Przedmiotem wynalazku jest sprezynujace sie¬ dzenie pojazdów samochodowych, w którym ramie siedzenia dzwiga poduszke siedzenia na obustron¬ nie przy niej umieszczonych dzwigniach nozyco¬ wych, które polaczone sa ze soba w punktach skrzyzowania sie obrotowymi czopami i jest o- parte na dolnej ramie podwozia.Siedzenie tego typu znane z brytyjskiego pa¬ tentu nr 1327 636, nadaje sie do zastosowania w pojazdach uzytkowych oraz pojazdach roboczych.Odpowiednio do ciezaru kazdorazowego uzytkow¬ nika mozna regulowac sprezystosc siedzenia, na przyklad za pomoca obrotowego trzpienia mozna zmieniac wstepne naprezenie elementu sprezystego oraz tlumiacego. Zastosowanie jednak tego typu siedzenia w pojazdach uzytkowych lub roboczych o malych kabinach lub w samochodach osobo¬ wych jest problematyczne.Przy nieznacznej wysokosci montazowej trudno jest pod wzgledem konstrukcyjnym zachowac dzia¬ lanie elementów sprezynujacych oraz tlumiacych przy wymaganej dlugosci a jednoczesnie zapewnic wystarczajace ugiecie sprezyny przy drganiach sie¬ dzenia. Ponadto chodzi o to, ze przy nieznacznym skoku drgan wymagany jest przyrost sily cofaja¬ cej uklad drgan do stanu pierwotnego, azeby sie¬ dzenie nie moglo przebijac na druga strone.Zadaniem wynalazku jest wykonanie siedzenia dla pojazdów samochodowych wymienionego typu, które przy bardzo nieznacznej wysokosci konstru¬ kcyjnej wykazaloby równoczesnie polepszenie wla¬ snosci sprezystych. Zadanie to jest rozwiazane zgodnie z wynalazkiem w ten sposób, ze element 5 sprezynujacy oraz tlumiacy jest zamocowany swo¬ im koncem do podstawy, z przodu otwartego, za¬ wieszenia, które zwiazane jest nad bocznym prze¬ gubowym sworzniem z wewnetrzna dzwignia no¬ zycowa w odstepie od obrotowych sworzni. Umo- io zliwia to calkowite pochylenie elementu sprezy¬ nujacego oraz tlumiacego przy drganiach ukladu.Element sprezynujacy i tlumiacy zajmuje przy calkowicie wysunietym ukladzie korzystne polo¬ zenie wedlug przekatnej a przy calkowicie dosu- 15 nietym ukladzie lezy plasko w górnej ramie sie¬ dzenia.Stworzone jest przez to, pomimo nizszej wysoko¬ sci konstrukcyjnej, wystarczajace miejsce na uzy¬ skanie wymaganej dlugosci elementu sprezynu- 20 jacego i tlumiacego. Zewnetrzne wymiary ramy siedzenia sa w stosunku do ramy dolnej troche mniejsze tak, ze rama górna podczas drgan moze zaglebiac sie w ramie dolnej. W pozycji lezacej znajduja sie równiez przegubowe czopy zamoco- 25 wania oraz obrotowe czopy dzwigni nozycowych, odpowiednio symetrycznie uksztaltowane wedlug wynalazku po obu stronach prostej przechodzacej przez osie lozysk wewnetrznych dzwigni nozyco¬ wych. Uklad drgajacy ma w stanie calkowitego 30 dosuniecia maksymalnie niska wysokosc konstruk- 107 022107 022 3 cyjna, która na przyklad nie przekracza 1,5- do 1,7- krotnie grubosci dzwigni ramy.Element sprezynujacy i tlumiacy przy pochyle¬ niu powinien stale lezec w jednej plaszczyznie z zamocowaniem, do którego podstawy jest zamoco¬ wany.Korzystne jest wyposazyc zamocowanie w wsporcza prowadnice, która na przyklad przez boczne sworznie wiaze element sprezynujacy i tlu¬ miacy. Mozna takze, co jest korzystne, wykonac zamocowanie jako kieszen opasujaca element spre¬ zynujacy i tlumiacy. Jednoczesnie kieszen ta ochrania element sprezynujacy i tlumiacy przed nadmiernym zabrudzeniem.Czapy przegubowe, zamocowania leza w zasiegu przedniego siedzenia pojazdu. Pochylenie nastepnie elementu sprezynujacego i tlumiacego powoduje takze zadany, wzrost sprezystosci oraz dalsze ko¬ rzysci, jak to zostalo dokladnie opisane na rysun¬ kach wykonawczych wynalazku.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia drgajacy uklad siedzenia samochodu w stanie wysunietym w widoku z boku, fig. 2 — uklad wedlug fig. 1 w stanie calkowicie dosu- nietym w widoku z boku, fig. 3 — uklad wedlug fig. 1 i 2 w widoku z góry, fig. 4 — funkcjonowa¬ nie drgajacego ukladu wedlug fig. 1 do 3 w sche¬ matycznym ujeciu w stanie wysunietym, fig. 5 — funkcjonowanie ukladu wedlug fig. 1 do 3 w sche¬ matycznym ujeciu w stanie calkowicie dosunietym.Uklad drgajacy ma rame siedzenia 5, która mie¬ sci poduszke siedzenia (nie przedstawiona na ry¬ sunku) i która ma z obu stron umieszczone dzwi¬ gnie nozycowe 7 i 8, opierajace sie na ramie dol¬ nej 6 nadwozia pojazdu. Dzwignie nozycowe sa polaczone ze soba z boku za pomoca sworzni o- brotowych 9 w krzyzujacych sie punktach.Dzwignia nozycowa S jest osadzona w ramie sie¬ dzenia 5 na czopie 10 w sposób staly, podczas gdy drugi koniec dzwigni nozycowej 8 osadzony jest w dolnej ramie 8 przesuwnie za pomoca rolki 11.Dzwignia nozycowa 7 umocowana jest nieprzesu- wnie w ramie dolnej 8 na czopie 12 a w ramie siedzenia 5 osadzona jest przesuwnie za pomoca rolki 13. Rolka 13, przy calkowicie wysunietym pólcieniu ukladu drgajacego, uderza o wysuwany sWórzeA 14, który ogranicza maksymalne wysunie¬ cie ukladu drgajacego. Swarzen 14 mozna lekko przestawic tak, ze maksymalna przesuniecie ukla¬ du drgajacego mozna kazdorazowo dopasowac do szczególnych typów pojazdów samochodowych.Wychylenie ukladu z polozenia przedstawionego na fig. 1 w polozenie fig. 1 nastepuje wskutek sily pochodzacej od dwóch sprezyn naciagowych Sprezyny naciagowe 15 sa polaczone razem po¬ przeczna belka 18, która jest polaczona przegubo¬ wo z walkiem pociagowym 17. Walek ten moze byc przestawiony w kierunku swojej osi przez obrót tulei trzpienia 18 za pomoca pokretnego walka, dzwigni recznej lub tym podobnych urza¬ dzen. W ramie siedzenia jest przyspawane na stale prowadzace jarzmo 19, które zabezpiecza poprzecz¬ na belke 1S przed powrotem. Oczywiscie, do prze¬ stawienia belki poprzecznej mozna stosowac rów¬ niez inne rozwiazanie konstrukcyjne.Celem dalszej poprawy charakterystyki ukladu wlaczono równolegle tlumik 20. 5 W przykladzie wykonania, tlumik znajduje sie w osi symetrycznej siedzenia i jest polaczony przegubowo ze swoim koncem na lacfcniku pocia¬ gowym (21), który jest osadzony na poprzecznej belce. 16. Konce tego lacznika pociagowego 21 sa 10 uchwycone przez sprezyny naciagów* 15 i miedzy lacznikiem pociagowym a belka poprzeczna 16 jest wlozony material ulatwiajacy poslizg.Sposób ten prowadzi do znacznego zmniejszenia zuzycia w obrebie zamocowania na ramie siedzenia 15 5 przy ruchu pochylajacym element sprezynujacy i tlumiacy wystepujacy podczas wahan ukladu.Drugi koniec elementu sprezynujacego i tlumia¬ cego 15, 20 jest polaczony przegubowo w czesci dolnej z otwarta do przodu i podpierajaca spre- 2< zyne, kieszenia lub zamocowaniem 22.Kieszen podpierajaca sprezyne jest wykonana bardzo plasko a jej czesci boczne 23 sa polaczone z polozonymi wewnatrz dzwigniami nozycowymi 7 za pomoca czopów przegubowych 24. 25 Do podstawy kieszeni zamocowane sa sprezyny 15 za pomoca rolki 27 oraz przelotowego czopa 25.Tlumik 20 jest przymocowany do podstawy kie¬ szeni za pomoca wkrecanych bolców. Kieszen 2f2 podpierajaca sprezyne wzglednie daleko zachodzi 30 na elementy sprezynujace i tlumiace 15, 20 i ma na swoim górnym koncu szczeki wspierajace 28 umieszczone pomiedzy sprezynami naciagowymi 15 i scianka kieszeni wspierajacej sprezyne i opiera¬ jace sie od góry i od dolu o sprezyne 15, jak 35 przedstawia fig. 1. Powoduje to, ze sprezyny na¬ ciagowe 15 leza ciagle w jednej plaszczyznie z za¬ mocowaniem, wzglednie kieszenia wspierajaca sprezyne tak, ze nie moze powstac zaden niepoza¬ dany moment obrotowy dzialajacy na kieszen 40 wspierajaca sprezyne 22 wokól zamocowanego przegubowo czopa 24.Wedlug fig. 1 kieszen wspierajaca sprezyne znaj¬ duje sie w polozeniu przekatnej przy wysunietym stanie ukladu drgajacego. Podczas drgan ukladu, 45 kieszen wspierajaca sprezyne pochyla sie bardziej wokól swojego czopa tak, ze przy calkowicie wy¬ sunietym ukladzie wedlug fig. 2 zajmuje poziome polozenie wewnatrz siedzenia ramy 5.Fig. 2 przedstawia ekstremalnie obnizona wy- 5* sokosc konstrukcyjna ukladu, w którym w stanie calkowicie dosunietym sumuje sie wysokosc wla¬ sna ramy siedzenia 5 oraz ramy dolnej 6.Na fig. 4 i 5 uwidoczniono przebieg funkcjono¬ wania ukladu wedlug fig. 1 do 3. 55 Obie poziome linie 35 i 36 przedstawiaja linie srodkowe ramy siedzenia 5 i ramy dolnej 6.Prosta 37 odpowiada linii srodkowej wewnetrz¬ nej dzwigni nozycowej 7, która przebiega przez osie lozyska 12 i 13 dzwigni nozycowej 7 w siedze- *° niu ramy 5 wzglednie w ramie dolnej.Wewnetrzna dzwignia nozycowa 7 krzyzuje sie z zewnetrzna dzwignia nozycowa 8 nie przedsta¬ wiona na szkicu i jest zwiazana z nia w punkcie krzyzowania sie nad obrotowym czopem 9. Ele- *5 ment sprezynujacy i tlumiacy jest polaczony107 022 6 przegubowo na wewnetrznej dzwigni nozycowej 7 za pomoca przegubowego czopa 24, który jest przedstawiony na fig. 4 w pozycjach a—a, b—b, c—c.W tym przypadku pozycje odpowiadaja ustawio¬ nemu za pomoca walka pociagowego 17 (fig. 1 i 3), wstepnemu naprezeniu elementów sprezynuja¬ cych i tlumiacych, które przy wiekszym ciezarze uzytkownika powinno byc wieksze (na przyklad a — a) niz przy mniejszym jego ciezarze (na przy¬ klad c — c).Odpowiednio do kazdorazowego wstepnego na¬ prezenia, na obrotowy czop 9 ukladu oddzialuje moment cofajacy, którego wielkosc wynika z.prze¬ mnozenia sily naciagu sprezyn. W tym przypadku pionowo na kierunku dzialania a — a, b — b, c — c, stojacym ramieniu dzwigni A, B lub C.Fig. 4 wykazuje, ze nastawienie wiekszego na¬ prezenia wstepnego elementu sprezynujacego lub tlumiacego, zwieksza progresywnie moment cofa- . jacy, dzialajacy na obrotowy czop 9, poniewaz przez pochylenie elementu wokól przegubowych czopów 24 rozszerza sie równoczesnie w sposób skuteczny ramie dzwigni. Ten nastawialny wzrost naprezenia wstepnego elementu sprezynujacego i tlumiacego jest nastepnie ulepszany przez to, ze odpowiednie dlugosci ramion dzwigien A, B lub C przy drganiach ukladu zwiekszaja sie odpowied¬ nio do pochylenia elementu sprezynujacego i tlu¬ miacego.Fig. 5 pokazuje uklad w stanie calkowicie do- sunietym, w którym elementy sprezynujace i tlu¬ miace leza plasko w ramie siedzenia.Skuteczne ramie dzwigni A w porównaniu dov ramienia dzwigni A w fig. 5, odpowiednio do po¬ zycji a — a elementu drgajacego i tlumiacego rozszerza sie w sposób widoczny. Dzialajacy na czop obrotowy 9 moment cofajacy powieksza sie wiec takze progresywnie przez drgania ukladu.Równoczesnie z drganiami ukladu, przesuwa sie przegubowy czop 24 przedstawiony na rys. po pra¬ wej stronie, z czego wynika zadana zmiana dlugos¬ ci elementu drgajacego i tlumiacego przy drga¬ niach ukladu. Dalsza korzysc ukladu drgajacego wynika z optymalnego stosunku momentu obcia¬ zenia do momentu cofajacego. Moment obciazenia wynika z ciezaru G (fig. 4) uzytkownika i mozna go bezposrednio porównac z wypadkowym momen¬ tem cofajacym na drgajacym czopie. 9. 5 Zastrzezenia patentowe 1. Sprezynujace siedzenie pojazdów samochodo¬ wych, które ma rame siedzenia dzwigajacego po¬ lo duszke siedzenia nad obustronnie przy niej umie¬ szczonymi dzwigniami nozycowymi polaczonymi ze soba w punktach skrzyzowania sie obrotowymi czopami, oraz oparte jest na dolnej ramie nadwo¬ zia, a mianowicie pod polaczeniem posrednim jed- 15 nej ze sprezyn naciagowych i tlumika elementu sprezynujacego i tlumiacego, którego jeden koniec polaczony jest z belka poprzeczna, przesuwana wzdluznie na ramie siedzenia w obrebie jej przed¬ niego konca, znamienne tym, ze drugi koniec ele- 80 mentu sprezynujacego i tlumiacego (15, 20) pola¬ czony jest przegubowo z podstawa z przodu otwar¬ tego zamocowania (22), którego czesci boczne (23) polaczone sa z wewnetrznymi dzwigniami nozyco¬ wymi (7) czopem przegubowym (24) przy czym 25 czopy obrotowe (9) dzwigni nozycowych (7 i 8) oraz czopy przegubowe (24) zamocowania (22) leza po przeciwnych stronach prostej (37), przechodzacej przez osie lozysk (12 i 13) wewnetrznych dzwigni nozycowych (7) osadzonych w ramie (5) siedzenia 3* oraz w dolnej ramie (6), przy czym czopy przegu¬ bowe (24) leza w przednim obrebie siedzenia samo¬ chodowego ograniczonego od tylu przez plaszczyzne, która przechodzi przez czopy obrotowe (9) i jest prostopadla do linii srodkowej (a — a, b — b, c — 85 c) elementu sprezynujacego i tlumiacego (15, 20). 2. Siedzenie samochodowe wedlug zastrz. 1, ina- mienne tym, ze czopy obrotowe (9) dzwigni nozy¬ cowych (7 i 8) i czopy przegubowe (24) zamocowa¬ nia (22) polozone sa symetrycznie po obu stronach 40 prostej (37) przechodzacej przez osie lozysk (12 i 13) wewnetrznych dzwigni nozycowych. 3. Siedzenie samochodowe wedlug zastrz. 1 lub 2, znamienne tym, ze zamocowanie (22) wykona¬ ne jest jako kieszen (22), która obejmuje elementy 45 sprezynujace i tlumiace (15, 20). 18 17 10 16 15 28 5 24 L^ri—^±1.J..U- :mh^m [i_..^M _--:: _ . 9 6 22 27 25 Fig. 1107 022 Tf< 10 7^f' 22 f VVV-\ __?" — -^ 12 Fig, 2 Fig. 3 ¦* 24 l^3C 35 36 Fig. 5 ..^_ DN-3, z. 59/80 Cena 45 zl PL