PL96684B1 - Srodek chwastobojczy - Google Patents

Description

Opis patentowy opublikowano: 31.12.1979 96684 MKP A01n9/14 Int. Cl2.

A01N9/14 I' i ' —^-^ww^^ Twórcywynalazku: Adolf Fischer, Gerhard Hamprecht Uprawniony z patentu: BASF Aktiengesellschaft, Ludwigshafen (Republika Federalna Niemiec) Srodek chwastobójczy Przedmiotem omawianego wynalazku jest nowy srodek chwastobójczy, zawierajacy jako substancje czynna podstawione 2,2-dwutlenki, 2,1,3-beznotiadiazynonu-4.

Wiadomo, ze 2,2-dwutlenek 3-izopropylo-2,l,3-benzotiadiazynonu-4 wykazuje dzialanie chwastobójcze (opis patentowy RFN 1 542 836), jednak stosowanie go w praktyce prowadzi dp powstawania szkód w niektó¬ rych traktowanych roslinach uzytkowych.

Stwierdzono, ze zwiazki o wzorze ogólnym 4, w którym X oznacza atom chlorowca, grupe o wzorze ogól¬ nym 2, grupe —O—R2, —SR3 lub grupe o wzorze ogólnym 3, przy czym R1 oznacza grupe alkilowa, alkenylowa, alkinylowa, alkoksyalkilowa, chlorowcoalkilowa, cykloalkilowa, aryloalkilowa lub ewentualnie podstawiona gru¬ pe arylowa, R2 .oznacza grupe aryloalkilowa albo ewentualnie podstawiona grupe arylowa, lub grupe 0,0-dwual- kilofosforowa, 0,S-dwualkilofosforowa, S,S-dwualkilofosforowa, 0,0-dwualkilotiofosforowa, 0,S-dwualkilotiofbs- forowa, S,S-dwualkilotiofosforowa, a R3 ma takie same znaczenia jak R1 i poza tym oznacza grupe 0,0-dwualki- lotiofosforowa, 0,S-dwualkilotiofosforowa, S,S-dwualkilotiofosforowa, 0,0-dwualkilofosforowa, 0,S-dwualkilo- fosforowa lub S,S-dwualkilofosforowa, zas R4 oznacza atom wodoru lub grupe alkilowa, przy czym R4 i R1 moga oznaczac razem równiez pierscien heterocykliczny, sa lepiej znoszone przez rosliny uprawne niz znana substancja czynna przy takim samym dzialaniu chwastobójczym.

Nowe N,N*-dwupodstawione 2,2-dwutlenki 2,l,3-benzotiadiazynonu-4 o wzorze 4, stanowiace substancje czynna srodka wedlug wynalazku, otrzymuje sie w ten sposób, ze 2,2-dwutlenek 2,l,3-benzotidiazynonu-4 o wzorze 1 poddaje sie reakcji z formaldehydem lub substancjami wydzielajacymi formaldehyd w obecnosci katalizatora kwasowego w obojetnych rozpuszczalnikach i nastepnie ze srodkiem chlorowcujacym i tak otrzymu¬ je sie zwiazki o wzorze ogólnym 4a, w którym Hal oznacza atom chlorowca (wariant a), albo tak otrzymane zwiazki o wzorze ogólnym 4a poddaje sie reakcji z fenolami, tiofenolami, merkaptanami, kwasami karboksylowy- mi, aminami lub estrami kwasu fosforowego o wzorze H-X, w którym X ma wyzej podane znaczenie, z wyjat¬ kiem atomu chlorowca, przy czym reakcje prowadzi sie w obecnosci srodka wiazacego kwas i ewentualnie2 96 684 w obecnosci rozpuszczalnika (wariant b), albo ze 2,2-dwutlenki l-chlorowcometylo-3-izopropylo-2,l,3-benzotia- diazynonu-4 o wzorze 4a poddaje sie reakcji ze zwiazkami o wzorze A-X, w którym X ma wyzej podane znaczenie z wyjatkiem atomu chlorowca, a A oznacza jon amonowy lub alkiloamoniowy, albo kation z grupy metali alkalicznych lub metali ziem alkalicznych, przy czym reakcje prowadzi sie w obecnosci rozpuszczalnika (wariant c).

Podstawnik X oznacza miedzy innymi atom fluoru, chloru, bromu lub jodu, grupe formyloksylowa, aceto- -ksylowa, chloroacetoksylowa, dwuchloroacetoksylowa, trójchloroacetoksylowa, propionyloksylowa, 3-chloropro- pionyloksylowa, 2-chloropropionyloksylowa, 2,2-dwuchloropropionyloksylowa, butyryloksylowa, izobutyrylo- ksylowa, 2-metylobutyryloksylowa, piwaloiloksylowa, 2-chloro-3,3-dwumetylobutyrylokskylowa, waleryloksylo- wa, izowaleryloksylowa, H-rzed.-waleryloksylowa, kapronyloksylowa, a-metylowaleryloksylowa, enantyloksylo- wa, oktanoiloksylowa, nonanoiloksylowa, dekanoiloksylowa, dodekanoiloksylowa, tetradekanoiloksylowa, penta- dekanoiloksylowa, oktadekanoiloksylowa, 3-acetylopropionyloksylowa, 3-metoksykarbonylopropionyloksylowa, 2-etylokapronyloksylowa, akryloiloksylowa, buten-2-oiloksylowa, metoksyacetoksylowa, j3-metoksypropionylo- ksylowa, propioliloksylowa, cykloheksanoiloksylowa, benzoiloksylowa, a-naftoiloksylowa, o,m,p-bromobenzoilo- ksylowa, o,m,r>nitrobenzoiloksylowa, 3,5-dwuchlorobenzoiloksylowa, p-III-rzed.-butylobenzoiloksylowa, p-me- toksybenzoiloksylowa, fenyloacetoksylowa, 4-chlorofenoksyacetoksylowa, 2,4-dwuchlorofenoksyacetoksylowa, 2,4,5-trójchlorofenoksyacetoksylowa, 2-metylo-4-chlorofenoksyacetoksylowa, oksalilowa, sukcynilowa, fenoksy- lowa, o,m,p-krezylowa, o,m,p-nitrofenoksylowa, o,m,p-chlorofenoksylowa, benzyloksylowa, 2,4-dwuchlorofeno- ksylowa, 3,5-dwuchlorofenoksylowa, 2,4,6-trójchlorofenoksylowa, 3-metoksykarbonylaminofenoksylowa, (3,3-dwumetyloureido)-m-fenoksylowa,ó,m,p-metoksyfenoksylowa, 4-chloro-2-metylofenoksylowa, grupe fenylo- tio, o,m,p-chlorofenylotio, 2,4-dwuchlorofenylotio, 2,4,6-trójchlorofenylotio, o,m,p-tiokrezylowa, o,m,p-nitrofe- nylotio, p-metoksyfenylotio, 4-chloro-2-metylofenylotio, metylotio, etylotio, propylotio, izopropylotio, butylo- tio, izobutylotio, Il-rzed.-butylotio, IH-rzed.-butylotio, 3-propenylotio, benzylotio, 3-.chloropropylotio, 3-meto- ksypropylotio, 0,0-dwumetylofosforodwutio, 0,0-dwuetylofosforodwutio, ,0,0-dwu-n-propylofosforodwutio, 0,0-dwuizopropylofosforodwutio, 0,S-dwumetylofosforodwutio, 0,S-dwuetylofosforodwutio, S,S-dwumetylofos- forodwutio, S,S-dwuetylofosforodwutio, 0,0-dwumetylofosforotio-S, 0,0-dwuetylofosforotio-S, 0,S-dwumetylo- fosforotio-S, S,S,-dwumetylofosforotio-S, grupe 0,0-dwumetylofosforowa, 0,0-dwuetylofosforowa, 0,S-dwumety- lofosforowa, S,S-dwumetylofosforowa, S,S-dwuetylofosforowa, 0,0-dwumetylotiofosforo-O, 0,S-dwumetylotio- fosforo-0, S,S-dwumetylotiofosforo-0, grupe 2,4-dwunitro-6-biomoanilinowa, O-cyjanoanilinowa, o-nitroanilino- wa, o-bromo-p-nitroanilinowa, N-metylo-o-bromo-p-nitroanilinowa, albo 2,2-dwutlenek 3-izopropylo-2,l,3-benzo- tiadiazynon-4-ylu-1.

Jezeli jako substancje wyjsciowe stosuje sie 2,2-dwutlenek 3-izopropylo-2,l,3-benzotiadiazynonu-4, para- formaldehyd, chlorowodór i/albo chlorek tionylu, wówczas przebieg reakcji przedstawia schemat 1.

Jezeli substancjami wyjsciowymi sa 2,2-dwutlenek l-chlorometylo-3-izopropylo-2,l,3-benzotiadiazynonu-4 i octan potasowy, to przebieg reakcje przedstawia schemat 2.

Przy stosowaniu 2,2-dwutlenku l-chlorometylo-3-izopropylo-2,l,3-benzotiadiazynonu-4 imerkaptanu izo¬ propylowego jako substancji wyjsciowych przebieg reakcji mozna przedstawic schematem 3.

Jako substancje wydzielajace formaldehyd stosuje sie na przyklad paraformaldehyd i/albo trioksan.

Jako srodki chlorowcujace stosuje sie przewaznie kwasy chlorowcowodorowe, jak kwas fluorowodorowy, chlorowodorowy, bromowodorowy lub jodowodorowy i/albo nieorganiczne chlorki kwasowe, na przyklad trójchlorek fosforu, pieciochlorek fosforu, tlenochlorek fosforu, trójbromek fosforu, chlorek tionylu, bromek tionylu, czterofluorek siarki, fosgen lub dwufluorek karbonylu.

Wedlug wyrózniajacej sie formy wykonania sposobu wedlug wynalazku miesza sie 2,2-dwutlenek 3-izopro- pylo-2,l,3-benzotiadiazynonu-4 z co najmniej 1 molem formaldehydu lub substancji wydzielajacych formaldehyd i chlorowcowodorem albo kwasem Lewisa, ewentualnie w obecnosci obojetnego rozpuszczalnika w temperaturze -10- 120°C, zwlaszcza 0- 50°C wciagu 1-10 godzin i,nastepnie poddaje sie reakcji wciagu 1-12 godzin w temperaturze -50- 120°C, zwlaszcza 0- 100°C, z nadmiarem chlorowcowodoru jako srodka usuwajacego wode lub nieorganicznym chlorkiem kwasowym.

Korzystnymi rozpuszczalnikami obojetnymi w sposobie a wedlug wynalazku sa weglowodory, jak ligroina, benzyna lub toluen; chlorowcoweglowodory, jak chlorek metylenu, chloroform lub 1,2-dwuchloroetan; etery jak eter dwuetylowy, dioksan lub czterowodorofuran albo estry, jak acetylo octan etylu, octan etylu lub octan izobutylu.

Jako katalizatory kwasowe odpowiednie sa oprócz kwasów chlorowcowodorowych, jak fluorowodoru, chlorowodoru, bromowodóru lub jodowodoru, kwasy Lewisa, jak chlorek zelazowy, chlorek cynkowy lub chlo¬ rek glinowy. W przypadku stosowania fosgenu albo fluorku karbonylu korzystnie dodaje sie jako katalizator96 684 3 chlorowcowania drugorzedowe amidy kwasów karboksylowych, jak dwumetyloformamid lub dwu metyloaccta- mid. Kwasy Lewisa lub amidy kwasów karboksylowych stosuje sie jako katalizatory korzystnie w ilosci 0,005 — 0,05 mola na mol substancji wyjsciowej o wzorze I.

Stosowane jako substancje wyjsciowe do sposobu b wedlug wynalazku fenolu, tiofenole, merkaptany, kwasy karboksylowe, estry kwasu fosforowego i aminy oraz ich sole o wzorze H-X i A—X sa znane.

Jako srodki wiazace kwas mozna stosowac wszystkie uzywane srodki wiazace kwas, a zwlaszcza wodoro¬ tlenki metali alkalicznych, weglany metali alkalicznych i trzeciorzedowe zasady organiczne. Jako najkorzystniej¬ sze srodki mozna wymienic weglan sodowy, trójetyloamine, pirydyne, trójmetyloamine, a, 0,7-pikoline, lutydy- ne, N,N-dwumetyloaniline, N,N-dwumetylocykloheksyloamine, chinoline, trój-n-propyloamine i trój-n-butylo- amine.

Temperatura reakcji procesu sposobem b moze wahac sie w szerokim zakresie. Na ogól reakcje prowadzi sie w temperaturze —20 — 110°C, zwlaszcza -10 - 80°C.

Przy prowadzeniu procesu wedlug wynalazku sposobem b poddaje sie reakcji na przyklad 1 mol 2,2-dwu- tlenku l-chlorowcometylo-3-izopropylo-2,l,3- benzotiadiazynonu-4 o wzorze 4a z 1 molem zwiazku o wzorze H-X i 1 do okolo 1,2 mola srodka wiazacego kwas. Dalsza zmiana stosunków stechiometrycznych nie daje poprawienia wydajnosci.

W wariancie b jako rozpuszczalniki wchodza w rachube takie same obojetne rozpuszczalniki organiczne jak w wariancie a.

W wariancie c sposobu wedlug wynalazku poddaje sie reakcji na przyklad 1-2 moli zwiazki o wzorze A—X z 1 molem zwiazku o wzorze 4a.

Proces wedlug wariantu c prowadzi sie na ogól w temperaturze 0 — 120°C, zwlaszcza 20 — 100°C. Jako rozpuszczalniki w wariancie c sposobu wedlug wynalazku stosuje sie korzystnie polarne rozpuszczalniki organicz¬ ne, zwlaszcza nitryle, jak acetonitryl, izobutyronitryl lub benzonitryl, sulfotlenki, jak dwumetylosulfotlenek; amidy, jak dwumetyloformamid, N-metylopirolidon; albo estry, jak octan etylu lub octan izobutylu.

W celu wyodrebnienia z mieszaniny reakcyjnej zwiazków o wzorze 4a usuwa sie z,niej pod zmniejszonym cisnieniem nadmiar srodka chlorowcujacego, formaldehyd oraz rozpuszczalnik, a pozostalosc przekrystalizowuje jednokrotnie. Jednak w wielu przypadkach mozna równiez surowe produkty o,wzorze 4a, otrzymane po usunie¬ ciu rozpuszczalnika, poddac bezposrednio dalej reakcji z substancjami wyjsciowymi o wzorze H—X lub A—X.

W celu wyodrebnienia zwiazków o wzorze 4 z mieszaniny reakcyjnej wariantu b i c sposobu wedlug wyna¬ lazku oddziela sie wydzielony halogenek, a przesacz zateza do sucha. Pozostalosc przenosi sie do rozpuszczalni¬ ka nie mieszajacego sie z woda i krótko ekstrahuje rozcienczonym wodnym roztworem alkalii, a potem woda.

Jezeli zastosuje sie tylko malo polarne, nie mieszajace sie z woda rozcienczalniki, wówczas mozna roztwór reakcyjny równiez bezposrednio ekstrahowac rozcienczonym wodnym roztworem alkalii i woda. Po wysuszeniu i,zatezeniu fazy organicznej otrzymuje sie pozadane substancje koncowe. Mozna je ewentualnie dalej oczyscic w zwykly sposób, na przyklad przez przekrystalizowanie lub chromatografie.

Przyklad I. Wytwarzanie 2,2-dwutlenku l-chlorometylo-3-izopropylo-2,l,3-benzotiadiazyno:rj-4.

Zawiesine 7,0 czesci (czesci wagowe) paraformaldehydu i 24 czesci 2,2-dwutlenku 3-izopropylo-2,l,3-ben- zotiadiazynonu-4 w 260 czesciach benzenu nasyca sie chlorowodorem podczas mieszania w temperaturze — 10°C. Nastepnie dodaje sie w ciagu 20 minut 28,0 czesci chlorku tionylu, przy czym temperatura wzrasta do °C. Miesza sie dalej przez 12 godzin w temperaturze pokojowej az do przestania wydzielania sie gazu, po czym zateza pod zmniejszonym cisnieniem. Krystaliczna pozostalosc przekrystalizowuje sie z cykloheksanu i tak otrzymuje 25 czesci (87% wydajnosci teoretycznej) 2,2-dwutlenku l-chlorometylo-3-izopropylo-2,I,3-benzotia- diazynonu-4 o temperaturze topnienia 116—122°C.

Przyklad II. Wytwarzanie 2,2-dwutlenku l-chlorometylo-3-izopropylo-2,l ,3-benzotiadiazynonu-4.

Zawiesine 24 czesci 2,2-dwutlenku 3-izopropylo-2,l,3-benzotiadiazynonu-4 i 8,0 czesci paraformaldehydu w 260 czesciach benzenu nasyca sie chlorowodorem podczas mieszania w temperaturze 5—10°C. Po dodaniu 0,365 czesci dwumetyloformamidu przepuszcza sie przez roztwór reakcyjny w ciagu 1 godziny 24 czesci fosge- nu, przy czym na koniec ogrzewa sie do temperatury 45°C. Nastepnie wydmuchuje sie nadmiar fosgenu za pomoca azotu. Roztwór reakcyjny przemywa sie 100 czesciami wody, 100 ml 0,5n lugu sodowego i 100 czescia¬ mi wody, suszy siarczanem magnezowym i zateza pod zmniejszonym cisnieniem. Otrzymuje sie 26 czesci (90% wydajnosci teoretycznej) 2,2-dwutlenku l-chlorometylo-3-izopropylo-2,l,3-benzotiadiazynonu-4 o temperaturze topnienia 110-118°C.

Przyklad III. Wytwarzanie 2,2-dwutlenku l-bromometylo-3-izopropylo-2,l,3-benzotiadiazynonu-4.

Zawiesine 9,0 czesci paraformaldehydu i 24 czesci 2,2-dwutlenku 3-izopropylo-2,l,3-benzotiadiazynonu-4" w 280 czesciach benzenu nasyca sie chlorowodorem podczas mieszania w temperaturze 5-10°C. Nastepnie wprowadza sie w temperaturze 15°C wciagu 15 minut 81,3 czesci trójbromku fosforu. Mieszanine reakcyjna4 96 684 miesza sie w ciagu 3 godzin w temperaturze pokojowej i przez 3 godziny w temperaturze 50°C. Po odciagnieciu nadmiaru rozpuszczalnika pod zmniejszonym cisnieniem pozostalosc przekrystalizowuje sie z cykloheksanu.

Otrzymuje sie w ten sposób 2,2-dwutlenek l-bromometylo-3-izopropylo-2,l,3-benzotiadiazynonu-4 w postaci bezbarwnych krysztalów o temperaturze topnienia 108—111°C.

Przyklad IV. Wytwarzanie 2,2-dwutlenku l-chloromety!o-3-izopropylo-2,l ,3-benzotiadiazynonu-4.

Zawiesine 24,0 czesci 2,2-dwutlenku 3-izopropylo-2,l,3-benzotiadiazynonu-4 i 9,0 czesci paraformaldehy- du w 280 czesciach benzenu nasyca sie chlorowodorem podczas mieszania w temperaturze 5—10°C. Nastepnie przez powstaly klarowny roztwór przepuszcza sie jeszcze w ciagu 30 minut w temperaturze 25°C gazowy chloro¬ wodór. Miesza sie przez 1 godzine w temperaturze 25°C, po czym roztwór zateza pod zmniejszonym cisnieniem, a pozostalosc przenosi do 250 czesci benzenu. Faze organiczna ekstrahuje sie 3 razy, 0,5n lugiem sodowym, stosujac kazdorazowo 100 ml i woda. Po wysuszeniu siarczanem magnezowym izatezeniu pod zmniejszonym cisnieniem otrzymuje sie 21 czesci (73% wydajnosci teoretycznej) 2,2-dwutlenku l-chlorometylo-3-izopropylo- -2,1,3- benzotiadiazynonu-4 w postaci bezbarwnych krysztalów o temperaturze topnienia 110-119°C.

Przyklad V. Wytwarzanie 2,2-dwutlenku l-acetoksymetylo-3-izopropylo-2,l,3-benzotiadiazynonu-4, 9,8 czesci octanu potasowego dodaje sie porcjami podczas mieszania w temperaturze pokojowej do roztwo¬ ru 28,8 czesci 2,2-dwutlenku l-chlorometylo-3-izopropylo-2,l,3-benzotiadiazynonu-4 w 160 czesciach acetoni- trylu. Mieszanine reakcyjna miesza sie w ciagu 5 godzin w temperaturze 80°C. Oddziela sie wytracony chlorek potasowy, a faze organiczna zateza. Nastepnie oleista pozostalosc przenosi sie do benzenu, przemywa 2 razy % wodnym roztworem wodoroweglanu sodowego i,woda, po czym suszy siarczanem magnezowym. Po zateze- niu wyodrebnia sie 25 czesci (82% wydajnosci teoretycznej) 2,2-dwutlenku l-acetoksymetylo-3-izopropylo- -2,1,3- benzotiadiazynonu-4 w postaci bezbarwnych krysztalów o temperaturze topnienia 100-104°C.

Analogicznie wytwarza sie nastepujace zwiazki: 2,2-dwutlenek l-formyloksymetylo-3-izopropylo- temp. topn. 2,l,3-benzotiadiazynonu-4 99-104°C 2,2-dwutlenek l-chloroacetoksymetylo-3-izopropylo- ' temp. topn. 2,l,3-benzotiadiazynonu-4 78—85°C 2,2-dwutlenek l-izobutyryloksymetylo-3-izopropylo- 2,l,3-benzotiadiazynonu-4 n^7 = 1.5235 2,2-dwutlenek l-akryloiloksymetylo-3-izopropylo- temp. topn. 2,l,3-benzotiadiazynonu-4 48-50°C 2,2-dwutlenek 1-metoksyacetoksymetylo-3-izopropylo- 2,l,3-benzotiadiazynonu-4 nD = 1.5330 2,2-dwutlenek l-propioloiloksymetylo-3-izopropylo- temp. topn. 2,l,3-benzotiadiazynonu-4 110-118°C 2,2-dwutlenek l-cykloheksanoiloksymetylo-3-izopropylo- temp. topn. 2,l,3-benzotiadiazynonu-4 65-71°C 2,2-dwutlenek l-benzoiloksymetylo-3-izopropyIo- temp. topn. 2,1,3-benzotiadiazynonu-4 109— 111°C 2,2-dwutlenek l-/3\5'-dwuchlorobenzoiloksy/-metylo-3-izopropylo- temp, topn. 2,1,3-benzotiadiazynonu-4 v 153-158°C 2,2-dwutlenek l-/p-nitrobenzoiloksy/-metylo-3-izopropylo- temp. topn. 2,l,3-benzotiadiazynonu-4 145—148°C 2,2-dwutlenek l-/p-metoksybenzoiloksy/-metylo-3-izopropylo- temp. topn. 2,l,3-benzotiadiazynonu-4 106-110°C Przyklad VI. Wytwarzanie 2,2-dwutlenku l-/p-nitrofenoksy/-metylo-3-izopropylo- 2,1,3-benzotiadia- zynonu-4.

Do roztworu 23,1 g czesci 2,2-dwutlenku l-chlorometylo-3-izopropylo- 2,l,3-benzotiadiazynonu-4 w 160 czesciach acetonitrylu dodaje sie porcjami podczas mieszania w temperaturze pokojowej 12,8 czesci soli sodowej p-nitrofenolu. Mieszanine reakcyjna miesza sie przez 3 godziny ogrzewajac do wrzenia pod chlodnica zwrotna, po czym zateza pod zmniejszonym cisnieniem. Pozostalosc przenosi sie do chlorku metylenu i przemywa 3 razy po 100 ml 0,3 n lugu sodowego oraz woda. Po wysuszeniu siarczanem magnezowym, zatezeniu pod zmniejszo¬ nym cisnieniem i roztarciu z cykloheksanem otrzymuje sie 30 czesci (96% wydajnosci teoretycznej) 2,2-dwutlen¬ ku l-/p-nitrofenoksy/-metylo-3-izopropylo- 2,l,3-benzotiadiazynonu-4 o temperaturze topnienia 133—140°C.96 684 5 Analogicznie wytwarza sie nastepujace zwiazki: 2,2,-dwutlenek l-/2\4'-dwuchlorofenoksy/-metylo-3-izopropylo- temp. topn. 2,1,3-benzotiadiazynonu-4 108-112°C 2,2-dwutlenek l-/2',4',6,-trójchlorofenoksy/-metylo-3-izopropylo- temp. topn. 2,1,3-benzotiadiazynonu-4 198-203°C 2,2-dwutlenek l-fenoksymetylo-3-izopropylo-2,l,3-benzotiadiazynonu-4 temp. topn. 71-78°C 2,2-dwutlenek l-/3'-metoksykarbonyloaminofenoksy/-metylo-3-izopropylo- temp. topn. 2,l,3-benzotiadiazynonu-4 56-64°C 2,2-dwutlenek l-/3',3'-dwumetyloureido/-m-fenoksy/-metylo-3-izopropylo- temp. topn. 2,1,3-benzotiadiazynonu-4 128—133°C 2,2-dwutlenek l-benzyloksymetylo-3-izopropylo-2,l,3-benzotiadiazynonu-4 n^5 = 1.5649 Przyklad VII. Wytwarzanie 2,2-dwutlenku l-/p-chlorofenylotio/-metylo-3-izopropylo- 2,1,3-benzotia- diazynonu-4. ,5 czesci trójetyloaminy i 21,7 czesci p-chlorotiofenolu rozpuszczonego w 20 czesciach acetonitrylu wprowadza sie podczas mieszania w temperaturze 20—25°C równomiernie przez 2 urzadzenia zasilajace do roz¬ tworu 43,2 czesci 2,2-chlorometylo-3-izopropylo- 2,1,3-benzotiadiazynonu w 240 czesciach acetonitrylu. Miesza¬ nine reakcyjna miesza sie wciagu 12 godzin w temperaturze pokojowej, a nastepnie usuwa rozpuszczalnik pod zmniejszonym cisnieniem. Pozostalosc przenosi sie do 250 czesci benzenu, przemywa 1 n lugiem sodowym 2 razy, stosujac po 50 ml i woda. Po wysuszeniu, zatezeniu i roztarciu z eterem naftowym wyodrebnia sie 52 czesci (87% wydajnosci teoretycznej) 2,2-dwutlenku l-/p-chlorofenylotio/-metylo-3-izopropylo- 2,1,3-benzotia- diazynonu-4 o temperaturze topnienia 59—64°C.

Analogicznie wytwarza sie nastepujace zwiazki: 2,2-dwutlenek l-fenylotiometylo-3-izopropylo-2,l,3-benzotiadiazynonu-4 . n^5 = 1.5935 2,2-dwutlenek l-izopropylotiometylo-3-izopropylo-2,1,3-benzotiadiazynonu-4 temp. topn. 52-58°C 2,2-dwutlenek l-izobuty4otiometylo-3-izopropylo-2,l,3-benzotiadiazynonu-4 n^5 = 1.5411 Przyklad VIII. Wytwarzanie 2,2-dwutlenku l-/0,0-dwumetylofosforodwutio/-metylo-3-izopropylo- 2,1,3-benzotiadiazynonu-4.

Roztwór 28,9 czesci 2,2-dwutlenku l-chlorometylo-3-izopropylo- 2,l,3-benzotiadiazynonu-4 w 120 cze¬ sciach acetonitrylu dodaje sie podczas mieszania w ciagu 30 minut w temperaturze 10°C do zawiesiny .18,0 czesci soli sodowej kwasu 0,0-dwumetylodwutiofosforowego w 200 czesciach acetonitrylu. Mieszanine reakcyjna mie¬ sza sie przez 12 godzin w temperaturze pokojowej i przez 3 godziny w temperaturze 55°C. Po usunieciu rozpusz¬ czalnika pod zmniejszonym cisnieniem pozostalosc przenosi sie do benzenu i,przemywa 3 razy 5% wodnym roztworem weglanu sodowego i woda. Nastepnie suszy sie siarczanem magnezowym i zateza pod zmniejszonym cisnieniem. Pozostalosc rozciera sie z,mieszanina benzen/eter naftowy 4:1 i otrzymuje sie w ten sposób 33 czesci 2,2-dwutlenku l-/0,0-dwumetylofosforodwutio/-metylo-3-izopropylo- 2,1,3-benzotiadiazynonu-4 o temperaturze topnienia 79-84°C.

W analogiczny sposób wytwarza sie nastepujace zwiazki: 2,2-dwutlenek l-/0,0-dwuetylofosforodwutio/-metylo-3-izoptópylo- temp. topn. 2,1,3-benzotiadiazynonu-4 63—64°C 2,2-dwutlenek 1 -/0,0-dwumetylofosforotio/-S-metylo-3-izopropylo- 2,1,3-benzotiadiazynonu-4 n^5 = 1.5455 Przyklad IX. Wytwarzanie 2,2-dwutlenku l-/2\4'-dwunitro-6'-bromoanilino/-metylo-3-izopropylo- 2,1,3-benzotiadiazynonu-4. czesci trójetyloaminy i 39,3 czesci 2,4-dwunitro-6-bromoaniliny w 195 czesciach acetonitrylu wprowa¬ dza sie podczas mieszania w temperaturze 0—10°C równolegle przez 2 urzadzenia zasilajace do roztworu 43,2 czesci 2,2-dwutlenku l-chlorometylo-3-izopropylo- 2,l,3-benzotiadiazynonu-4 w235 czesciach acetonitrylu.

Mieszanine reakcyjna miesza sie przez 1 1/2 godziny w temperaturze pokojowej, przez 4 godziny w temperaturze 65°C i nastepnie zateza pod zmniejszonym cisnieniem. Pozostalosc przenosi sie do octanu etylu, przemywa 2 razy 100 ml In lugu sodowego, 4 razy 100 ml 0,3 n kwasu solnego i woda. Po wysuszeniu siarczanem magnezo¬ wym wyodrebnia sie 2,2-dwutlenek l-/2,,4'-dwunitro-6'-brofhoanilino/-metylo-3-izopropylo- 2,1,3-benzotiadia- zynonu-4 o temperaturze topnienia 131-137°C.6 96 684 Przyklad X. Wytwarzanie bis-/2,2-dwutlenek 3-izopropylo-2,l,3-benzotiadiazynon-4-ylo-l/-metanu. 4,32 czesci metanolanu sodowego dodaje sie w temperaturze pokojowej do roztworu 23,1 czesci 2,2-dwu- tlenku l-chloromety!o-3-izopropylo- 2,l,3-benzotiadiazynonu-4 w 100 czesciach acetonitrylu. Mieszanine re¬ akcyjna miesza sie przez 3 godziny ogrzewajac do wrzenia pod chlodnica zwrotna i nastepnie zateza pod zmniejszonym cisnieniem. Pozostalosc ekstrahuje sie goracym benzenem, a przesacz zadaje cykloheksanem, przy czym wytraca sie bis-/2,2-dwutlenek 3-izopropylo-2,l,3-benzotiadiazynon-4-ylo-l/-metan o temperaturze topnie¬ nia 182-186°C.

Srodki wedlug wynalazku stosuje sie na przyklad w postaci dajacych sie bezposrednio rozpylac roztwo¬ rów, proszków, suspensji, takze wysokoprocentowych olejowych suspensji i dyspersji, emulsji, dyspersji, olejo¬ wych, past, srodków do opylania, srodków do posypywania lub granulatów przez opryskiwanie, rozpylanie mglawicowe, opylanie, posypywanie lub polewanie. Zastosowana postac zalezy calkowicie od celu stosowania i w kazdym przypadku powinna ona zapewniac mozliwie jak najdokladniejsze rozprowadzenie substancji czynnych srodka wedlug wynalazku.

W celu wytworzenia odpowiednich do bezposredniego rozpylania roztworów, emulsji, past i dyspersji olejo¬ wych stosuje sie frakcje oleju mineralnego o temperaturze wrzenia od sredniej do wysokiej, jak nafte swietlna lub olej do silników Diesla, poza tym oleje ze smoly weglowej itd. oraz oleje pochodzenia roslinnego lub zwierzece¬ go, weglowodory alifatyczne, cykliczne i aromatyczne, na przyklad benzen, toluen, ksylen, parafine, czterowo- doronaftalen, alkilowane naftaleny albo ich pochodne, na przyklad metanol, etanol, propanol, butanol, chloro¬ form, czterochlorek wegla, cykloheksanol, cykloheksanon, chlorobenzen, izoforon itd., silnie polarne rozpusz¬ czalniki, jak na przyklad dwumetyloformamid, dwumetylosulfotlenek, N-metylopirolidon, wode i inne.

Wodne postacie stosowania mozna przygotowywac z koncentratów emulsyjnych, past lub proszków zwil- zalnych (proszków natryskowych), dyspersji olejowych przez dodanie wody. W celu wytworzenia emulsji, past lub dyspersji olejowych mozna substancje jako takie albo rozpuszczone w oleju lub rozpuszczalniku homogenizo¬ wac w wodzie za pomoca srodków zwilzajacych, zwiekszajacych przyczepnosc, dyspergatorów lub emulgatorów.

Mozna jednak równiez wytwarzac koncentraty odpowiednie do rozcienczania woda, skladajace sie z substancji czynnej, srodka zwilzajacego, zwiekszajacego przyczepnosc, dyspergujacego lub emulgujacego i ewentualnie roz¬ puszczalnika lub oleju.

Jako substancje powierzchniowo czynne wymienia sie: sole metali alkalicznych, metali ziem alkalicznych i sole amonowe kwasu ligninosulfonowego, kwasów naftalenosulfonowych i kwasów fenolosulfonowych, alkilo- arylosulfoniany, siarczany alkilowe, alkanosulfoniany, sole metali alkalicznych i metali ziem alkalicznych kwasu dwubutylonaftalenosulfonowego, siarczanowy oksyetylenowany alkohol laurylowy, siarczany alkoholi tluszczo¬ wych, sole metali alkalicznych i metali ziem alkalicznych kwasów tluszczowych, sole siarczanowanych heksade- kanoli, heptadekanoli i oktadekanoli, sole siarczanowanego eteru glikolu i alkoholu tluszczowego, produkty kon¬ densacji sulfonowanego naftalenu i pochodnych naftalenu z formaldehydem, produkty kondensacji naftalenu wzglednie kwasów naftalenosulfonowych z fenolem i formaldehydem, eter oktylofenolowy polioksyetylenu, eto¬ ksylowany izooktylofenol, oktylofenol i nonylofenol, eter alkilofenolowy, poliglikolu, eter trójbutylofenylowy poliglikolu, alkiloarylopolieteroalkohole alkohol izotridecylowy, produkty kondensacji alkoholi tluszczowych z tlenkiem etylenu, etoksylowany olej rycynowy, etery alkilowe polioksyetylenu, etoksylowany polioksypropy- len, acetal monoeteru laurylowego poliglikolu, estry sorbitu, lignine, lugi posiarczynowe i metyloceluloze.

Proszki, srodki do posypywania i opylania wytwarza sie przez zmieszanie lub wspólne zmielenie substancji czynnych ze stalym nosnikiem.

Granulaty, na przyklad granulaty w otoczkach, nasycane i jednorodne, wytwarza sie przez naniesienie substancji czynnych na stale nosniki. Stalymi nosnikami sa na przyklad ziemie mineralne, jak silikazel, kwasy krzemowe, zele krzemionkowe, krzemiany, talk, kaolin, glinka Attaclay, wapien, wapno, kreda, glinka bolus, less, glina, dolomit, ziemia okrzemkowa, siarczan wapniowy i magnezowy, tlenek magnezowy, zmielone tworzywa sztuczne, nawozy, jak na przyklad siarczan amonowy, fosforan amonowy, azotan amonowy, mocznik i produkty roslinne, jak maki zbozowe, maczka z kory drzewnej, drewna i lupin orzecha, sproszkowana celuloza i inne stale nosniki.

Preparaty zawieraja 0,1—95% wagowych, zwlaszcza 0,5—90% wagowych, substancji czynnej.

Do mieszanek albo pojedynczych substancji czynnych mozna dodawac, ewentualnie takze dopiero bezpo¬ srednio przed stosowaniem (mieszanie w zbiorniku), oleje róznego rodzaju, srodki zwilzajace lub zwiekszajace przyczepnosc, srodki chwastobójcze, grzybobójcze, nicienióbójcze, owadobójcze, bakteriobójcze, pierwiastki sla¬ dowe, nawozy, srodki przeciw pienieniu (np. silikony), regulatory wzrostu, odtrutki lub inne zwiazki o dzialaniu chwastobójczym, jak na przyklad podstawione aniliny, podstawione kwasy aryloksykarboksylowe oraz ich sole, estry i amidy, podstawione etery, podstawione kwasy arsonowe, oraz ich sole, estry i amidy, podstawione benz-96 684 7 imidazole, podstawione benzoizotiazole, podstawione dwutlenki benzotiadiazynonu, podstawione benzoksazyny, podstawione benzoksnzynony, podstawione benzotiadiazole, podstawione biurely, podstawione chinoliny, pod¬ stawione karbaminiany, podstawione alifatyczne kwasy karboksylowe oraz ich sole, estry i amidy, podstawione aromatyczne kwasy karboksylowe oraz ich sole, estry i amidy, podstawione karbamyloalkilotiolo- lub -dwutiofos- forany, podstawione chinazoliny, podstawione kwasy cykloalkiloamidokarbotiolowe oraz ich sole, estry i amidy, podstawione cykloalkilokarbonamidotiazole, podstawione kwasy dwukarboksylowe oraz ich sole, estry i amidy, podstawione dwuwodorobenzofuranylosulfoniany, podstawione dwusiarczki, podstawione sole dwupirydyliowe, podstawione dwutiokarbaminiany, podstawione kwasy dwutiofosforowe oraz ich sole, estry i amidy, podstawione moczniki, podstawione szesciowodoro-lH-karbotioniany, podstawione hydantoiny, podstawione hydrazydy, pod- stawione sole hydrazoniowe, podstawione izoksazolopirymidony, podstawione imidazole, podstawione izotiazo- lopirymidony, podstawione ketony, podstawione naftpchinony, podstawione nitryle alifatyczne, podstawione nitryle aromatyczne, podstawione oksadiazole, podstawione oksadiazynony, podstawione oksadiazolidynodiony, podstawione oksadiazynodiony, podstawione fenole oraz ich sole i estry, podstawione kwasy fosfonowe oraz ich sole, estry i amidy, podstawione chlorki fosfoniowe, podstawione fosfonoalkiloglicyny, podstawione fosforyny, podstawione kwasy fosforowe oraz ich sole, estry i amidy, podstawione piperydyny, podstawione pirazole, pod¬ stawione kwasy pirazoloalikilokarboksylowe oraz ich sole, estry i amidy, podstawione sole pirazoliowe, podsta¬ wione alkilosiarczany pirazoliowe, podstawione pirydazyny, podstawione pirydazony, podstawione kwasy piry- dynokarboksylowe oraz ich sole, estry i amidy, podstawione pirydyny, podstawione pirydynokarboksylany, pod¬ stawione pirydynony, podstawione pirymidyny, podstawione pirymidony, podstawione kwasy pirolidynokarbo- ksylowe oraz ich sole, estry i amidy, podstawione pirolidyny, podstawione porilidony, podstawione kwasy arylo- sulfonowe oraz ich sole, estry i amidy, podstawione styreny, podstawione czterowodorooksadiazynodiony, pod¬ stawione czterowodorooksadiazolodiony, podstawione czterowodorometanóindeny, podstawione czterowodoro- diazolotiony, podstawione czterowodorotiadiazynotiony, podstawione czterowo ne aromatyczne amidy kwasów tiokarboksylowych, podstawione kwasy tiokarboksylowe oraz ich sole, estry i amidy, podstawione tiolokarbaminiany, podstawione tiomoczniki, podstawione kwasy tiofosforowe oraz ich sole, estry i amidy, podstawione triazyny, podstawione triazole, podstawione uracyle, podstawione uretydynodio- ny.

Wymienione zwiazki chwastobójcze mozna równiez stosowac przed lub po pojedynczych substancjach czynnych srodka wedlug wynalazku lub ich mieszaninach.

Powyzsze substancje dodaje sie do srodków chwastobójczych wedlug wynalazku w stosunku wagowym 1:10— 10:1. To samo odnosi sie do olejów, srodków zwilzajacych lub zwiekszajacych przyczepnosc, srodków grzybobójczych, nicieniobójczych, owadobójczych, bakteriobójczych, odtrutek i regulatorów wzrostu.

Srodki wedlug wynalazku wykazuja silne dzialanie chwastobójcze i w zwiazku z tym mozna je stosowac jako srodki do niszczenia chwastów wzglednie do zwalczania niepozadanej wegetacji. Dzialanie totalne lub selektywne srodków zalezy glównie od zastosowanej ilosci substancji czynnej na jednostke powierzchni.

Jako chwasty wzglednie niepozadana wegetacje nalezy rozumiec wszystkie rosliny jednoliscienne i dwu¬ liscienne, które wyrastaja w niepozadanych miejscach.

Srodkami wedlug wynalazku mozna zwalczac na przyklad trawy, jak Cynodon, spp., Digitaria spp., Echi- nochloa spp., Setaria, Panicum, spp., Alopecurus spp., Lolium spp., Sorghum spp., Agropyron spp., Phalaris spp., Apera spp., Dactylic spp., Avena spp., Bromus spp., Uniola spp., Poa spp., Leptochloa spp., Brachiaria spp., Heusine spp., Cenchrus spp., Eragrostis spp., Phragmites communis, i inne. Cyperaceae, jak Carex spp., Cyperus spp., Scirpus spp., Eleocharis spp., i inne.

Chwasty dwuliscienne, jak Mahraceae, np. Abutilon theoprasti, Sida spp., Malva spp., Hibiscus spp., i inne.

Compostiae, jak Ambrosia spp., Centaurea spp., Lactuca spp., Senecio spp., Sonchus spp., Xanthium spp., Iva spp., Galinsoga spp., Taraxacum spp., Bidens spp., Cirsium spp., Tussilago spp., Lapsana communis, Tagetesspp., Erigeron spp., Anthemis spp., Matricaria spp., Artemisia spp., i inne. Convolvulaceae, jak Convolvulus spp., Ipomoea spp., Jaauemontia tamnifolia, Cuscuta spp., i inne.

Cruciferae, jak Barbarea vulgaris, Brassica spp., Capsella spp., Sisymbrium spp., Thlaspi spp., Sinapis arven- sis, Raphanus spp., Arabidopsis thaliana, Descurainia spp., Draba spp., Coronopus didymus, Lepidium spp., i inne.

Geraniaceae, jak Erodium spp., Geranium spp., i inne. Geraniaceae, jak Erodium spp., Geranium spp. i inne.

Portulacaceae, jak Portulaca spp., i inne. Primulaceae, jak Anagallis aryensis, Lysimachia spp., i inne. Rubiaceae, jak Richardia spp., Galium spp., Dioda spp., i inne. Scrophulariaceae, jak Linaria spp., Veronica spp., Digitaria spp. i inne.

Solanaceae, jak Physalis spp., Solanum spp., Datura spp., Nicandra spp., i inne. Urtucaceae, jak Urtica spp., Yiolaceae, jak Viola spp., i inne. Zygophyllaceae, jak Tribulus terrestis, i inne. Euphoribiaceae jak Mercurialis8 96 684 annua, Euphorbia spp., Umbelliferae, jak Daucuc carota, Arthusa cynapium, Ammi majus i inne. Commelinaeae, Commelina spp., i inne. Labiatae, jak Lamium spp., Galeopsis spp., i inne. Leguminosae, jak Medicago spp., Trifolium spp., Vicia spp., Lathyrus spp., Sesbania cxaltata, Cassia spp i inne. Plantaginaceae, jak Plantago spp. i inne. Polygonaceae, jak Polygonum spp., Rumex spp., Fagopyrum spp. i inne. Aizoaceae, jak Mollugo verticillata i inne. Amaranthaceae, jak Amaranthus spp. i inne.

Boraginaceae, jak Amsinckia spp., Myostis spp., Lithospermum spp., Anchusa spp. i inne. Caryophyllaceae, jak Stellaria spp., Spergula spp., Saponaria spp., Scleranthus annuus, Silene spp., Cerastium spp., Agrostemma githago, i inne. Chenopodiaceae, jak Chenopodium spp., Kochia spp., Salsola Kali, Atriplex spp., Monolepsis muttalliana, i inne. Lythraceae, jak Cuphea spp., i inne. Oxalidaceae, jak Oxalis spp., i inne. Ranunculaceae, jak Ranunculus spp., Delphinium spp., Adonis spp., i inne. Papaveraceae, jak Papaver spp., Fumaria oficinalis i inne.

Onagraceae, jak Jussiaea spp., i inne.

Rosaceae, jak Alchemillia spp., Potentilla spp., i inne. Potamogetonaceae, jak Potamogenton spp., i inne.

Najadaceae, jak Najas spp., i inne. Marsileaceae, jak Marsilea auadrifolia i inne. Polypodiaceae, jak Pteridium aguilinum, Alismataceae, jak Alisma spp., Sagittaria sagittifolia i inne. Eauisetaceae, jak Eauisetaceae, spp., i inne.

Srodki wedlug wynalazku mozna stosowac w uprawach zbóz, jak Avena spp., Triticum spp., Hordeum spp., Secale spp., Saccharum officinarum, Sorghum, Zea mays, Panicum miliaceum, i Oryza spp., oraz w uprawach roslin dwulisciennych, jak Cruciferae, np. Brassica spp., Sinapis spp., Raphanus spp., Lepidium spp., Composistae, np. Lactuca spp., Helianthus spp., Carthamus spp., Scorzonera spp., Malyaceae, np. Gossypium hirsutum, Legumi¬ nosae, np. Medicago spp., Trifolium spp., Pisum spp., Phaseolus spp., Arachis spp., Glycine Max Chenopodiacea, np. Beta yulgaris, Spinacia spp., Solanaceae, np. Solanum spp., Nicotiana spp., Capsicum annuum. Linaceae, np.

Linum spp., Umbelliferae, np. Petroselinum spp., Daucus carota, Apium grayeolens. Rosaceae, np. Fragaria, Cucurbitaceae, np. Cumumis spp., Cucurbita spp., Liliaceae, np. Allium spp., Vitaceae, np. Vitis vinifera, Brome- liaceae, np. Ananas sativus.

Ilosci stosowanych srodków wedlug wynalazku moga zmieniac sie i zaleza one glównie od rodzaju poza¬ danego efektu.

Na ogól stosuje sie 0,1-15 lub wiecej, zwlaszcza 0,2-6 kg substancji czynnej na hektar.

Srodki wedlug wynalazku mozna stosowac jedno- lub kilkakrotnie miedzy innymi przed sadzeniem, po sadzeniu, przedsiewnie, przedwschodowo, powschodowo lub podczas wschodów roslin uprawnych lub niepozada¬ nych.

Przyklad XI. Rosliny bawelny (Gissypium hirsutum) i ognichy (Sinapis arvensis) o wysokosci 2—10 cm potraktowano w cieplarni substancja czynna, taka jak I 2,2-dwutlenek 1 -chlorometylo-3-izopropylo-2,1,3-benzotiadiazynonu-4 i dla porównania substancja czynna, jak IX 2,2-dwutlenek 3-izopropylo-2,1,3-benzotiadiazynonu-4 w ilosci 1 kg/ha, zdyspergowanymi lub zemulgowanymi w kazdym przypadku w 5001 wody na hektar. Po 2-3 tygodniach stwierdzono, ze substancja czynna I jest lepiej znoszona przez rosliny uprawne niz substancja czynna IX, przy jednakowym dzialaniu chwastobójczym.

Wyniki doswiadczenia przedstawione sa w tablicy I.

Tablica I Substancja czynna kg/ha substancji czynnej Rosliny uzytkowe: Gossypium hirsutum Rosliny niepozadane: Sinapis aryensis I 1 0 98 IX 1 100 | 0 * bez uszkodzenia 100 = calkowite zniszczenie Przyklad XII. Rosliny ryzu (Oryza sativa), kukurydzy (Zea mays), soji (Glycine max.), pszenicy (Triticum aestivum), jeczmienia (Hordeum vulgare), zyta (Secale cereale), ognichy (Sinapis aryensis) i migdalków ziemnych (Cyperus esculentus) o wysokosci 3-23 cm potraktowano w cieplarni substancjami czynnymi, takimi jak:96 684 9 I 2,2-dwutlenek 1 -chlorometylo-3-izopropylo-2,1,3-benzotiadiazynonu-4 II 2,2-dwutlenek 1 -/0,0-dwumetylofosforodwutio/-metylo-3-izopropylo- 2,1,3-benzotiadiazynonu-4 III 2,2-dwutlenek l-/2',4',6,-trójchlorofenoksy/-metylo-3-izopropylo- 2,1,3-benzotiadiazynonu-4 w ilosci po 4 kg/ha, dyspergujac je lub emulgujac w kazdym przypadku w 5001 wody na hektar. Po 2—3 tygo¬ dniach stwierdzono, ze substancje czynne sa bardzo dobrze znoszone przez rosliny uprawne i,wykazuja dobre dzialanie chwastobójcze.

Wyniki badania przedstawione sa w tablicy II Tablica II Substancja czynna kg/ha substancji czynnej Rosliny uzytkowe: Oiyza sativa Zea mays Glycine max.

Triticum aestivum Hordeum vulgare Secale cereale Rosliny niepozadane: Sinapis arvensis Cyperus esculentus I 4 0 0 0 0 0 0 100 80 II 4 0 0 0 0 0 0 100 — III ". 4 0 0 0 0 0 0 100 70 0 = bez uszkodzenia 100 = calkowite zniszczenie Przyklad XIII. W cieplarni obsiano naczynia doswiadczalne nasionami ryzu (Oryza sativa) oraz ogni- chy (Sinapis arvensis) i bezposrednio po tym potraktowano substancja czynna, takajak II 2,2-dwutlenek l-/0,0-dwumetylofosforodwutio/-metylo-3-izopropylo- 2,1,3-benzotiadiazynonu-4 w ilosci 5 kg/ha. Substancje czynna zdyspergowano lub zemulgowano w 500 1 wody na hektar. Po 4—5 tygo¬ dniach stwierdzono, ze substancja czynna jest bardzo dobrze znoszona przez rosline uprawna oraz wykazuje silne dzialanie chwastobójcze.

Wyniki doswiadczenia przedstawione sa w tablicy III.

Tablica III Substancja czynna kg/ha substancji czynnej Rosliny uzytkowe: Oryza sativa Roslina niepozadana: Sinapis aryensis II 0 100 0 = bez uszkodzenia 100 = calkowite zniszczenie Odpowiednio biologicznie czynne jak zwiazki w przykladach XI-XIII sa nastepujace zwiazki: 2,2-dwutlenek l-/p-nitrofenoksy/-metylo-3-izopropylo-2,l,3-benzotiadiazynonu-4, 2,2,-dwutlenek l-fenoksymetylo-3-izopropylo-2,l,3-benzotiadiazynonu-4, 2,2-dwutlenek l-/3',3'-dwumetyloureido-r-m-fenoksy/-metylo-3-izopropylo-2,l,3-benzotiadiazynonu-4, 2,2-dwutlenek l-/3'-metoksykarbonyloaminofenoksy/-metylo-3-izopropylo-2,l,3-benzotiadiazynonu-4, 2,2-dwutlenek 1-/0,0-dwuetylofosforodwutio/-metylo-3-izopropylo-2,1,3-benzotiadiazynonu-4.10 96 684 Przyklad XIV. Miesza sie 90 czesci wagowych zwiazku I z 10 czesciami wagowymi N-metylo-a-piroli- donu i tak otrzymuje sie mieszanine odpowiednia do stosowania w postaci bardzo drobnych kropel.

Przyklad XV. 20 czesci wagowych zwiazku I rozpuszcza sie w mieszaninie, skladajacej sie z 80 czesci wagowych ksylenu, 10 czesci wagowych produktu przylaczenia 8-10 moli tlenku etylenu do 1 mola N-monoeta- noloamidu kwasu olejowego, 5 czesci wagowych soli wapniowej kwasu dodecylobenzenosulfonowego i 5 czesci wagowych produktu przylaczenia 40 moli tlenku etylenu do 1 mola oleju rycynowego. Przez wylanie i dokladne - rozprowadzenie roztworu w 100 000 czesciach wagowych wody otrzymuje sie wodna dyspersje, zawierajaca 0,02% wagowe substancji czynnej.

Przyklad XVI. 20 czesci wagowych zwiazku II rozpuszcza sie w mieszaninie, skladajacej sie z 40 czesci wagowych cykloheksanonu, 30 czesci wagowych izobutanolu, 20 czesci wagowych produktu przylaczenia 7 moli etylenu do 1 mola izooktylofenolu i 10 czesci wagowych produktu przylaczenia 40 moli tlenku etylenu do 1 mola oleju rycynowego. Przez wylanie i dokladne rozprowadzenie roztworu w 100 000 czesciach wagowych wody otrzymuje sie wodna dyspersje, zawierajaca 0,02% wagowe substancji czynnej.

Przyklad XVII. 20 czesci wagowych zwiazku I rozpuszcza sie w mieszaninie, skladajacej sie z 25 czesci wagowych cykloheksanolu, 65 czesci wagowych frakcji oleju mineralnego o temperaturze wrzenia 210—280°C i 10 czesci wagowych produktu przylaczenia 40 moli tlenku etylenu do 1 mola oleju rycynowego.

Przez wylanie i dokladne rozprowadzenie roztworu w 100 000 czesciach wagowych wody otrzymuje sie wodna dyspersje, zawierajaca 0,02% wagowe substancji czynnej.

Przyklad XVIII. 20 czesci wagowych substancji czynnej II miesza sie dokladnie i miele w mlynku mlotkowym z 3 czesciami wagowymi soli sodowej kwasu dwuizobutylonaftaleno^a-sulfonowego, 17 czesciami wagowymi soli sodowej kwasu ligninosulfonowego z lugu posiarczynowego i 60 czesciami wagowymi sproszko¬ wanego zelu krzemionkowego. Przez dokladne rozprowadzenie mieszanki w 20 000 czesciach wagowych wody otrzymuje sie ciecz do opryskania, zawierajaca 0,1% wagowy substancji czynnej.

Przyklad XIX. 3 czesci wagowe zwiazku I miesza sie dokladnie,z 97 czesciami wagowymi subtelnie rozdrobnionego kaolinu. Otrzymuje sie w ten sposób srodek do opylania, zawierajacy 3% wagowe substancji czynnej.

Przyklad XX. 30 czesci wagowych zwiazku II miesza sie dokladnie z mieszanina sporzadzona z 92 czesci wagowych sproszkowanego zelu krzemionkowego i 8 czesci wagowych oleju parafinowego, który rozpylo¬ no na powierzchni tego zelu krzemionkowego. W ten sposób otrzymuje sie preparat substancji czynnej o dobrej przyczepnosci.

Przyklad XXI. Róznorodne rosliny o wysokosci 3-15 cm potraktowano w cieplarni substancjami czynnymi, takimi jak: IV 2,2-dwutlenek l-formyloksymetylo-3-izopropylo-2,l,3- benzotiadiazynonu-4 V 2,2-dwutlenek 1-cykloheksanoiloksymetylo-3-izopropylo-2,1,3- benzotiadiazynonu-4 VI 2,2-dwutlenek 1-benzoiloksymetylo-3-izopropylo-2,1,3- benzotiadiazynonu-4 VII 2,2-dwutlenek l-/p-metoksybenzoiloksy/-metylo-3-izopropylo-2,l,3- benzotiadiazynonu-4 VIII 2,2-dwutlenek l-metoksyacetoksymetylo-3-izopropylo-2,l,3- benzotiadiazynonu-4 X 2,2-dwutlenek 1 -izobutyryloksymetylo-3-izopropylo-2,1,3- benzotiadiazynonu-4 XI 2,2-dwutlenek l-chlorometylo-3-izopropylo-2,l ,3-benzotiadiazynonu-4 kazdorazowo zdyspergowanymi lub zemulgowanymi w 5001 wody na hektar. Zastosowana dawka substancji czynnej wynosila w danym przypadku 3 kg/ha. Po 2—3 tygodniach stwierdzono, ze substancje czynne IV—VIII, X i XI wykazuja silne dzialanie chwastobójcze i sa dobrze znoszone przez rosliny uprawne.

Wyniki doswiadczenia przedstawione sa w tablicy IV.96684 11 Tablica IV Substancja czynna kg/ha substancji czynnej Rosliny uzytkowe: Triticuinae$tivum Rosliny niepozadane: Sinapis alba IV 3 0 100 V 3 0 95 VI 3 0 100 VII 3 0 100 VIII 3 0 100 X 3 0 100 xi 3 0 100 0 = bez uszkodzenia 100 = calkowite zniszczenie Odpowiednio biologicznie czynne sa zwiazki: 2,2-dwutlenek l-chloroacetoksymetylo-3-izopropylo-2,1,3-benzotiadiazynonu-4, 2,2-dwutlenek l-akryloiloksymetylo-3-izopropylo-2,l ,3-benzotiadiazynonu-4, 2,2-dwutlenek l-fenylotiometylo-3-izopropylo-2,l,3-benzotiadiazynonu-4, 2,2-dwutlenek 1-acetoksymetylo-3-izopropylo-2,1,3-benzotiadiazynonu-4, 2,2-dwutlenek 1-/0,0-dwumetylofosforotio/-S-metylo-3-izopropylo-2,1,3-benzotiadiazynonu-4, Przyklad XXII. Rózne rosliny testowe podzielono na gatunki, wyrosniete w naczyniach do wysokosci -15 cm potraktowano w cieplarni substancjami czynnymi, takimi jak: I 2,2-dwutlenek l-cykloheksanoiloksymetylo-3-izopropylo-2,l,3-benzotiadiazynonu-4 II 2,2-dwutlenek l-formyloksymetylo-3-izopropylo-2,l ,3-benzotiadiazynonu-4 zdyspergowanymi lub zemulgowanymi w kazdym przypadku w 5001 wody na hektar.

Gatunki roslin, stosowane ilosci substancji czynnych i,wyniki przedstawione sa w tablicy V. Ocene przepro¬ wadzono po uplywie 2—4 tygodni od traktowania. Otrzymane wyniki dowodza przydatnosci badanych substan¬ cji do zwalczania chwastów szerokolistnych w waznych rodzajach zbóz.

Tablica V Substancja czynna kg/ha substancji czynnej Avena sativa Triticum aestivum Zea mays 0,25 — — — Abutilon theophrastii 70 Ammannia coccinea Chrysanthemum' - segetum Matricaria chamomilla Sida spinosa Sinapis alba 62 52 95 65 I 0,5 0 0 95 62 68 95 40 70 1,0 0 0 95 92 95 95 50 70 .2,0 0 0 95 92 95 95 70 95 4,0 — — — — — — — - ii 0,25 — — -r 68 52 95 0,5 0 0 40 68 58 90 100 1,0 0 0 80 92 70 90 100 2}0 0 0 90 92 95 95 100 4,0 — - - - - - - — 0 ¦ bez uszkodzenia 100 a calkowite zniszczenie Przyklad XXIII. Rosliny ryzu, soji, i Sesbania exaltata wyhodowano oddzielnie w naczyniach do¬ swiadczalnych do wysokosci 6—10 cm potraktowano w cieplarni substancjami czynnymi, takimi jak: I 2,2-dwutlenek l-cykloheksanoiloksymetylo-3-izopropylo-2,l ,3-benzotiadiazynonu-4 II 2,2-dwutlenek 1-formyloksymetylo-3-izopropylo-2,1,3-benzotiadiazynonu-4 III 2,2-dwutlenek 3-izopropylo-2,l,3-benzotiadiazynonu-4 (znany) zdyspergowanymi lub zemulgowanymi w kazdym przypadku w 5001 wody na hektar. W czasie trwania doswiadczenia miejsce, w którym odbywalo sie doswiadczenie, utrzymywano w stanie cieplym i wilgotnym.

Ocene przeprowadzono po 3 tygodniach od traktowania.

Wyniki doswiadczenia przedstawione sa w tablicy VI.12 96 684 Tablica VI Substancja czynna kg/ha substancji czynnej Glycine max.

Oryza sativa Sesbania exaltata I 0,25 0,5 0 85 1,0 0 85 2,0 85 II 0,25 48 0,5 0 85 1,0 0 85 2,0 88 IM (znana) | 0,25 0 0,5 0 0 0 1,0 0 0 0 2,0 0 = bez uszkodzenia 100 - calkowite zniszczenie Zdanych zawartych w tablicy VI widac, ze substancje czynne srodka wedlug wynalazku odpowiednie sa do zwalczania Sesbania exaltata, chwastu szerokolistnego z rodziny roslin straczkowych, w uprawach soji, która równiez nalezy do rodziny roslin straczkowych. Poza tym te substancje czynne moga byc stosowane do usuwania niepozadanych szerokolistnych gatunków w uprawach ryzu.

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Srodek chwastobójczy zawierajacy substancje czynna oraz staly lub ciekly nosnik, znamienny tym, ze oprócz stalego lub cieklego nosnika zawiera jako substancje czynna podstawiony 2,2-dwutlenek 2,1,3-benzotia- diazynonu-4 o wzorze ogólnym 4, w którym X oznacza atom chlorowca, grupe o wzorze ogólnym 2, grupe —O—R2, —SR3 lub grupe o wzorze ogólnym 3, przy czym R1 oznacza grupe alkilowa, alkenylowa, alkinylowa, alkoksyalkilowa, chlorowcoalkilowa, cykloalkilowa, aryloalkilowa lub ewentualnie podstawiona grupe arylowa, R2 oznacza grupe aryloalkilowa lub ewentualnie podstawiona grupe arylowa, albo grupe 0,0-dwualkilófosforowa; 0,S-dwualkilofosforowa, S,S-dwualkilofosforowa, O,0-dwualkilotiofosforowa, 0,S-dwualkilotiofosforowa lub S,S-dwualkilotiofosforowa, a R3 ma takie same znaczenia jak R1 i poza tym oznacza grupe 0,0-dwualkilotiofos- forowa, 0,S-dwualkilotiofosforowa, S,S-dwualkilotiofosforowa, 0,0-dwualkilofosforowa, 0,S-dwualkilofosforowa lub grupe S,S-dwualkilofosforowa, zas R4 oznacza atom wodoru lub grupe alkilowa, albo razem z R1 przedsta¬ wiaja heterocykliczny pierscien.96 684 O II -O-C-R Wzór 2 ,1 -N /CH3 I CH3 Wzór 1 Wzór 3 N-S02 0 = c' ^-CH2-X ../ Wz6r A CK CH3 / NCH3 N-S02 0=C ^-CH2-Hal /CH3 CHC ^-S02 0=C N-H (HCHO)n« mH20 HCI(-H20): SOCl2 (-HCI.-S02) /CH3 / NCH3 o=^c n-ch2oh| > SCHEMAT 1 /H3 CK / CH3 N—SO2 o=c Yi-ch2-ci96 684 0-C N-CHoa»KO-C-CH-,->0=C N-CH,-0-C-CH, SCHEMAT c f-^2 N(C,Hc), JM°2 /CH3 I-C N-CH,Ct»HSCH(CH,L ^-^0-C N-CH2-S-0< • SCHEMAT 3 Prac. Poligraf. UP PRL naklad 120+18 Cena 45 7l