Opublikowano: 20.XI.1970 61735 Ki. 49 m, 1/30 MKP B 23 q, 1/30 UKD Twórca wynalazku: Janusz Szychulski Wlasciciel patentu: Centralne Biuro Konstrukcyjne Obrabiarek Przedsie¬ biorstwo Panstwowe, Pruszków (Polska) Zespól sterujacy urzadzeniem zaciskowym elementu przesuwnego obrabiarki Przedmiotem wynalazku jest zespól sterujacy urzadzeniem zaciskowym elementu przesuwnego obrabiarki, na przyklad suportu lub wrzeciennika, zlozony z dwóch kolejno uruchamianych zespolów, a mianowicie zespolu przelaczajacego mikroprze- lacznik sterujacy zwlocznie urzadzeniem zacisko¬ wym oraz z zespolu przesuwajacego suwak hydra¬ uliczny, który wylacza ruch elementu przesuwne¬ go obrabiarki.Sterowanie elementów przesuwnych obrabiarek, zwlaszcza wrzecienników i suportów narzedzio¬ wych, obejmuje w zasadzie dwie funkcje: urucha¬ mianie i zatrzymywanie przesuwu elementu oraz jego zaciskanie w celu unieruchomienia w nasta¬ wionym polozeniu.Do sterowania napedu elementów przesuwnych sluza najczesciej uklady hydrauliczne sterowane za pomoca suwaka, zas do uruchamiania mechanizmu zaciskajacego — urzadzenia elektromechaniczne lub elektrohydrauliczne, sterowane mikróprzelaczni- kiem. Obydwa uklady sterujace przesuwem ele¬ mentu obrabiarki jak i urzadzeniem zaciskajacym, musza byc oczywiscie wzajemnie ze soba sprzezo¬ ne tak, aby zaciskanie elementu nastepowalo po uprzednim jego zatrzymaniu w okreslonym poloze¬ niu nastawionym przez zderzak krancowy. Zasad¬ nicza trudnosc wzajemnego sprzezenia obydwu ukladów sterujacych polega na" tym, ze do stero¬ wania suwakiem hydraulicznym wymagane jest przesuniecie rzedu setnych czesci milimetra, nato- 25 30 miast do sterowania mikroprzelacznikiem — prze¬ suniecie rzedu dziesiatych czesci milimetra.Z tego powodu w dotychczas znanych urzadze¬ niach sterujacych elementy przesuwajace suwak sterujacy sa polaczone z elementami przelaczaja¬ cymi mikroprzelacznik za pomoca przekladni me¬ chanicznej, na przyklad: dzwigniowej lub zebatej o przelozeniu 1 : 10 lub wiecej.Zasadnicza wada tego rodzaju sprzezenia jest je¬ go brak sztywnosci zwiazany z niezbednymi luza¬ mi przekladni mechanicznej, który zmniejsza pew¬ nosc dzialania zespolu sterujacego. Ponadto prze¬ kladnie mechaniczne wymagaja ze wzgledu na zu¬ zycie i duza wartosc przelozenia bardzo starannej i dokladnej regulacji, a tym samym wysokich kwa¬ lifikacji obslugi. Dodatkowa trudnosc sprzezenia ukladów sterujacych stahowi stosunkowo duzy roz¬ rzut momentu przelaczenia mikroprzelacznika po¬ wodujacy stosunkowo czesto niewlaczenie urzadze¬ nia zaciskowego, w wyniku czego wystepuja drga¬ nia elementu przesuwnego obrabiarki prowadzace do uszkodzenia przedmiotu, a nawet samej obra¬ biarki.Zadaniem wynalazku jest usuniecie wymienio¬ nych wad znanych zespolów sterujacych urzadze¬ niem zaciskowym elementów przesuwnych obra¬ biarek i stworzenie konstrukcji zespolu umozliwia¬ jacego takie wzajemne sprzezenie elementów uru¬ chamiajacych suwak sterujacy i-mikroprzelacznik, które wyeliminuje stosowanie przekladni mecha- 6173561735 nicznych miedzy tymi elementami, a tym samym ich ujemnego wplywu na dzialanie sprzezenia.Zadanie to zostalo rozwiazane w zespole steruja¬ cym wedlug wynalazku, którego podstawowym ele¬ mentem jest dzwignia zakonczona palcem steruja¬ cym i obracana w wyniku jego zetkniecia ze zde¬ rzakiem krancowym, przy czym z dzwignia ta jest polaczony element przesuwny lub obrotowy wspól¬ pracujacy z koncówka trzona suwaka sterujacego w ten sposób, ze w poczatkowej fazie obrotu dzwi¬ gni powoduje przelaczenie mikroprzelacznika zwlocznego, a ponadto jest z nia polaczony drugi element, najkorzystniej w postaci widelek, wspól¬ pracujacy z trzonem suwaka w ten sposób, ze w koncowej fazie obrotu dzwigni powoduje przesu¬ niecie suwaka i natychmiastowe zatrzymanie ele¬ mentu przesuwnego obrabiarki. Ponadto wspom¬ niana dzwignia jest zaopatrzona w zatrzask spre¬ zynowy utrzymujacy ja w polozeniu neutralnym, w którym obydwa elemerity sterujace nie stykaja sie z zadnym suwakiem hydraulicznym. Wskutek tego w pierwszej fazie ruchu dzwigni zespolu, spo¬ wodowanego zetknieciem sie jej palca sterujacego ze zderzakiem nastepuje wlaczenie mikroprzewod- nika zwlocznego, w wyniku którego nastapi z od¬ powiednim opóznieniem czasowym uruchomienie urzadzenia zaciskowego, a nastepnie uruchomienie suwaka sterujacego, powodujace natychmiastowe zatrzymanie elementu przesuwnego obrabiarki.Dzieki wyeliminowaniu w zespole sterujacym wedlug wynalazku przekladni mechanicznych mie¬ dzy elementami sterujacymi suwak i mikroprze- lacznik jest on bardziej sztywny i pewniejszy w dzialaniu, w stosunku do znanych dotychczas ze¬ spolów sterujacych ma uproszczona regulacje, a po¬ nadto charakteryzuje sie bardzo prosta konstruk¬ cja.Wynalazek jest przykladowo wyjasniony na ry¬ sunku, na którym fig. 1 przedstawia zespól steru¬ jacy urzadzeniem zaciskowym elementu przesuw¬ nego obrabiarki w rzucie aksonometrycznym z czesciowymi wykrojami uwidaczniajacymi suwak sterujacy i zatrzask sprezynowy, fig. 2 — schemat zespolu sterujacego w polozeniu neutralnym, fig. 3 — schemat zespolu w polozeniu ruchu elementu przesuwnego obrabiarki w kierunku do dolu, a fig. 4 — schemat zespolu w polozeniu zetkniecia ze zderzakiem krancowym.Zespól sterujacy wedlug' wynalazku sklada sie z nastepujacych podstawowych czesci: ze znanego suwaka sterujacego 1 uruchamiajacego i zatrzy¬ mujacego ruch nie uwidocznionego na rysunku na¬ pedzanego hydraulicznie elementu przesuwnego obrabiarki, na przyklad suportu lub wrzeciennika, z mikroprzelacznika 2, sterujacego znanym elektro¬ mechanicznym lub elektrohydraulicznym urzadze¬ niem zaciskajacym ten element przesuwny po za¬ trzymaniu go w nastawionym polozeniu oraz z osa¬ dzonej obrotowo na osi 3 dzwigni 4. Dzwignia 4 jest polaczona z palcem sterujacym 5, który po¬ woduje po zetknieciu ze zderzakiem krancowym 6 okreslajacym zadane polozenie elementu przesuw¬ nego jej obrót wokól osi 3 w kierunku strzalki a (w przypadku ruchu elementu w dól) lub w kie¬ runku strzalki b (w przypadku ruchu w góre).Korpus 7 zespolu sterujacego wedlug wynalazku, w którym osadzona jest os 3 dzwigni 4 jak rów¬ niez cylinder 8 suwaka sterujacego 1 jest przy¬ mocowany do elementu przesuwnego obrabiarki i 5 porusza sie razem z nim.Dzwignia 4 jest ponadto polaczona z elementem 9 sterujacym mikroprzelacznikiem 2. Element 9 w rozwiazaniu przedstawionym przykladowo na fig. 1 stanowi dzwignie dwuramienna osadzona na osi 14 10 w dzwigni 4 i polaczona z jednej strony z ramie¬ niem 9a bezposrednio sterujacym mikroprzelaczni¬ kiem 2, z drugiej zas strony zakonczony pryzma 10 wspólpracujaca z osadzonym obrotowo na przetk- nietej przez trzon 13 suwaka osi 12 — krazkiem 11. 15 W celu regulacji ramie 9a elementu sterujacego 9 jest osadzone zaciskowo na dzwigni 14, a ponadto zaopatrzone we wkret regulacyjny 15.Na osi 3, na której jest zaklinowana dzwignia 4 jest równiez osadzony zaciskowo element sterujacy 21 w postaci widelek 16 obejmujacych os 12 suwaka sterujacego 1 i sluzacych do sterowania tym su¬ wakiem. Regulacja sterowania odbywa sie przez obrót widelek 14 wokól osi 3, przy czym w nasta¬ wionym polozeniu sa one unieruchamiane za po- 25 moca wkretów 17. Ponadto na osi 3 jest osadzona podpora 18 zapobiegajaca obracaniu sie trzona 13 suwaka 1 wokól jego osi.Dzwignia 4 jest ponadto zaopatrzona w pryzma¬ tyczne wyciecie 19 wspólpracujace ze sprezynowym 30 zatrzaskiem 20 polaczonym za pomoca trzpienia 21 z korpusem 7 zespolu sterujacego i sluzacym do ustalania jej polozenia neutralnego (fig. 2).Dzialanie zespolu sterujacego wedlug wynalazku jest nstp: Dzwignia 4 wraz z elementami steruja- 35 cymi utrzymywana jest w polozeniu neutralnym przedstawionym na fig. 2 przez zatrzask sprezyno¬ wy 20, którego ostrza wchodza w jej pryzmatycz¬ ne wyciecia 19 (fig. 1). W celu nadania elemento¬ wi przesuwnemu na przyklad wrzeciennikowi lub 40 suportowi obrabiarki ruchu posuwowego do dolu nastepuje przesterowanie w znany sposób suwaka sterujacego 1 (fig. 3), powodujac zasilenie hydrau¬ licznego zespolu napedzajacego ten element. Rów¬ noczesnie w wyniku przesuniecia suwaka 1 pola- 45 czony z nim krazek 11 przyjmuje polozenie, w któ¬ rym styka sie z pryzma 10 elementu sterujacego 9, zas os 12 zbliza sie do widelek sterujacych 16 (fig. 2). Jest to polozenie przygotowawcze, w którym moze nastapic zatrzymanie ruchu elementu prze- 50 suwnego i uruchomienie urzadzenia zaciskowego.Do sterowania ruchem elementu przesuwnego sluzy zderzak 6 umieszczony w odpowiednim miej¬ scu prowadnicy obrabiarki, przy czym po zetknie¬ ciu sie z nim palca sterujacego 9 nastepuje obrót 55 dzwigni 4 w kierunku strzalki a (fig. 4). W pierw¬ szej fazie tego ruchu obrotowego krazek 11 styka¬ jacy sie z pryzma 10 powoduje uruchomienie ele¬ mentu sterujacego 9.W przykladowym rozwiazaniu konstrukcyjnym 60 przedstawionym na fig. 2 do fig. 4, nastepuje prze¬ suniecie elementu 9, zas w innym rozwiazaniu konstrukcyjnym przedstawionym na fig. 1 jego obrót wokól osi 14. W wyniku przesuniecia lub obrotu elementu 9 nastepuje zwarcie styków i prze- 65 laczenie mikroprzelacznika zwlocznego 2, a równo-5 61735 6 czesnie zetkniecie sie widelek sterujacych 16 z osia 12 trzona 13 suwaka sterujacego 1.W drugiej fazie ruchu obrotowego dzwigni 4 w kierunku strzalki a widelki 16 oddzialywajac na os 12 powoduja uniesienie trzona 13 wraz z suwakiem sterujacym 1, zamkniecie doplywu oleju do hy¬ draulicznego zespolu napedzajacego element prze¬ suwny obrabiarki i zatrzymanie jego ruchu. Bez¬ posrednio po zatrzymaniu elementu — przelaczony uprzednio i dzialajacy z opóznieniem czasowym mikroprzelacznik 2 powoduje uruchomienie nie uwidocznionego na rysunku elektromechanicznego lub elektrohydraulicznego urzadzenia zaciskowego i zacisniecie tego elementu w nastawionym polo¬ zeniu.W celu ponownego uruchomienia zespolu prze¬ suwnego obrabiarki i nadania mu ruchów w prze¬ ciwnym kierunku, suwak sterujacy 1 zostaje prze¬ suniety, za pomoca znanego ukladu sterujacego, do góry powodujac doplyw oleju do hydraulicznego zespolu napedzajacego. Podczas ruchu elementu przesuwnego do góry, poszczególne elementy ze¬ spolu sterujacego przyjmuja poczatkowo polozenie neutralne (fig. 2), a nastepnie polozenie przygoto¬ wawcze, stanowiace odbicie lustrzane ich polozenia przedstawionego na fig. 3. Po zetknieciu sie palca sterujacego 5 z nastawionym w odpowiednim punkcie prowadnicy zderzakiem 6 dzwignia 4 obra¬ ca sie w kierunku strzalki b (fig. 4), przy czym dzialanie poszczególnych elementów sterujacych odbywa sie w tej samej kolejnosci co poprzednio.Zespól sterujacy wedlug wynalazku moze zna¬ lezc zastosowanie równiez do innych urzadzen w których niezbedne jest sprzezenie sterowania hy¬ draulicznego ze sterowaniem elektrycznym. PL