PL11356B1 - Sposób otrzymywania dis - i poliazobarwników. - Google Patents

Description

Wykryto, ze mozna otrzymac nieznana dotychczas klase barwników azowych, skoro dowolnemi zwiazkami dwuazowemi dzialac na produkty kondensacji, dajace sie otrzymac zapomoca kondensacji jednej czasteczki zwiazku heterocyklowego, która zawiera dwa atomy chlorowca, dajace sie stopniowo zastepowac z jednej strony czasteczka zwiazku aminoazowego, z dru¬ giej zas strony czasteczka zwiazku, który równiez po swej kondensacji posiada je¬ szcze zdolne do reakcji wzgledem zwiazku dwuazowego atomy wodoru, Stosowane jako skladniki sprzegania do budowy nowych barwników azowych produkty kondensacji mozna np, otrzy¬ mac, kondensujac poczatkowo jedna cza¬ steczke zwiazku aminoazowego z jedna czasteczka jednego z powyzej wspomnia¬ nych zawierajacego chlorowiec zwiazków heterocyklicznych, poczem na otrzymany w ten sposób produkt posredni, zawieraja¬ cy jeszcze jeden zdolny do reakcji atom chlorowca, dzialajac zwiazkiem, który je¬ szcze i po swej kondensacji moze sie sprzegac ze zwiazkami dwuazowemi. Po- ddbne zwiazki stanowia np. aminooksy- zwiazki szeregu naftalenowego, jako tokwasy atninó-naftolosulfonowe lub dwiia- min^ naftylca^w^jak kwas 1.8-naftyleno- dwuamiho-*/-sTilfohowy i jego produkty podstawienia lub tez aminoarylopyrazolo- ny, z nieobsadzonem polozeniem 4 w pierscieniu pyrazolonowym. Mozna jednak równiez kolejnosc powyzsza odwrócic, wy¬ twarzajac poczatkowo zdolne do sprzega¬ nia zawierajace chlorowiec cialo posred¬ nie amino-azozwiazkami, kondensujac je dalej, Rozumie sie, ze przy wytwarzaniu pro¬ duktów kondensacji, stosowanych do wy¬ robu barwników azowych, nie jest sie ogra¬ niczonym do stosowania gotowych cial ami- noazowych,' mozna równiez z jednej stro¬ ny ilosci czasteczkowe zwiazków, które jak np. jednoacydylo-arylenodwuaminy albo 3- lub 4-nitroaryloaminy albo kwa¬ sy 3- lub 4-arylenodwuaminosulfonowe na¬ daja sie do budowy cial aminoazowych, doprowadzic do reakcji z ilosciami cza- steczkowemi zawierajacych chlorowiec zwiazków heterocyklicznych, z drugiej zas strony kondensowac dalej z ilosciami cza- steczkowemi zwiazków, które nawet po skondensowaniu moga sie jeszcze sprzegac z dwuazozwiazkami i pod koniec wprowa¬ dzic grupe aminowa zapomoca zmydlania wzglednie redukcji, dwuazowania i sprze¬ gania.Nowe barwniki dis- i poliazowe mozna równiez otrzymywac, kondensujac zwiaz¬ ki, które po ukonczonej kondensacji posia¬ daja jeszcze dajacy sie wymieniac na zwiazek dwuazowy wodór dopiero po za¬ konczeniu sprzegania ze zwiazkami dwu- azowemi.Niech bedzie wolno ponizej przyto¬ czyc, tytulem przykladu, pewna ilosc zwiazków o dajacych sie stopniowo zaste¬ powac dwóch atomach chlorowca: chlo¬ rek kwasu 5-chloronikotynowego, a-y-dwu- chlorochinolina, chlorek kwasu 2-chloro- izatyno-5-karbonowego, suMochlorek 9- chloroakrydyny, trójchloropuryna, trój- chloropirymidyna, metylodwuchloropiry- midyna, fenylodwuchloropirymidyna, 4'- sulfochlorek 2-chloropirymidyna, dwuchlo- rdbenzopirydazyna, dwuchloroacetogwana- mid, 2.4-dwuchlorochinazolina, sulfochlo- rek 4-fenylo-2-chlorochinazoliny, 2-fenylo (3'-chlorek kwasu karbonowego)-4-chloro- chinazolina, 4/4'-dwuchloro-6.6'-dwufenylo- 1,1', 3.3'-dwumiazyna, 2.4,7-trójchlorochi-' nazolina, 2.#-dwiJchloro-5.7-dwubromochi- nazolina, I-ienylo- (^'-chlordk kwasu kar- bonowego)-4-chloroftalazyna, chlorek kwa¬ su 2-chlorochinaksolkio - 3 - karbonowego, chlorek kwasu 2.3-dwuchlorochinaksolino- 6-karbonowego, 2.4-dwuchlorokopazolina, 2.4-dwuchloro-benzo - 10 - jednoazyno -1.3- dwuazyna (porównaj Berichte der Deut- schen Chemischen Gesellschaft, tom 34, str, 1341) 2.4-dwuchloro-benzo-5../0-dwu- azyno-iJ-dwuazyna, 2.4-dwuchloro -1.3- dwuazyno-5.8-dwuazyna.Nowe barwniki nadaja sie przede- wszystkiem do trwalego barwienia ba¬ welny/ Przyklad I. Przygotowuje sie stezony wodny roztwór 822 cz. wag. soli trój sodo¬ wej produktu kondensacji, otrzymanego z 1 czasteczki 2.4-dwuchlorochinazoliny, 1 czasteczki kwasu /-amino-8-oksynaftale- no-3.6-dwusulfonowego,i 1 czasteczki kwa¬ su 4-amino-5'-meto3ksy-4'-oksyazobenzeno- 3'-karbonowego (ostatni ten zwiazek moz¬ na otrzymac zapomoca zmydlania d zowanego barwnika azowego, dajacego sie otrzymac z kwasu 4-aminofenylo-oksya- minowego i kwasu 3-metoksy-n2-oksyben- zeno-i-karbonowegof tak zwanego kwasu gwajakolokatfbonowego). Do otrzymanego czerwonawo-zóltego roztworu dodaje $ie 1100 cz. objetosciowych technicznej piry¬ dyny, ochladza calosc do 5° i sprzega z 503 cz. wag. dwuazozwiazku aminoazo- zwiazku, otrzymanego z kwasu f-amino- 8-oksynaftaleno-3.6-dwui$ulfonowego i 3- — 2 —amino-4-krezolo-etyloeteru. Barwnik po¬ wstaje natychmiast, barwiac roztwór na kolor gleboki zóltozielony i reakcja szyb¬ ko dobiega do konca. Nowy barwnik cia¬ gnie na bawelne, barwiac ja na bardzo od¬ porne na dzialanie swiatla odcienie zólto¬ zielone.Mozna otrzymac równiez odporna na dzialanie swiatla, jasna zielen, skoro daja¬ cy sie otrzymac produkt kondensacji z 1 czasteczki 2.4-dwuchlorochinazoliny, 1 cza¬ steczki kwasu .f-amino-8-oksynaftaleno- 3.6-dwusulfonowego i 1 czasteczki kwasu 4-aminofenylo-oksyaminowego sprzac z da¬ jacym sie dwuazowanym dalej barwni¬ kiem jednoazowym, otrzymanym z 1 cza¬ steczki kwasu 7-amino-8-oksynaftaleno- 4.7-dwusulfonowego i 3-amino-4-krezolo- oksyetyloeteru, poczem usunac, zmydlajac nadmiarem lugu sodowego, reszte kwasu szczawiowego, ponownie dwuazowac po¬ srednio (w temperaturze okolo 30°) i sprzac w roztworze sodoalkalicznym z o- chloroanilidem kwasu aceto-octowego. W tym przypadku mozna, rozumie sie, wywo¬ lywac na wlóknie metylofenylopyrazolo- nem, wskutek czego otrzymuje sie odpor¬ ne na pranie i dzialanie swiatla zabarwie¬ nie zielone.Mozna jednak produkt kondensacji z 1 czasteczki 2.4-dwuchlorochinazoliny, 1 czasteczki kwasu ./-amino-8-oksynaftaleno- 3.6-dwusulfonowego i 1 czasteczki kwasu 4-aminofenylo-oksaminowego uprzednio zmydlic, produkt zmydlenia dwuazo¬ wac, poczem sprzac, najkorzystniej w obecnosci octanu sodowego, z kwasem j ednosullfonowym acetooctowo-2-chloroa- nilidu i wydzielony w sposób zwykly zólty barwnik jednoazowy sprzac z dwuazo- zwiazkiem, otrzymanym z kwasu /-amino- S-oksynaftaleno-4-7-dwusulfonowego -+- 3- amino-4-krezolo - oksyetyloeter; wreszcie cenny barwnik ostateczny mozna otrzy¬ mac, skoro zmydlony produkt kondensacji z 1 czasteczki 2.4-dwuchlorochiaazoliny, 1 czasteczki kwasu ^-amino-8-oksynaftaleno- 3.6-dwusulfonowego i 1 czasteczki kwasu 4-aminofenylo - oksaminowego, sprzac z dwuazozwiazkiem, otrzymanym z kwa¬ su /-amino-8-oksynaftaleno^-7-dwusulfo- nowego + 3-ammo-4-krezolo - oksyetyloe- tery, poczem dalej dwuazowac i wreszcie polaczyc w roztworze sodoalkalicznym z kwasem jednosulfonowym acetooctowo- o-chloroanilidu.Nadzwyczaj odporne na dzialanie swiatla barwniki zielone do oliwkowozie- lonych barwniki czteroazowe otrzymuje sie dalej, skoro produkt kondensacji z 1 czasteczki 2.4-dwuchlorochinazoliny, 1 czasteczki kwasu 2-amino-5-oksynaftaleno- 7-sulfonowego i 1 czasteczki zwiazku ami- noazowego, który mozna otrzymac zapo- moca zmydlania barwników azowych z 4- aminoacetoaniliidu i pyrazolonów, zwla¬ szcza z /-{2'-sulfofenylo) -3-metylo-5-py- razolonu, sprzac z dwuazodisazo cialami, z cialem np. z anilino-2.5-dwusulfo-kwa- snym-azo-/-ammonaftaleno-7-sulfokwasny- azo-f-amino-naftalenu lub z cialami po¬ dobnemu Stosowana w powyzszym przykladzie 2.4-dwuchlorochinazoline mozna zastapic zbudowana podobniez pochodna chlorow¬ cowa innych zwiazków heterocyklicznych, w których pierscien heterocykliczny jest polaczony z pierscieniem karbocyklicznym, jak np. ./.4-dwuchloroftalazyna i t. d Zwiazki podobne wyliczono miedzy innemi w czesci ogólnej opisu niniejszego.Przyklad IL 732 cz, wag. otrzymanej zapomoca stopniowej wymiany obu ato¬ mów chlorowcowych soli sodowej produk¬ tu kondensacji, otrzymanego z 1 czastecz¬ ka kwasu metylo-dwuchloropirymidyny i 1 czasteczki 4-amino-4'-oksyazobenzeno-3'- karbonowego, jak równiez 1 czastecz¬ ki kwasu 7-amino-8-oksynaitaleno-3.6- dwusulfonowego (zwiazek ten otrzymuje — 3 -sie zapomoca kondensacji w wodnym roz¬ tworze w temperaturze okolo 50°, 1 cza¬ steczki metylodwuchloropyrymidyny z 1 czasteczka soli jednosodowej kwasu 4-a- mino - 4 -oksy - azo - benzeno - 3 - karbono- wego), poczem zdolny jeszcze do reakcji atom chlorowca produktu posredniego za¬ stepuje w obecnosci nadmiaru octanu so¬ dowego w temperaturze podwyzszonej 1 czasteczka kwasnej soli sodowej kwasu 1- amino-8-okisynaftaleno-3.6 - dwusulfonowe- go; wlasnosci zwiazku: szarozólty proszek, rozpuszczalny dobrze w wodzie, barwiacy ja ria czysty kolor zólty; sprzega sie w roztworze sodoalkalicznym z dwuazowa- nym kwasem sulfanilowym, dajac czerwo¬ ny barwnik, rozpuszcza sie, dodajac scisle wystarczajaca ilosc wody amonjakalnej, w mozliwie nieznacznej ilosci wody/ Do roztworu tego dodaje sie 1000 cz. obj. pi¬ rydyny, ochladza do 5° i dodaje, miesza¬ jac dokladnie, cienkim strumieniem ochlo¬ dzona lodem paste zwiazku dwuazowego, otrzymanego z 503 cz. wag. barwnika, o- trzymywanego z kwasu J-amino-8-naftolo- 3.6-dwiisulfonowego i 3-amino-4-krezolo- etyloeteru. Sprzeganie nastepuje natych¬ miast z zabarwieniem roztworu na gleboki kolor zielony i dobiega szybko do konca; natenczas rozciencza sie nieznaczna iloscia wody, wysala i przerabia dalej w sposób zwykly. Nowy barwnik ciagnie na bawelne np. z kapieli skladajacej sie z soli glau- berskiej i sody, barwiac bawelne na bardzo odporne na dzialanie swiatla niebieskawo- zieT ne odcienie. Zamiast rzeczonego ami- no-azo-zwiazku z kwasu ./-amino-8-oksy- naftaleno-3.6-dwusulfonowego i 3-amino- 4-krezoloeteru mozna stosowac odnosny zwiazek z /-amino-^krezolooksyetyloeter- ester kwasu siarkowego (porównaj patent niemiecki Nr 443340) lub zwiazki z kwa¬ su /-aminó-8-oksynaftaleno-4.7- (lub 6-) - ^wusulfonowego lub tez z kwasu f-amino- ^-oksynaftaleno-5.7-dwusulfonowego i 3- amino-4-krezolometyloeteru lub zwiazki z kwasu i-amino-8-oksynaftaleno-4- (lub-6) - jednosulfonowego i powyzej przytoczone¬ go 3-amino-4-krezolooksyetyloeter; - ester kwasu siarkowego lub tez zwlaszcza z a- mino-azo-zwiazków, otrzymanych z dwua- zowanego kwasu /-amino-8-oksynaftaleno- ^-sulfo-6-karbonowego i kwasu [3 -(2-ami¬ no - 4 - metylofenoksy) - propionowego o wzorze: CH3 I /\ OCH2.CH2.COOH.Zastepujac zwiazki amino-azowe o typie wskazanym innemi aminoazozwiazkami, jak np. otrzymanemi z kwasu anilino-2- sulfonowego (wzglednie 4-aminoacetanilid kwasu 3-sulfonowego) i 7-amino-naftalenu lub zwiazkami otrzymanemi z kwasu 2-a- mino-naftaleno-8-sulfonowego lub tez z kwasu 7-amino-8-metoksy - naftaleno-3.6- dwusulfonowego i 1 - amino - naftalenu, wzglednie innemi odpowiedniemi skladni¬ kami szeregu benzenowego lub naftaleno¬ wego, otrzymuje sie barwniki, które bar¬ wia bawelne równiez na bardzo odporny kolor zielony.Odcien barwnika otrzymanego w przy¬ kladzie powyzszym bedzie bardziej zólty, jezeli zamiast stosowanych tam produk¬ tów kondensacji do reakcji wprowadzic produkty, otrzymane np. z 1 czasteczki metylodwuchloropirydyny, 1 czasteczki kwasu /-aminoi-8-oksynaftaleno-3.5-2-sul- fonowego i 1 czasteczki kwasu 4-amino-2- metoksy - 5' - metylo - 4' - oksy - azo - ben- zeno-3'-karbonowego (otrzymanego np. za¬ pomoca czesciowej redukcji barwnika jed- noazowego z 5-nitro-2-amino-anizolu ikwasu o-krezotynowego) lub zbudowane podobniez zwiazki aminoazowe.Zamiast metylodwuchlioropirymidyny mozna stosowac z takim, samym skutkiem zbudowane podobnie zwiazki heterocy¬ kliczne o dwóch, dajacych sie stopniowo wymieniac atomach chlorowca, przyczem, jak i w przykladzie powyzszym, mozna kondensowac na pierwszem miejscu cialo aminoazowe lub tez wprowadzic do reakcji uprzednio np. kwas aminooksynaftaleno- sulfonowy. Pewna ilosc tego rodzaju cial o rozmaicie reagujacych atomach chlorow¬ ca przytoczono powyzej.Przyklad III. 395 cz, wag, soli dwuso- dowej kwasu 4-amino-3-metoksy-azobenze- no-5'-sulfo-3'-karbonowego rozpuszcza sie w mozliwie niewielkiej ilosci wody. Do roztworu wprowadza sie, mieszajac do¬ kladnie, w temperaturze 40° 198 cz, wag, dwuchlorochinazoliny, dodaje nieco ace¬ tonu i, mieszajac stale, utrzymuje tem¬ perature 40° dopóty, dopóki nie zniknie calkowicie dwuchlorochinazolina i dopóki juz nie mozna wykryc zapomoca dwuazo- wania i sprzegania z alkalicznym roztwo¬ rem 2-óksynaftaleno-3.6-dwusulfonianu so¬ dowego, w obecnosci aminoazozwiazku.Jednoczesnie przygotowuje sie mozliwie stezony roztwór wodny 980 cz, wag, soli czterosodowej czystego barwnika trójazo- wego, wytworzonego w sposób znany z kwasu i-aminobenzeno-i2.5-dwusulfonowe- go + kwas /-aminonaftaleno^7-sulfonowy + /-aminonaftaleno + kwas 2-amino-5-o- ksynaftaleno-7-sulfonowy (sprzezony alka¬ licznie); roztwór powyzszy ogrzewa sie, mieszajac dokladnie, do 80 — 85° i wkrapla don powoli, mieszajac bardzo do¬ kladnie otrzymany uprzednio roztwór za¬ wierajacy jeszcze ruchomy atom chlorow¬ ca produktu kondensacji z 1 czasteczki 2.4- dwuchlorochinazoliny i 1 czasteczki kwa¬ su 4-amino-3-metoksy-azobenzeno-5'-sulfo- 3'-karfonowego, przyczem temperature nalezy utrzymywac stale w granicach 80— 85°; poniewaz kondensacja ta przebiega dosc leniwo, pozadanem jest dodanie ka¬ talizatora, jako to bromku potasowego w ilosci nieznacznej. Skoro wszystko zosta¬ nie wkroplone, ogrzewa sie nadal jeszcze w ciagu okolo godziny do temperatury 85— 90° f wysala i odsacza. Nowy barwnik, któ¬ remu jako kwasowi wolnemu odpowiada wzór: /- \_ S OM SOsH / ; /¦ \ /" \ / \_ SOaH "\a7- OH I _/ \ _/ N=N-\ HO*H NH N i /\/ N \\C 1 / NH~\ OCH3 \ M—AT / ./ N=N V SOaH / "\ -/ COOH tworzy w stanie czystym ciemny proszek nie zielone, o polysku metalicznym; barwi on bawelne, swiatla, np, z kapieli soli glattberskiej, na odcie- Barwniki bardzo odporne na dzialanie powyzszego typu mozna o- — * —trzymac, skoro np. wytworzony analo¬ gicznie do sposobu powyzszego produkt kondensacji z 1 czasteczki 2.4-dwuchloro- chinazoliny, 1 czasteczki barwnika trój- azowego z kwasu i-atminobenzeno-2.5-dwu- sulfonowego kwasu 7-aminonaftaleno-7- sulfonowego, kwasu i-aminonaftaleno-7- S03H / N=N-< SOoH N=N< SORH dalej dwuazowac posrednio w temperatu¬ rze zwyklej, najlepiej w stanie dosc roz¬ cienczonym i przesaczony dwuazotrójazo- zwiazek sprzac w roztworze sodoalkaliez- nym w temperaturze okolo 20° z l-(2'-kaLr- boksy-5-chlorofenylo-) -3-metylo-5 - pyrazo- lonem. Otrzymuje sie dobrze z kapieli soli glauberskiej przystajaca do bawelny, bar¬ dzo odporna na dzialanie swiatla zielen.Przyklad IV. Otrzymany w sposób zwy¬ kly zwiazek dwuazowy z 307 cz. wag. ami- noazozwiazku z kwasu 3-amino-2-oksyben- zoesowego i /-aminonaftalenu, sprzega sie w roztworze alkalicznym z 732 cz. wag. u- zytego w przykladzie II produktu kon¬ densacji z 1 czasteczki metylodwuchloro- pirymidyny, 1 czasteczki kwasu /-amino- 8-oksynaftaleno-3.6-dwusulfonowego i 1 czasteczki kwasu ^-amino-^-oksyazoben- zeno-3'-karbonowego. Nowy barwnik bar¬ wi bawelne z kapieli soli glauberskiej na odcienie zielone, które po obrobieniu mie¬ dzia przechodza w gleboka, o odcieniu o- liwkowym zielen, odporna bardzo na pra¬ nie i na dzialanie swiatla.Zastepujac w tym przykladzie zwiazek dwuazowy z kwasu 3-amino-2-oksyben- zoesowego i i-aminonaftalenu dwuazo- sulfonowego i kwasu 2-amino-5-oksynafta- leno-7-sulfonowego (sprzezony alkalicz¬ nie) i jednej czasteczki kwasu 4-aminofe- nylo-oksaminowego zmydlic na goraco nadmiarem lugu sodowego, otrzymany aminozwiazek o wzorze: OH I N=N~ ~\ -/¦ SOóH SO,H NH2-< NH t N ' i -NH/\» zwiazkiem z kwasu 4-amino-7.3-dwumety- lobenzeno-5-sulfonowego i kwasu /-amino- 2-naftoloetyloetero-6-sulfonowego, otrzy¬ muje sie trójazobarwnik, dajacy na ba¬ welnie czyste zielone, bardzo odporne na dzialanie swiatla odcienie.Przyklad V. Sporzadza sie wodnista paste z 733 cz. wag. produktu kondensacji z 1 czasteczki dwuchloroacetogwanamidu, 1 czasteczki kwasu 7-amino-8-oksynaftale- no-3.6-dwusulfonowego i 1 czasteczki kwa¬ su ^-amino-^-oksyazobenzeno^-karbono- wego. Wskutek dodatku 1000 cz. pirami- dyny mieszanina ta, barwiac sie czerwo¬ nawo, przechodzi w roztwór, który ochla¬ dza sie do 0° i dodaje don malemi porcja¬ mi, mieszajac dokladnie, lodowato-zimna paste dwuazozwiazku wytworzonego w sposób znany z 467 cz. wag. barwnika z kwasu 7-amino-8-oksynaftaleno-3.6-dwu- sulfonowego i 3-amino-4-krezolometyloete- ru. Sprzeganie nastepuje natychmiast z barwieniem na gleboka zielen i dobiega szybko do konca. Dalsza przeróbke pro¬ wadzi sie jak w przykladzie II. Nowy barwnik przystaje do bawelny, np. z ka¬ pieli soli glauberskiej, barwiac ja na jasne odcienie zielone bardzo odporne na dzia- — 6 —lanie swiatla i nadajace sie równiez do barwienia pólwelny.Uzyty w tym przykladzie jako sklad¬ nik sprzegania produkt kondensacji otrzy¬ muje sie, zadajac ilosc czasteczkowa dwu- chloroacetogwanamidu (wytworzonego np. ze znanego acetogwanamidu zapomoca chlorku fosforowego, punkt topliwosci 126—128°) rozszczepia sie uprzednio (w temperaturze okolo 30°) iloscia czastecz¬ kowa kwasu 7-amino-8-óksynaftaleno<-3.6- dwusulfonowego, poczem otrzymany w ten sposób produkt posredni, posiadajacy je¬ szcze jeden ruchomy atom chloru, zadaje sie kwasem 4-aminó-4'-oksyazobenzeno- 3'-karbonowym (w temperaturze 60—70°).Nowy zwiazek stanowi zólty, rozpuszczal¬ ny w wodzie i barwiacy ja na zólto pro¬ szek, który z dwuazobenzenem sprzega sie w roztworze sodoalikalicznym na barwnik czerwony.Zastepujac w powyzszym przykladzie uzyty jako skladnik sprzegania zwiazek azowy z kwasu /-amino-8-oksynaftaleno^ 3.6-dwusulfonowego i 3-amino-4-krezolo- metyloeteru zwiazkiem azowym z kwasu 4-amino-tolueno-3-sulfonowego i kwasu 1- amino-2-etoksynaftaleno-6-sulfonowego, o- trzymuje sie barwnik, który barwi bawel¬ ne na czyste zielone, odporne odcienie; stosujac zas jako skladnik dwuazujacy a- minoazozwiaz^k z kwasu 3-amino-2-oksy- benzoesowego i /-aminonaftalenu, otrzy¬ muje sie barwnik barwiacy bawelne z ka¬ pieli soli glauberskiej na kolor niebieska- wo-zielony; zapomoca obrobienia miedzia tego zabarwienia, otrzymuje sie piekna, gleboka, zóltawa zielen, bardzo odporna na pranie i na dzialanie swiatla. Zielen o podobnych wlasnosciach wytwarza sie równiez, skoro otrzymany podobnie, jak w przykladzie powyzszym barwnikiem trófazowym z kwasu 2-amino-4'-oksy-3'- karboksydwufenylosulfono-4 - sulfonowego, i-aminonaftalenu i produktu kondensacji z dwuchloroacetogwanamidu, kwasu 7-ami- no-8-oksynaftal)eno-3.6-dwusulfonowego i kwasu 4-amino-4'-oksyazobenzeno-3'-kar- bonowego, zabarwic bawelna w kapieli za¬ wierajacej sól glauberska i otrzymane za¬ barwienie obrobic miedzia.Przyklad VI. Sprzega sie w tempera¬ turze 0° dwuazozwiazek ze 107 cz. wag. 4- aminotoluenu z sodoalkalicznym roztwo¬ rem, najkorzystniej zadanym nieznaczna iloscia pirydyny, zawierajacym 822 cz. wag. produktu kondensacji opisanego w przykladzie I z 1 czasteczki 2.4-dwuchlo- rochinazoliny, 1 czasteczki kwasu f-amino- 8-oksynaftaleno-3.6-dwusulfonowego i 1 czasteczki kwasu ^-ammo-5'-metdksy-^- oksyazobenzeno-3-karbonowegO; przerobio¬ ny w sposób zwykly barwnik przystaje do bawelny, barwiac ja na odcienie czerwo¬ ne, bardzo odporne na dzialanie swiatla.Przyklad Vii. Wytworzony w sposób znany dis-azozwiazek z 685 cz. wag. dwu- azobarwnika z kwasu anilino-2-sulfonowe- go, kwasu /-aminonaftaleno-7-sulfonowe- go i kwasu 7-aminoH2-etoksynaftaleno-6- sulfonowego sprzega sie w temperaturze 5° w obecnosci znacznej ilosci pirydyny z 464 cz. wag. zredukowanego produktu kon¬ densacji z 1 czasteczki chlorku kwasu 5- chloronikotynowego, 1 czasteczki kwasu 2- amino-5-oksynaftaleno^7-sulfonowego i 1 czasteczki 3-nitro-i-metyloaminobenzenu.Po powstaniu barwnika, zadaje sie go znaczna iloscia wody i wysala.Barwnik, uzyskany zapomoca jedno- krptnego rozpuszczenia, najkorzystniej w obecnosci nieznacznej ilosci amonjaku, barwi bawelne na odcienie niebieskie; za¬ pomoca dwuazowania i wywolania metylo- fenylopyrazolonem otrzymuje sie bardzo odporna na dzialanie swiatla zielen.Uzyty w tym przykladzie, jako sklad¬ nik sprzegania, zredukowany produkt kon¬ densacji o wzorze: — 7 —SO*H NH- CO — N CH3 NH* \ / powstaje w niskiej temperaturze wskutek kondensacji czasteczkowych ilosci chlorku kwasu 5-chloronikotynowego i kwasu 2- amino-5-oksynaftaleno-7-sulfonowego, po- czem wymienia sie, znajdujacy sie w pier¬ scieniu atom chlorowca na 3-nitro-./-mety- loaminobenzen pod cisnieniem w autokla¬ wie zaopatrzonym w mieszadlo i w obec¬ nosci octanu sodowego i ewentualnie nie¬ znacznej ilosci dwudksanu i wreszcie ni- trogrupe redukuje, np. zelazem i kwasem octowym.Zastepujac uzyty w powyzszyni przy¬ kladzie produkt kondensacji produktem, sporzadzonym z 1 czasteczki dwuchloro- acetogwanamidu, 1 czasteczki kwasu 1- amino-8-oksynaftaleno-3.6-dwusulfonowego i 1 czasteczki 3-nitroaniliny i redukujac nastepnie (np. zelazem i kwasem octowym) uzyskuje sie szary, rozpuszczalny w wo¬ dzie i barwiacy ja na kolor zólty proszek; daje sie on dwuazowac; zwiazek dwuazo- wy daje przy wlewaniu do sody czerwony barwnik i sprzegajac ten zwiazek z dwu- azowanym dalej zwiazkiem aminoazowym z kwasu 4.5-dwuchloroanilino-2-sulfonowe- go i 7-amino-2-etoksynaftaleno-6-sulfono- wego, otrzymuje barwnik disazowy, który barwi bezposrednio bawelne na czysty ko¬ lor niebieski; dwuazowany na wlóknie i wywolany metylofenylopyrazolonem, daje on czysta, odporna na pranie i dzialanie swiatla zielen.Przyklad VIII. 199 cz. wag. 4.6-dwu- nitro-2-amino-i-oksybenzenu dwuazuje sie i sprzega w temperaturze +5° z sodoalka- licznym roztworem. 601 cz. wag. produktu kondensacji z 1 czasteczki dwuchloroace- togwanamidu, 1 czasteczki kwasu 2-amino- 5-oksynaftaleno-7-sulfonowego i 1 cza¬ steczki kwasu 4 -amino-5'-metylo-4'-oksy- benzeno-3'-karbonowego (otrzymywanego podobnie jak skladniki sprzegania w przy¬ kladzie V). Sprzeganie zachodzi szybko.Barwnik przerobiony w sposób zwykly przystaje do bawelny w odcieniach zólto- brunatnych, które po potraktowaniu ich miedzia przechodza w bardzo odpor¬ ny na pranie i dzialanie swiatla bru- nat; zólcien o podobnych wlasnosciach o- trzymuje sie, laczac w roztworze sodoal- kalicznym barwnik z produktu kondensa¬ cji 1 czasteczki dwuchloroacetogwanami- du, 1 czasteczki kwasu 4-amino-2-sulfo-4'- oksyazobenzeno-3'-karbonowego i 1 cza¬ steczki 1- (3'-amino) -fenylo-3-metylo-5-py- razolonu z dwuazowanym kwasem 3-ami- no-2-oksybenzoesowym. PL

Claims (1)

1. Zastrzezenia patentowe. 1. Sposób otrzymywania dis- i 'wielo- azobarwników, znamienny tern, ze dowol¬ nym dwuazozwiazkiem dziala sie na pro¬ dukty kondensacji, jakie mozna otrzymy¬ wac zapomoca kondensacji 1 czasteczki takich zwiazków heterocyklicznych, które zawieraja dwa dajace sie stopniowo pod¬ stawiac atomy chlorowca: a) czasteczka aminoazozwiazków, b) czasteczka zwiazków, które rów¬ niez i po swej kondensacji zawieraja je¬ szcze dwa, zdolne do reakcji z dwuazo- zwiazkami atomy wodoru. — 8 —Z, Odmiana sposobu wedlug zastrz. 1, znamienna tern, ze kondensacje wyszcze¬ gólnionych w zastrz. 1 ustep (b) zwiazków przedsiebierze sie po uskutecznionem sprzeganiu z dwuazozwiazkamL 3. Odmiana sposobu wedlug zastrz. 1, znamienna tern, ze zamiast uzytych tam jako skladniki sprzegania prodilktów kon¬ densacji stosuje sie takie, w których za¬ miast amino-azo-cial w pierscieniu he- terocyklowym znajduja sie reszty, ja¬ koto: i — NH. C6ff4tfH2, -NH. C6H3 XSOsH — NH. C6ff4. NHac (ac= —Cf , —COCHs, — CO. COOH) i t. d. i ze nastepnie db tych produktów konden- ewentualnej redukcji, wzglednie zmydle- sacji, po uskutecznionem sprzezeniu z do- niu, wprowadza sie dalsze azogrupy, wolnemi dwuazozwiazkami, jak równiez po L G, Farbenindustrie Aktiengesellschaft. Zastepca: M. Skrzypkowski, rzecznik patentowy. Druk L. Boguslawskiego, Warszawa. PL