PL80570B1 - - Google Patents

Description

Sposób wytwarzania nowych steroidów szeregu pregnanu podsta¬ wionych chlorem w polozeniu 2 Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia nowych steroidów szeregu pregnanu podsta¬ wionych chlorem w polozeniu 2, o ogólnym wzorze 1, w którym Rx oznacza wolna, zestryfikowana lub zeteryfikowana grupe hydroksylowa, R2 oznacza grupe o wzorze 2, X oznacza atom wodoru lub fluoru albo tez R2 razem z X oznaczaja podwójne wiazanie w polozeniu 9, 11, Y oznacza atom wodo¬ ru lub wolna lub zestryfikowana grupe hydro¬ ksylowa. Zestryfikowane grupy hydroksylowe sa pochodnymi przede wszystkim organicznych kwa¬ sów karboksylowych szeregu alifatycznego, alicy- klicznego, aromatycznego lub heterocyklicznego, zwlaszcza kwasów o 1—18 atomach wegla, np. mrówkowego, octowego, propionowego, kwasów maslowych, walerianowych, np. walerianowego lub trójmetylooctowego, trójfluorooctowego, kwasów kapronowych, np. kwasów B — trójmetylo-propio- nowego lub dwuetylooctowego, kwasów enanto- wych, kaprylowych, pelargonowych, kaprynowych, undecylowych, np. kwasu undecylenowego, kwasów laurynowych, mirystynowych, palmitynowych lub stearynowych, np. kwasu olejowego, cyklopropano-, butano-, pentano- i -heksanokarboksylowego, cy- klopropylometanokarboksylowego, cyklobutylometa- nokarboksylowego, cyklopentyloetanokarboksylowe- go, cykloheksyloetanokarboksylowego, kwasów cy- klopentylocykloheksylo- lub fenylooctowych lub pro- pionowych, kwasu benzoesowego, kwasów fenoksy- alkanowych, np. kwasu fenoksyoctowego, kwasów 10 30 dwukarboksylowych, np. kwasu bursztynowego, fta¬ lowego, chinolinowego, furano-2-karboksylowego, 5-III-rzed-butylofurano-2-karboksylowego, 5-bro- mofurano-2-karboksylowego, nikotynowego lub izo¬ nikotynowego lub kwasów sulfonowych, np. benze- nosulfonowych lub kwasów nieorganicznych, np. kwasów fosforowych lub siarkowych.Grupy estrowe moga byc równiez pochodnymi kwasów ortokarboksylowych, np. kwasu ortomrów- kowego, ortooctowego lub ortopropionowego, przy czym kwasy te, a takze wyzej podane kwasy dwu- karboksylowe moga tworzyc cykliczne 17,21-estry.Zeteryfikowane grupy hydroksylowe sa zwlaszcza pochodnymi alkoholi o 1—18 atomach wegla, np. nizszych alkoholi alifatycznych, np. alkoholu etylo¬ wego, metylowego, propylowego, izo-propylowego, alkoholi butylowych lub amylowych, lub alkoholi aryloalifatycznych, zwlaszcza monocyklicznych, zwlaszcza nizszych alkoholi aryloalifatycznych, np. alkoholu benzylowego lub alkoholi heterocyklicz¬ nych, np. a — czterowodoro-piranolu lub furanolu.Otrzymane sposobem wedlug wynalazku nowe zwiazki o wzorze 1 posiadaja cenne wlasciwosci farmakologiczne, przy czym obok dzialania tymo- litycznego i hamujacego czynnosc nadnerczy wyka¬ zuja one zwlaszcza dzialanie przeciwzapalne, co stwierdzono w badaniach przeprowadzonych na zwierzetach, np. szczurach w próbie z ziarniakiem.Nowe zwiazki moga znalezc zastosowanie jako analogi kortykosterydów, zwlaszcza jako srodki 80 57080 570 przeciwzapalne. Nowe zwiazki sa równiez cennymi pólproduktami do wytwarzania innych uzytecznych substancji, zwlaszcza zwiazków czynnych farma¬ kologicznie. Szczególnie cenny jest A14-2-chloro- -6a-9 a-dwufluoro-16 a-metylo-3,20-dwuketo-ll P-17a-dwuhydroksy-21-acetoksy-pregnadien, który podany np. szczurom w podskórnych dawkach 0,1- 1,0 mg/kg wykazuje wyrazne dzialanie przeciw¬ zapalne.Stwierdzono, ze mozna wytworzyc nowe zwiazki o wzorze 1, w którym Rx, R2, X i Y maja wyzej podane znaczenie, jesli chloruje sie zwiazek o ogól¬ nym wzorze 3, w którym Rlf Y i X maja wyzej podane znaczenie, a R2 oznacza grupe o wzorze 2, w celu przylaczenia chloru do wiazania podwójne¬ go umiejscowionego w polozeniu 1,2 — i nastepnie odszczepia sie kwas chlorowcowodórowy z wytwo¬ rzonej 1,2-dwuchlorowcowej pochodnej uzyskujac w tym miejscu wiazanie podwójne, albo w zwiazku o wzorze 4, w którym Rlf Y i X maja wyzej po¬ dane znaczenie, wytwarza sie podwójne wiazanie w pozycji 1,2 na drodze chemicznego lub mikrobio¬ logicznego odwodornienia w znany sposób, albo w zwiazku o wzorze 5, w którym Rx i Y maja wyzej podane znaczenie, rozszczepia sie grupe epo¬ ksydowa za pomoca fluorowodoru lub zwiazku wy¬ dzierajacego fluorowodór, albo do zwiazku o wzorze 6, w którym Rx i Y maja wyzej podane znaczenie, wprowadza sie grupe hydroksylowa w polozenie llfi lub lla, w znany sposób, po czym z otrzyma¬ nych lip — lub 1la-hydroksypochodnyeh odszcze¬ pia sie czasteczke wody za pomoca srodka odwad¬ niajacego i wytwarza podwójne wiazanie w pozycji 11^ lub lla i w otrzymanym zwiazku o wzorze 1 ewentualnie estryfikuje sie wolne grupy hydro¬ ksylowe i/lub eteryfikuje grupe 21-hydroksylowa i/lub zestryfikowane lub zeteryfikowane grupy hy¬ droksylowe przeprowadza w wolne grupy hydro¬ ksylowe w znany sposób.Przylaczenie chloru do wiazania podwójnego w pozycji 1,2 zwiazku o wzorze 3, w którym Hlt R2, X i Y maja wyzej podane znaczenie przeprowadza sie znanym sposobem, np. chlorowanie mozna prze¬ prowadzic w obojetnym rozpuszczalniku, np. w dioksanie w obecnosci kwasu karboksylowego, np. kwasu propionowego, w niskiej temperaturze w ciemnosci. Odszczepienie chlorowodoru 1,2-dwu- chlorozwiazków przeprowadza sie przez traktowa¬ nie zasada, korzystnie trzeciorzedowa, organiczna zasada, np. trójetyloamina, pirydyna, kolidyna.Grupe 9fi, lip-epoksydowa rozszczepia sie za po¬ moca fluorowodoru znanym sposobem, przy czym stosuje sie bezwodny fluorowodór, ewentualnie w obojetnym rozpuszczalniku, np. w chloroformie, czterowodorofuranie lub zwlaszcza dwumetylo- formamidzie lub wodny kwas fluorowodorowy.Mozna tez stosowac zwiazki wydzielajace fluoro¬ wodór, np. sole kwasu fluorowodorowego z trzecio¬ rzedowa zasada organiczna, np. z pirydyna. Szcze¬ gólnie dogodny jest sposób podany w opisie paten¬ towym Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 3211758, wedlug którego stosuje sie kwas fluorowodorowy w postaci adduktu z kwasem karbaminowym lub tiokarbaminowym, a zwlaszcza z mocznikiem.W celu wytworzenia podwójnego wiazania w po¬ zycji 1,2 zwiazku o wzorze 4, w którym Rlf R2 X i Y maja wyzej podane znaczenie, stosuje sie znane chemiczne lub mikrobiologiczne sposoby od- wbdorniania. Do sposobów chemicznych nalezy np. 5 odwodornianie za pomoca dwutlenku selenu lub kwasu selenawego korzystnie w trzeciorzedowym alkoholu alifatycznym, np. w III-rzed-butanolu lub trzeciorzedowym alkoholu amylowym lub za po¬ moca 2,3-dwuchloro-5,6-dwucyjano-l,4-benzochinonu io we wrzacym benzenie lub dioksanie. Przy mikro¬ biologicznym odwodornianiu stosuje sie np. szczepy mikroorganizmów gatunków Corynebacterium Sim- plex, Septomyxa affinis lub Didymella lycopersici lub wydzielone z grzybni enzymy. Wprowadzenie 15 grupy hydroksylowej w polozeniu lip zwiazku o wzorze 6 przeprowadza sie równiez na drodze mikrobiologicznej. Stosuje sie mikroorganizmy opi¬ sane w literaturze, zwlaszcza mikroorganizmy ga¬ tunku Curvularia lunata lub Curvularia pallesceus. 20 Do wprowadzenia grupy lla-hydroksylowej do zwiazku o wzorze 6, w którym Rx i Y maja wyzej podane znaczenie, stosuje sie np. mikroorganizmy rzedu Mucorales, zwlaszcza rodziny Mucoracae, na przyklad gatunki Rhizopus lub Cunninghanella, 25 zwlaszcza Rhizopus nigricans lub gatunku Aspergil¬ lus, na przyklad Aspergillus niger, Aspergillus och- raceus. Dla wytworzenia zwiazków o wzorze 5 z od¬ powiednich nasyconych w polozeniu 9,11 zwiazków lla lub 11fi-hydroksylowych przez odszczepienie so wody stosuje sie jako srodek odwadniajacy np. tle¬ nochlorek fosforu w pirydynie lub N-chlorowco- amid lub N-chlorowcoimid, np. N-bromoimid kwa¬ su bursztynowego i dwutlenek siarki w warunkach bezwodnych, korzystnie w pirydynie. 35 Natomiast zwiazki wyjsciowe o wzorze 4 mozna wytworzyc z odpowiednich 9,11-nienasyconych po¬ chodnych, np. przez traktowanie ich kwasem pod- bromowym, np. N-bromoimidem kwasu bursztyno¬ wego, zwlaszcza w obecnosci kwasu nadchlorowe- 40 go i odbromowodorowanie otrzymanej bromohyd- ryny za pomoca zasadowego srodka, jak octan metalu alkalicznego w srodowisku alifatycznego al¬ koholu, jak metanol lub etanol. Wolne grupy hy¬ droksylowe w polozeniu 17 i 21 ewentualnie mozna 45 estryfikowac za pomoca reaktywnych funkcjonal¬ nych pochodnych kwasów alifatycznych, aroma¬ tycznych, cykloalifatycznych, aryloalifatycznych lub heterocyklicznych o 1—18 atomach wegla, zwlaszcza niskich kwasów alifatycznych. Mozna wytworzyc 50 zarówno 17a lub 21-monoester jak i 17a lub 21-dwu- ester. Dla wytworzenia 21-monoestru traktuje sie zwiazki 21-hydroksylowe, w znany sposób^ reak¬ tywnymi funkcyjnymi pochodnymi kwasów kar- boksylowych zwlaszcza wyzej podanych, np. bez- 55 wodnikiem kwasowym lub halogenkiem kwasowym, np. w trzeciorzedowej zasadzie jak pirydynie. Wol¬ na grupe hydroksylowa w polozeniu 17 mozna zna¬ nym sposobem selektywnie zestryfikowac. Wytwarza sie np. 17a,21-dwuester przez acylowanie bezwod- 60 nikiem kwasu karboksylowego, np. bezwodnikiem kwasu octowego z dodatkiem jako katalizatora mocnego kwasu, zwlaszcza aromatycznego kwasu sulfonowego, np. kwasu p-toluenosulfonowego, po czym grupe 21-estrowa zmydla sie w lagodnych 65 warunkach np. roztworem weglanu lub kwasnego5 80 570 % weglanu metalu alkalicznego w wodnym alkoholu alifatycznym, np. metanolu lub etanolu. 17a-mono- estry mozna otrzymac ze zwiazków o wzorze 1, za¬ wierajacych w polozeniu 17a i 21 wolne grupy hydroksylowe, przy czym otrzymuje sie cykliczne 17a-21-ortoestr^ za pomoca reakcji z ortoestrem o wzorze R1-0(OR//)3, w którym R', oznacza atom wodoru lub rodnik alkilowy, R" oznacza rodnik alkilowy, w obojetnym rozpuszczalniku, np. benze¬ nie w obecnosci mocnego kwasu, np. kwasu p-tolu- enosulfonowego jako katalizatora. Zwiazki te moz¬ na np. poddac selektywnej hydrolizie slabym kwa¬ sem organicznym, np. kwasem szczawiowym, eli¬ minujac w ten sposób grupe estrowa z pozycji 21 i uzyskac 17a-monoester.Wedlug wynalazku wolna grupe hydroksylowa w polozeniu 21 ewentualnie eteruje sie znanym sposobem korzystnie za pomoca reaktywnych po¬ chodnych wyzej podanych alkoholi.Eter 21-czterohydropiranylowy mozna wytworzyc np. z dwuhydropiranu, w rozpuszczalniku nie bio¬ racym udzialu wi reakcji, np. tetrahydrofuranie, eterze etylowym lub chloroformie w obecnosci tle¬ nochlorku fosforu. Stosowane jako substancje wyjs¬ ciowe zwiazki o wzorach 3—6 sa znane lub moga byc wytworzone znanym sposobem.Sposród wyzej wymienionych wariantów sposobu wedlug wynalazku szczególnie korzystny jest ten we¬ dlug którego chloruje sie 21-ester A1»4-6a-9a-dwu- fluoro-lip, 17a, 21-trójhydroksy-3,20-dwuketopreg- nandienu i z wytworzonego A4-6a,9a-dwufluoro- l,2-dwuchloro-6a-metylo-lip, 17a-dwuhydroksy-21- estru-3,20-dwuketopregnandienu odszczepia sie chlo¬ rowodór a nastepnie zmydla grupe 21-estrowa i otrzymuje lip, 17a, 21-trójhydroksypochodna pre- gnandienu.Zwiazki wytworzone sposobem wedlug wynalaz¬ ku mozna równiez stosowac do wytwarzania pre¬ paratów farmaceutycznych odpowiednich dla lecze¬ nia ludzi i zwierzat. Preparaty te zawieraja nowe farmakologicznie czynne substancje razem z farma¬ ceutycznymi nosnikami.Nowe zwiazki moga równiez stanowic produkty wyjsciowe dla wytwarzania innych cennych zwiaz¬ ków.Zwiazki wedlug wynalazku mozna równiez sto¬ sowac jako dodatki do paszy. Sposób wedlug wy¬ nalazku wyjasniaja nizej podane przyklady, w któ¬ rych temperature podano w stopniach Celsjusza.Przyklad I. 30,0 g AM-6 -fluoro-16 -metylo- -11, 17 -dwuhydroksy-21-acetoksy-3,20-dwuketo-pre- gnandienu (octan paramethasonu) rozpuszczono w 1500 ml dioksanu, po czym ochlodzono i zalano jedna 150 ml porcja roztworu 84 g chloru w 1000 ml kwasu propionowego i pozostawiono w ciemnosci w ciagu 2 dni przy temperaturze 0—5°C. Roztwór reakcyjny wprowadzono nastepnie do 15 litrów wody i ekstrahowano czterokrotnie 1 litrowymi porcjami chlorku metylenu po czym wyciagi prze¬ myto kolejno woda, nasyconym roztworem kwas¬ nego weglanu sodu i ponownie woda. Przemyte po¬ laczone wyciagi osuszono siarczanem sodu, przesa¬ czono, po czym rozpuszczalnik calkowicie odparo¬ wano pod obnizonym cisnieniem przy temperaturze lazni 30—35°C. Otrzymano 48,2 g A4-6 -dwuchloro-16a-metylo-HB, 17a-dwuhydroksy-21- -acetoksy-3,20-dwuketopregnenu, [a]D20 = +57° (c = = 0,9 w dioksanie (A maka) reaktyfikat 250 mm (e=10500). 0 . . 5 Dwuchloropochodna nie jest trwala i rozklada sie w temperaturze pokojowej. 48 g otrzymanego A4-6 -16a-metylo-llB, 17a-dwuhydroksy-21-acetoksy'*&&*¦- -dwuketopregnenu rozpuszczono w 500 ml pirydyny io i utrzymywano w ciagu 20 godzin w temperaturze pokojowej przy czym obserwowano stopniowa zmia¬ ne barwy od rózowej do zóltobrazowej. Nastepnie mieszanine reakcyjna wprowadzono do mieszaniny skladajacej sie z 3 kg lodu, 10 1 wody i 2 1 stezo- 15 nego kwasu solnego i ekstrahowano pieciokrotnie jednolitrowymi porcjami chlorku metylenu po czym przemyto wyciagi kolejno woda, nasyconym roz¬ tworem dwuweglanu sodu i ponownie woda. Prze¬ myte polaczone wyciagi osuszono siarczanem sodu, 20 przesaczono i odparowano rozpuszczalnik pod obni¬ zonym cisnieniem. W celu oczyszczenia pozostalosc przekrystalizowano z metanolu przy dodatku wegla aktywnego i otrzymano 21,0 g A1'4-6a-fluoro-2-chlo- ro-16a-metylo-llfi, 17 25 -3,20-dwuketo-pregnadienu o temperaturze topnie¬ nia 232—238°C; [ct]D*° - +55° (c= 16°/o w dioksanie) A maks etanol 251 mm (e=14700).Widmo w podczerwieni wykazuje pasma absorpcji przy 2,76, 2,86, 5,71, 5,77, 6,00, 6,09, 8,14, 9,41, 9,60, 30 9,92 i 10,87 ji.Przyklad II. 32,4 g A1,4-6a-fluoro-2-chloroi -16a-metylo-llB, 17a-dwuhydroksy-21-acetoksy-3,20- -dwuketopregnadienu rozpuszczono w 165 ml piry¬ dyny i mieszajac, w temperaturze 20—25°C wkrop- 35 lono w ciagu 10 minut roztwór 17,1 g N-bromoimi- du kwasu bursztynowego. Brazowy roztwór reak¬ cyjny ochlodzono nastepnie do temperatury —12° do —13°C, w temperaturze —12° do —20°C, wpro¬ wadzono w ciagu 50—70 minut silny strumien dwu- A0 tlenku siarki az do zaniku zabarwienia bromu w roztworze reakcyjnym, nastepnie ponownie prze¬ puszczono dwutlenek siarki w ciagu 15—20 minut i po przerwaniu chlodzenia do brazowej krystali¬ zujacej mieszaniny reakcyjnej w ciagu 1,0—1,5 go- 45 dziny wkroplono najpierw powoli, nastepnie szyb¬ ciej ogólem 2250 ml wody, przy czym przy stopnio¬ wym wzroscie temperatury do 20—25°C wykrysta¬ lizowal powoli produkt reakcji. Produkt odsaczono, przemyto 1000 ml wody i wysuszono pod obnizonym 50 cisnieniem w temperaturze 50—60°C. Otrzymano 29,1 g A1»4.9<11)-6a-fluoro-2-chloro-16a-metylo-17a- hydroksy-21-acetoksy-3,20-dwuketo-pregnadienu o temperaturze topnienia 128—132°C; [aJD80 = —8° (c=l,0°/o w chloroformie) Xmax rektyfikatu 247 nm 55 (s = 15900).Przyklad III. Do roztworu 5,00 g AM.9-2- chloro-6a-fluoro-16a-metylo-3,20-dwuketo-ll,B, 17a- -dwuhydroksy-21-acetoksy-pregnatrienu w 60 ml absolutnego dioksanu i 7,5 ml 0,5 N kwasu nad- 60 chlorowego, mieszajac w temperaturze 18^20°C wkroplono w ciemnosci, w ciagu 15 minut roz¬ twór 2,34 g N-bromoacetamidu w 40 ml absolutne¬ go dioksanu i mieszano dalej w ciagu 4 godzin w atmosferze azotu w ciemnosci w temperaturze po- 65 kojowej. Nastepnie wkroplono w ciagu 10 minut80 570 7 8 15 ml 10%-wego roztworu tiosiarczanu sodu (od¬ barwienie) i w ciagu 15 minut 100 ml wody w tem¬ peraturze 18—20°C. Po powolnym wprowadzeniu do mieszaniny poreakcyjnej roztworu 1,5 g wodo¬ rotlenku sodu w 15 ml wody i 10 ml metanolu w temperaturze okolo 20°C czerwonawa mieszanine mieszano w ciagu 1 godziny w atmosferze azotu w temperaturze pokojowej. Nastepnie w temperaturze okolo 10°C wkroplono w ciagu 30 minut 400 ml wody, po czym wytracona substancje odsaczono, przemyto woda, rozpuszczono w chlorku metylenu, roztwór osuszono siarczanem sodu, odparowano do sucha pod obnizonym cisnieniem (pompka wodna).Otrzymano 4,64 g zóltej pianki która rozpuszczono w eterze i po wytraceniu mieszanina chlorek me- tylenu-metanoleter otrzymano 3,18 g czystego AM- -2-chloro-6a-fluoro-16a-metylo-9B, ll|3-epoksy-3,20- -dwuketo-17a, 21-dwuhydroksypregnadienu o tem¬ peraturze topnienia 200—202°C; [a]D20 = —10° = 1° (c = 0,964), ultrafiolet: X maks = 254 nm (e = 15500).Widmo w podczerwieni: pasma przy 2,77, 2,85, 5,84, 5,97, 6,03, 6,20, 8,80, 9,37, 9,90, 10,10, 10,95 i 11,87 \i. 1,80 g A1'4-2-chloro-6a-fluoro-16a-metylo-9P, 11(3- -epoksy-3,20-dwuketo-17a-21-dwuhydroksy-pregna- dienu rozpuszczono w 10 ml pirydyny i 10 ml bez¬ wodnika kwasu octowego i utrzymywano w ciagu 15 godzin w temperaturze pokojowej. Klarowny zólty roztwór po wylaniu do lodu z woda mieszano w ciagu 30 minut, po czym ekstrahowano dwukrot¬ nie chloroformem, warstwy organiczne przemyto kolejno woda, rozcienczonym kwasem siarkowym z lodem, woda, nasyconym roztworem kwasnego weglanu sodu z lodem i ponownie woda do odczynu obojetnego, osuszono siarczanem sodu i odparowano do sucha pod obnizonym cisnieniem (wytworzonym pompka wodna). Z otrzymanego zóltego oleju (1,89 g) uzyskano po rozpuszczeniu w eterze i wy¬ traceniu mieszanina chlorek metylenu/eter 1,23 g czystego 21-octanu zwiazku wyjsciowego o tempe¬ raturze topnienia 184°C. Widmo w ultrafiolecie: l maks = 254 nm (e = 15400) (w etanolu). [a]D20= +5° ±2° (c = 0,580 w chloroformie). Widmo w podczerwieni: pasma przy 2,75, 5,70, 5,75, 5,96, 6,18, 7,2, 8,12, 9,40, 9,93 i 10,95 \jl. 2,62 g octanu w naczyniu polietylenowym wprowadzono do 60 ml adduktu mocznika z fluoro¬ wodorem (1:1,325) i mieszano za pomoca mieszadla teflonowego w ciagu 40 godzin w temperaturze 3°C (± 1°C) przy zabezpieczeniu przed dostepem po¬ wietrza. Zawiesine, mieszajac, wylano na 700 g lodu i 200 ml stezonego amoniaku, po czym doprowadzo¬ no do wartosci pH 7 za pomoca kwasu octowego.Wytracona substancje odsaczono, przemyto woda, rozpuszczono w chloroformie, roztwór osuszono siarczanem sodu i odparowano do sucha pod obni¬ zonym cisnieniem (pompka wodna). Otrzymane bra¬ zowe krysztaly (okolo 2,8 g) rozpuszczono w mie¬ szaninie toluen-octan etylu (4:1) i przesaczono przez 120 g zelu krzemionkowego. Krystalizujace frakcje rozpuszczono na goraco w chlorku metylenu, na¬ stepnie po zatezeniu pod normalnym cisnieniem i dodaniu malej ilosci eteru otrzymano 1,06 g czy¬ stego A1'4-2-chloro-6a, 9a-dwufluoro-16a-metylo- -3,20-dwuketo-llf3, 17a-dwuhydroksy-21-acetoksy- -pregnadienu o temperaturze topnienia (202°C) 204°C. Z lugu macierzystego otrzymano po chroma¬ tografii cienkowarstwowej 95% wymienionego pro¬ duktu. [a]D20 = +48 ±2° (c = 0,497). Widmo w ultra¬ fiolecie: X maks — 246 nm (e — 15800). Widmo w pod- 5 czerwieni: (nujol) pasma przy 2,82, 5,70, 5,76, 6,15, 7,83, 8,74, 9,37, 9,91, 10,50, 10,95, 11,25 ai.Przyklad IV. 9,4 g A1,4-6a-fluoro-2-chloro- -16a-metylo-1113, 17a-dwuhydroksy-21-acetoksy-3,20- -dwuketopregnadienu rozpuszczono w 400 ml meta- io nolu przy ogrzewaniu do wrzenia i przepuszczaniu azotu. Nastepnie otrzymany roztwór ochlodzono pod azotem do temperatury 1—3°C i wkroplono w ciagu 15—30 minut do roztworu 1,7 g kwasnego weglanu sodu w 50 ml wody. Roztwór reakcyjny 15 mieszano nastepnie w ciagu nocy w temperaturze 1—3°C w atmosferze azotu, po czym produkt re¬ akcji stopniowo wykrystalizowal. Przebieg zmydle- nia sprawdzono za pomoca chromatografii cienko¬ warstwowej na zelu krzemionkowym przy stoso- 20 waniu jako fazy ruchomej mieszaniny toluenu z oc¬ tanem etylu (1:1).Po zmydleniu trwajacym 10—15 godzin w roz¬ tworze reakcyjnym nie stwierdzono produktu wyjs¬ ciowego. Nastepnie mieszanine reakcyjna wprowa- 25 dzono do 2 1 wody, ekstrahowano kilkakrotnie chlorkiem metylenu, wyciagi przemyto dwukrotnie woda, osuszono siarczanem sodu, przesaczono i od¬ parowano do sucha. Otrzymano 7,65 g krystalicz¬ nego produktu surowego, który topi sie przy tem- 30 peraturze 175°C. Produkt wedlug chromatografii cienko warstwowej jest czysty (zel krzemionkowy toluen-octan etylu 1:1). W celu dalszego oczyszcze¬ nia lekko zóltawy surowy produkt krystalizowano z octanu etylu, przy czym najpierw otrzymano 35 2,87 g A1,4-6a-fluoro-2-chloro-16a-metylo-116, 17a- -21-trójhydroksy-3,20-dwuketo-pregnadienu o tem¬ peraturze topnienia (180°) 181—182°C. Z lugu ma¬ cierzystego po zatezeniu otrzymano dalsze ilosci tego produktu. 40 Przyklad V. 9,0 g AV-6 -metylo-HB, 17a-dwuhydroksy-21-acetoksy-3,20- -dwuketo-pregnadienu (octan Flumethasonu) roz¬ puszczono przy ogrzewaniu w 750 ml dioksanu.Po ochlodzeniu wlano 66 ml roztworu skladajacego 45 sie z 36 g chloru w 500 ml czystego kwasu propio- nowego po czym calosc utrzymywano w ciemnosci w ciagu 7 dni przy temperaturze 0—5°C. Roztwór reakcyjny wprowadzono do 3 1 lodowatej wody i ekstrahowano trzykrotnie 500 ml porcjami chlor- 50 ku metylenu nastepnie wyciagi przemyto kolejno woda, nasyconym wodnym roztworem kwasnego weglanu sodu i ponownie woda. Przemyte polaczo¬ ne wyciagi suszono siarczanem sodu, przesaczono, odparowano calkowicie pod obnizonym cisnieniem 55 przy temperaturze lazni 30—35°C. Otrzymano 11,7 g A4-6a,9a-dwufluoro-l,2-dwuchloro-16a-metylo-ll(3, 17a-dwuhydroksy-21-acetoksy-3,20-dwuketo-pregne- nu. Widmo w podczerwieni (chlorek metylenu) wy¬ kazuje pasma absorpcji przy 2,80, 3,95, 5,75, 5,95, 60 7,25, 8,20, 8,85, 9,45, 9,60, 10,05 i 11,35 \i. Dwuchloro- pochodna nie jest trwala i rozklada sie w tempera¬ turze pokojowej. Rozpuszczono 11,7 g A4-6a,9a-dwu- fluoro-l,2-dwuchloro-16a-metylo-HI3, 17a-dwuhy- droksy-21-acetoksy-3,20-dwuketo-pregnenu w 150 ml 65 czystej pirydyny i roztwór pozostawiono w ciagu80 570 9 10 24 godzin w temperaturze pokojowej, przy czym obserwowano stopniowa zmiane barwy z rózowej na zólta do brazowej. Nastepnie roztwór reakcyjny wprowadzono do 1 1 normalnego roztworu kwasu solnego ochlodzonego lodem. Ekstrahowano piecio¬ krotnie po 250 ml Chlorku metylenu po czym prze¬ myto wyciagi kolejno kilkakrotnie ochlodzonym lodem normalnym roztworem kwasu solnego, woda, nasyconym roztworem kwasnego weglanu sodu ochlodzonym lodem i ponownie woda. Przemyte i nastepnie polaczone wyciagi osuszono nad siar¬ czanem sodu, przesaczono i odparowano calkowicie pod zmniejszonym cisnieniem. Otrzymany brunat- nawy czesciowo krystaliczny produkt 10 g chroma¬ tografowano na 750 g zelu krzemionkowego (sred¬ nica kolumny 6 cm) i eluowano kolejno mieszanina toluenu z octanem etylu 95:5, po czym 90:10, nastepnie 80:20. Z frakcji (frakcje 69—80) uzyskano po zatezeniu 0,7 g AV-6a, 9a-dwufluoro-2-chloro- -16a-metylo-17a-hydroksy-llB, 21-dwuacetQksy-2,30- -dwuketopregnadienu o temperaturze topnienia (240°C) 246—250°C. [^D20 = +90° (c = l°/o w dioksa¬ nie) i X maks rektyfikat 245 nm (e = 14600). Frakcje 86—115 odparowano razem do sucha i pozostalosc przekrystalizowano z rektyfikatu. Otrzymano 2,4 g AV-6a,9a-dwufluoro-2-chloro-16a-metylo-llB, 17a- -dwuhydroksy-21-acetoksy-3,20-dwuketo-pregnadie- tiu topiacego sie w 'temperaturze 20°—2I0°C. [cJD80 = = 61° (c = 1% w dioksanie) i X maks (rektyfikat) 246 nm (£ = 16100), z lugów macierzystych otrzy¬ mano po zatezeniu dalsze ilosci tego zwiazku.Przyklad VI. 18,0 g AV-6a,9a-dwufluoro- 16<*-metylo^llB, 17a-dwuhydroksy-21-trójmetyloace- toksy-3,20-dwuketo-pregnadienu rozpuszczono w 1500 ml dioksanu. Ochlodzono i wylano do 90 ml roztworu 72 g chloru w 1000 ml kwasu propiono- wego i utrzymywano w ciemnosci w ciagu 7 dni w temperaturze 0—5°C. Nastepnie przerobiono wedlug przykladu I i otrzymano 22,7 g A4-6a,9a- dwufluoro-l,2-dwuchloro-16a-metylo-HB, 17a-dwu- hydroksy-21-trójmetyló-acetoksy-3,20-dwuketo-pre- gnenu topiacego z rozkladem w temperaturze 200°C. 22,7 g A4-6a,9a-dwufluoro-l,2-dwuchloro- -16a-metylo-llB, 17a-dwuhyclroksy-21-trójmetylo- acetoksy-3,20-dwuketo-pregnenu rozpuszczono w 300 ml czystej suchej pirydyny, wytworzyl sie jas- nobrazowy klarowny roztwór. Mieszanine reakcyjna utrzymywano w ciagu 2 dni w temperaturze poko¬ jowej i poddano obróbce wedlug sposobu opisanego w przykladzie II. Otrzymany brunatnawy krysta¬ liczny produkt surowy (20,9 g) chromatografowano na 2300 g zelu krzemionkowego (srednica kolumny 12 cm) za pomoca mieszaniny toluen-octan etylu 95:5. Po oddzieleniu frakcji wstepnych (frakcja 10—25) frakcje 38—61 odparowano a pozostalosc przekrystalizowano z octanu etylu. Otrzymano 4,68 g A1,4-6a,9a-dwufluoro-2-chloro-16a-metylo-llB, 17a- -dwuhydroksy-21-trójmetyloacetoksy-3,20-dwuketo- -pregnadienu o temperaturze topnienia (242°C) 243—244°C. [a]D20o=+58° (c=0,8°/o w dioksanie^ i X maks (rektyfikat) 247 nm (e = 16200). Z lugu ma¬ cierzystego, po zatezeniu, otrzymano dalsze ilosci produktu.Przyklad VII. \ 1 wyjalowionej pozywki plynnej zawierajacej 20 g peptonu i 50 ml namoku kukurydzianego zadaje sie 30 ml rozrastajacej sie hodowli Corvularia lunata i prowadzi fermentacje w temperaturze 28°C w ciagu 48 godzin przy napo¬ wietrzaniu i wstrzasaniu. Hodowle Corvularia lu- 5 nata uzyskuje sie z grzybka hodowanego uprzednio na agarze a nastepnie w wyzej wymienionej plyn¬ nej pozywce. Nastepnie hodowle zadaje sie roztwo- ' rem 0,5 g A1,4-2-chloro-6a-fluoro-16a-metylo-17a-21- -dwuhydroksy-3j20-dwuketopregnadienu w 50 ml io etanolu i prowadzi proces dalej w wyzej podanych warunkach. Po zakonczeniu fermentacji calosc od¬ sacza sie ha nuczy i przesacz ekstrahuje chlorkiem metylenu. Po wysuszeniu siarczanem sodu wyciagu i odparowaniu rozpuszczalnika uzyskuje sie sucha 15 *pozostalosc, która rozpuszcza sie w mieszaninie to¬ luenu z octanem etylu (1:1) i rozdziela na kolum¬ nie chromatograficznej wypelnionej 25 g zelu krze¬ mionkowego. Z frakcji octanowych, po stwierdzeniu ich jednolitosci za pomoca chromatografii cienko- 20 warstwowej, odparowaniu rozpuszczalnika po kry¬ stalizacji z octanu etylu otrzymuje sie AV-2-chloro- -6a-fluoro-16a-metylo-llB, 17a,21-trójhydroksy-3,20- -dwuketo-pregnadien o temp. topnienia 181—182°C.Produkt poddaje sie nastepnie acetylowaniu za 25 pomoca bezwodnika octowego w obecnosci pirydyny w temperaturze 0°C i otrzymuje A1,4-2-chloro-6a- -fluoro-16a-metylo-llB, 17a-dwuhydroksy-21-ace- tóksy-3,20-dwuketo-pregnadien.Produkt wyjsciowy mozna otrzymac przez chlo- 30 rowanie i nastepne odchlorowanie znanego 21-octa¬ nu A1,4-6a-fluoro-16a-metylo-17a,21-dwuhydroksy- -3,20-dwuketo-pregnadienu (porównaj brytyjski opis patentowy nr 933859, przyklad V), zgodnie ze sposobem opisanym w przykladzie I. 35 Przyklad VIII. 14,3 g A^^a^a-dwufluoro- 2-chloro-16ct-metylo-llB, 17a-dwuhydroksy*21-ace- toksy-3,20-dwuketo-pregnadienu (21-octan 2-chlpro- flumetazonu), rozpuszcza sie w 950 ml metanolu i ogrzewa do wrzenia oraz przepuszcza strumien 40 azotu. Nastepnie otrzymany roztwór, w atmosferze azotu, oziebia sie do temperatury 0—5°C, po czym do roztworu wkrapla sie w ciagu 10 minut 3,2 g kwasnego weglanu sodu w 38 ml wody i miesza dalej w atmosferze azotu w ciagu 2—3 dni, w tem- 45 peraturze 0—5°C, przy czym produkt reakcji stop¬ niowo krystalizuje z roztworu. Przebieg reakcji . zmydlenia kontroluje sie za pomoca chromatografii cienkowarstwowej na zelu krzemionkowym W uk¬ ladzie toluen-aceton 1:1 i po stwierdzeniu ealkowi- 50 tego zaniku substancji wyjsciowej w mieszaninie poreakcyjnej, mieszanine odparowuje sie pod obni¬ zonym cisnieniem w lazni o temperaturze 30°C, zatezajac roztwór do objetosci 2^300 ml, po czym calosc rozciencza 1500 ml wody i ekstrahuje octa- 55 nem etylu. Ekstrakty przemywa sie wielokrotnie woda, suszy siarczanem sodu, ekstrahuje i calko¬ wicie odparowuje. Otrzymuje sie 12,2 g krystalicz¬ nego produktu stanowiacego A1,4-6a,9a-dwuflouro- -2-chloro-16a-metylo-llB, 17a,21-trójhydroksy-3,20- 60 -dwuketopregnadienu (2-chloro flumetazon) o tem¬ peraturze topnienia 220—222°C (z rozkladem), pro¬ dukt jest jednolity w chromatogramie cienkowar¬ stwowym na zelu krzemionkowym w ukladzie to- luen-aceton 1 : 1, [a]D20 = +40 (0,97% w dioksanie), fi= X maks 245 nm (e = 15000) w alkoholu absolutnym.80 570 11 PL PL

Claims (5)

1. Zastrzezenia patentowe 12 1. Sposób wytwarzania nowych steroidów szeregu pregnanu podstawionych chlorem w polozeniu 2, o ogólnym wzorze 1, w którym Rx oznacza wol¬ ina zestryfikowana lub zeteryfikowama gru¬ pe hydroksylowa, R2 oznacza grupe o wzorze 2, X oznacza atom wodoru lub fluoru albo tez R2 ra¬ zem z podstawnikiem oznaczonym symbolem X oz¬ nacza podwójne wiazanie umiejscowione w poloze¬ niu 9,11, Y oznacza atom wodoru lub wokia albo zestryfikowana grupe hydroksylowa, znamienny tym, ze zwiazek o ogólnym wzorze 3, w którym Rt oznacza wolna zestryfikowana lub zeteryfikowana grupe hydroksylowa, X oznacza atom wodoru lub* fluoru, a R2 i Y maja wyzej podane znaczenie, chloruje sie w celu przylaczenia chloru do wiaza¬ nia podwójnego umiejscowionego w polozeniu 1,2- w znany sposób, po czym z wytworzonej 1,2-dwu- chloropochodnej odszczepia sie kwas chlorowodo¬ rowy uzyskujac w tym miejscu podwójne wiazanie, albo w zwiazku o wzorze 4, w którym Rlf Y i X maja wyzej podane znaczenie wytwarza sie wiaza¬ nie podwójne w pozycji 1,2-, w znany sposób na drodze chemicznego lub mikrobiologicznego odwo- dornienia, albo w zwiazku o wzorze 5, w którym Rx i Y maja wyzej podane znaczenie, rozszczepia sie grupe epoksydowa za pomoca fluorowodoru lub zwiazku wydzielajacego fluorowodór, albo do zwiazku o wzorze 6, w którym Rr i Y maja wyzej podane znaczenie, wprowadza sie grupe hydroksy¬ lowa w polozenie 11B lub lla, w znany sposób, po czym z otrzymanych lip- lub lla- hydroksy- pochodnych odszczepia sie czasteczke wody za po¬ moca srodka odwadniajacego i wytwarza podwójne wiazanie w pozycji 11B lub lla i w otrzymanym zwiazku o wzorze 1 ewentualnie estryfikuje sie wolne grupy hydroksylowe i/lub eteryfikuje sie grupe 21-hydroksylowa i/lub zestryfikowane lub zeteryfikowane grupy hydroksylowe przeprowadza sie w wolne grupy hydroksylowe.

2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze przylaczenie chloru do wiazania podwójnego w polozeniu 1,2 w zwiazku o wzorze 3, w którym Ri, R2, X i Y maja znaczenie jak w 1 zastrz., prowadzi sie w znany sposób, w srodowisku obojetnego roz¬ puszczalnika w obecnosci kwasu karboksylowego.

3. Sposób wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze jako obojetny rozpuszczalnik stosuje sie dioksan a jako kwas karboksylowy niski alifatyczny kwas karboksylowy taki jak kwas propionowy.

4. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze odszczepienie chlorowodoru z 1,2-dwuchloropo- chodnych zwiazku o wzorze 3, w którym Rlt R2 X i Y maja znaczenie jak w 1 zastrz., prowadzi sie za pomoca zasady. 5. Sposób wedlug zastrz. 4, znamienny tym, ze jako zasade stosuje sie trójetyloamine, pirydyne lub kolidyne. 6. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze rozszczepienie grupy epoksydowej umiejscowio¬ nej w polozeniu 90, 11B prowadzi sie za pomoca fluorowodoru w srodowisku obojetnego rozpuszczal¬ nika. 7. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze stosuje sie roztwór fluorowodoru w chlorofor¬ mie, czterowodorofuranie, wodzie, a zwlaszcza w dwumetyloformamidzie. 5 8. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny, tym, ze jako zwiazek wydzielajacy fluorowodór stosuje sie zwiazek addycyjny fluorowodoru z mocznikiem. 9. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, 10 ze chemiczne odwodornienie zwiazku o wzorze 4, w którym Rx, R2, X i Y maja znaczenie jak w 1 za¬ strz., prowadzi sie za pomoca pochodnych kwasu selenawego. 10. Sposób wedlug zastrz. 9, znamienny tym, 15 ze jako pochodna kwasu selenawego stosuje sie dwutlenek selenu. 11. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze chemiczne odwodornienie zwiazku o wzorze 4, w którym Rx, R2, X i Y maja znaczenie jak w 1 zastrz., prowadzi sie za pomoca 2,3-dwuchloro-5,6- dwucyjano-l,4-benzochinonu. 20 40 12. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze odwodornienie zwiazku o wzorze 4, w którym 25 Rx, R2, X i Y maja znaczenie jak w 1 zastrz., na drodze mikrobiologicznej prowadzi sie za pomoca szczepu mikroorganizmów rodzaju Corynebacterium 13. Simplex, Septomyxa affinis lub Didymella lyco- persici. 30 13. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze do zwiazku o wzorze 6, w którym Rx i Y maja znaczenie jak w 1 zastrz., wprowadza sie grupe hydroksylowa w polozenie 11, za pomoca mikroor¬ ganizmu zwlaszcza gatunku Rhizopus, Cunning- 35 hamella lub Aspergillus. 14. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze grupe hydroksylowa umiejscowiona w polozeniu 110- lub lla- odszczepia sie za pomoca srodka od¬ wadniajacego. 15. Sposób wedlug zastrz. 14, znamienny tym, ze jako srodek odwadniajacy stosuje sie tlenochlo¬ rek fosforu w srodowisku pirydyny lub N-chlo- rowcoamid i dwutlenek siarki zwlaszcza w srodo- 45 wisku pirydyny. 16. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze w zwiazku o wzorze 1 wolne grupy wodoro¬ tlenowe umiejscowione w pozycji J.7 i 21 estryfikuje sie za pomoca reaktywnych funkcjonalnych po- 50 chodnych kwasów alifatycznych, aromatycznych, cykloalifatycznych, aryloalifatycznych lub hetero¬ cyklicznych, o 1—18 atomach wegla. 17. Sposób wedlug zastrz. 16, znamienny tym, ze jako reaktywne pochodne kwasów alifatycznych 55 stosuje sie reaktywne pochodne niskich kwasów alifatycznych. 18. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze chloruje sie 21-ester A1,4-6a,9a-dwufluoro-llB, 17a,21-trójhydroksy-3,20-dwuketo-pregnandienu a z 60 wytworzonego A4-6a,9a-dwufluoro-l,2-dwuchloro- 16a-metylo-llB, 17a-dwuhydroksy-21-estru-3,20- dwuketo-pregnenu odszczepia sie chlorowodór a na¬ stepnie zmydla grupe 21-estrowa, i otrzymuje 110, 17a,21-trójhydroksypochodna pregnandienu.80 570 CH2R, H OH Mzór 2. n/VV Wzór

5. CH2R PL PL