnie czlon uruchamiajacy 182 jest po¬ nownie napedzany przez beben tak, ze obraca sie wraz z nim. W tym kierunku obrotu 38 bebna dwa przelaczniki 165 i 166 sa pobudzane, realizu¬ jac tym samym pozadana operacje przelaczenia.Mozliwe bedzie równiez uruchamianie przelacz¬ ników zespolu przelaczajacego zgodnie z kierun¬ kiem obrotu bebna w taki sposób, ze zawsze tylko jeden z przelaczników jest pobudzany. W tym celu kolek 186 powinien byc zastapiony przez jeden z dwóch przelaczników, odpowiednio umieszczonych na bebnie.Inne rozwiazanie automatycznego pobudzenia ze¬ spolu przelaczajacego zgodnie z kierunkiem obro¬ tu bebna wymaga, zastosowania sil przyspieszenia i odsrodkowych. Jak pokazano na fig. 15, w tym celu jest zastosowana wahadlowo uksztaltowana dzwignia 191, która jest obrotowa na bebnie 53 w plaszczyznie prostopadlej do osi 52 bejbna i wo¬ kól niecentrycznej osi 192, równoleglej do osi beb¬ na. Poczawszy od polozenia spoczynkowego dzwig¬ ni 191, zaznaczonego liniami ciaglymi na fig. 15, które gdy beben jest nieruchomy, jest wyznaczone przez przykladowo sprezyne 193, lub zapadke o stosunkowo malej sile, przy czym dzwignia 191, gdy beben 53 zaczyna sie obracac na przyklad w kierunku obrotu 38, jest poruszana w kierunku strzalki 194 pod wplywem sil reakcji jako wynik przyspieszenia bebna, tak ze dzwignia przyjmuje polozenie zaznaczone linia przerywana na fig. 15.Pozycja ta jest okreslona przez zderzak 195 na bebnie, przy czym dzwignia 191 jest utrzymywana w stycznosci ze zderzakiem pod wplywem oddzia¬ lywujacej na nia sily odsrodkowej. Jezeli beben 53 jest wyhamowywany, wówczas dzwignia 191 jest podnoszona znad zderzaka 195 i wraca do pozycji spoczynkowej. Jezeli beben 53 zaczyna sie obracac w przeciwnym kierunku obrotu, wówczas dzwig¬ nia 191 jest przesuwana w kierunku przeciwnym do strzalki 194 w podobny sposób, przy czym to polozenie dzwigni jest wyznaczone przez nastepny zderzak 196 na bebnie.Za pomoca dzwigni 191 moga byc pobudzane przelaczniki zespolu przelaczajacego, które sa u- mieszczone na bebnie na dwóch torach ruchu dzwigni w przeciwne strony wzgledem jej polo¬ zenia spoczynkowego. W obecnym rozwiazaniu, na bebnie sa umieszczone dwa magnetycznie pobudzane przelaczniki 197 i 198 i 199, 200 na kazdym z dwóch torów ruchu dzwigni 191, które to przelacz¬ niki sa uruchamiane przez dwa magnesy trwale 201 i 202, odpowiednio zamontowane na dzwigni 191. W powyzszych kilku przykladach ukladów glo¬ wicy magnetycznej opisano, kltóry kierunek obrotu jest odwracalny w zaleznosci od kierunku ruchu tasmy magnetycznej.Na fig. 16 jest pokazane rozwiazanie, w 'którym sa zastosowane dwie grupy glowic magnetycznych, które stale obracaja sie w przeciwnych kierunkach obrotu na dwóoh poziomach tak, ze nie jest po- trzebne zawracanie kierunku obrotu ukladu glowi¬ cy magnetycznej.Na postawie montazowej 1 jest ponownie za¬ montowana plyta montazowa 49, która podpiera prowadnice tasmy 16 w postaci bebna i do któ- io rej jest przymocowany silnik 51 ,na którego walku 52 jest przymocowana tarcza 203, sluzaca jako pod¬ pora glowic magnetycznych 29 i 30. W ten spo¬ sób glowice magnetyczne 29 i 30 ponownie obra¬ caja sie na danym poziomie blisko krawedizi 56 prowadnicy tasmowej 16 w szczelinie 55, utwo¬ rzonej pomiedzy tarcza 203 a prowadnica tasmy 16.Ponadto na plycie montazowej 49 znajduje sie podpora 204 w ksztalcie L. Na wystepie 205 pod¬ pory 204 jest zamontowana nastepna prowadnica tasmy 206 w ksztalcie bebna, która jest wspólosio¬ wa z prowadnica tasmy 16 i walka 52, przy czym jej krawedz 207 tworzy szczeline 208 z tarcza 203, w której to szczelinie obracaja sie glowice magnetyczne 29 i 30. Obwodowa powierzchnia na- stepnej prowadnicy tasmy 206 sluzy obecnie jako powierzchnia prowadzaca dla tasmy magnetycznej 3, w sposób podobny do obwodowej powierzchni 59 prowadnicy tasmy 16. Do wystepu 210 podpory 204 jest podlaczona nastepna bebnowo uksztaltowana prowadnica tasmy 211, której krawedz 212 jest zwrócona w strone prowadnicy tasmy 206 i która jest równiez wspólosiowa z prowadnica tasmy 206.Do prowadnicy tasmy 211 jest przymocowany na¬ stepny silnik 213. Na walku 204 silnika 213, wspól- osiowym z walkiem 52 jest - zamontowana nastep¬ na tarcza 215, która utrzymuje glowice magne¬ tyczne 39 i 40.Pomiedzy tarcza 215 a druga krawedzia 216 pro¬ wadnicy tasmy 206 jest utworzona szczelina 217, 40 zas pomiedzy tarcza 215 a krawedzia 212 prowad¬ nicy tasmy 211 jest utworzona szczelina 218. Glo¬ wice magnetyczne 39 i 40 obracaja sie w tych szczelinach 217 i 218 na nastepnym poziomie,, któ¬ ry znowu jest oddalony od poziomu, na którym 45 obracaja sie glowice magnetyczne 29 i 30 na od¬ leglosc zasadniczo równa polowie szerokosci tas¬ my magnetycznej. Obwodowa powierzchnia 219 pro¬ wadnicy tasmy 211, podobnie do obwodowych po- * wierzchni 209 i 59 sluzy jako powierzchnia pro¬ so wadzaca tasmy magnetycznej 3 tak, ze obwodowe powierzchnie tworza lacznie prowadnice tasmy na zasadniczo calej jej szerokosci.Dwie tarcze 203 i 215 sa napedzane w przeciw¬ nych kierunkach obrotu za pomoca polaczonych z 55 nimi silników 51 i 213. Tym samym, stale obra¬ cajace sie glowice magnetyczne 29, 30 i 39, 40 sa dostepne na obu poziomach dla odczytywania scie¬ zek umieszczonych w obrebie dwóch podluznych polówek tasmy. Z tego wzgledu dla odczytywania 60 sciezek w obrebie odpowiedniej podluznej polówki tasmy magnetycznej konieczne jest jedynie, w za¬ leznosci od kierunku ruchu tasmy magnetycznej, pobudzenie tych glowic maignetycznych, które ob¬ racaja sie na odpowiednim .poziomie, co moze byc 65 zrealizowane mechanicznie ii/lub elektrycznie.25 Jak wynika z powyzszego, wystepuje kilka mo¬ dyfikacji opisanych rozwazan, bez wykraczania poza zakres wynalazku. Dotyczy to szczególnie rozwia¬ zania ukladu glowicy magnetycznej, za pomoca którego w zaleznosci od kierunku ruchu tasmy magnetycznej, sciezki w obrebie odpowiedniej po¬ dluznej polówki tasmy sa odczytywane przy prze¬ ciwnych Merunkach obrotu glowic magnetycznych.Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie rejestrujace i/lub odtwarzajacefza¬ wierajace beben z przynajmniej jedna glowica magnetyczna, obracalny w danym kierunku z za¬ dana predkoscia i stanowiacy czesc bebnowo u- ksztaltowanej prowadnicy tasmy magnetyczne]], któ¬ ra to .prowadnica znajduje sie blisko tej glowicy magnetycznej, a tasma magnetyczna przechodzi wo¬ kól przynajmniej czesci obwodowej powierzchni prowadnicy tasmy i poprzez glowice magnetyczna, obracajaca sie na danym poziomie, przy czym glo¬ wica magnetyczna odczytuje tfówraolegfe, ukosne sciezki znajdujace sie w obreibiev Jednej z dwóch podluznych polówek tasmy magnetycznej pomiedzy krawedzia a srodkowa osia taimy w danym kie¬ runku odczytywania, oraz zawierajace zespól na¬ pedowy do przenoszenia tasmy magnetycznej w danym kierunku ruchu z zadana predkoscia dla odczytywania sciezek na wybranej polówce tasmy, znamienne tym, ze beben (15) zawiera przynaj¬ mniej jedna dodatkowa glowice magnetyczna (39, 40) do odczytywania równoleglych, ukosnych scie¬ zek (42, 43) na nastepnej podluznej polówce (41) tasmy magnetycznej, uruchamiana na nastepnym poziomie oddalonym od zadanego poziomu pierw¬ szej glowicy magnetycznej (29, 30) o odleglosc rów¬ na zasadniczo polowie szerokosci tasmy magnetycz¬ nej (3), a ponadto urzadzenie posiada przynajmniej jeden zespól przelaczajacy do przelaczania kierunku obrotu bebna $1S) z dana szybkoscia i kie¬ runku przenoszenia tasimy magnetycznej (3) przez zespól napedowy (44) z zadana predkoscia dla od¬ czytywania sciezek (42, 43) na nastepnej podluznej polówce (41) tasmy, przy czym ten zespól przela¬ czajacy korzystnie posiada przelaczniki (165, 166) do równoczesnego przelaczania elektrycznych syg¬ nalów wyjsciowych/wejsciowych z jednej glowicy magnetycznej na druga, a jego uruchomienie po¬ woduje odczytywanie sciezek (42, 43) na nastepnej polówce (41) tasmy za pomoca glowicy magne¬ tycznej obracajacej sie na nastepnym poziomie pomiedzy krawedzia a srodkiem tasmy z zadana predkoscia w przeciwnym kierunku obrotu, bez koniecznosci odwracania tasmy. 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze glowice magnetyczne sa ruchome w kierunku promieniowym do polozenia wycofania^ w którym nie kontaktuja sie z tasma magnetyczna (3), a u- rzadzenie posiada mechaniczny zespól nastawczy, uruchamiany za pomoca zespolu przelaczajacego, dla promieniowego wycofywania kazdej z glowic magnetycznych, przy czym w polozeniu wycofania glowice magnetyczne pozostaja nieczynne w oby¬ dwu kierunkach ruchu. 4 730 26 3. Urzadzenie wedlug zastrz. 2, znamienne tym, ze zespól nastawczy (153) usytuowany jest na beb¬ nie (53) a glowica magnetyczna (154) jest ruchoma w kierunku osiowym pomiedzy dwoma pozasrod- kowymd polozeniami1, które w« kierunku osi bebna (53) znajduja sie od siebie w odleglosci równej za¬ sadniczo polowie szerokosci tasmy magnetycznej (3). 4. Urzadzenie wedlug zastrz. 2, znamienne tym, ze na bebnie (53) znajduja sie dwie glowice mag- 0 netyczne (29, 40, 30, 39) oddalone od siebie w kie¬ runku osi bebna na odleglosc równa zasadniczo po¬ lowie szerokosci tasmy magnetycznej (3); przy czym jedna z tych dwóch glowic jest uruchamiana elek¬ trycznie i/lub mechanicznie dla odczytu sciezek (34, ), (42, 43) w obrebie jednej (33) lub drugiej po¬ dluznej polówki (41) tasmy w zaleznosci od kie¬ runków ruchu (31, 38) tasmy magnetycznej i/lub kierunków obrotu bebna (53), a ponadto obydwie glowice magnetyczne (29, 40, 30, 39) znajduja sie na dzwigni kolankowej (109).. Urzadzenie wedlug zastrz. 2, znamienne tym, ze kazda z dwóch glowic magnetycznych (29, 40, , 39) znajduje sie na czteroprzeslowych mecha¬ nizmach lacznikowych (128, 129), przy czym dwa czteroprzeslowe mechanizmy lacznikowe sa pola¬ czone ze soba dla uzyskania lacznego ruchu, jed¬ nakze w przeciwnych kierunkach. 6. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze glowice magnetyczne (29, 40, 30, 39) obracaja sie niecuclaomo w kierunku promieniowym wzgledem obwodowej powierzchni (60) bebna (53), przy czym na bebnie (53) znajduje sie zespól przelaczajacy (165, 166, 197, 198, 199, 200) dla selektywnego uru¬ chamiania elektrycznego jednej z dwóch glowic magnetycznych (29, .40, 30, 39), który w zaleznosci od zajmowanej pozycji powoduje podlaczenie jed¬ nej z glowic i odlaczenie drugiej, przy czym prze¬ laczniki (165, 166) zespolu przelaczajacego sa uru chariiiane za pomoca tulei (173), wspólosiowej z osia bebna (53) i uruchamianej osiowo z zewnatrz 40 urzadzenia za posrednictwem dzwigni (169). 7. Urzadzenie wedlug zastrz. 6, znamienne tym, ze zespól przelaczajacy (165, 166, 197, 198, 199, 200) jest uruchamiamy automatycznie w zaleznosci od kierunku obrotu (31, 38) bebna (53). 45 8. Urzadzenie wedlug zastrz. 7, znamienne tym, ze automatyczne uruchamianie przelaczników (165, 166) zespolu przelaczajacego jest realizowane za po¬ moca czlonu uruchamiajacego (182) swobodnie ob- racalnego wokól osi bebna (53) napedzanego po- 50 przez ten beben (53) w zaleznosci od kienunku jego obrotu i hamowanego za pomoca hamulca (190). 9. Urzadzenie wedlug zastrz. 7, znamienne tym, ze automatyczne uruchamianie zespolu przelacza¬ jacego (197, 198, 199, 200) na bebnie (53) jest reali- 55 zowane za pomoca wahadlowo uksztaltowanej dzwigni (191), obrotowej w .plaszczyznie prostopad¬ lej do osi (52) bebna (53) wokól niecentrycznej osi (192), równoleglej do osi (52) bebna (53).. Urzadzenie wedlug zastrz. 4, albo 5, albo 6, 60 albo 7, albo 8, albo 9, znamienne tym, ze kazda z dwóch glowic magnetycznych (29, 40, 30, 39) jest polaczona z bebnem za pomoca sterowanego elek¬ trycznie elementu pozycyjnego (71, 74, 72, 73) dla 65 dokladnego prowadzenia glowic wzdluz sciezek (34,27 134 730 28 , 42, 43), przy czym dwa elementy pozycyjne (71, 74), (72, 73) sa polaczone elektrycznie równolegle. 11. Urzadzenie wedlug zastrz. 4, albo 5, albo 6, albo 7, albo 8, albo 9, znamienne tym, ze dwie glowice mag] na wspólnym uchwycie (90), który jest polaczony z bebnem (53) poprzez sterowany elektrycznie ele¬ ment pozycyjny (92) dla prowadzenia glowic wzdluz sciezek (34, 35, 42, 43). sa umieszczone 5 Fiol134 730 36- ' Fig.3134 730 ^ I Ir* p—n 11 76 Fig.5134 730 66 40 90 f 91134 730 60^62 M 52134 730 L^V-f^l W Fig.11134 730134 730 PL