Przedmiotem wynalazku jest sposób usuwania kwasnych skladników z gazów odlotowych ii sposób oczyszczania gazów odlotowych, zawierajacych ga_ zowe substancje szkodliwe, prowadzony korzystnie za elektrowniami opalanymi weglem lub olejem, przy czym gazy odlotowe przed opuszczeniem ko¬ tlowego urzadzenia prowadzi sie przez podgrze¬ wacz powietrza i odpyla przed obróbka w urza¬ dzeniu do odsiarczania.Istnieja liczne stare elektrownie, które nie maja jeszcze zadnego urzadzenia do odsiarczania. W tych przypadkach gazy odlotowe zaledwie odpylone doprowadza saie do komina dla gazu odlotowego. Ten sposób postepowania prowadzi do silnego zanie¬ czyszczenia powietrza. W celu uniknecia zanieczy¬ szczenia powietrza znane jest posrednie wlaczanie urzadzenia do odsiarczania miedzy urzadzeniem do odpylania, a kominem dla gazów odlotowych (po¬ równaj wylozeniowy opis Republiki Federalnej Niemiec DE-AS nr 27 53 902). Tego rodzaju urza¬ dzenia do odsiarczania znane sa w róznorodnej po¬ staci. Sa one stosowane jako urzadzenia do pro¬ wadzenia postepowania na mokro lub na sucho (porównaj ogloszeniowy opis Republiki Federalnej Niemiec DE-OS nr 27 26 892).W Znanych elektrowniach z urzadzeniami do od. siarczania zagadnienie zanieczyszczenia powietrza zostaje zastapione przez zanieczyszczenie wody i gleby. W niektórych procesach energetycznych, opalanych weglem albo olejem udalo sie za pomo- 10 15 20 25 30 ca kosztownych srodków znacznie zmniejszyc za¬ równo zanieczyszczenie powietrza jak i gleby (po¬ równaj optis patentowy Republiki Federalnej Nie¬ miec nr 23 24 547).Znane z opisu patentowego Republiki Federalnej Niemiec nr 19 61 048 jeset równiez suszenie gazów odlotowych w suszarce rozpryskowej, do której wprowadza sie domieszke zawiesiny pobranej z dalej wlaczonej pluczki mokrej. Za pomoca tego sposobu nie mozna wytworzyc suchego produktu koncowego, nadajacego sie do zastosowania.Przemyslowe gazy odlotowe moga zawierac licz¬ ne gazowe substancje szkodliwe, np. HO, HF, SOi, NO itd. Jako srodki zobojetniajace mozna zasad¬ niczo stosowac wszystkie chemikalia, które z absorbowana substancja szkodliwa tworza po su¬ szeniu rozpryskowym trwale sole w postaci sub¬ stancji stalej.Znany (z opisu patentowego Republiki Federalnej Niemiec nr 24 31130) jest szczególnie korzystny sposób usuwania gazowych substancji szkodliwych z gazów. W sposobie tym gazy odlotowe miesza sie w suszarce rozpryskowej z roztworem soli pobra¬ nym z tego samego postepowania, odparowuje sie mieszanine gazu odlotowego i roztworu soli, a z suchych gazów odlotowych prawie calkowicie od¬ dziela sie krysztaly pylu i soli w postaci suchej mieszaniny. Te gazy odlotowe, zawierajace sklad¬ niki kwasne i krysztaly soli, nie oddzielone pod¬ czas odpylania, doprowadza sie w celu zaabsorbo- 123 111123 111 3 wania skladników kwasnych, wymycia i ponowne¬ go rozpuszczenia pozostalych krysztalów soli, do zetkniecia z ciecza absorpcyjna prowadzona w obiegu, w której odparowana wode zastepuje sie odpowiednia iloscia wody swiezej. Z tego obiegu pobiera sie roztwór soli i zawraca do suszarki; roz- pryskowej.Do odparowania roztworu soli potrzebna jest tylko niewielka ilosc ciepla. Okazalo sie, ze po¬ trzebna jest nie cala bedaca do dyspozycji zawar¬ tosc ciepla w gazach spalinowych, by przeprowa¬ dzic suszemie rozpryskowe roztworu myjacego.- Celem wynalazku jest opracowanie takiego spou sodu, który za pomoca najprostszych srodków za¬ pewnilby oddzielenie substancji szkodliwych od gazów odlotowych, nadawalby sie do zastosowania yr juz .Istniejacych elektrowniach i uwzglednialby fckiiiiuinjt2.nj punkt widzenia, to znaczy daznosc do zredukowania nakladu aparaturowego.Osiaga sie ten cel droga sposobu usuwania kwas¬ nych skladników z gazów odlotowych za pomoca odpylania, odsiarczania na mokro i rozpryskowego suszenia roztworu myjacego, otrzymanego w od¬ siarczaniu na mokro, w którym to sposobie z ga¬ zów odlotowych przed odpylaniem pobiera sie strumien czastkowy, doprowadza sie go do susze, nia rozpryskowego i przed odsiarczaniem na mo¬ kro iAub przed odpylaniem ponownie laczy sie ze strumijeniem glównym gazu, polegajacego wedlug wynalazku na tym, ze w przypadku gazów odlo¬ towych z urzadzen kotlowych z podgrzewaniem powietrza pobiera sie strumien czastkowy przed podgrzewaniem powietrza, i ze strumienia czastko¬ wego po suiszeniiiu rozpryskowym oddzielal sie sub¬ stancje stale.Korzystnie pobiera sie strumien czastkowy w ilosci 2—15% calkowitej ilosci gazów odlotowych, zas szczególnie korzystnie strumien czastkowy do¬ datkowo odpyla sie wstepnie przed suszeniem roz- pryskowym.Czesc gazu odlotowego pobrana przed podgrze¬ waczem powietrza ma wysoka temperature, totez tylko niewielka ilosc gazu odlotowego potrzebna jest do odparwania roztworu myjacego z urzadze, nda do odsiarczania. Z tej niewielkiej ilosci gazu odlotowego wynikaja male rozmiary konstrukcyjne suszarki rozpryskowej i oddzielacza. Do rozprysko¬ wego suszenia roztworu myjacego wystarcza ilosc gazu odlotowego 2—15%, liczac na ogólna ilosc ga¬ zu odlotowego. Jesli zastosuje sie sposób wedlug wynalazku w nowej elektrowni, to dzieki temu mozna stosowac mniejszy podgrzewacz powietrza i mniejszy elektrofiltr za tym podgrzewaczem.Jesli czesciowy strumien gazu odlotowego do¬ prowadzony do suszarki rozpryskowej zostanie od. pylony w malym odpylaczu wstepnym, wówczas mozna z oddzielacza umieszczonego za suszarka rozpryskowa, patrzac w kierunku przeplywu gazu odlotowego, odbierac suchy, znakomitej jakosci produkt koncowy.Nadto cel ten osiaga sie równiez za pomoca sposobu oczyszczania gazów odlotowych, zawieraja¬ cych gazowe substancje szkodliwe, w którym to spo¬ sobie gazy odlotowe kolejno doprowadza slie do zasi¬ lanego stezonym roztworem soli suszenia rozprysko¬ wego, do odpylania i do zasilanego ciecza absorp- 4 cyjna przemywania gazów odlotowych, polegaja¬ cego wedlug wynalazku na tym, ze gazy odlotowe dzieli sie na dwa strumienie czastkowe, z których jeden strumien czastkowy doprowadza sie do su¬ szenia rozpryskowego i do nastepnego odpylania, a drugi strumien czastkowy ponownie laczy sie z pierwszym strumieniem czastkowym przed prze. mywaniem gazów odlotowych.Korzystnie drugi strumien czastkowy laczy sie z pierwszym strumieniem czastkowym przed od¬ pylaniem, przy czym szczególnie korzystnie drugi strumien czastkowy dzieli sie na dwa dalsze stru¬ mienie czastkowe, z których jeden doprowadza sie do pierwszego strumienia czastkowego przed odpylaniem, a pozostaly doprowadza sie do pierw¬ szego strumienia czastkowego przed przemywa¬ niem.Do suszenia rozpryskowego doprowadza sie stru¬ mien czastkowy korzystnie w ilosci 10—50% cal¬ kowitej ilosci gazów odlotowych.Gazy odlotowe mozna dzielic na dwa strumienie czastkowe zwlaszcza np. o zgrubnie jednakowych ilosciach.Zaleznie od zawartosci substancji szkodliwej otrzymuje sie bardziej albo mniej duza ilosc za¬ geszczonego roztworu soli, który suszy sie w wy¬ parce wtryskowej. Zwlaszcza, gdy chodzi o gaz spalinowy o niewielkiej zawartosci popiolu lotnego lub innych pylistych czastek substancji stalej, moze byc korzystne, jesli tylko niewielka czesc gazów spalinowych wprowadzi sie do suszarki rozpryskowej a druga czesc, omijajac suszarke roz- pryskowa i oddzielacz pylu, doprowadzi sie do strumienia gazu spalinowego przed przemywaniem.Jesli np. wprowadza sie tylko 20% gazów spalino¬ wych do suszarki rozpryskowej -a 80% za oddzie¬ laczem pylu do strumienia gazu spalinowego, wów_ czas naklad aparaturowy na suszarke rozpryskowa i na urzadzenie odpylajace mozna zmniejszyc o wiecej niz dwie trzecie, tak ze równiez koszty in¬ westycyjne mozna znacznie zredukowac. Przy szczególnie duzej zawartosci pylistych substancji stalych w gazach spalinowych mozna przed wlo¬ tem do odpylacza drugi strumien gazu, omijajac suszarke rozpryskowa, ponownie prowadzic razem z pierwszym strumieniem gazu spalinowego. Moz¬ liwe jest równiez, przy bardziej lub mniej duzej zawartosci pylu w gazach spalinowych, podzielic te druga czesc gazu spalinowego tak, aby jedna czesc zostala doprowadzona do strumienia gazu spalinowego przed odpylaczem a druga czesc za odpylaczem.Na zalaczonym rysunku przedstawiono dwa przy. klady wykonania. Fig. 1 przedstawia urzadzenie za kotlem, a fig. 2 dalszy przyklad wykonania.Z urzadzenia kotlowego 1 z podgrzewaczem po¬ wietrza (Luvo) 2 odciaga sie np. 90% gazów od¬ lotowych z krócca gazowego 6 i 10% gazów odlo¬ towych z krócca gazowego 22. Glówny strumien gazu odlotowego pobrany z krócca 6 doprowadza sie przewodem 7 do elektrofiltra 3, gdzie odpyla sie gazy odlotowe, a pyl odbiera sie z krócców nie zaznaczonych na rysunku. Odpylone gazy odlotowe doprowadza sie przewodem 8 poprzez wymiennik ciepla 9 i nastepnie za pomoca dmuchawy 10 do pluczki gazowej w celu absorpcji SO2. Czyste ga- 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60123111 5 zy opuszczaja pluczke gazowa 4 przewodem 11, i zaniim zostana doprowadzone do komina dla gazów odlotowych 5f prowadzi sie je poprzez wymiennik ciepla 9, gdzie ponownie podgrzewa sie je.Prowadzony w obiegu poprzez pluczke gazowa 4 roztwór absorpcyjny doprowadza sie za pomoca pompy 14 w przewodzie 12 do dysz 13 i ponownie odbiera przy dolnym koncu pluczki gazowej 4.W nastepstwie obiegu zateza sie roztwór absor¬ pcyjny do roztworu soli, z którego jedna czesc przewodem zawracajacym 15 doprowadza sie do zbiornika utleniania 16. Przez przewód doprowa¬ dzajacy powietrze 17 doprowadza sie do zbiornika utleniania 16 swieze powietrze, natomiast powie, trze odlotowe wprowadza sie przewodem powie¬ trza 18 przed dmuchawe 10 do glównego strumie¬ nia gazu odlotowego.Zawrócony dotleniony roztwór sola doprowadza sie za pomoca pompy 20 w przewodzie 19 do dysz 21 suszarki rozpryskowej 25. Do tej suszarki roz¬ pryskowej 25 doprowadza sie okolo 10% ilosc ga¬ zu odlotowego przez przewód 27, który moze za¬ wierac regulator 23. W celu odpylenia gazów od¬ lotowych pobranych przed podgrzewaczem powie¬ trza (Luvo) wlaczony jest posrednio oddzielacz wstepny 24 dla pylu zawartego w gazach odloto¬ wych, z którego przewodem 35 odbiera sie pyl.Odpylone gazy odlotowe udaja sie przewodem 28 do suszarki rozpryskowej 25. Odpylone wstepnie suche gazy odlotowe z krysztalami soli, wysuszo¬ nymi w suszarce rozprykowej 25, wprowadza sie za pomoca przewodu 29 do oddzielacza dla soli wy¬ suszonych rozpryskowo. Sole wysuszone rozprysko- wo, które otrzymuje sie jako suchy produkt konco¬ wy, np. siarczan amonu, odbiera sie przewodem 37. Resztki pylu, gromadzace sie w trakcie procesu suszenia wewnatrz suszarki rozpryskowej 25l od¬ prowadza sie od czasu do czasu przewodem 36.Mniejsza ilosc czystego gazu pobiera sie z od¬ dzielacza 26 i przez przewód 30, w którym znajdu¬ je sie dmuchawa 31 oraz regulator 32, zawraca do glównego strumienia gazu odlotowego. Celowo wprowadza sie ten strumien za elektrofiltrem 3 do przewodu 8. Mozliwe jest równiez, rozpoczynajac od dmuchawy 31, przewidzenie przewodu 33 z re_ gulatorem 34, który to przewód prowadzi do prze¬ wodu 7 przed elektrofiltrem 3. Przewód 33 moze byc równiez przewodem bocznikowym^ tak by za pomoca regulatorów 32 i 34 lub za pomoca prze¬ wodu 30 albo przewodu 33 doprowadzac niewielki strumien gazu odlotowego przed iAub za elektro¬ filtrem 3 do glównego strumienia gazu odlotowego.Figura 2 przedstawia urzadzenie do przeprowa_ dzenia dalszego procesu, które zasadniczo sklada sie z suszarki rozpryskowej 38, odpylacza 39 i pluczki 40. Strumien gazu spalinowego przycho¬ dzacy ze spalania albo z procesu w przewodzie dymowym 41 rozdziela stie na dwa strumienie czastkowe 42 i: 43. Strumien czastkowy 42 doprowa¬ dza sie do suszarki rozpryskowej. Przewodem do_ prowadzajacym 44 wtryskuje sie przez dysze do wyparki wtryskowej zatezony roztwór stoli, pobra¬ ny z pluczki 40. Czesc powstajacych przy tym krysztalów soli odprowadza sie bezposrednio pod suszarka rozpryskowa.Reszta pozostaje jako pyl w strumieniu gazu. 6 Gaz spalinowy, zawierajacy pyl solny, doprowa¬ dza sie po opuszczeniu suszarki rozpryskowej bez- pasrednio^ albo po polaczeniu z drugim strumie¬ niem czelsciowym lub jego czescia, do odpylacza 39.Gazy oczyszczone od skladników pylistych dopro¬ wadza sie nastepnie przewodem dymowym 45 do pluczki 40. W przewodzie dymowym 45 zostaje równiez domieszana pozostala czesc gazów spali¬ nowych.Potrzebne srodki neutralizacyjne dodaje sie ce¬ lowo wraz ze swieza woda w postaci roztworu lub zawiesiny, wprowadza sie domieszane w pasta, oi gazowej do strumienia gazu spalinowego przed wlotem do pluczki.Podane nizej przyklady objasniaja blizej sposób wedlug wynalazku.Przyklad I. W urzadzeniu elektrowni, maja¬ cym kociol opalany olejem, powstaje 60 000 m8 ga¬ zu odlotowego o temperaturze 160° C. Zawartosc SO2 wynosi 6 000 mg/m8. Zawartosc ta nalezy w urzadzeniu do odsiarczania zredukowac o 1720 mg/m8, czyli do wartosci 4280 mg/m8.W wyniku reakcji z amoniakiem^ woda i tlenem z powietrza powstaje z oddzielonego SO2 w pluczce gazu odlotowego i w nastepnie prowadzonym utle¬ nianiu roztwór siarczanu amonowego w ilosci 630 kg/h o zawartosci okolo 2/3 wody. W celu od. parowania tej ilosci wdy w suszeniu rozprysko- wym odprowadza sie w obiegu bocznym okolo 26 500 m8/h z calego strumienia gazu, zasilajac tym 30 strumieniem czastkowym suszarke rozpryskowa oraz dalej wlaczone urzadzenie, i ponownie laczac go ze strumieniem glównym przed pluczka gazu odlotowego.Przyklad II. W urzadzeniu elektrowni, maja- 35 cym kociol opalany weglem, powstaje 500 000 m8 gazu odlotowego o temperaturze 120° C. Zawartosc SO2 wynosi 2000 mg/m8 i powinna byc zredukowa¬ na w urzadzeniu odsiarczajacym do wartosci 200 mg/m8. 40 Na drodze reakcji z amoniakiem^ woda i tlenem z powietrza powstaje z oddzielonego SO2 w plucz_ ce gazu odlotowego i w nastepnie prowadzonym utlenianiu roztwór siarczanu amonowego i ilosci 5600 kg/h o zawartosci okolo 2/3 wody. Te zawar- 45 tosc wody nalezy, uwzgledniajac ekonomiczny punkt widzenia, odparowywac w suszarce rozpry¬ skowej. Nastepuje to w ten sposób, ze przed pod¬ grzewaczem powietrza urzadzenia kotlowego odpro¬ wadza sie odnoga boczna z calego strumienia gazu 50 strumien czastkowy w ilosci okolo 25 000 m8/h o temperaturze 400° C, zasilajac nim suszarke roz¬ pryskowa oraz dalej prowadzone oddzielanie pro¬ duktu, i ponownie laczac go ze stumieniem glów¬ nym przed pluczka gazu odlotowego. 55 Zastrzezenia patentowe 1. Sposób usuwania kwasnych skladników z ga¬ zów odlotowych za pomoca odpylania, odsiarczania 60 na mokro i rozpryskowego suszenia roztworu my¬ jacego, otrzymanego w odsiarczaniu na mokro, w którym to sposobie z gazów odlotowych przed od¬ pylaniem pobiera sie strumien czastkowy,, dopro¬ wadza sie go do suszenia rozpryskowego i przed od- 65 siarczaniem na mokro i/lub przed odpylaniem po-123 111 nownie laczy sie ze strumieniem glównym gazu, znamienny tym, ze w przypadku gazów odlotowych z urzadzen kotlowych z podgrzewaniem powietrza pobiera sie strumien czastkowy przed podgrzewa¬ niem powietrza, ii ze strumienia czastkowego po su¬ szeniu rozpryskowym oddziela sie substancje stale. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze pobiera sie strumien czastkowy w ilosci 2—15% calkowitej ilosci: gazów odlotowych. 3. Sposób wedlug zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, ze strumien czastkowy dodatkowo odpyla sie wste. pinie przed suszeniem rozpryskowym. 4. Sposób oczyszczania gazów odlotowych^ zawie¬ rajacych gazowe substancje szkodliwe, w którym to sposobie gazy odlotowe kolejno doprowadza sie do zasilanego stezonym roztworem soli suszenia rozpryskowego, do odpylania i do zasilanego ciecza absorpcyjna przemywania gazów odlotowych, zna¬ mienny tym, ze gazy odlotowe dzaeli sie na dwa strumienie czastkowe, z których jeden strumien czastkowy doprowadza sie do suszenia rozprysko- 10 15 20 wego i do nastepnego odpylania, a drugi strumien czastkowy ponownie laczy sie z pierwszym strumie¬ niem czastkowym przed przemywaniem gazów od¬ lotowych. 5. Sposób wedlug zastrz. 4, znamienny tym, ze drugi strumien czastkowy laczy sie z pierwszym strumieniem czastkowym przed odpylaniem. 6. Sposób wedlug zastrz. 4 albo 5, znamienny tym, ze drugi strumien czastkowy dzieli sie na dwa dalsze strumienie czastkowe, z których jeden do¬ prowadza sie do pierwszego strumienia czastkowe¬ go przed odpylaniem, a pozostaly doprowadza sie do pierwszego strumienia czastkowego przed prze¬ mywaniem. 7. Sposób wedlug zastrz. 4 albo 5, znamienny tym, ze do suszenia rozpryskowego doprowadza sie stru. mien czastkowy w ilosci 10—15% calkowitej ilosci gazów odlotowych. 8. Sposób wedlug zastrz. 4, znamienny tym, ze dzieli sie gazy odlotowe na dwa strumienie czastko¬ we o zgrubnie jednakowych ilosciach.Jl t 4 1 ^ ^ ' ^ 1 t A2I i t|] 1 u 1 * FIG. 2 i 1 i iS i .i i et 40 RSW Zakl. Graf. W-wa, Srebrna D6, z. 1020-84/O — 95 + 20 egz.Cena 100 zl PL