PL104291B1 - Sposob wytwarzania nowych pochodnych kwasu 3,3'-trojarylometanodwukarboksylowego - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia nowych pochodnych kwasu 3,3'-trójarylometa- nodwukarboksylowego, wykazujacych wlasnosci przeciwzapalne przy stosowaniu miejscowym. Wedlug wynalazku sposób wytwarzania nowych pochodnych kwasu 3,3'-trójarylometanodwukarbo- ksylowego o wzorze ogólnym 1, w którym R o- znacza atom wodoru, rodnik Ci-e-alkilowy lub a- tom chlorowca, a B oznacza rodnik 4-pirydylowy lub rodnik fenylowy ewentualnie podstawiony 1— 3 podstawnikami, takimi jak atom chlorowca, gru¬ pa nitrowa, cyjanowa, karbamoilowa, karboksylo¬ wa, ewentualnie w postaci soli dopuszczalnych far¬ maceutycznie, lecz z wylaczeniem tych zwiazków o wzorze 1, w którym R oznacza rodnik metylowy a B oznacza rodnik fenylowy, 2-chlorofenylowy, 4-chlorofenylowy, 2,6-dwuchlorofenylowy, 2,2-dwu- chlorofenylowy lub 2,3,6-trójchlorofenylowy, albo w którym R oznacza atom wodoru, a B oznacza rodnik 2,4-dwunitrofenylowy, polega na tym, ze kwas salicylowy o wzorze 2, w którym R ma wy¬ zej podane znaczenie, poddaje sie reakcji z al¬ dehydem o wzorze 3, w którym B ma wyzej po¬ dane znaczenie, w obecnosci mocnego kwasu nie¬ organicznego lub organicznego. Szczególnie korzystnym kwasem nieorganicznym jest np. stezony kwas siarkowy, solny lub fluoro¬ wodorowy, a z organicznych — kwas trójfluoro- octowy. Reakcje prowadzi sie w temperaturze 0— 50°C, korzystnie w zakresie 10—30°C. Czas pro- wadzenia reakcji wynosi od 30 minut do 4 dni, zaleznie od reaktywnosci substratów. Mocny kwas nieorganiczny lub organiczny stosuje sie korzyst¬ nie w nadmiarze, a oprócz tego mozna równiez stosowac typowy obojetny rozcienczalnik. Kwas salicylowy o wzorze 2 stosuje sie korzystnie w nadmiarze w stosunku do uzytego aldehydu, np. w nadmiarze 1 równowaznika molowego. Gdy wymagany jest produkt w postaci soli do¬ puszczalnej farmaceutycznie, zwiazek o wzorze 1 poddaje sie reakcji z zasada, która dostarcza ka¬ tionu dopuszczalnego farmaceutycznie, np. z wo¬ dorotlenkiem sodu, potasu lub glinu, amoniakiem lub trójetanoloamina. Jako szczególnie korzystne sole zwiazków o wzo¬ rze 1 wymienia sie sole metali alkalicznych, np. sodowe, sole metali ziem alkalicznych, np. wap¬ niowe, sole amonowe, sole glinowe, a "takze sole z zasadami organicznymi, np. z trójetanoloamina. Korzystnym znaczeniem R jako rodnika C!_6- -alkilowego jest rodnik metylowy, etylowy, pro¬ pylowy lub butylowy, a jako atom chlorowca R korzystnie oznacza fluor, chlor lub brom. Gdy B oznacza rodnik fenylowy, jego korzyst¬ nymi podstawnikami chlorowcowymi sa fluor, chlor lub brom. Jako szczególnie korzystne znaczenia B, gdy o- znacza rodnik fenylowy, wymienia sie fenyl, 3-ni- tro-, 4-nitro-, 4-fluoro-, 2-chloro-, 4-chloro-, 4-bro- mo-, 4-cyjano, 4-karboksy-, 4-karbamoilo-, 2,6- 1042913 104291 4 dwufluoro-, 2,4-dwuchloro-, 2,4,6-trójchloro-, 2- -fluoro-6-chloro-, 2-chloro-4-cyjano-, 2-chloro-4- -nitro-, 2-chloro-5-nitro-, 2-bromo-6-chloro lub 4- -formylofenyl. Korzystna grupe stanowia zwiazki o wzorze 1, w którym R oznacza rodnik metylowy, a B ma wyzej podane znaczenie, a takze dopuszczalne far¬ maceutycznie, sole tych ^zwiazków. Inna korzystna grupe stanowia zwiazki o wzorze 1, w którym R oznacza atom wodoru lub rodnik metylowy, a B oznacza rodnik 4-nitrofenylowy lub 4-cyjanofenylowy oraz dopuszczalne farmaceutycz¬ nie sole tych zwiazków. Zasade tworzenia nazw zwiazków omawianych w tym opisie wyjasnia wzó#r 4. Wedlug tej ter¬ minologii szczególnie korzystne zwiazki o wzorze 1 to kwasy 4"-cyjano-4,4'-dwuhydroksy-5,5"-dwu- metylo-3,3'-trójfenylometanodwukarboksylowy i 4"- -nitro-4,4'-dwuhydroksy-5,5'-dwumetylo-3,3'-trójfe- nylometanodwukarboksylowy. Zwiazki o wzorze 1 wykazuja wlasnosci prze¬ ciwzapalne, gdy sa stosowane w miejscu objetym stanem zapalnym i dlatego mozna je stosowac w leczeniu chorób zapalnych lub do usuwania sta¬ nów zapalnych skóry u zwierzat cieplokrwistych. Oprócz tego, niektóre zwiazki o wzorze 1 wyka¬ zuja dzialanie przeciwbakteryjne, lecz dzialanie to jest uzyteczne tylko jako dodatkowe do dzialania przeciwzapalnego. Znaczy to, ze zwiazki te nie sa wystarczajaco skuteczne jako srodek przeciwbakte- ryjny. Jako szczególnie uzyteczne pod wzgledem dzia¬ lania zarówno przeciwzapalnego, jak i przeciwba- kteryjnego wymienia sie nastepujace nowe zwiaz¬ ki: kwas 2",4/f-dwuchloro-4,4/-dwuhydroksy-3,3'- -trójfenylometanodwukarboksylowy i kwas 4"-cy- jano-4,4'-dwuhydroksy-5,5'-dwumetylo-3,3'-trójfeny- lometanodwukarboksylowy. Dzialanie przeciwzapalne zwiazków o wzorze 1 mozna wykazac w standardowym badaniu, pole¬ gajacym na cofaniu stanu zapalnego w uchu my¬ szy, wywolanego olejem krotonowym. Dzialanie to zalezy od budowy zwiazku o wzorze 1, lecz na o- gól zwiazki te powstrzymuja stan zapalny przy miejscowym stosowaniu w ilosci 100—2000 mikro- gramów. Przy tej dawce nie stwierdzono dzialania toksycznego tych zwiazków. Dzialanie przeciwbakteryjne skladnika czynne¬ go mozna wykazac w standardowym badaniu, po¬ legajacym na powstrzymaniu rozwoju bakterii Gram-dodatnich, np. Strep. faecalis i Staph. au- reus wyhodowanych w zwykly sposób. Dzialanie zwiazków o wzorze 1 równiez zalezy od ich bu¬ dowy, lecz na ogól zwiazki te wykazywaly aktyw¬ nosc w stezeniu 10—1000 ppm. Wynalazek ilustruja ponizsze przyklady. Przyklad I. Wytworzono zwiazki o wzorze 1, zestawione w tablicy, w nastepujacym postepo¬ waniu: Tablica 1 Lp. 1 2 3 4 6 7 8 9 11 12 13 14 16 17 18 19 1 1 21 22 1 1 R H H H CH8 „ Cl CH8 • CH8 CH8 " " " " 1 H CH8 n-C8H7 B 4-N02Ph 2,6-Cl2Ph • 2,4-Cl2Ph 4-FPh 4-N02£h 2-Cl-5-N02Ph 2,4-Cl2Ph 3-N02Ph 4-(H02-C)Ph 4-pyridyl 4-Pih 4-CNPh 2-Cl-4-NOzPh 4-BrPh 2-F-6-Ph 2-Br-6-Ph 2,6-F2-6-ClPh 2-Cl-4-CNPh 2,4-Cl2Ph 2,6-F2Ph 2,4,6-Cl8Ph 4-N02Ph Czas mieszania (w 10—25°C) 18 godz 18 godz. 18 godz. 16 godz. 1 18 godz. 3 godz. 3 dni 18 godz. godz. 3 dni 18 godz. 40 min. 18 godz. 18 godz. 18 godz. 24 godz. 18 godz. 4 godz. 3 godz. 18 godz. 18 godz. 18 godz. Rozpuszczalnik do krystalizacji wytracono w wod¬ nym metanolu wytracono w wod¬ nym kwasie octo¬ wym wodny kwas octowy wodny etanol a a „ kwas octowy metanol i acetonitryl wodny etanol wodny kwas octowy » y* a ' wodny etanol a a a wodny etanol wodny kw. octowy stracano w wodnym kw. octowym wodny kw. octowy a a a 1 a a ii 1 a a ii a a a wodny etanol Temperatura topnienia °C 164—166 (x) 197—198 (x) ' 263—268 285—288 (x) « 275—278 (x) 291—293 (x) 303 <(x) 238—240 311—312 230—232^ 294^-295 287—289 148—150 280—281 255—258 288—290 297—299 282—284 282—283 280—285 305—308 274^-280 W kolumnie 3 Ph oznacza fenyl, a w kolumnie 6 pozycje w danej temperaturze. oznaczone (x) dotycza rozkladu zwiazku104291 6 0,15 mola podstawionego benzaldehydu dodano porcjami do mieszanego i chlodzonego do 10°C stezonego kwasu siarkowego w ilosci 153 ml (93% wag/obj.), nastepnie dodano szybko 0,3&f9 mola pochodnej kwasu salicylowego i calosc mieszano w 10—25°C przez czas od 40 minut do 4 dni, w zaleznosci od uzytych reagentów (kolumna 4 w ta¬ blicy 1). Mieszanine wylano do wody z lodem i od¬ saczono wytracony osad, który przemyto dokladnie woda. Krystalizowano z rozpuszczalników poda¬ nych w kolumnie 5 tablicy 1. W celu wykazania wlasnosci przeciwzapalnych zwiazków o wzorze 1 przy ich stosowaniu miejscom wym, przeprowadzono dwa rodzaje badan: na lu¬ dziach i na myszach. Badanie na ludziach polegalo na nastepujacym postepowaniu: Siedmiu zdrowych mezczyzn, którzy do tego badania zglosili sie dobrowolnie, naswiet¬ lano wstepnie promieniami UV w celu okreslenia odpowiedniej dawki do wywolania rumienia skóry. Naswietlania te przeprowadzono na tydzien przed wlasciwymi badaniami. U kazdego badanego wybrano na obu przedra- mieniach trzy kwadraty o powierzchni 1 cm2 kaz¬ dy, odlegle od siebie o 2 cm liczac od ich krawedzi. Przygotowano roztwory badanego zwiazku w ace¬ tonie w stezeniu 1% i 9% wagowo-objetosciowych. Roztwory te aplikowano na oddzielne kwadraty w ilosci 10 mikrolitrów na jeden kwadrat, wedlug schematu, podanego w tablicy 2. 1-sze ramie 2-gie ramie Tabl kwadrat 1 9°/o roztwór aceton ica 2 kwadrat 2 aceton 1% roztwór kwadrat 3 nie aplikowano nie aplikowano | Próby kontrolne, z samym rozpuszczalnikiem, czyli z acetonem (10 fil/kwadrat), oraz miejsca, na które nie aplikowano nic, wybierano na odpowied¬ nich kwadratach przeciwleglego przedramienia. Po godzinie od zaaplikowania wedlug powyzszego schematu, kazdy kwadrat poddano naswietlaniu promieniami UV w dawce uprzednio ustalonej. Reszta ramienia byla zakryta odpowiednia Oslona, w której byly otwory tylko w miejscach naswiet¬ lania wybranych kwadratów. Nastepnie przepro¬ wadzono ocene stopnia rumienia na kazdym kwa¬ dracie po 2, 4, 7, 24, 31 i 48 godzinach od na¬ swietlenia promieniami UV. Stosowano ponizsze oceny slowne: 0 — brak rumienia 1 — bardzo slaby rumien (prawie niewidoczny) 2 — wyrazny rumien 3 — sredni do ostrego rumienia 4 — ostry rumien (silne zaczerwienienie skóry ze slabymi strupami). Po 48 godzinach od naswietlania promieniami 40 45 50 55 UV otrzymano wyniki kumulujace sie. Do badan uzyto l°/o i 9*/o wag/obj. roztworów w acetonie kwasu 4"-cyjano-5,5'-dwumetylo-4,4'-dwuhydroksy- -3,3'-trójfenylometanodwukarboksylowego, który w zestawieniu wyników, podanym w tablicy 3, wy¬ stepuje jako „A": Badany mezczyz¬ na 1 2 3 4 6 7 Ogólem Tablica 3 Ocena rumienia (wyniki kumulujace sie w ciagu 48 godzin) 9*/o roz¬ twór „A" 0 1 1 0 0 3 3 8 próba z ace¬ tonem 7 8 8 8 8 8 52- lP/o roz¬ twór „A" 6 6 4 6 8 40 v próba z ace¬ tonem . 7 ' 8 8 8 8 8 52 65 Z powyzszego zestawienia widac, ze zarówno 9*/« jak i lf/o roztwór zwiazku „A" spowodowal sta¬ tystycznie istotna (odpowiednio p < 0,02 i p<0,05) ochrone przed rumieniem pod wplywem promieni UV. Badanie na myszach przeprowadzono na biela¬ kach (szczep Alderley Park, wolny od wlasciwego patogenu). Przygotowano 4% wag. roztwór oleju krotono- wego w acetonie i 10 mikrolitrów tego roztworu zaaplikowano do prawego ucha myszy, a nastep¬ nie niezwlocznie do tego samego ucha zaapliko¬ wano talka sama ilosc roztworu zwiazku badanego w etatnollu. W suimtie positepowainie takie przepro¬ wadzono u 10 myszy. Po 4 godzinach wszystkie myszy usmiercono, od¬ cieto im obydwoje uszu i zwazono. Znaleziono róznice wagi ucha prawego i lewego dla kazdej myszy, a nastepnie srednia z calej grupy. Srednia róznice wagi ucha prawego i lewego porównano z taka sama srednia wagi dla grupy kontrolnej, to znaczy takiej, w której zwierzetom zaaplikowa¬ no tylko olej krotonowy i etanol (bez badanego zwiazku), znajdujac w ten sposób dla badanego zwiazku procentowe hamowanie zapalenia ucha wywolanego olejem krotbnowym. Postepowanie powtórzono dla róznych stezen ba¬ danego zwiazku w etanolu, otrzymujac ilosc ba¬ danego zwiazku na jedno ucho, powodujaca 50% hamowanie zapalenia, czyli ID5o. Dla kwasu 4"-cyjano-4,4'-dwuhydroksy-5,5'-dwu- metylo-3,3'-trójfenylometanodwukarboksylowego ID50 wynosilo 0,23 mg/ucho. Postepujac podobnie, otrzymano dane liczbowe ID50 dla ponizszych zwiazków o wzorze 1. Wyniki przedstawiono w tablicy 4.7 104291 8 Tablica 4 R H 3) " CH3 i) " Cl CH3 " " „ » " „ CH3 „ * y y H n-C2H7 B 4-N02-fenyl 2,6-dwuchlorofenyl 2,4-dwuchlorofenyl 4-F-fenyl 4-N02-fenyl 2-Cl-5-N02-fenyl 2,4-dwuchlorofenyl 3-N02-fenyl 4-COOH-fenyl 4-pirydyl 4-CONH2-fenyl 4-CN-fenyl 2-Cl-4-N02-fenyl 4-Br-fenyl 2-F-6-Cl-Fenyl 2-Br-6-Cl-fenyl 2,6-dwufluorofenyl 2-Cl-4-CN-fenyl 2,4-dwuchlorofenyl 2,6-dwufluorofenyl "4-N02-fenyl ID50 w mg/ucho 0,89 0,44 0,90 1,20 0,37 0,97 0,60 1,40 0,77 1,17 1,69 0,23 0,60 0,59 0,65 0,60 1,10 0,60 0,80 0,87 0,94 PL PL PL PL PL PL PL