Przedmiotem wynalazku jest uklad toru z szynami blokowymi i z gumowa tasma wiazaca, w którym posiadajaca krawedz niska szyna blokowa jest osadzona sprezyscie w rozszerzajacym sie do dolu kanale, prefabrykowanej, celowo wstepnie sprezonej plyty zelbetowej stanowiacej jednoczesnie powierzchnie jezdni, przeznaczonej do stosowania w krytych szosach-torach kolejowych, w innych torach obciazajacychjezdnie ulicy, na kolejach normalnotorowych i wszedzie, gdzie pozadana jest szybka wymiana szyn bez zrywania nawierzchni. Kryte tory wykonywane sa w przyjety sposobób z nawierzchnia z kostki lub z nawierzchnia asfaltowa. W ostatnich kilku latach pojawily sie tory z nawierzchnia betonowa lub pokryciem prefabrykowanymi plytami betonowymi. Material podsypki stanowi szuter, pózniej w celu podwyzszenia zywotnosci i zmniejszenia osiadania toru zastosowano podklady betonowe przy wlaczeniu wkladek sprezystych lub plyty betonowe z miejscowym podbiciem zageszczajacym. Pomiedzy licznymi rozwiazaniami nalezy wspomniec o zelbetowych prefabrykowanydi nawierzchniach wieloplytowych. Te ostatnie, zbudowane razem z szynami, przekazuja obciazenie materialowi podsypki na duzej powierzchni, wskutek czego powstaja znacznie mniejsze naprezenia fundamentowe, z drugiej strony mniejsze jest takze przedostawanie sie wody. W szosach-torach kolejowych nawierzchnie wieloplytowe tworza jednoczesnie powierzchnie dróg kolowych. Obok zalet, wiekszosc plyt nawierzchniowych tworzacych pokrycie nawierzchni ma znaczne wady. Jezeli mianowicie tor i plyta sa trwale ze soba polaczone, to w przypadku zuzycia szyn cala konstrukcja musi byc zerwana i wymieniona na nowa przy znacznym nakladzie kosztów, przy czym ze wzgledu na to, ze konstrukcja jest nie elastyczna, powstaje znaczy halas. W wielu rozwiazaniach istnieje mozliwosc przedostawania sie wody lub grubosc konstrukcyjna jest duza, budowa jest kosztowana i niestala, czas trwania montazu na miejscujest dlugi. Znane jest z opisu patentowego RFN 1809955 zamocowanie szyny zywica syntetyczna, przy czym dotyczy ono wylacznie mocowania szyn skladajacych sie ze stopki szyny, szyjki szyny i glówki szyny. Zastosowana zywica syntetyczna sklada sie z dwóch skladników. Szyna umocowana syntetycznym materialem, wskutek2 106 020 elastycznego podloza ma dobre wlasnosci i jest optymalnie dostosowana do przyjmowania sil statycznych i dynamicznych. Ze wzgledu na to, ze zywica syntetyczna sklada sie z wielu skladników, moze ona byc w plyte toru tylko wlewana w stanie plastycznym, w wyniku czego metoda ta wymaga okreslonego czasu schniecia wzglednie czasu twardnienia. Istnieje mozliwosc przyspieszania przebiegu twardnienia wzglednie czasu schniecia za pomoca dzialania ciepla. Eksploatacyjne uzytkowanie nawierzchni mozliwe jest tylko po wyschnieciu, wskutek czego zwieksza sie wspomniana ujemna wlasciwosc dlugiego trwania budowy toru. Wymiana szyn zniszczonych wskutek naturalnego zuzycia lub innych uszkodzen tak, jak równiez wymiana konieczna ze wzgledów technicznych, wiaze sie z koniecznoscia usuwania zywicy syntetycznej. Usuwanie zywicy nastepuje za pomoca srodków chemicznych i jest czasochlonne. Stosowanie srodków chemicznych jest równiez niezbedne. Znane jest równiez z opisu patentowego RFN 1935531, zastosowanie podkladów zelbetowych, przy czym . rozwiazanie to odnosi sie do plyt mocujacych tor przejazdów kolejowych, które znajduja sie na jednym poziomie z szynami. Do zamocowania szyn stosowane sa zwykle urzadzenia zamocowujace w specjalnym ukladzie, aby mozna bylo najkorzystniej uksztaltowac szerokosc kanalów umieszczonych w podkladzie. W rozwiazaniu tym zastosowano tradycyjne szyny, mocowanie odbywa sie polaczeniem srubowym i chodzi tu o przejazd w jednym poziomie. Biegnacy obok szyn równolegle rowek, gdzie gromadza sie smieci i zanieczyszczenia, wymaga ciaglego i intensywnego czyszczenia. Z opisu patentowego RFN 2045274, znane jest rozwiazanie ze srubami i klinem naciagowym, gdzie znajduja zastosowanie skladane z czesci podklady zelbetowe. Wytwarzanie elementów betonowych czterech rodzajów wymaga ostrych tolerancji, zarówno w produkcji, jak w urzadzeniu drogi. Betonowe podtorze ma wieksza wage i tak, przypadajace na 1 cm2 obciazenie jest równiez wieksze. Woda opadowa odprowadzana jest przez istniejace w elementach betonowych kanaly pomiedzy plyty fundamentowe, co moze wywolac rozmiekczenie podloza. Wieksze betonowe podtorze powoduje wyzszy naklad kosztów zarówno w produkcji, jak i w transporcie. Droga nie moze byc wykorzystana jako ulica komunikacyjna. , Celem wynalazku jest opracowanie ukladu toru, w którym pomiedzy elementami zelbetowymi i szyna istnieje elastyczne polaczenie, które umozliwia szybka budowe i wymiane szyn, mechanizacje montazu toru i usuwania polaczen srubowych, oraz pozwala wyeliminowac czasochlonne procesy schniecia i rozkladania zywic. Cel ten osiagnieto dzieki temu, ze w ukladzie toru z szynami blokowymii z gumowa tasma wiazaca, szyna blokowa ulozona jest na gumowej tasmie, umieszczonej w kanale plyty jezdni tworzacej powierzchnie jezdni i za pomoca osadzonej pomiedzy zewnetrzna scianka kanalu szynowego i bokiem szyny blokowej, gumowej tasmy zaciskowej zamocowana jest w danym polozeniu. Korzystne jest, gdy z obu stron kanalu szynowego rozszerzajacego sie do dolu w swym przekroju i szyny blokowej znajduje sie gumowa tasma zaciskowa. Celowe jest pomiedzy zwarte podloze toru uksztaltowane z powierzchni gruntu i plyte jezdni nanosic warstwe podsypki z piasku. Uklad toru z szyna blokowa zawiera szyny blokowe w dowolnej ilosci, kazda plyta jezdni zawiera celowo po jednej parze szyn. Zaletami ukladu toru wedlug wynalazku jest to, ze zbedne jest polaczenie srubowe wymagajace znacznych nakladów na utrzymanie, nie wymagane jest wykonywanie kanalu odwadniajacego, bowiem zastosowanie elastycznego materialu ustalajacego pozwala wykluczyc przedostawanie sie wody, budowa i utrzymanie sa przeprowadzane szybko, podtorze moze byc wykorzystane jako ulica komunikacyjna, budowa drogi odbywa sie bez zamkniecia ruchu, caly proces budowy drogi moze byc zmechanizowany, korekta rozstawu toru przeprowadzana jest przy powtórnym stosowaniu plyt jezdni. Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przekrój dwóch, równolegle ze soba biegnacych torów, a fig. 2 — wycinek „A" oznaczony na fig. 1 w powiekszeniu. Na splanowany i zniwelowany grunt, na zwarte podloze toru 6 naniesiona jest denka warstwa piasku tworzaca warstwe podsypki 7. Na warstwie podsypki 7 lezy pfyta 2 jezdni, w której pionowydi wybraniadi uksztaltowane sa kanaly 3 szynowe. Kanaly 3 szynowe rozszemja sie ku dolowi w swych przekrojach. W kanalach 3 szynowych, na dolnych poziomych powierzchniach na tasmie 4 gumowej ulozona jest szyna 1 blokowa, która w stosunku do kanalu 3 szynowego utrzymywanajest w odpowiednim polozeniu gumowa tasma zaciskowa 5. Wymiar plyty 2 jezdni wedlug przykladu wykonania jest zgodny ze stosowanymi w praktyce. Dlugosc odpowiada wymiarowi najbardziej dostosowanemu do* zaladunku i transportu kontenerowego. Dlugosc nominalna 6—12 mjest najbardziej wlasdwa. Szerokosc z jednej strony okreslona jest z warunków statycznych, z drugiej zas przez to, ze ten wymiar elementu powinien byc mniejszy niz obowiazujaca wyznaczona maksymalna szerokosc pojazdów kolowych. W przykladzie wykonania wymiar ten wynosi 2,2 m. Grubosc jest równa wysokosci odbojnicy zlobkowej szosa-tor kolejowy odpowiednio 0,18 m W plycie umocowany jest kanal 3 szynowy, wykonany z 2 kawalków106 020 3 blachy stalowej, odpowiednio dla normalnego przedswitu toru. Zbrojenie zelbetu dostosowane jest jednakowo dla obeiaieri szosy i dla obciazen pojazdów kolowych. Do transportu i zaladunku zastosowano celowo wytrzymaly kontener z bocznym ladunkiem, co pozwala transportowac wiecej elementów na raz. Dokladna wysokosc, odpowiednio do wytyczenia, ustawiana jest m pomoca klinów drewnianych, a mianowicie W taki sposób, ze plaszczyzna stopy szyny z dolna plaszczyzna plyty zbiegaja sie. Za pomoca tych prowizorycznie zdjetych szyn nastepuje „wygladzenie" warstwy podsypki 7, skladajacej sie z sypkiego nasyconego piasku, rozlozonego warstwa grubosci 2—3 cm na zwarte podloze toru. Uksztaltowana w ten sposób powierzchnia jest calkowicie plaska. Istniejace w srodku pryzmy profilowej wypukle wybrzuszenie o szerokosci 60 cm i wysokosci 1 cm zapobiega nierównej warstwie osi plyty. Po ulozeniu plyt 2 jezdni tok szyn wkladany jest z pomoca dzwigu w wykonany w plycie betonowej kanal 3 $ szynowy, gdzie juz wczesniej zostala wlozona tasma 4 gumowa. Spawanie laczace odcinki szyn moze byc przeprowadzone w dwojaki sposób. W przypadku wlozenia z góry cienkiej plytki miedzianej o grubosci 1 mm, spoina moze byc naniesiona przy nieznacznych zmianach plytki gumowej, lub toki szyn o dlugosci po 6 m moga byc wyciagniete z kanalu 3 plyty 2 betonowej, polaczone ze soba za pomoca spawania lukowego. Szerokosc sluzacej jako podkladka zebrowej tasmy A gumowej odpowiada stopie szyny 1, grubosc wynosi 10 mm, dlugosc jej okreslonajest przez praktyczne manipulowanie nia. Po ulozeniu plyt 2 jezdni zwiniete w rolki tasmy 4 moga byc polozone w oczyszczonym kanale 3 bez trudnosci. Wymiary gumowej tasmy 5 zaciskowej ustalone sa w ten sposób, aby mogla ona byc wtloczona za pomoca specjalnego urzadzenia oraz aby mogla wywierac dzialanie rozpylajace w szczelinie, pomiedzy tokiem szyn 1 i kanalem 3. Jak wykazaly przeprowadzone badania rozwiazanie wedlug wynalazku ma opór wzgledem dylatacji znacznie lepsze, niz w mocowaniach innego rodzaju, dlugosc „oddychajacej linii" jest mala. Mocowanie to ma znaczna sprezystosc boczna, jednak boczne odchylenia nie przekraczaja 2—3 mm. Wskutek klinowego zacisniecia szyna zabezpieczona jest przed wysuwaniem w góre, jednoczesnie zapewniona jest sprezystosc w kierunku pionowym, zas wypelnienie szczelin eliminuje przedostawanie sie wody. Obok bardzo dobrego dzialania zaciskowego, zaciskowa tasma 5 gumowa jest latwa w demontazu, poniewaz po wyciagnieciu jej odpowiednim narzedziem w jednym punkcie, dalsze wyciaganie moze odbywac sie recznie, gdyz gumowa tasma 5 zaciskowa wychodzac z ciasnej szczeliny rozciaga sie i w czasie wyciagania stawia maly opór. Pozwala to na szybkie wyjecie gumowej tasmy 5 i tok szyn 1, przy czym wymiana szyn 1 moze odbywac sie bez rozbierania pozostalych czesci konstrukcji toru. Wcisniecie gumowej tasmy 5 zaciskowej nastepuje za pomoca specjalnego pojazdu. Na beben tego pojazdu nawiniete sa gumowe tasmy 5 i wciskanie odbywa sie jednoczesnie we wszystkie cztery szczeliny. Sila wcisku jest regulowana. Proponowana szybkosc posuwania sie wynosi 0,7 m/minute. Wyciete z tej tasmy kawalki o dlugosci cm moga byc tak dlugo stosowane do wstepnego mocowania toku szyn 1, az nastapi ostateczne wcisniecie. Sa one wbijane w odleglosci co 2 m w istniejaca obok toku szyn 1 szczeline. W tym przypadku ostateczne wcisniecie musi byc przeprowadzone w ciagu 24—48 godzin, liczac od polozenia szyny 1, aby mozna bylo uniknac niebezpieczenstwa uskoku toku szyn 1. Na glówce szyny 1 na jej górnym 20 mm odcinku nie powinno byc ani wystajacej spoiny, ani koncówki kablowej z plytki miedzianej, przewód powrotny pradu, utrudniajacych droge urzadzenia do wciskania gumowej tasmy 5. Pomiedzy plytami 2 jezdni, przesuniete celowo w kierunku wzdluznym, umieszczone sa równiez prefabrykowane zelbetowe plyty nawierzchniowe. Dlugosc ich odpowiada dlugosci plyt 2 jezdni, szerokosc ustalonajest z uwzglednieniem odleglosci osi. Po zbudowaniu toru i ulozeniu plyt srodkowych szczeliny pionowe zalewa sie zaprawa cementowa, szczeliny biegnace poprzecznie bitumem gumowym. Polaczenie przewodu powrotnego nastepuje uksztaltowanym oddzielnie profilem korytkowym o szerokosci 15 cm. Pomocnicze przewody laczace toki szyn 1 odpowiadajace wielokrotnoscia dlugosci profilu korytkowego, umieszczone w przyblizeniu co 48 m wlozone sa w rowki uksztaltowane na koncach profilu korytkowego. Koncówke przylacza stanowi plyta miedziana o grubosci 2,5-3 mm, która przyspawana jest specjalna elektroda do szyny 1 od strony jej glówki. Przylacze nie utrudnia wcisniecia gumowej tasmy 5 zaciskowej. Polaczenie szyny 1 blokowej odbojnica zlobkowa zapewnione jest przez odpowiednio uksztaltowana czesc szyny przejsciowej. W kanale plyty 2 jezdni utworzone sa równiez kanaly dylatacji szynowej. W znajdujacych sie w strefie toru przylaczach zakladów publicznych, kanal z blachy stalowej zakotwiony jest w przygotowanym na miejscu betonie o duzej wytrzymalosci i krótkim czasie wiazania.4 106 020 PL PL PL PL