PL101182B1 - Srodek owadobojczy,roztoczobojczy i nicieniobojczy - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest srodek owadobój¬ czy, roztoczo.bóijiczy i nicieniofoójczy zawierajacy jako substancje czynna nowe estry 0-fenylowe kwasów tionofosfonowych.

Wiadomo, ze estry 0-fenylowe kwasów tiono(tiolo)- -fosfonowych np. ester 0-etylo-S-n-propylo-0-(4- -chlorometylosulfonylo- wzglednie -2-chloro-4-chlo- rometylosulfonylofenyilawy, lub O-eitylo-S-meitylo-0- -(4-metylosuilfonylofenylowy) kwasu tioootiolofoslo¬ nowego i ester 0,0-dwuetylo-0-(4-chlorometylosulfo- nylofenylowy) kwasu tionofosfonowego maja dziala¬ nie owadobójcze, roztoczobójcze (DAS 1089 209, DOS 2 357 526 i australijski opis patentowy 253 279).

Stwierdzono, ze nowe estry 0-fenylowe kwasów tionofosfonowych o wzorze 1, w którym R i R' oz¬ naczaja takie same lub rózne rodniki alkilowe o 1—6 atomach wegla, R' oprócz tego oznacza rod¬ nik fenylowy i R" oznacza atom wodoru lub chlo¬ rowca, odznaczaja sie doskonalym dzialaniem owadobójczym, roztoczobójczym i nicieniobójczym.

Nowe estry 0-fenylowe kwasów tionofosfonowych o wzorze 1 otrzymuje sie w wyniku reakcji pod¬ stawionych fenoli o wzorze 2, w którym R" ma wyzej podane znaczenie, ewentualnie wobec ak¬ ceptora kwasu lub soli metali alkalicznych, metali ziem alkalicznych lub soli amonowych podstawio¬ nych fenoli z halogenkami kwasów 0-alkilotiono- fosfonowych o wzorze 3, w którym R i R' maja wyzej podane znaczenie i Hal oznacza atom chlo¬ rowca, korzystnie chloru.

Nowe estry 0-fenylowe kwasów tionofosfonowych o wzorze 1 sa nieznacznie toksyczne od stalociepl¬ nych i wykazuja znacznie lepsze dzialanie owa¬ dobójcze, roztoczobójcze i nicieniobójcze niz zna¬ ne zwiazki o analogicznej budowie i takim samym kierunku dzialania. Wzbogacaja one zatem stan techniki.

W przypadku stosowania na przyklad chlorku kwasu O-izopropylotionometanofosfonowego i 2- -chloro-4-chlorometylosulfonylofenolu, jako zwiaz¬ ków wyjsciowych przebieg reakcji przedstawia podany schemat.

Stosowane jako substancje czynne podstawione fenole i halogenki kwasów 0-alkilotionofosfonowych przedstawiaja ogólnie wzory 2 i 3.

We wzorach tych R oznacza korzystnie prosty lub rozgaleziony rodnik alkilowy o 1—4 atomach wegla, R' oznacza korzystnie prosty lub rozgale¬ ziony rodnik alkilowy o 1—3 atomach wegla lub rodnik fenylowy i R" korzystnie oznacza atom wodoru, chloru lub bromu.

Podstawione fenole o wzorze 2 stosowane jako zwiazki wyjsciowe sa w wiekszosci znane z lite¬ ratury lub mozna je wytworzyc wedlug znanych sposobów (DOS 2 357 526). Na przyklad stosuje sie: 2-chlpro- lub 2-bromo-4-chlorometylosulfonylo- i 4- -chlorometylosulfonylo-fenol.

Halogenki kwasów 0-alkilotionofosfonowych o wzorze 3, stosowane jako zwiazki wyjsciowe, sa znane. Na przyklad stosuje sie chlorki kwasów:101 3 0-metylo-, 0-etylo-, 0-n-propylo-, 0-izo-propylo-, 0-nnbutylo-, 0-izo4>utylo-, O-IInrzed-buitylo- lub 0- -III-rzed-butylo-metano-, -etano-, -n-propano-, -izo- -propano- i fenylotiofosfonowego.

Sposób wytwarzania prowadzi sie korzystnie w odpowiednich rozpuszczalnikach lub rozcienczal¬ nikach. Praktycznie stosuje sie wszystkie obojet¬ ne rozpuszczalnikilorganiczne, zwlaszcza alifatycz¬ ne i aromatyczne", ewentualnie chlorowane weglo¬ wodory, np. benzen, toluen, ksylen, benzyne, chlo¬ rek metylenu, chloroform, czterochlorek wegla, chiorobenzen lub etery, np. eterotylowy i butylowy, dioksan, ponadto ketony, np aceton, midtyloetylo- keton, metyloizopropyloketon, metyloizobutyloke- ton oprócz tego nitryle np. acetonitryl i propionit- ryl.

Jako akceptory kwasu stosuje sie znane sub¬ stancje wiazace kwasy, zwlaszcza weglany i alko¬ holany metali alkalicznych, np.: weglan sodu i po¬ tasu, metylan i etylan sodu i potasu, alifatyczne, aromatyczne lub heterocykliczne aminy, np. trój- etyloamihe, trójmetyloamine, dwumetyloaniline, dwumetylobenzyloamine i pirydyne.

Reakcje mozna prowadzic równiez bez akcepto¬ rów kwasu przy czym nalezy najpierw wytworzyc sole, korzystnie sole metali alkalicznych lub sole amonowe pochodnych fenolu o wzorze 2 w po¬ staci substancji i nastepnie poddac je dalszej reak¬ cji.

Reakcje prowadzi sie w szerokim zakresie tem¬ peratur. Na ogól prowadzi sie w temperaturze 0— —120°C, korzystnie 30—60°C.

Reakcje prowadzi sie przewaznie pod cisnieniem normalnym.

Przy przeprowadzeniu sposobu wprowadza sie substancje wyjsciowe korzystnie w stosunku rów- nomoiowym. Nadmiar jednego lub drugiego siklad- niika nie daje istotnych korzysci.

Przewaznie miesza sie reagenty w jednym z po¬ danych rozpuszczalników i nastepnie mieszajac utrzymuje sie przez jedna lub kilka godzin prze¬ waznie w temperaturze podwyzszonej celem do¬ prowadzenia reakcji do konca. Nastepnie do mie¬ szaniny dodaje sie rozpuszczalnik organiczny, np. toluen, po czym przerabia sie faze organiczna w znany sposób polegajacy na przemywaniu, osusze¬ niu i oddestylowaniu rozpuszczalnika.

Nowe zwiazki otrzymuje sie w postaci olejów w których czesc destyluje z rozkladem. Mozna je uwolnic od resztek róznych skladników a tym sa¬ mym oczyscic przez tak zwane poddestylowanie to jest dluzsze ogrzewanie pod zmniejszonym cis¬ nieniem do umiarkowania podwyzszonej tempera¬ tury. Do ich charakterystyki sluzy wspólczynnik zalamania swiatla. Zwiazki otrzymane w postaci stalej sa krystaliczne i maja ostra temperature topnienia.

Jak juz podano nowe estry 0-fenylowe kwasów tionofosfonowych maja doskonale dzialanie owa¬ dobójcze, roztoczobójcze i nicieniobójcze. Dzialaja one nie tylko na szkodniki roslin, szkodniki sani¬ tarne i przechowalniane lecz równiez w wetery¬ narii na pasozyty zwierzat takie jak nicienie i przy 182 4 nieznacznej fitoksycznosci na owady o narzadzie gebowym ssacym i gryzacym oraz roztocze. Z te¬ go wzgledu nowe zwiazki o wzorze 1 mozna sto¬ sowac z dobrym wynikiem w ochronie roslin, w higienie przechowalnictwie i weterynarii w posta¬ ci szkodnikobójczych.

Substancje czynne dobrze tolerowane przez ros¬ liny i nieznacznie toksyczne dla stalocieplnych moz¬ na stosowac do zwalczania pasozytów zwierzat, zwlaszcza owadów, pajeczaków i nicieni wystepu¬ jacych w rolnictwie, lesnictwie, przechowalnictwie i ochronie materialów oraz w higienie. Dzialaja one na gatunki podatne i odporne oraz na wszy¬ stkie poszczególne stadie rozwojowe.

Do tych szkodników naleza: z rzedu Isopoda np. Oniscus asellus, Armadillidium vulgare, Porcellio scaber; z rzedu Chilopoda np. Geophilus carpophagus, Scutigera spec; z rzedu Symphyla"np.Scutigairella immaculata z rzedu Thysanura np. Lepisma saccharina; z rzedu Collembola np. Onychiurus armatus; z rzedu Orthoptera np. Blatta orientalis; Peripla- neta americana, Leucophaea maderae, Blatella ger- manica, Acheta domesticus, Gryllotelpa spp., Le- custa migerwtoria, migratorioides, Melanoplus dif- ferentialis, Schistocerca gregaria; z rzedu Dermaptera np. Forficula auricularia, z rzedu Isoptera np. Reticulitermes spp.; z rzedu Anoplura np. Phylloxera vastatrix, Pemp- higus spp.,Pediculus humanus corporis, Haemeto- pinus spp., Linognathus spp.; z rzedu Mallophaga np. Trichodectes spp., Damalinea spp., z rzedu Thysanoptera np. Herci-nothrips femoralis, Thrips tabaci, z rzedu Heteroptera np. Eurygaster spp., Dyspercus intermedius, Piesma auadrata. Cimex lectularius, Rhodnius prollxus, Triatoma spp., z rzedu Homoptera np. Aleurodes brassicae, Bemi- 40 sia tabaci, Trialeurodes vaporariorum, Aphis gos- sypii, Brevicoryne brassicae, Cryptomyzus ribis, Doralis fabae, Doralis pomi, Eriosoma lanigerum, Hyalopterus arunidinis, Maorosiphum avenae, My- zus spp., Phorodon humuli, Rhopalosiphum padi, 45 Empoasca spp., Euscelis bilobetus, Nephotettix cincticeps, Lecanium corni, Saissetia oleae, Laodel- phax striatellus, Nilaparvata lugens, Aonidiella au- rantii, Aspidiotus hederae, Pseudococcus spp., Psyl- la spp.; z rzedu Lepidoptera np. Pectinophora gos- 50 sypiella, Bupalus piniarius, Cheimatobia brumata, Lithocolletis, blancardella, Hyponomeuta padella, Plutella maculipennis, Malacosoma neustria, Eu- proctis chrysorrhoea, Lymantria spp., Bucculatrix thurberiella, Phyllocnistis citrella, Agrotis spp., 65 Euxoa spp., Feltia spp., Earias insulana, Heliothis spp., Laphygma exigua; Mamestra brassicae, Pa- nolis flammea, Prodenia litura, Spodoptera spp., Trichoplusia ni, Carpocapsa pomonella, Pieris spp., Chilo spp., Pyrausta nubilalis, Eyhestia kuehniella, 6Q Galeria mellonella, Cacoecia podana, Capua reti- culana, Choristoneura fumiferana, Clysia ambigu- alla, Homona magnanima, Tortrix viridana; z rze¬ du Coleoptera np. Anobium punctatum, Rhizope- rtha dominica, Bruchidius obtectus, Acanthosceli- 65 des obtectus, Hylotrupes bajulus, Agelastica alni,5 Deptinotairsa deoemilineata, Phaedan ociChleariae, Diabrotica spp., Psylliodes chrysocephala, Epila- chna varivestis, Atomaria spp., Oryzaephilus sur- inamensis, Anthonomus spp., Sitophilus spp., Otior- rhynchus sulcatus, Cosmopolites sordidus, Ceuthor- rhynchus assimilis, Hypera postica, E)ermestes spp., Trogoderma spp., Anthrenus spp., Attagenus spp., Lyctus spp., Meligethes aeneus, Ptinus spp., Nip- tus hololeucus, Gibbium psylloides, Tribolium spp.* Tenebrio molitor, Agriotes spp., Conoderus spp., Melolontha melolontha, Amphimallon solstitialis, Costelytra zealandica; z rzedu Hymenoptera np, Diprion spp., Hoplocampa spp., Lasisu spp., Mch nomorium pharapnis, Vespa spp.; z rzedu Diptera np. Aedes spp., Anopheles spp., Culex spp., Dro- sophila melanogaster, Musca spp., Fannia spp., Cal- liphora erychrocephala, Lucilia spp., Chrysomytf spp., Cuterebra spp., Gastrophilus spp., Hyppobos- ca spp., Stomoxys spp., Oestrus spp., Hypoderma spp., Tabanus spp., Fannia spp., Bibio hortulanus, Oscinella frit, Phorbia spp., Pegomyia hyoscyami, Ceratitis ,capitata, Dacus oleae, Tipula paludosa, z rzedu Siphonaptera np. Xenopsylla cheopis, Ce- ratophyllus spp.; z rzedu Arachnida np. Scorpio maurus, Latrodectus mactans; z rzedu Acarina np.

Acarus siro, Argas spp., Ornithodoros spp., Der- manyssus gallinae, Eriophyes ribis, Phyllocoptruta oleivora, Boophilus spp., Rhipicephalus spp., Am- blycomma spp., Hyalomma spp., Ixodes spp., Pso- roptes spp., Chorioptes spp., Sarcoptes spp., Ta- rsonemus spp., Bryobia praetiosa, Panonychus spp., Tetranychus spp., Do nicieni pasozytujacych na roslinach naleza: Pratylenchus spp., Radopholus similis, Ditylenchus dipsaci, Tylenchulus semipenetrans, Heterodera spp., Meloidogyne spp., Aphelenchoides spp., Lon- gidorus spp., Xiphinema spp., Trichodorus spp..

Zwiazki czynne stosuje sie w postaci prepara¬ tów handlowych i/lub przygotowanych z nich pre¬ paratów roboczych.

Zawartosc substancji czynnych w preparatach roboczych przygotowanych z produktów handlo¬ wych waha sie w szerokich granicach. Stezenie w preparatach roboczych wynosi 0,0000001 — 100% wagowych, korzystnie 0,01 — 10% wagowych.

Sposób stosowania uzalezniony jest od postaci preparatu roboczego.

W przypadku stosowania substancji czynnych przeciwko szkodnikom sanitarnym i przechowal- nianym odznaczaja sie one doskonalym dzialaniem pozostalosciowym na drewnie i glinie oraz dobra odpornoscia na alkalia na podlozach wapiennych.

Substancje czynne mozna przeprowadzac w zwykle preparaty w postaci roztworów, emulsji, proszków zwilzamyeh, zawiesin, proszków pyli- stych, pianek, past, proszków do sporzadzania roztworów, granulatów, aerozoli, koncentratów za¬ wiesinowo-emulsyjnych, proszków do zaprawy na¬ sion, wprowadzic do substancji naturalnych i sztucznych impregnowanych substancja czynna, mikrokapsulek, otoczek nasion do preparatów do odymian takich jak ladunku i swiece dymne oraz preparatów stanowiacych w sposobie ULV. 182 6 Preparaty mozna otrzymac w znany sposób, np. przez zmieszanie substancji czynnych z rozrzedzal- nikami to jest cieklymi rozpuszczalnikami skroplo¬ nymi pod cisnieniem gazami i/lub stalymi nosni- kami, ewentualnie stosujac substancje powierzch¬ niowo czynne takie jak emulgatory i/lub dysperga- tory i/lub substancje pianotwórcze. W przypadku stosowania wody jako rozcienczalnika mozna tez stosowac rozpuszczalniki organiczne jako rozpusz- 0 czalniki pomocnicze. Jako rozpuszczalniki ciekle mozna stosowac zwiazki aromatyczne, np. ksylen, toluen, lub alkilonaftaleny, chlorowane zwiazki aromatyczne lub chlorowane weglowodory alifa¬ tyczne, takie jak chloróbenzeny, chloroetyleny, lub chlorek metylenu, weglowodory alifatyczne, takie jak cykloheksanu lub parafiny np. frakcje ropy naftowej, alkohole, takie jak butanol lub glikol oraz ich etery i estry, ketony takie jak aceton, metyloetyloketon, metyloizobutyloketon, lub cyklo- heksanon, rozpuszczalniki o duzej polarnosci, ta¬ kie jak dwumetyloformamid i sulfotlenek dwume- tylowy, oraz wode, przy czym skroplonymi gazo¬ wymi rozcienczalnikami lub nosnikami sa ciecze, które w normalnej temperaturze i normalnym cis- nieniem sa gazami, np. gazy aerozolotwórcze takie jak chlorowcoweglowodory oraz butan, propan, azot i dwutlenek wegla. Jako stale nosniki stosu¬ je sie naturalne maczki mineralne, takie jak kao-< liny, tlenki glinu, talk, kwarc atapulgit, montmo- rylonit lub diatomit i syntetyczne maczki nieorga¬ niczne, takie jak kwas krzemowy o wysokim stop¬ niu rozdrobnienia, tlenek glinu i krzemiany.

Jako nosnik dla granulatów stosuje sie pokru¬ szone frakcjonowane naturalne mineraly takie jak kalcyt, marmur, sapiolit, dolomit oraz syntetyczne granulaty z maczek organicznych i nieorganicz¬ nych oraz granulaty z organicznego materialu, np. z opilek tartacznych, lusek orzechów, kolb kukury¬ dzianych i lodyg tytoniu. Jako emulgatory i/lub 40 srodki pianotwórcze stosuje sie emulgatory nie- jonotwórcze i anionowe, takie jak estry politlenku etylenu i kwasów tluszczowych, etery politlenku etylenu i alkoholi tluszczowych, np. etery alkilo- arylowopoliglikolowe, alkilosulfoniany, siarczany 45 alkilowe, arylosulfoniany oraz hydrolizaty bialka.

Jako srodki dyspergujace stosuje sie np. lignine, lugi posiarczynowe i metyloceluloze.

Preparaty moga zawierac srodki przyczepne ta¬ kie jak karboksymetyloceluloze, naturalne i synte- 50 tyczne sproszkowane, ziarniste lub podobne do la¬ teksów polimery np. gume arabska, polichlorek wi¬ nylowy i polioctan winylu. Mozna tez stosowac barwniki takie jak pigmenty organiczne, np. tle¬ nek zelaza, tlenek tytanu, blekit zelazowy i barw¬ niki organiczne np. alizarynowe, azowe, metalo- ftalocyjaninowe i substancje sladowe takie jak so¬ le zelaza, manganu, boru, miedzi, kobaltu, molib¬ denu i cynku. 60 Preparaty zawieraja na ogól 0,1 — 95% wago¬ wych, korzystnie 0,5 — 90% wagowych substancji czynnej.

Przyklad I. Testowanie Drosophila. Rozpusz¬ czalnik: 3 czesci wagowe acetonu; emulgator: 1 65 czesc wagowa eteru alkiloarylopoliglikolowego.101182 Substancja ozynoa zwiazek o wzo¬ rze 4 (znany) zwiazek o wzo¬ rze 5 (znany) zwiazek o wzo¬ rze 6 zwiazek o wzo¬ rze 7 Stezenie sub¬ stancji czyn¬ nej w % 0,1 0,01 0,1 l 0,01 0,1 01,01 0,1 0,01 Smiertelnosc w % po 1 dniu 100 0 100 0 100 100 100 100 W celu otrzymania odpowiedniego preparatu sub¬ stancji czynnej miesza sie 1 czesc wagowa sub¬ stancji czynnej z podana iloscia rozpuszczalnika i podana iloscia emulgatora, po czym koncentrat rozciencza sie woda do zadanego stezenia. 5 Nanosi sie pipetka 1 cm3 preparatu substancji czynnej na krazek bibuly filtracyjnej o, srednicy 7 cm. Wilgotny krazek uklada sie na otworze szklanego naczynka w którym znajduje sie 50 owocanek poludniówek (Drosophila melanogaster) i przykrywa sie plytka szklana.

Po podanym czasie oznacza sie smiertelnosc w % przy czym 100% oznacza, ze wszystkie muchy zostaly zabite, a 0% ze zadna mucha nie zostala zabita.

W tablicy 1 podaje sie substancje czynne, steze¬ nie substancji czynnych, czas obserwacji i uzyska¬ ne wyniki.

Tablica 1 Testowanie Drosophila 40 8 Tablica 2 Testowanie larw Phaedon Substancja czynna1 zwiazek 0 wzo¬ rze 5 (znany) zwiazek 0 wzo¬ rze 8 (znany) zwiazek 0 wzo¬ rze 9 zwiazek 0 wzo¬ rze 10 zwiazek 0 wzo¬ rze 11 zwiazek 0 wzo¬ rze 12 zwiazek 0 wzo¬ rze 13 zwiazek 0 wzo¬ rze 14 zwiazek 0 wzo¬ rze 15 Stezenie sub¬ stancji czyn¬ nych w % 0,1 0,01 0,001 0,1 CMH 0,001 0,1 0,01 0,001 0,1 0,01 0,001 0,1 a,oi 0,001 0,1 0,01 0,001 0,1 0,01 0,001 0,1 C!,01 0,001 0,1 0,01 0,001 Smiertelnosc w % po 3 dniach 100 100 0 100 100 95 100 100 100 100 100 100 100 100 95 100 100 95 100 100 100 100 100 90 100 100 100 Przyklad II. Testowanie Larw Phaedon.

Rozpuszczalnik: 3 czesci wagowe acetonu; emul¬ gator: 1 czesc wagowa eteru alkiloarylopoligliko- lowego.

Celem otrzymania odpowiedniego preparatu sub¬ stancja czynnej miesiza sie 1 czesc wagowa sub¬ stancji czynnej z podana iloscia rozpuszczalnika i podana iloscia emulgatora i rozciencza sie kon¬ centrat woda do zadanego stezenia.

Otrzymany preparatem substancji czynnej op¬ ryskuje sie liscie kapusty (Brassica oleracea) do orosienia i obsadza larwami zaczki chrzanówki (Phaeden cochleariae).

Po podanym czasie ustala sie smiertelnosc, przy czym 100% oznacza sie, ze larwy zaczki zostaly za¬ bite a przez 0%, ze zadna larwa nie zostala zabita.

W tablicy 2 podaje sie stosowane substancje czynne, stezenie substancji czynnych, czas obser¬ wacji i otrzymane wyniki. 45 Przyklad III. Testowanie Myzus (dzialanie kontaktowe). Rozpuszczalnik: 3 czesci wagowe dwumetyloformamidu; emulgator: 1 czesc wagowa eteru alkiloarydowppoligliikolowego. 50 W celu otrzymania odpowiedniego preparatu substancji czynnej miesza sie 1 czesc wagowa sub¬ stancji czynnej z podana iloscia rozpuszczalnika i podana iloscia emulgatora, po czym koncentrat rozciencza sie woda do zadanego stezenia substan- 55 cji czynnej. Otrzymanym preparatem substancji czynnej opryskuje sie mglawicowo kapuste (Bras¬ sica oleracea) silnie porazone mszyca brzoskwi- niowo-ziemniaczana (Myzus persicae). Ustala sie ich smiertelnosc w %, przy czym 100% oznacza, ze wszystkie mszyce zostaly zabite, a 0% oznacza, ze zadna mszyca nie zostala zabita.

W tablicy 3 podaje sie substancje czynne, czas obserwacji, stezenie substancji czynnych oraz uzy¬ skane wyniki. 60101182 9 Tablica 3 Testowanie Myzus Substancja czynna zwiazek o wzo¬ rze 16 (znany) zwiazek o wzo¬ rze 4 (znany) zwiazek o wzo¬ rze 17 zwiazek o wzo¬ rze 8 zwiazek o wzo¬ rze 9 zwiazek o wzo¬ rze 10 zwiazek o wzo¬ rze 18 zwiazek o wzo¬ rze 19 zwiazek o wzo¬ rze 11 zwiazek o wzo¬ rze 12 zwiazek o wzo¬ rze 20 zwiazek o wzo¬ rze 23 zwiazek o wzo¬ rze 21 zwiazek o wzo¬ rze 15 zwiazek o wzo- | rze 22 i ! Stezenie sub¬ stancji czyn¬ nej w % 0,1 0,01 0,1 0,C1 >0,1 0,01 0,1 0,01 0,1 0,01 0,1 0,01 0,1 0,01 0,1 0,01 0,1 0,01 0,1 0,01 0,1 0,01 0,1 0,01 0,1 0,01 •0,1 0,01 0,1 0,01 Smiertelnosc w % po 1 dniu 0 90 0 100 100 100 99 100 98 100 100 100 100 100 100 100 100 100 95 100 100 100 100 100 100 100 100 99 95 Przyklad IV. Testowanie Teltranychus (odpor¬ ny). Rozpuszczalnik: 3 czesci wagowe acetonu; emulgator: 1 czesc wagowa eteru alkiloarylopoli- glikolowego.

W celu otrzymania odpowiedniego preparatu substancji czynnej miesza sie 1 czesc wagowa substancji czynnej z podana iloscia rozpuszczalni¬ ka i podana iloscia emulgatora i koncentrat roz¬ ciencza sie woda do zadanego stezenia.

Otrzymanym preparatem substancji czynnej op¬ ryskuje sie do orosienia fasole (Phaseolus vulga- ris) -silnie porazona, wszystkimi stadiami rozwója- wymi przedziorka chmielowca (Tetranychus urti- cae). Po podanym czasie ustala sie smiertelnosc w %, przy czym 100% oznacza sie, ze wszystkie przedziorki zostaly zabite, a 0%, ze zaden przedzio- rek nie zostal zabity.

W tablicy 4 podaje sie substancje czynne, ste^ zenie substancji czynnych, czas obserwacji oraz uzyskane wyniki.

Tablica 4 Testowanie Tetranychus Substancja; czynna zwiazek o wzo¬ rze 16 (znany) zwiazek o wzo¬ rze 13 (znany) zwiazek o wzo¬ rze 17 zwiazek o wzo¬ rze 10 zwiazek o wzo¬ rze 11 Stezenie sub¬ stancji czyn¬ nej w % 0,1 0,01 0,1 0,01 0,1 0,01 0,1 0,01 0,1 0,01 Smiertelnosc w % PO 2 dniach 0 50 0 98 80 100 100 99 95 Przyklad V. Oznaczenie stezenia graniczne¬ go (owady gleby Testowany owad: larwy Tenebrio molitor w glebie. 40 Rozpuszczalnik: 3 czesci wagowe acetonu; emulgator: 1 czesc wagowa eteru alkiloarylopoli- glikolowego.

W celu otrzymania odpowiedniego preparatu substancji czynnej miesza sie 1 czesc wagowa sub¬ stancji czynnej z podana iloscia rozpuszczalnika, dodaje podana ilosc emulgatora i koncentrat roz¬ ciencza sie woda do zadanego stezenia.

Preparat substancji czynnej miesza sie dokladnie 50 Z gleb!»- Stezenie substancji czynnej w preparacie nie odgrywa praktycznie zadnej roli, decyduje tylko dawka substancji czynnej na jednostke objetosci gleby, która podaje sie w ppm (=mg/l). Donicz- 55 ki wypelnia sie gleba i pozostawia w temperatu¬ rze pokojowej.

Po 24 godzinach wprowadza sie testowane zwie¬ rzeta do traktowanej gleby, po 2—7 dniach usta¬ la sie skutecznosc substancji czynnej w % liczac eo martwe i zywe testowane owady. Skutecznosc wy¬ nosi 100% gdy wszystkie testowane owady sa za¬ bite, i 0% gdy zyje dokladnie tyle owadów ile w nietraktowanej próbie kontrolnej.

Substancje czynne, dawki i wyniki podaje sie 65 w tablicy 5:101182 11 Tablica 5 Oznaczenie, stezenia granicznego (owady gleby) (larwy Tenebrio molitor w glebie) Substancja czynna 1 zwiazek o wzorze 23 (znany) zwiazek o wzorze 4 (znany) zwiazek o wzorze 5 (znany) zwiazek o wzorze 16 (znany) zwiazek o wzorze 9 zwiazek o wzorze 11 zwiazek o wzorze 14 zwiazek o wzorze 10 zwiazek o wzorze 22 zwiazek o wzorze 15 zwiazek o wzorze 21 zwiazek o wzorze 19 Smiertelnosc przy stezeniu stancji czynnej 0 0 0 0 100 100 100 100 100 100 100 100 w% sub- ppm 12 Tablica 6 Oznaczenie stezenia granicznego/owady gleby larwy Phorbia antimm ^w-giebie Przyklad VI. Oznaczenie stezenia graniczne- 35 go/owady gleby.

Testowany owad: larwy Phorbia antiaua w glebie Rozpuszczalnik: 3 czesci wagowe acetonu; emulgator: 1 czesc wagowa eteru alkiloarylopoli- glikolowego. 40 W celu otrzymania odpowiedniego preparatu substancji czynnej miesza sie 1 czesc wagowa sub¬ stancji czynnej z podana iloscia rozpuszczalnika, dodaje podana ilosc emulgatora i koncentrat roz¬ ciencza sie woda do zadanego stezenia. 45 Preparat substancji czynnej miesza sie doklad¬ nie z gleba. Stezenie substancji czynnej w prepa¬ racie nie odgrywa przy tym praktycznie zadnej roli, decyduje tylko dawka substancji czynnej na jednostke objetosciowa gleby, która podaje sie w ppm (=mg/l).

Doniczki wypelnia sie gleba i pozostawia w tem¬ peraturze pokojowej.

Po 24 godzinach wprowadza sie testowane zwie¬ rzeta do traktowanej gleby i po dalszych 2—7 dniach ustala sie skutecznosc w % substancji czynnej liczac martwe i zywe testowane owady.

Skutecznosc wynosi 100%, gdy wszystkie testowane owady sa zabite, a 0% gdy zyje taka sama ilosc testowanych owadów jak w nietraktowanej pró¬ bie kontrolnej.

Substancje czynne, dawki i wyniki podaje sie w tablicy 6: 55 60 80 Substancja czynna zwiazek o (znany) zwiazek o (znany) zwiazek o (znany) zwiazek o (znany) zwiazek o zwiazek o zwiazek o zwiazek o zwiazek o zwiazek o zwiazek o zwiazek o zwiazek o zwiazek o zwiazek o zwiazek o zwiazek o wzorze 23 wzorze 4 wzorze 5 wzorze 16 wzorze 11 wzorze 14 wzorze 20 wzorze 10 wzorze 22 wzorze 15 wzorze 21 wzorze 7 wzorze 19 wzorze 24 wzorze 13 wzorze 18 wzorze 12 Smiertelnosc w % przy stezeniu sub¬ stancji czynnej 10 ppm 0 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 65 Przyklad VII. Oznaczenie stezenia granicz¬ nego (nicienie).

Testowany nicien: Melóidogyne incognita.

Rozpuszczalnik: 3 czesci wagowe acetonu; emulga¬ tor 1 czesc wagowa eteru alkiloarylopoliglikolowego.

W celu otrzymania odpowiedniego preparatu substancji czynnej miesza sie 1 czesc wagowa sub¬ stancji czynnej z podana iloscia rozpuszczalnika, dodaje sie podana ilosc emulgatora i rozciencza sie koncentrat woda do zadanego stezenia.

Preparat substancji czynnej miesza sie doklad¬ nie z gleba. Stezenie substancji czynnej w prepa¬ racie nie odgrywa praktycznie zadnej roli, decy¬ duje tylko dawka substancji czynnej na jednostke objetosci gleby, która podaje sie w ppm. Doniczki wypelnia sie gleba, wysiewa salate i pozostawia sie w temperaturze szklarni przy 27°C. Po 4 ty¬ godniach bada sie porazenie nicieniem i oznacza sie skutecznosc substancji czynnej w %. Skutecz¬ nosc wynosi 100%, gdy stwierdza sie brak pora¬ zenia, a 0% gdy porazenie jest takie same jak roslin nieleczonych i zakazonych.

W tablicy 7 podaje sie substancje czynne i ich dawki oraz uzyskane wyniki.101182 13 Tablica 7 Oznaczenie stezenia granicznego (nicienie Melodogyne incognita) Substancja czynna zwiazek o wzorze 23 (znany) zwiazek o wzorze 4 (znany) zwiazek o wzorze 5 (znany) zwiazek o wzorze 16 (znany) zwiazek o wzorze 20 zwiazek o wzorze 21 Smiertelnosc w % przy stezeniu sub¬ stancji czynnej 10 ppm 0 ' 0 0 0 100 100 Przyklad VIII. nicieni.

Na infekcyjne larwy III Haemonchus contortus dziala sie in vitro rozcienczonymi wodnymi roz¬ tworami testowanych substancji i po 3 godzinach bada sie pod mikroskopem ruchliwosc larw w po¬ równaniu z próba kontrolna.

Wynik oznacza sie nastepujacymi liczbami umownymi: 3 = wszystkie larwy wyprostowane bez ruchu 2 = larwy zwiniete spiralnie, czesciowo tro¬ che ruchliwe 1 = ruchy larw w porównaniu z kon¬ trolnymi wyraznie zwolnione lub wykonuja ruch szybki drgawkowy 0 = normalnie ruchliwe jak w próbie kontrolnej. W tablicy 8 podaje sie badane substancje czynne, stosowane zwiazki oraz uzyska¬ ne wyniki.

Testowanie pasozytujacych 25 14 Tablica 8 Testowanie pasozytujacych nicieni Substancja czynna zwiazek 0 wzo¬ rze 10 zwiazek 0 wzo¬ rze 20 Stezenie w g/ml .000 1.000 100 3 .000 1.000 100 Ocena 3 3. 2—2 2 1 0 2 2 2 1 0 | Przyklady wytwarzania.

Przyklad IX. Mieszanine skladajaca sie z ,7 g (0,1 mola) 4-chlorometylosulfonylofenolu, ,2 g (0,1 mola) weglanu potasu, 300 ml acetoniit- rylu i 17,3 g (0,1 mola) chlorku kwasu 0-izopropy- lometanotionofosfonowego miesza sie przez 2 go¬ dziny w temperaturze 45°C. Po dodaniu 400 ml toluenu mieszanine reakcyjna przemywa sie dwu¬ krotnie woda po 300 nil, faze organiczna osusza sie siarczanem sodu, po czym rozpuszczalnik usuwa sie pod zmniejszonym cisnieniem. Pozostalosc pod- destyllowuje sie. Otrzymuje sie w ten sposób 24,3 g (72% wydajnosci teoretycznej) estru 0-izo-pro- pylo-0-(4-chlorometylosulfonylofenylowego) kwasu metanotionofosfoinoiwego o wzorze 11 w postaci bez¬ barwnych krysztalów o temperaturze topnienia 59°C.

W sposób analogiczny otrzymuje sie zwiazki ze¬ stawione w tablicy 9.

Tablica 9 Zwiazki o wzorze 1 Przyklad 1 X XI XII XIII XIV XV XVI XVII R 2 CH3- C2H5- C6H5- C2H5- C2H5- izo-C6H9- izo-C3H7- n-C3H7- R' 3 C2Hs- C6H5- C6H5- C2H5- CH3- C2H5- C2H5- C2H5- R" 4 Cl Cl H H H H H H Wydajnosc teorii 55 64 66 75 68 52 51 44 Wlasciwosci fizyczne wspólczynnik zala¬ mania swiatla; tem¬ peratura topnienia °C 6 n£ = 1,5735 n^1 = 1,5961 n£)4 = 1,5909 n£4 = 1,5575 n£° = 1,5642 n£° = 1,5456 n£° = 1,5531 n£° = 1,5488101182 16 c.d. tablicy 3 1 XVIII XIX XX XXI XXII XXIII XXIV xxv XXVI ' 2 C2H5- izo-C8H7- C2H5- izo-C4H9- C2H5- C2Hs- II-rzed-C4H9 CH8- CH8- 8 C2H5- CHb- CHfl- C2H6- C2Hk- CHjg- CHj»- C2Hs- CHr 4 Br Br Br Br Cl Cl Cl H H 7,0 38 52 64 94 85 84 64 41 16 1 n™ = 1,5832 110 n*5 = 1,5900 n£3 = 1,5681 n£4 = 1,5550 n£4 = 1,5672 n£4 = 1,5528 n£2 = 1,5675 n£° = 1,5808 Sposób wytwarzania zwiazków wyjsciowych 0 wzorze 2, w którym R" oznacza atom wodorku lub chloru opisany jest w DOS 2 357 526.

W przypadku gdy R" oznacza atom wodoru mozna wytwarzac np. w sposób nizej podany.

Do roztworu 206,5 g (0,1 mola) 4-chlorometylo- sulfonylofenolu w 500 ml lodowatego kwasu octo¬ wego wkrapla sie w temperaturze pokojowej 160 g (0,1 mola) bromu, mieszanine miesza sie przez 1 godzine w temperaturze 45°C i po ochlodzeniu wylewa sie do 1,5 litra lodowatej wody. Wytraco¬ ny produkt odsacza sie i przekrystalizowuje z to¬ luenem. Otrzymuje sie 185 g (65% wydajnosci teo¬ retycznej) 2-bromo-4-chloro-metylosulfonylofenolu o wzorze 25 w postaci bezbarwnego proszku o tem¬ peraturze topnienia 158—160°C. ¦ r.—^ 37)p-ci + hchTYso^ '3 CL izo-C3H70 S / P-0-/~V502-CH2Cl CH3 'V^ 0 ci Schemat LDA — Zaklad 2 — Typo, zam. 2655/78 — 90 egz.

Cena 45 zl

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Srodek owadobójczy, roztoczobójczy i nicienio- bójczy zawierajacy substancje czynna oraz zna¬ ne nosniki i/lub substancje powierzchniowo czyn¬ ne, znamienny tym, ze jako substancje czynna zawiera estry 0-fenylowe kwasów tionofosfono- wych o wzorze 1, w którym R i R' oznaczaja ta¬ kie same lub rózne rodiniJki alkilowe o 1—6 ato¬ mach wegla, R' oznacza ponadto rodnik fenylowy i R" oznacza atom wodoru lub chlorowca.101182 R0 ^ R O ° \ p-0-/^)-S02-CH2Cl R* Wzór 1 H0-/~~\-S0gCH2Cl R" Wzór 2 R0X5 >-HaL R" Wzór 3 Cl-CH2-S02-^yO- S SC^H-r-n /^"r \ 0C2H5 Wzór 4 CL-CH2-S02-<( Hzór 7 Br /^\ il/C2H5 0C2H5 Cl-CH2-S02- %.. 0C2H5 Cl Wzór 5 ó^\ n/0CH5 CL- CH2-S02-fy0-P \ C2H5 Wzór 8 Cl-CH2-502-^_ - \=/ x0C3Hr-tzo Wzór 6 ci-cHP-so2^; x)-o-p( M XC2H5 Cl L ° Wzór 9101182 ci-ch2-so2h^\o-p; Wzór 10 >°H3 0C2H5 Cl-CH2-S02-^^3-0- »/CH3 OCjH^-izo Wzór 11 S QY\ Cl-CH2-S02-^_^>-0-P^ \„ °C4Hg nrzed Wzór 12 ^Jy0*"5 Cl-CH2-502-(rj>-0-Px 0C2H5 Cl-CH2-502-^_ Wzór 14 ¦ W X0C2H5 3 ci-cH2-so2-(Q>-o-pl; »/C2H5 \ OCjH^-izo Wzór 15101182 Wzór 16 Cl-CH2-502- rQ*l >CH3 \ OCH, Wzór 17 /T\ n/0C2H5 CL-CH2-S02H^_V0-P^ ' M NCH, Cl Wzór 18 J~\ n/0C2H5 ci-ch2-so2-( Vo-p' X=( XChL Br ° Wzór 19 Cl-CH, rso2-^Q^o-P n/0C^H9 LZ° \ C2H5 Wzór 22 0CoHc ci- ch2-so2-fVo-pQ C2H5 Wzór 20 cl-ch2-so2hQ^o-p(oc2h5), Wzór 23 Cl-CH2-S°2O0-< u C2H5 Br izo-C4HgOx]> W >-0-^ V502-CH2-Cl C2H5 Wzór 21 Wzór 24101 182 H0~C3~S°2~CH2Cl Br Wzór 25 S izo-C^hLO*