Dia usuniecia zanieczyszczen smoli¬ stych z welny stosuje sie ekstrakcje zapo¬ moca rozpuszczalników organicznych, co jest kosztowne i powoduje nieraz zbytnie odtluszczenie materjalu welnianego, lub tez stosuje sie pranie zapomoca ernulsyj rozpuszczalników i mydel lub substancyj mydlanych. Praktyka wykazala, iz ten ostatni sposób, stosowany zazwyczaj po uprzedniem odtluszczeniu, nie daje do¬ brych wyników, gdyz czesci smoliste na¬ wet po calonocnem moczeniu nie miekna dostatecznie, albo miekna ale nie daja sie dobrze wyemulgowac, albo przy nastepu- jacem plókaniu welny woda znowu osiada¬ ja z emulsji na wlóknie. Ten ostatni wypa¬ dek zdarza sie wówczas, gdy emulsja za¬ wiera zbyt malo srodka emulgujacego, a wiec nie jest na tyle trwala, aby wytrzy¬ mac rozcienczenie woda podczas plókania.Odkryto, ze przy stosowaniu jednej ka¬ pieli nie da sie zmiekczyc zanieczyszczen smolowych zapomoca rozpuszczalnika jak równiez latwo wymyc tych rozmieklych zanieczyszczen, natomiast moizna to osia¬ gnac przez zastosowanie dwóch róznych kapieli; w pierwszej z nich emulsja roz¬ puszczalnika jest wzglednie nietrwala, zas emulsja, znajdujaca sie lub powstajaca w drugiej kapieli, jest bardzo trwala. Kapiel pierwsza posiada taki sklad, ze rozpu¬ szczalnik osiada z gruboziarnistej emulsji na towarze i na czesciach zanieczyszczo¬ nych smola i pakiem, a kapiel druga — ta¬ ki, iz rozpuszcza pod postacia drobnoziar¬ nistej emulsji roztwór smoly w rozpuszczal-niku, powstaly w pierwszej kapieli na to¬ warze. *Przy stospwaniu dwóch kapieli sku¬ tek oczyszczania fest znacznie lepszy, niz przy stosowaniu jednej kapieli, przyczem koszty chemikaljów i naklad pracy sie nie zwiekszaja.Jako pierwsza kapiel stosuje sie np. e- mulsje, zawierajaca tak malo srodka emul¬ gujacego, ze rozpuszczalnik osiada calko¬ wicie lub czesciowo na welnie i jej zanie¬ czyszczeniach, zas druga kapiel sklada sie z wodnego roztworu o duzej zawartosci srodka emulgujacego tak, iz jego zdolnosc emulgowania jest silniejsza od zdolnosci pochlaniania welny wzgledem roztworu smoly w rozpuszczalniku, osadzonego na welnie w pierwszej kipieli.W obu kapielach stosuje sie te same lub rozmaite srodki emulgujace, oraz te same lufo rozmaite rozpuszczalniki. Mozna tez np. pracowac w ten sposób, ze mate- rjalu nie wyjmuje sie z pierwszej kapieli, a po pewnym przeciagu czasu kapiel te na¬ stawia sie przez dodatek odpowiedniej ilosci srodka emulgujacego, przez co na¬ biera ona charakteru drugiej kapieli. Za¬ miast samego srodka emulgujacego do pierwszej kapieli mozna dodawac emulsje, zawierajace duza ilosc srodka emulguja¬ cego, a mala ilosc rozpuszczalnika; otrzy¬ muje sie w tera sposób równiez druga ka¬ piel.Jako srodki emulgujace moga byc uzy¬ te wszystkie dotychczas stosowane zwiaz¬ ki, jak np, aromatyczne kwasy sulfonowe o alkilowanem jadrze, posiadajace te szcze¬ gólna zalete, ze daja emulsje o kwasnej reakcji nieniszczace welny; nadaja sie do tego rówmiez kwasy butylo- lub benzylo- naftalenosulfonowe, kwasy sulfonowe, o- trzymywane z oleju solarowego z wegla brunatnego, oraz tak zwane ekstrakty ,,E- deleanu" i t. d. Równiez nadaja sie dobrze do tego celu polaczenia kwasów sulfono¬ wych alifatycznych i aromatycznych np. produkty reakcyj stezonych aromatycz¬ nych kwasów sulfonowych, zawierajacych kwas siarkowy, na oleje tluszczowe lub kwasy tluszczowe, nastepnie sulfonowane tluszcze4 sulfonowane kwasy tluszczowe i t. d. Mozna równiez stosowac zwykle my¬ dla lecz oczywiscie nie w kwasnym roz¬ tworze. Z licznych rozpuszczalników nada¬ ja sie najlepiej chlorowane i aromatyczne zwiazki, jak ksylol i ciezki benzen, oraz ich mieszaniny z alifatyczaemi weglowo¬ dorami lub terpenami.Przyklady. W przykladach celem upro¬ szczenia stosowano stale ten sam srodek emulgujacy, a mianowicie tak zwany mie¬ szany tluszczowo-aromatyczny kwas sulfo¬ nowy, przyrzadzony w nastepujacy spo¬ sób: 372 czesci wagowe kwasu dwubutylo- naftalenosulfomowego, otrzymanego z 1 mola naftalenu, 2 moli normalnego alkoho¬ lu buitylowego i 4 moli kwasu siarkowego (calosc oddziela sie od nadmiaru niezuzy- tego kwasu siarkowego), miesza sie przez pewien czas w nieco podwyzszonej tempe¬ raturze z 180 czesciami kwasu olejowego.Do produktu reakcji dodaje sie jeszcze 40% jego wagi wody. Koncowy ten pro¬ dukt nazywa sie ponizej kwasem E.Z 50 czesci kwasu E, 70 czesci ksylolu, 70 czesci ciezkiej benzyny oraz 20 czesci (stezonego) a mon jaku sporzadza sie prze¬ zroczysta, stezona emulsje, nazywana po¬ nizej emulsja A.Z 75 czesci kwasu E, 25 czesci ciezkie¬ go benzenu oraz 17 czesci stezonego amo- njaku sporzadza sie przezroczysta emulsje, która ponizej oznacza sie jako emulsje B; ze 100 czesci kwasu E oraz 30 czesci ste¬ zonego lugu potasowego sporzadza sie stezony, obojetny roztwór soli potasowej, która ponizej bedzie sie oznaczac jako produkt C.Przyklad I. Welne, zawierajaca smoli¬ ste czesci, odtluszczona uprzednio w ciagu y± godziny w temperaturze 45° w roztwo¬ rze sody iy<2° Be, po przeplókaniu i odwi¬ rowaniu kladzie sie do kapieli, zawieraja- — 2 —cej 60 czesci emulsji A na litr, przyczem stosunek welny do kapieli wynosi 1 : 20, i pozostawia w niej przez 2 godziny w tem¬ peraturze 50°, poruszajac materfjal od cza¬ su do czasu. Nastepnie welne wyzyma sie, przenosi bez plókania do nastepnej kapie¬ li, zawierajacej 60 czesci emulsji B na litr, gdzie pozostaje przez y2 godziny w tempe¬ raturze 45°, wyzyma, plócze i suszy.Przyklad II. Wyczeski kapeluszowe za¬ wieraj ace czesci smoliste pozostawia sie przez noc w kapieli o temperaturze 50°, zawierajacej 40 czesci emulsji A w litrze.Nastepnego ranka dodaje sie na litr je¬ szcze okolo 30 czesci produktu C. Po pietnastominutowem dokla dnem wygniece- niu w foluszu mlotowym odwirowuje sie, plócze i suszy. PL PL