Przedmiotem wynalazku jest srodek chwastobój¬ czy zawierajacy jako substancje czynna pochodne N-fosfonometyloglicyny, w których co najmniej jedna grupa benzyloksylowa, fenoksylowa lub na- ftyloksylowa polaczona jest z atomem fosforu.Estry trójalkilowe N-fosfonometyloglicyny sa zwiazkami znanymi. Znany jest r6wniez sposób ich wytwarzania. Na przyklad, estry czteroalkilowe kwasu Nnfosfonometyloiminodwuoctowego mozna przeksztalcac elektrolitycznie w estry trójalkilowe N-fosfonometyloglicyny. Wiekszosc estrów trójalki- lowych N-fosfonometyloglicyny jest nieskuteczna jako skladnik srodków chwastobójczych przezna¬ czonych do stosowania po wzejsciu roslin.Dotychczas nie opisano w literaturze estrów N- -fosfonometyloglicyny zawierajacych grupe alkilo¬ wa polaczona z grupa karboksylowa i grupy aroma¬ tyczne lub benzylowe polaczone z atomami fosforu.Stwierdzono, ze trójestry N-fosfonometyloglicyny, w których grupa alkilowa jest polaczona z grupa karboksylowa, a grupy arylowe lub benzylowe sa polaczone z atomem fosforu otrzymuje sie w wyni¬ ku reakcji fosfonianu dwuarylu lub dwubenzylu z trymerem N-metylenoglicyniairuu alkUu. Reakcje te przedstawia schemat 1, na którym dla wygody po¬ dano konkretne reagenty, fosfonian dwufenylu i trymer Nnnetylenoglicyndaaiu etylu. Nalezy dodac, ze reakcja przebiega w rozpuszczalniku i po ogrza¬ niu mieszaniny reakcyjnej.Otrzymany tr6jester N-fosfonometyloglicyny mo- 15 20 25 30 zna poddac dalszej przeróbce. Dzialajac mocnym kwasem otrzymuje sie sole, a dzialajac woda otrzy- / muje sie produkty hydrolizy, zaiwieraJjace grupe hy¬ droksylowa polaczona z atomem fosforu, przy czym druga grupa znajdujaca sie przy atomie fosforu nie ulega zmianie. Produkt hydrolizy mozna poddac je¬ szcze raz dzialaniu wody. Po tym zabiegu otrzymuje sie pochodne N-fosfonometyloglicyny posiadajace pojedyncza grupe estrowo-arylowa lub benzylowa, polaczona z atomem fosforu.Substancje czynna srodka wedlug wynalazku stanowi zwiazek o wzorze 1, w którym R oznacza grupe fenylowa, benzylowa, naftylowa, dwufenyli- lowa, benzyloksyfenylowa albo grupe fenylowa, benzylowa lub naftylowa podstawiona 1—3 podsta¬ wnikami, takimi jak grupa hydroksylowa, nizsza grupa alkilowa, alkoksylowa lub alkilotio, grupa ttrójfluorometyiowa, grupa karboalkoksyiowa zawie¬ rajaca nizszy alkoksyl, grupa nitrowa lub atom chlorowca. Ri oznacza atom wodoru albo ma takie samo znaczenie jak R, a Rs oznacza nizsza grupe alkilowa albo atom wodoru, jak równiez sole zwia¬ zku o wzorze 1, w którym Ri i R2 maja inne znacze¬ nie niz atom wodoru, czyli takiego, w którym Ri oznacza to samo co R, a R2 oznacza nizsza grupe alkilowa, przy czym sa to sole z mocnym kwasem.Zwiazki o wzorze 1, w którym Ri=R, a R2 ozna¬ cza grupe estrowa mozna poddac dzialaniu mocnego kwasu, przy czym otrzymuje sie odpowiednia sól mocnego kwasu o wzorze 2, w którym Rs oznacza 106 856106 856 nizsza grupe alkilowa, a X oznacza czasteczke kwa¬ su. Jak wspomniano, zwiazki o wzorze 1 mozna równiez poddac lagodnej hydrolizie, przy czym otrzymuje sie zwiazek o wzorze 3, w którym R i R3 maja wyzej podane znaczenie.Zwiazki o wzorze 3 mozna dalej hydrolizowac ogrzewajac je z woda i acetonem. W wyniku hydro¬ lizy otrzymuje sie estry NHfosfonometyloglicyny o wzorze 4, w którym R ma wyzej podane znaczenie.Stosowane w opisie okreslenie „chlorowiec" lub „chlorowco-" oznacza atom chloru, bromu, jodu lub fluoru.Okreslenie ,jiiizszy alkil" oznacza grupe alkilowa o 1—4^ atomach wegla, taka jak grupa metylowa, etylowa, iprojjylowi7 izopropylowa luib pierwszo-, drugo- albo trz^Wzedrtwa grupa botylowa.Przykladowymi podstawionymi grupami: fenylo- wa, betizylowa lufo nalt|ilowa, które moga wystepo¬ wac:.tlffe'.iw^M'ji^*j3ó«awriik R i Ri sa na przy¬ klad: grupa jedno- Iuid' dwuchlorowcotfenylowa, ta¬ ka jak chlorofenylowa, dwuchlorafenylowa, chloro- bromofenylowa, ibromofenylowa, dwujodofenylowa, fluorofenylowa, chloronaftylowa, chlorobenzylowa, dwuchlorobenzylowa, 2, 3 lub 4-metylobenzylowa, 2, 3 luib 4-chlorobenzyilowa, 2, 3 luib 4Hnitrobenzylo- wa, hydroksyifenylowa, grupa podstawiona nizszym alkoksylem, taka jak metoksy-, etoksy-, propoksy- lub butoksyfenylowa, benzylowa lub naftylowa, grupa 2, 3 i 4-karfooetoksyfenylowa luib benzylowa, grupa 2, 3 4-nitrofenylowa, grupa trójfluoromety- lowa, trójfluorometyloibenzylowa, 2-chloro-4-mety- lofenylowa, 2-metylo-4-chlorofenylowa itp.Opisane zwiazki stanowia substancje czynna sro¬ dka chwastobójczego przeznaczonego do stosowania po wzejsciu roslin.Srodek wedlug wynalazku zawiera obojetna sub¬ stancje pomocnicza i, jako substancje czynna, co najmniej jeden zwiazek o wzorze 1. Obojetna sub¬ stancje pomocnicza, w postaci cieczy lub ciala sta¬ lego zawieraja równiez preparaty w formiekoncen¬ tratów które musza byc rozcienczone przed zastoso¬ waniem na rosliny. Srodek przygotowuje sie przez zmieszanie substancji czynnej ze skladnikami po¬ mocniczymi, takimi jak rozcienczalniki, wypelnia¬ cze, nosniki i srodki kondycjonujace. W wyniku zmieszania otrzymuje sie preparat w postaci doklad¬ nie rozdrobnionych czastek cial stalych, granulek, roztworów, dyspersji lub emulsji. Jako substancje pomocnicze mozna stosowac dokladnie rozdrobnione ciala stale, ciecze pochodzenia organicznego, wode, srodki ulatwiajace zwilzalnosc, dyspergowalnosc lub emuigowalnosc preparatu, albo dowolne ich kombi¬ nacje. Z punktu widzenia.ekonomiki i procesu i la¬ twosci stosowania srodka korzystnym rozcienczalni¬ kiem jest woda, zwlaszcza wtedy* kiedy substancja czynna srodka rozpuszcza sie w wodzie.Srodek wedlug wynalazku, zwlaszcza w postaci plynu, zawiera korzystnie jako srodek kondycjonu¬ jacy jeden lub kilka srodków powierzchniowo czyn¬ nych w ilosci wystarczajacej do otrzymania prepa¬ ratu, który latwo dysperguje w wodzie lub oleju.Wlaczenie w sklad srodka substancji powierzchnio¬ wo czynnej powaznie zwieksza jego skutecznosc.Okreslenie „srodek powierzchniowo czynny" ozna- 10 15 20 25 35 40 45 50 55 05 cza sbustancje ulatwiajaca zwilzanie, dyspergowa¬ nie, suspendowanie lub emulgowanie. Jako substan¬ cje tego typu mozna stosowac z równa skutecznoscia srodki anionowe, kationowe i niejonowe.Korzystnymi srodkami zwilzajacymi sa alkiloben- zeno- i alkilonaftalenosulfoniany, sulfonowe alko¬ hole tluszczowe, aminy lub amidy kwasowe, estry kwasów o dlugim lancuchu i izetionianu sodu, estry sulfobursztynianu sodu, estry siarczanowanych i sul¬ fonowanych kwasów tluszczowych, sulfoniany ben¬ zyn, sulfonowane oleje roslinne, dwu-trzeciorzedo- we glikole acetylenowe, pochodne polioksyetyleno¬ we alkilofenoli, zwlaszcza izooktylofenol i nonylo- fenol oraz polioksyetylenowe pochodne jednoestrów wyzszych kwasów tluszczowych z bezwodnikami he- ksytolu, na przyklad Sonbitan. Korzystnymi srodka¬ mi dyspergujacymi sa metyloceluloza, alkohol poli¬ winylowy, ligninosulfoniany sodu, zpolimeryzowane alkilonaltalenosulfoniany, naftalenosulfoniany sodu, bisnaftalenosulfoniany polimetylenowe i N-metylo- -N-(dlugolancuchowy kwas) taurymiany sodu.Preparaty w postaci dyspergowalnych w wodzie proszków zawieraja jeden lub kilka substancji czyn¬ nych, obojetnych, wypelniacz staly i jeden lub kilka srodków zwilzajacych i dyspergujacych. Obojetny¬ mi wypelniaczami stalymi sa zwykle substancje po¬ chodzenia mineralnego, takie jak naturalne gliny, ziemia okrzemkowa luib syntetyczne mineraly, po¬ chodne krzemionki itp. Przykladami takich wypel¬ niaczy sa kaolinity, glina atapulgitowa i syntetyczny krzemian magnezu. Preparaty dyspergowalne w wodzie zawieraja zwykle 5—95 czesci wagowych skladnika czynnego, 0,25—25 czesci wagowych srod¬ ka zwilzajacego, 0,25—25 czesci wagowych dysper- ganta i 4,5—94,5 czesci wagowych obojetnego wy¬ pelniacza, przy czym wszystkie te czesci wagowe odnosza sie do calej kompozycji. W razie potrzeby 0,1—2,0 czesci wagowych obojetnego wypelniacza mozna zastapic substancje antykorozyjna lub prze- ciwpienna, albo obydwoma tymi substancjami.Zawiesiny wodne przygotowuje sie przez zmiesza¬ nie i zmielenie zawiesiny wodnej skladnika czynne¬ go nierozpuszczalnego w wodzie, w obecnosci srod¬ ków dyspergujacych. Otrzymuje sie stezona zawie¬ sine bardzo rozdrobnionych czastek, która cechuje sie wybitnie malym rozmiarem czastek, tak, ze po rozcienczeniu i rozpryskaniu uzyskuje sie bardzo równomierne pokrycie. Zawiesina zawiera zwykle 5—95 czesci wagowych substancji czynnej, 0,25—25 czesci wagowych srodka dyspergujacego i 4,5—94,5 czesci wagowych wody.Oleje do emulgowania sa zwykle roztworami sub¬ stancji czynnej w niemieszajacym sie z woda lub czesciowo niemieszajacym sie z woda rozpuszczalni¬ ku ze srodkiem powierzchniowo czynnym. Odpo¬ wiednimi rozpuszczalnikami substancji czynnej sa weglowodory i etery niemieszajace sie z woda, es¬ try lub ketony. Emulgowane preparaty olejowe za¬ wieraja zwykle 5—95 czesci wagowych substancji czynnej, 1—50 czesci wagowych srodka powierz¬ chniowo czynnego i 4—94 czesci wagowych rozpusz¬ czalnika, przy czym wszystkie te czesci odnosza sie do lacznej masy oleju do emulgowania.Mimo, ze srodek wedlug wynalazku moze zawie-106 856 6 rac inne dodatki, na przyklad nawozy, zwiazki fito- toksyczne i regulatory wzrostu, zwiazki szkodniko- bójcze i podobne, uzyte jako substancja pomocnicza luib w kombinacji z dowolna z wymienionych po¬ przednio substancji pomocniczych, to korzystniejsze jest stosowanie srodka wedlug wynalazku bez tych dodatków, a w celu uzyskania najlepszego rezultatu stosowac po nim inne srodki chwastobójcze, nawo¬ zy itp. Na przyklad, pole mozna spryskac srodkiem wedlug wynalazku przed albo po wysypaniu nawo¬ zów, innych srodków chwastobójczych itp. Srodek wedlug wynalazku mozna równiez mieszac z innymi preparatami stosowanymi przy uprawie gelby, na przyklad z nawozami, innymi srodkami owadobój¬ czymi i wprowadzac je do gleby razem. Substancja¬ mi chemicznymi, które moga byc stosowane w po¬ laczeniu ze srodkiem wedlug wynalazku, jednoczes¬ nie lub kolejno, sa na przyklad, triazyny, moczniki, karbaminiany, acetamidy, acetonitryle, uracyle, kwasy octowe, fenole, tiolokarbaminiany, triazole, kwasy benzoesowe, nitryle itp., takie jak: kwas 3-amino-2,5Kiwu'Chlorobenzoesowy, 3-amino-l,2,4-tiriazol, 2Hmetoksy-4-etyloamino-6-izQpropyloamino-sjtria- zyna, 2-chloro-4-etyloamino-6-izopropyloamino-s-triazyna, 2-chloro-N,N-dwualliloacetamid, dwuetylodwutiokarbaminian 2-chloroallilu, N'-(4-chlorofenoksy)fenylo-N,'N-dwumetylomocznik dwuchlorek 1,r-dwunietylo-4,4'-dwupirydyniowy, m-(3-chlorofenylo)karbaminian izopropylu, kwas 2,2-dwuchloropropionowy, N^N-dwuizopropylotiolokarbaminian s-2,3-dwuchlo- roallilu, kwas 2-metoksy-3,i6-dwuchlorobenzoesowy, 2,6^dwuchlorobenzonitryl, N,N-dwumetylo-2,2-dwufenyloacetamid, sól 6,7-dwuwodorodwupirydo(1,2—a:2T-c)-pirazydy- niowa, 3-(3,4^dwuchlorofenylo)Hl,lndwumetylomocznik, 4,6-dwunitro-o-IIrz.Hbutylofenol, 2-metylo-4,6^dwunitirofenol, N,N-dwupropylotioldkarbaminian etylu, kwas 2,3,6-trójchlorofenyloocitowy, 5nbromo-3-izopropylo-6-metylouracyl, 3-<3,4-dwueMorofenyao)-l-metoksy-l-(metylomocz- nik, kwas 2-metylo-4-chlorofenoksyoctowy, 3-(p-chlorofenylo)nl, 1^dwuinetylomocznik, l-:butylo-3-(3,4-dwuchlorofenylo)-il-metylomocznik, kwas N-l^aftylofitolamidowy, sól l,r-dwumetylo-4,4,Hdwupirydyniowa, 2^hloro-4,6-dwu(iziopropyloamiino)-s^triazyiria, 2-cWoro-4,6-dwu(etyloaniino)-s-triazyna eter 2,4-dwuchlorofenylo-4Hnitrofenylowy, alfa, alfa, alfa-tirójfluoro-2,6Hdwunitro-N^^wupro- pyLoHp-itoluidyna, dwupropylotiolokarlbaminian S^propylu, kwas 2,4-dwuchlorofenoksyootowy, Nnizopropylo-2HCihloroai(^!tanilid, 2^6,^wuetylo^-meltx)iksymert:yio-^2-chloroacetanilM, sól jednosodowa kwasu metanoarsenowego, sól dwusodowa kwasu metanoarsenowego, N-(1,1-dwumetylopropynylo)-3,5^dwuchlorobenza- mid.Nawozami, które mozna uzywac w polaczeniu ze srodkiem wedlug wynalazku sa na przyklad azotan amonu, mocznik, weglan potasu i superfosfat.Srodek wedlug wynalazku stosuje sie w ilosci 5 skutecznej, w przeliczeniu na substancje czynna, na nadziemna czesc roslin. Preparaty plynne lub pro¬ szki stosuje sie zwyklymi metodami, na przyklad przy uzyciu rozpylacza proszku, spryskiwacza recz¬ nego lub wysiegnikowego albo rozpylacza pylu- ie Srodek wedlug wynalazku w postaci pylu luib roz-* pylonego roztworu mozna równiez rozsiewac z sa¬ molotów ze wzgledu na jego duza skutecznosc przy niskich dawkach. Rosliny wodne chroni sie przy u- zyciu srodka wedlug wynalazku rozpylajacego na « terenie objetym zabiegiem pielegnacyjnym.Istotna sprawa jest zastosowanie skutecznej daw¬ ki srodka. Dokladna dawka srodka zalezy od ocze¬ kiwanego skutku chwastobójczego jak równiez od innych czynników, takich jak gatunek roslin, sta- 20 dium ich rozwoju, ilosc opadów oraz wlasciwosci zwiazku czynnego, który wchodzi w sklad srodka.Brzy stosowaniu srodka na listowie w celu zahamo¬ wania wzrostu wegetatywnego stosuje sie w przeli¬ czeniu na substancje czynna 0,012—22,4 lub wiecej 25 kilogramów na hektar. Pirzy stosowaniu srodka na rosliny wodne stosuje sie substancje czynna w ilosci 0,01—1000 ppm w stosunku do traktowanego srodo¬ wiska wodnego. Ilosc skuteczna, stosowana w celu uzyskania dzialania fitotoksycznego luib chwastobój- 30 czego jest to taka ilosc, która powoduje calkowity lub czesciowy skutek niszczacy. Dla znawców przed¬ miotu bedzie sprawa zupelnie prosta okreslenie przyblizonej dawki srodka na podstawie danych po¬ danych w opisie i przykladach.W nastepujacych przykladach dokladniej zilustro¬ wano wynalazek. Jezeli nie znaznaczono inaczej, to wszystkie czesci sa czesciami wagowymi.Przyklad I. Aktywnosc chwastobójcza w wzejsciu roslin róznych zwiazków stanowiacych 40 substancje czynna srodka badano w nastepujacy sposób. Substancje czynne stosowano w formie roz¬ pylonej cieczy na 14- lub 21-dniowe rosliny róznych gatunków. Rozpylana ciecza byla woda lub roztwór rozpuszczalnika organicznego i wody. Ciecz ta za- 40 wierala substancje czynna i srodek powierzchniowo czynny (35 czesci soli butyloaminy i kwasu dodecy- lobenzenosulfonowego i 65 czesci oleju talowego kondensowanego z tlenkiem etylenu w stosunku 11 moli tlenku etylenu na 1 mol oleju talowego). Ciecz stosowano na rosliny w róznych zestawach naczyn, w których rosliny hodowano i w kilku dawkach, wyrazonych w kilogramach substancji czynnej na hektar. Po opryskaniu rosliny umieszczano w ciep¬ larni, a po okolo 4 tygodniach oceniano i rejestro- 55 wano skutek dzialania preparatu. Otrzymane wyni¬ ki zestawione sa w tablicach 1, 2, 3 i 4.Aktywnosc chwastobójcza po wzejsciu roslin o- znaczano w tablicach 1, 2, 3 i 4 wedlug nastepuja¬ cych wskazników: 60 Reakcjarosliny Wskaznik zniszczenie w 0—24% 0 zniszczenie w 25—49% 1 zniszczenie w 50—74% 2 zniszczenie w 75^—99% 3 •5 calkowite zniszczenie 4 35 50106 856 7 8 Taibiica 1 Zwiazek* 1 2 3 4 5 6 7 Dawka kg/ha 4,48 11,2 11,2 4,48 11,2 4,48 11,2 4,8 11,2 5,6 11,2 Ostrozen polny 3 4 2 3 1 ° 3 2 3 3 3 4 Rzepien 4 4 1 4 5 3 1 3 3 3 3 4 Kruszota Abutilon incanum 4 4 1 3 0 2 3 2 3 3 4 Powój 4 4 2 4 2 3 4 2 3 3 4 Komosa biala 4 4 4 4 0 4 4 4 4 3 4 Rdest ostrogorzki 4 3 2 4 4 2 4 2 3 3 4 cd U 2 3 1 3 0 2 3 2 1 3 4 Perz wlasciwy 3 4 2 3 0 3 4 2 3 3 4 Sorgo Sorghum halepense 4 4 0 3 0 3 3 3 3 3 4 Bron us Tectorum 3 4 0 4 0 1 2 1 2 2 2 Chwastnica jedno¬ stronna 4 4 3 4 l 3 4 3 4 1 4 I 4 Zwiazki * N-(dwu-4-metoksyfenoksy)fosfonometyloglicynian etylu N-(dwu-4-nitrobenzyloksy)fosfonometyloglieynian etylu N-(dwufenoksy)fasfonametylogliicynian etylu N-(dwu-4-chlorobenzyloksy)fosfonometyloglicynian etylu N-(dwu-2-metylofenoksy)fosfonometyloglicynian etylu N-(dwu-4-IIIrz.-butylofenoksy)fosfonometyloglicynian etylu N-(dwu-2-metoksyfenoksy)fosfonometyloglicynian etylu Tablica 2 Zwiazek * 1 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Dawka kg/ha 1 2 11,2 4,48 j 11,2 4,48 11,2 5,6 11,2 4,48 11,2 4,48 11,2 5,6 11,2 5,6 11,2 5,6 11,2 5,6 11,2 5,6 11,2 5,6 11,2 5,6 11,2 5,6 11,2 | 5,6 11,2 Ostrozen polny 3 3 4 3 1 3 2 2 3 3 3 4 3 4 2 2 4 4 4 4 3 4 4 3 4 4 4 4 4 4 Rzepien 4 3 4 — 2 2 3 3 — 4 4 4 4 4 2 2 2 3 3 3 2 2 4 4 3 3 4 3 3 4 Kruszota Abutilon incanum 5 3 3 3 1 1 2 ' 2 4 4 4 4 2 2 1 2 3 2 3 3 1 3 2 1 1 2 3 4 4 1 4 Powój 6 2 3 3 3 2 3 2 4 3 3 4 2 3 2 2 2 2 2 3 2 3 1 2 1 3 3 3 2 3 Komosa | biala | | 7 4 4 4 3 1 4 3 2 4 4 4 4 4 4 2 2 4 4 4 4 4 3 3 3 4 3 4 * 4 4 Rdest ostrogorzki 1 3 3 4 4 — 4 2 4 4 3 4 4 4 4 3 3 4 4 4 4 1 4 4 3 4 4 4 4 4 4 4 Cibora 9 3 3 3 1 2 2 2 3 2 3 3 2 2 2 2 1 3 4 3 3 3 3 1 2 3 3 3 4 4 4 1 Perz wlasciwy 10 3 3 3 1 2 2 3 4 3 4 4 3 4 1 1 4 3 4 4 4 3 2 3 4 4 4 4 4 4 Sorgo Sorghum halepense 11 1 2 3 3 1 4 4 4 4 3 3 3 3 1 1 4 4 4 4 — 4 2 3 4 4 4 4 4 4 Bromus Tectorum 12 3 3 3 0 0 * 0 1 1 3 1 3 2 3 0 0 3 4 3 3 3 1 1 2 1 3 4 4 3 4 Chwastnica jedno¬ stronna 13 4 4 4 3 3 3 4 4 4 4 4 4 4 3 3 4 4 4 4 4 4 3 3 4 4 4 4 3 4 1 — 2 — 3 — 4 — 5 — 6 — 7 —9 106 856 10 Tablica 2 c.d. 1 .16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 2 5,6 11,2 5,6 11,2 5,i 11,2 5,6 11,2 5,6 11,2 5,6 11,2 5,6 11,2 5,6 11,2 5,6 11,2 5,6 11,2 3 4 4 4 4 3 4 4 4 2 2 4 3 3 4 4 4 3 4 1 1 4 4 2 3 3 4 4 4 4 2 2 4 4 3 3 2 2 4 3 1 2 __5 3 2 3 4 3 4 3 3 0 0 4 4 3 3 3 3 3 3 0 1 6 4 2 1 4 3 3 3 2 1 1 3 3 3 4 1 2 1 1 1 1 7 I 8 3 3 3 3 3 3 3 4 4 1 2 9 4 4 2 3 4 4 4 3 2 2 2 3 2 3 3 4 3 3 1 2 10 | 11 1 12 4 4 3 3 4 4 3 3 2 3 0 2 0 1 3 4 2 4 4 4 3 4 1 1 3 3 1 3 2 2 2 4 0 1 13 1 4. 4 3 3 4 4 4 4 4 4 4 4 3 1 4 1 4 4 4 4 1 2 1 Zwiazki* 1 — N-[hydroksy(4-nitrobenzyloksy)fosfonometylo]glicynian etylu 2 — N-{hydroksy(fenoksy)fosfonometyloJglicynian etylu 3 — N-[hydroksy<4-chlorobenzyloksy)fosfonometylo]glicynian etylu 4 — N-[hydroksy(4-metylobenzyloksy)fosfonometylo]glicynian etylu 5 — N-[hydroksy(3-nitrofenaksy)fosfonometylo]glicynian etylu 6 — pólwodzian N4hydroksy(4-nietoksyfenoksy]fosfonometylo]glicynian etylu 7 — [hy1droksy(4^hlorofenoksyfosi(mofliietylolglicy!riiaii etylu 8 — ![hydroksy(4-fenylofenoksy)fosfonometylo]glicynian etylu 9 — N-(hydroksy(4-karboetoksy,benzyloksy)fosfonomietylo]glicyniaii etylu 10 — pólwodzian N-;[foydroksy(4-metylotiafenoksy)fosfonomelylo}gliicynianu etylu 11 — N^[hydroksyfosfonometylo]iglicyinian etylu 12 — lN-[!hydrdksy<4-IIIrz.Hbutyloienok!sy)fosfononietylo]'glicynian etylu 13 — N-[bydroksy(3-trójfluorometylofenoksy)fosfonometylo]glicynian etylu 14 — N-[hydroksy(4-nitrofenylofenoksy)fosfonometylo]glicynian etylu 15 — N-[hydro&sy(3,4-dwuichlorofenoksy)fosfonolmetylo]iglicynian etylu 16 — N-[hydroksy(2-hydroksyfenoksy)fosfonometylo}glicynian etylu 17 — N^|^ydroiksy(i3^chiorQfenfosfonometylo]iglicynian etylu 18 — N^[lhydroksy(fenoksy)Josfonoimetylo]iglicynian metylu 19 — N-[hydraksy(i3-^TÓjifluorometylofenoksy)fosfonometylo]iglicynian metylu 20 — N-fhydrdks^^bromobenzyloksy^oislonometylolglicyniian etylu 21 — N-|hy,dro.ksy(4Hmet3rlofenoksy)fosfonometyio]glicynian etylu 22 — N-[hydroksy(2-metylofenoksy)fosfonomeitylo]glicynian etylu 23 — N^[lhydroksy(4Hfluorofenoksy)foisfonoinetylo]glicynian etylu 24 — NH[,hydrolksy(i2,4-dwuchlor^enctey)fosfonome1;ylo]iglicynian etylu 25 — N^[hy-droksy(4^benzylo!ksyifenoiksy)fosfonometylo}glicynian etylu11 106 856 Tablica '3 12 Zwiazek* 1 2 3 4 1 i 6 7 Dawka kg/ha 5,6 11,2 5,6 11,2 5,6 11,2 5,6 11,2 5,6 11,2 5,6 11,2 5,6 11,2 Ostrozen polny 3 2 4 4 4 4 4 4 3 4 2 3 1 1 Rzepien 3 3 4 4 4 4 4 4 3 4 3 3 1 2 Kruszota Abutilon incanum 2 3 4 4 4 4 4 4 4 3 1 1 0 0 Powój 2 2 1 2 3 4 4 . 4 2 3 2 2 2 2 Komosa biala 2 4 4 4 4 4 4 4 3 4 2 4 2 2 Rdest os¬ trogorzki 2 4 4 4 4 4 4 4 3 4 2 4 0 2 ' Cibora 3 3 3 4 2 2 4 4 3 3 2 2 2 2 Perz wlasciwy 3 3 4 4 4 4 4 4 3 4 1 3 1 1 Sorgo Sorghum halepense 4 3 4 4 4 4 4 4 3 4 3 3 3 1 Bromus Tectorum 1 2 4 4 4 4 4 4 4 4 1 0 1 1 Chwastnica jedno¬ stronna 3 3 4 4 4 4 4 4 4 4 2 3 2 3 Zwiazek * 1 — N-[hydroksy(a-naftyloiksy)foisfonometylo]glicyna 2 — N-[hydroksy(2-metokisyienoksy)fosfonometylo]glicyna 3 — N-[hydroiksy(.2-cihlorofenG'ksy)fosfonometyIo]glicyna 4 — pólwodzian N-[hydroksy(fenoksy)fosfonometylo]glicyny 5 —¦ wodzian N-[hydroksy(3,4Hdwulmetylofeno(ksy)fo;sfonometylo]glicyny 6 — N-fhydroiksy(2-imetylofenaksy)fosfonome1;ylo]:glicyny 7 — pólwodzian N-[hydroksy(benzyloksy)fosfonometylojiglicyny Tablica 4 * wiaze N 1 2 3 4 ^ cd £^ i? tao Q X 5,6 11,* 5,6 11,2 5,6 11,2 5,6 11,2 ^ stróze olny O ft 2 2 3 4 4 4 1 1 zepief W 4 3 3 3 3 4 1 1 g g s Sag 3 3 cd w < .a o PL. cd OT O B £ O CD W 3 2 I 4 2 I 2 3 4 4 4 4 2 4 1 1 1 1 N O -M GO co o O) U Ph o cd ^ o Xl U £ o N *OT u cd PL. £ 4 4 4 4 3 4 2 2 w) w) ST o o cd W CO J3 2 2 3 1 2 2 0 0 1 3 3 4 3 4 0 0 a 3 3 fl o Cl -+J o o PQ h cd o 1 - - Xi ^ £ (J •!-» OT Zwiazeik* 1 — chlorowodorek N-(dwufenoksyfosfonometylo)glicynianu etylu 2 — chlorowodorek N-[dwu-(4-chloro-3Hmetylofenoksy)foisfonometylo]glicynianu etylu 3 — metanosulfonian N-(dwu-4-metoksyfenoksyfosfonometylo]glicynianu etylu 4 — metanosulfonian N-(dwu-4-chlorobenzyloksyfosfonometylo)glicynianu etylu106 856 13 14 Przyklad II. Rózne zwiazki stanowiace sub- ma metodyke j-Js. w przykladzie I. Otrzymane wy- stancje czynna badano pod kajtem ich aktywnosci niki zestawiono w tafblicy 5. chwastobójczej po wzejschr roslin, stosungac te sa- Tabiica 5 Zwiazek* 1 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 Dawka kg/ha 2 5,6 11,2 5,6 11,2 5,6 11,2 5,6 11.2 5,6 11,2 5,6 11,2 5,6 11,2 5,6 H,2 5,6 11,2 5,6 11,2 5,6 11,2 5,fl 11,2 5,6 11,2 5,6 11,2 1 ,2 5,6 11,2 Ostrozen polny 3 4 4 4 4 2 4 4 4 — 4 2 — 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 3 4 4 1 4 4 Rzepien 1 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 3 3 4 4 4 4 4 4 4 4 4 3 4 3 3 4 4 1 4 4 Kruszota i Abution incanum | 5 4 4 4 4 4 3 3 4 4 .4 4 3 4 4 4 4 4 4 4 4 2 4 3 4 2 2 - 4 4 1 4 4 Powój 1 6 3 4 4 4 4 4 — — 4 3 3 3 3 4 4 ^ 4 4 3 4 4 4 2 4 2 2 ii ^ 1 3 3 Komosa biala | 7 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 2 4 4 Rdest ostrogorzki 1 8 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 ' 4 4 4 1 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 1 4 4 Cibora | 9 2 2 2 2 1 1 2 3 ? 1 1 2 1 2 3 3 3 3 2 3 3 3 2 3 3 2 3 4 2 2 3 Perz wlasciwy 1 io 4 3 4 4 2 2 2 2 2 3 3 3 4 4 4 4 4 3 4 4 4 3 4 4 4 4 3 4 1 4 4 L Jrgo Sorghum halepense | 11 3 3 3 3 2 2 I 2 3 ^ 4 1 3 1 2 3 2 1 1 1 2 3 2 3 4 3 3 4 4 2 4 2 Bromus Tectorum 12 4 4 4 4 3 2 3 4 4 4 4 4 3 3 3 3 3 4 3 4 4 4 3 4 2 3 4 4 2 3 4 Chwastnica jedno¬ stronna 13 1 — N-[!dwu(3-ich:Iorofen1ciksy)fQsfolnG,metylo].gldcynian metylu 2 — N-[dwu(4-fluorofenoksy)fosfono'metylo}glicynian metylu 3 — sól kwasu p-nitrobenzenosulfonowego N-i[dwu-4-metoksyfenoksy]fosfonometylo]glicynianu etylu 4 — N-[)hyidrc!ksy(4-metoksyfe:noksy)foisfonometylo]iglicynian metylu 5 -- N-[dwu(4-metoksyfenoksy)fosfonometylo]glicynian metylu 6 — N-[dwu(4-metoksyfenoksy)fosfonometylo}glicynia n etylu (sól z kwasem szczawiowym) 7 — sól kwasu p-toluenosulfonowego N-[dwu(4-metoksyfenoksy]fosfonometylo]glicynianu etylu 8 — N-[dwu(4-meto;ksyfenoksy)fc!sfonometylo]igli)cynian etylu (sól z kwasem trójchlorooctowym) 9 — N-[hydroksy[3-chlorofenoksy)fosfonometylo}glicynian metylu 10 — sól kwasu p-nitrobenzenosulfonowego N-[cvvu(2-metoksyfenoksy)fo:sfonometylo]iglicynianu etylu 11 — sól kwasu p-nitrobenzenosuifonowego N-[dwu(fenGk:sy)fosfonoimetylo}gliicynianu imetylu 12 — N-[dwu(c-toliloksy)fosfonometylo]glicynian etylu (sól z kwasem metanosulfonowym) 13 —¦ N-(Lhydro!ksy(i3-'metylo-4-.nitrofenolkisy)fo;sfoaomeLylo]glicynian metylu 14 — N-[hydroksy(3-chlorofen1oksy)fosfQnometylo]glicyna 15 — N-.[dwu(2,4,6-trójmetylofenoksy)fosfonometylo]glicynian etylu 16 — N-[hydroksy(3-fluorofenoksy)fosfonometylo]glicynian metylu106 856 15 16 Zastrzezenia patentowe 1. Srodek chwastobójczy, znamienny tym, ze za¬ wiera obojetna substancje pomocnicza i, jako sub¬ stancje czynna, skuteczna chwastobójczo ilosc zwia¬ zku o wzorze 1, w którym R i Ri oznaczaja grupe 5 fenylowa, benzylowa, naftylowa, dwufenylilowa, benzyloksyfenylowa albo grupe fenylowa, benzylo¬ wa lub naftylowa podstawiona 1—3 podstawnikami, takimi jak grupa hydroksylowa, nizsza grupa alki¬ lowa, alkoksylowa lub alkilotio, grupa trójfluoro- 10 metylowa, grupa karboalkoksyiowa zawierajaca nizszy alkoksyl, grupa nitrowa lub atom chlorowca, a R2 oznacza nizsza grupe alkilowa i soli tego zwia¬ zku o wzorze 1 z mocnym kwasem. 2. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze 15 zawiera N-(dwufenoksy)-fosfonometyloglicynian e- tylu. 3. Sroczek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera N-{dwu-4-IIIrz.ibutylofenoksy) -i.osfonome- tyloglicynianetylu. 2f 4. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera N- glicynian etylu. 5. Srodek wedlug zastrz. 1. znamienny tym, ze zawiera N-{dwu-4-nitrofenoksy)-fosfonometylogli- 25 cynian etylu. 6. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera N-(dwu-4-chlorofenoksy)-fosfonometylogli- cynian etylu. 7. Srodek chwastobójczy, znamienny tym, ze za- 30 wiera obojetna substancje pomocnicza i, jako sub¬ stancje czynna, skuteczna chwastobójczo ilosc zwia¬ zku o wzorze 1, w którym R oznacza grupe fenylo¬ wa, benzylowa, naftylowa, dwufenylilowa, benzylo¬ ksyfenylowa, albo grupe fenylowa, benzylowa lub 35 naftylowa podstawiona 1—3 podstawnikami, takimi jak grupa hydroksylowa, nizsza grupa alkilowa, al¬ koksylowa lub alkilotio, grupa trójfluorometylowa, grupa karboalkoksyiowa zawierajaca nizszy alko¬ ksyl, grupa nitrowa lub atom chlorowca, Ri oznacza atom wodoru albo ma takie samo znaczenie jak R, a R2 oznacza nizsza grupe alkilowa albo atom wo¬ doru, przy czym przynajmniej jeden z podstawni¬ ków Ri i R2 oznacza atom wodoru. 8. Srodek wedlug zastrz. 7, znamienny tym, ze zawiera N-[(-3-trójfluorometylofenoksy)(hydroksy- fosfonometylo]glicynian metylu. 9. Srodek wedlug zastrz. 7, znamienny tym, ze zawiera N-[ cynian etylu. 10. Srodek wedlug zastrz. 7, znamienny tym, ze zawiera N- [(p-nitrobenzyloksyKhydroksy)fosfono- metylo] glicyinian etylu. 11. Srodek wedlug zastrz. 7, znamienny tym, ze zawiera N-[(4-IIIrz.-butylofenoksy)(hydro!tosy)fosfo- metylo]glicyniian etylu. 12. Srodek wedlug zastrz. 7, znamienny tym, ze zawiera N-[<4-nitrofenoiksy(hydroksy)fosfonomety- lojglicynian etylu. 13. Srodek wedlug zastrz. 7, znamienny tym, ze zawiera N-[(naiftyio,ksy)(hyd'roksy)fosfonometylo]gli- cyne. 14. Srodek wedlug zastrz. 7, znamienny tym, ze zawiera N-[(2-metoksytfenoksy)(hydroksy)fosfono- metylo]glicyne. 15. Srodek wedlug zastrz. 7, znamienny tym, ze zawiera N-[2-chlorofenoksy(hydroksy)fosfonomety- lojglicyne. 16. Srodek wedlug zastrz. 7, znamienny tym, ze zawiera N^[(4-fluorafeno(ksyXihydroksy)fosfonomety- lo]glicyne. 17. Srodek wedlug zastrz. 7, znamienny tym, ze zawiera N-[(2,4-dwuchlorofenoksy)(hydroksy)fosfo- nornetylo] glicyne.RO \ 0 H 1 0 RjO ^P-CH2-N-CH2C-OR2 Wzór 1 (R-0)2- P- CH2 N-CH2C-OR3 Wzór 2 '\ O 0 H 0 \ll I II \? CH2-N-CH2C -OR3 HO Wzór 3106 856 H ro - p - ch9 n - ch9 cooh ho' Wzór U O H II I (RO)2P-CH2N-CH2 COOR3 Wzór 5 O II (RO)2P-H % Wzór 6 CH2 RoOOC-OU-N'" "N-CHoC00Ro . I I "¦ CH2^ ^-CH2 N1CH2COOR3 Wzór 7 O O II II 3(C6H50)2P-H+(CH2=N-CH2-C-OC2H5)3 OHO II I II (C6H50)2P-CH2N-CH2-C-OC2H5 SCHEMAT 1 PL PL PL PL PL PL PL PL