Opublikowano: 20.XI.1969 58641 KI. 7-drr MKPB 211 fUa UKD Wspóltwórcy wynalazku: inz. Czeslaw Slifierz, inz. Ryszard Slifierz Wlasciciel patentu: Zjednoczone Przedsiebiorstwo Projektowania i Wypo¬ sazania Zakladów Przemyslu Elektro-Maszynowego „Prozamet — Bepes", Wroclaw (Polska) Urzadzenie do giecia rurki, pasków blaszanych i drutu, na wyroby, których ksztalt po wygieciu zblizony jest w calosci lub w czesci do ksztaltu liter L, N, S, Z, zwlaszcza do giecia doprowadników do lamp rteciowych i wtopek Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do gie¬ cia rurki, pasków blaszanych, i drutu, na wyroby których ksztalt po wygieciu zblizony jest w calo¬ sci lub w czesci do ksztaltu liter L, N, S, Z zwla¬ szcza do giecia doprowadników do lamp rtecio¬ wych i wtopek.Znane .sa róznego rodzaju urzadzenia zwane cze¬ stokroc gietarkami przeznaczone do giecia rurki, pasków blaszanych i odcinków drutu. Konstruk¬ cja tych urzadzen jest 'bardzo zlozona i nie zape¬ wnia uzyskania wymaganej dokladnosci wymiaro- wo-ksztaltowej wyrobu, a czestokroc urzadzenia te powoduja nawet niepozadane trwale odksztal¬ cenia lub zgnioty wyginanego wyrobu.Tego rodzaju zjawiska sa wynikiem stosowane¬ go czestokroc sztywnego mocowania pólfabrykatu w urzadzeniu gnacym i wyjatkowo trudna syn¬ chronizacja poszczególnych elementów urzadzenia zginajacego w -stosunku do powierzchni poslizgu zginanego pólfabrykatu oraz nierównomiernej sprezystosci obrabianego plastycznie materialu.Ponadto znane urzadzenia wymagaja stosowania dodatkowych mechanizmów do wyjmowania lub wyrzucania uksztaltowanych wyrobów, a niekie¬ dy wykonywanie tej czynnosci sprowadza sie do recznego usuwania gotowego wyrobu.Podobne zreszta trudnosci wystepuja równiez przy podawaniu materialu przeznaczonego do zgi¬ nania jesli material ten ze wzgledów technologicz¬ nych musial byc wczesniej pociety na odcinki. Z 10 15 20 25 tych tez wzgledów zarówno wydajnosc stosowa¬ nych urzadzen jak tez i jakosc zginanych wyro¬ bów sa niskie.Znane jest równiez urzadzenie, którego cecha charakterystyczna jest miedzy innymi zaopatrze¬ nie tegoz urzadzenia w przeciety obrotowy swo- rzen, który podczas swego obrotu powoduje zgi¬ nanie pólfabrykatu. Urzadzenie to jest znane w dwóch odmianach, z których jedna przewiduje pionowe ulozenie osi obrotowego sworznia, a druga przewiduje poziome ulozenie osi obrotowego sworznia, przy czym w pionowym ulozeniu obroto¬ wego sworznia, sworzen ten skierowany jest do góry wycieciem wykonanym na jednym z jego kon¬ ców. Urzadzenie to równiez nie jest wolne od wyze} juz opisanych wad i niedogodnosci. Podobnie tez odbywa sie proces zakladania materialu i wyjmo¬ wania wygietego juz przedmiotu.Celem wynalazku jest opracowanie urzadzenia prostego w budowie i pozwalajacego na uzyskanie znacznie wyzszej dokladnosci wyrobów oraz umoz¬ liwiajacego mechanizacje procesu giecia wyrobów wraz z samoczynnym podawaniem technologicz¬ nych odcinków materialu jak równiez samoczyn¬ nym wyrzucaniem lub wypadaniem wygietych wy¬ robów.Wytyczone zadanie w celu usuniecia podanych wyzej niedogodnosci zostalo rozwiazane zgodnie z wynalazkiem w ten sposób, ze pociete na tech¬ nologiczne odcinki rurki, paski blachy lub kawal- 58 6413 58 641 4 ki drutu przesuwaja sie swobodnie pod wlasnym ciezarem z rynny podajnikowej poprzez wyciecie wykonane w dolnym koncu pionowo usytuowane¬ go obrotowego sworznia az do zajecia przez pól¬ fabrykat polozenia ograniczonego ogranicznikiem, po czym pólfabrykat ten razem z obrotowym sworzniem wykonuje ruch obrotowy az do okre¬ slonego polozenia ulegajac podczas tego ruchu wy¬ gieciu na zadany ksztalt. Uksztaltowany przedmiot zajmuje w krancowym polozeniu obrotowego sworznia pozycje bezposrednio 'nad wylotowym otworem wykonanym w plycie dolnej.Z chwila zakonczenia roboczego ruchu obroto¬ wego sworznia nastepuje jego minimalne cofniecie w kierunku przeciwnym do ruchu roboczego co jest zapewnione dzialaniem elementu sprezynowe¬ go wspólpracujacego z obrotowym sworzniem. Wy¬ nikiem tego jest zluzowanie i samoczynne spad¬ niecie do rynny wyrzutowej lub pojemnika wygie¬ tego juz wyrobu. Zarówno samoczynne przesuwa¬ nie sie pólfabrykatów, jak tez i gotowych wyro¬ bów nastepuje dzieki mozliwosci odpowiedniego pochylenia urzadzenia pozwalajacego na wykorzy¬ stanie sily grawitacji.Takie skojarzenie podanych srodków technicz¬ nych oraz prawa fizycznego umozliwia na prosta budowe urzadzenia przy jednoczesnym uzyskaniu wysokiej wydajnosci, a nadto wysokiej dokladno¬ sci ksztaltowanego wyrobu. Podczas roboczego ru¬ chu obrotowego sworznia razem z ulozonym w je¬ go dolnym wycieciu pólfabrykatem, zadane trwale odksztalcenia pólfabrykatu nastepuja stopniowo w wyniku lagodnego zakleszczania lub zaciskania pólfabrykatu miedzy odpowiednio uksztaltowany¬ mi wystepami oraz wycieciem w dolnym koncu obrotowego sworznia i bocznymi ogranicznikami, których ksztalt i wzajemne polozenie pozwalaja na wystepowanie lagodnych poslizgów powierzch¬ ni zginanego przedmiotu po wyzej opisanych ele¬ mentach urzadzenia, bowiem jak juz wyzej zosta¬ lo podane ulozenie pólfabrykatu jest swobodne i bez jego dodatkowego lub wstepnego mocowania.Takie rozwiazanie urzadzenia chroni przedmiot przed niepozadanymi zgniotami lub innymi podob¬ nymi uszkodzeniami. Dodatkowa zaleta urzadzenia wTedlug wynalazku jest to, ze urzadzenie to nadaje sie do zastosowania w procesie technologicznym zarówno czesciowo zmechanizowanym, jak tez i w pelni zautomatyzowanym bez wzgledu na spo¬ sób napedu obrotowego sworznia, a ponadto giete pólfabrykaty moga posiadac pewne róznice wymia¬ rowe, jak to ma np. miejsce przy zginaniu dopro- wadników do lamp rteciowych, w których stoso¬ wana jest stopniowo zmienna srednica gietego pólfabrykatu. Dzieki tym zaletom urzadzenie we¬ dlug wynalazku daje sie stosowac i wmontowac do róznego typu znanych urzadzen wchodzacych w sklad linii lub gniazd technologicznych.Przykladowe rozwiazanie urzadzenia wedlug wy¬ nalazku uwidocznione jest na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia ogólny widok urzadzenia w po¬ lozeniu roboczym w powiazaniu z innym znanym urzadzeniem sluzacym do zgrzewania róznej sred¬ nicy elementów i ciecia ich na odcinki technolo¬ giczne przy czym urzadzenie znane przedstawione jest tylko fragmentarycznie, fig. 2 — przedstawia urzadzenie w przekroju wdluz linii A—A na fig. 3, fig. 3 — przedstawia urzadzenie w widoku z góry 5 przy czym zostal tutaj jednoczesnie uwidoczniony pólfabrykat przeznaczony do zginania co jest za¬ znaczone na rysunku za pomoca zacieniowania, fig. 4 — przedstawia urzadzenie w przekroju wzdluz linii B—B na fig. 2, fig. 5 — przedstawia 10 szczegól plyty w przekroju wzdluz linii D—D na fig. 4, fig. 6 — przedstawia urzadzenie w przekro¬ ju podobnie jak to jest uwidocznione na fig. 4 z tym, ze zostalo tutaj uwzglednione kolejne polo¬ zenie pólfabrykatu przeznaczonego do giecia w 15 pozycji odpowiadajacej zetknieciu sie pólfabryka¬ tu z bocznymi ogranicznikami, fig. 7 — przedsta¬ wia urzadzenie w przekroju odpowiadajacym fig. 4 i fig. 6 z tym, ze obrotowy sworzen zajmuje po¬ lozenie przy calkowitym wygieciu pólfabrykatu 20 i zajeciu przez wygiety element pozycji bezposre¬ dnio nad wylotowym otworem.Urzadzenie wedlug wynalazku zbudowane jest w ten isposób, ze w korpusie 1 ulozyskowany jest wraz z kolnierzem 13 obrotowy sworzen 2 skiero- 25 wany wycieciem c i wystepami 12 do dolu, a po¬ nadto w dolnej czesci korpusu 1 umieszczone sa boczne ograniczniki 3, przy czym wymienione ele¬ menty polaczone sa w jedna calosc z dolna plyt¬ ka 4 oraz górna plytka 11 znanymi sposobami, jak 30 to ma miejsce w rozwiazaniu przykladowym, a mianowicie za pomoca nieuwidccznionych na ry¬ sunku srub mocujacych.Dolna plytka 4 zaopatrzona jest w wylotowy otwór a i prowadzacy rowek b, a ponadto do tej 35 plytki zostal przymocowany lukowy ogranicznik 5, oraz podajnikowa rynienka 9 i wyrzutowa rynna 10. Ponadto urzadzenie wedlug wynalazku zaopa¬ trzone jest w sprezyne 6, nastawny opór 7, zabie- rak 8 osadzony na koncówce 14 obrotowego sworz- 40 nia 2, przy czym do zabieraka 8 przymocowana jest w sposób wahliwy dzwignia 15 wraz z lacz¬ nikiem 16 zamocowanym na wsporniku 17.Oczywista jest rzecza, ze ksztalt i wielkosc wy¬ lotowego otworu a, wielkosc wyciecia c, szerokosc 45 h wystepów 12 i zaokraglenia r obrotowego sworz¬ nia 2 okreslane sa kazdorazowo w zaleznosci od ksztaltu i wielkosci wyginanego pólfabrykatu d.Jednym z zasadniczych warunków prawidlowe¬ go dzialania urzadzenia jest jego wlasciwe usta- 50 wienie w ukladzie przestrzennym, zapewniajace pocietym uprzednio odcinkom, swobodny przesuw podajnikowa rynienka 9 do prowadzacego rowka b poprzez wyciecie c obrotowego sworznia 2, az do polozenia ograniczonego lukowym ograniczni- 55 kiem 5. W tym momencie zamocowany na auto¬ macie 21 sterujacy walek 19 wraz z krzywka 20 powoduje uchylenie posredniej dzwigni 18, która za posrednictwem lacznika 16 przekazuje ruch na dzwignie 15, a nastepnie na zabierak 8. Ugiecie 60 zabieraka 8 osadzonego na koncówce 14 obroto¬ wego sworznia 2 wprowadza tenze sworzen w ruch obrotowy.W wyniku tegoz ruchu znajdujacy sie w dol- 65 nym wycieciu c pólfabrykat d za posrednictwem.5 58 641 6 wystepów 12 zostaje równiez wprowadzony w ruch i po wyjsciu z prowadzacego rowka b wy¬ konuje ruch obrotowy podobny do ruchu smiglo¬ wego, wokól osi obrotowego sworznia 2 przy jed¬ noczesnym jego przesuwaniu lub toczeniu sie po powierzchni dolnej plytki 4. Ruch ten trwa az do chwili kiedy pólfabrykat d zetknie sie stycznie z bocznymi ogranicznikami 3 jak to, zostalo uwidocz¬ nione na fig. 6 i z ta chwila nastepuje stopniowy zacisk lub zakleszczenie pólfabrykatu d miedzy wystepami 12 obrotowego sworznia 2 i bocznymi ogranicznikami 3.Dalszy ruch obrotowy sworznia 2 powoduje wy¬ ginanie pólfabrykatu d ;i stopniowe jego wprowa¬ dzanie miedzy boczne \ograniczniki 3 powodujac w rezultacie trwale zadane wygiecie pólfabryka¬ tu. Wygiety w ten sposób pólfabrykat zajal jed¬ noczesnie polozenie bezposrednio nad wylotowym otworem a dolnej plytki 4.Po uzyskaniu zacfenego ksztaltu wyrobu, co jest zapewnione odpowiednio obliczonym ksztaltem krzywki 20 nastepuje zwolnienie posredniej dzwi¬ gni 18, a tym samym zwolnienie nacisku na za- bierak 8 wywieranego za posrednictwem dzwigni 15 i lacznika 16 co w konsekwencji powoduje, ze wymienione elementy wykonuja ruch w kierunku odwrotnym podczas gdy tymczasem odciazony od nacisku zabierak 8 dociskany jest jeszcze przez pewna chwile za pomoca sprezyny 6 w kierunku oporu nastawczego 7.Powoduje to utrzymanie jeszcze przez chwile obrotowego sworznia 2 w jego skrajnym polozeniu ruchu roboczego' dzieki czemu odksztalcony pólfa¬ brykat d znajdujacy sie w tym czasie w wycieciu c miedzy wystepami 12 obrotowego sworznia 2 równiez pozostaje przez te chwile w swym pier¬ wotnym polozeniu, a wi£c bezposrednio nad wy¬ lotowym otworem a. Dzieki temu, ze obrotowy sworzen 2 nie podlega w tym momencie silnemu naciskowi wywieranego przez krzywke 20 za po¬ srednictwem elementów 15, 16 i 18, a ponadto w wyniku zastosowania odpowiedniego luzu na wa- hliwym polaczeniu zableraka 8 "z dzwignia 15 — sworzen znajduje sie prawie wylacznie pod deli¬ katnym naciskiem sprezyny 6, co przy materialo¬ wej sprezystosci wygietego elementu d i niezbed¬ nej tolerancji wymiarowej rozstawienia wystepów 12 sworznia 2 i bocznych ograniczników 3 zapew¬ nia zupelne zluzowanie i pod ciezarem wlasnym opadanie wygietego wyrobu w dól poprzez wylo¬ towy otwór a na wyrzutowa rynne 10 skad posliz¬ giem wygiety wyrób przesuwa sie do podstawione¬ go pojemnika nieuwidocznionego na rysunku.Zarówno ustawienie i uzbrojenie urzadzenia jak tez i przebieg procesu wyginania wyrobów o ksztaltach zblizonych do liter N, S, i Z nie odbie¬ gaja od siebie i otrzymanie poszczególnych ksztal¬ tów wyrobu jest wynikiem odpowiednio dobranej \vielkosci kata obrotu sworznia 2 oraz ksztaltu i wielkosci wystepów 12, oraz ksztaltu i ustawie¬ nia bocznych ograniczników 3.Polozenie lukowego ogranicznika 5 w stosunku do osi obrotowego sworznia 2 równiez kazdorazo¬ wo jest regulowane i ustawione w zaleznosci od dlugosci gietego pólfabrykatu oraz umiejscowienia na tym pólfabrykacie zadanego wygiecia. 5 Podobnie równiez przebiega proces giecia wy¬ robów zblizonych ksztaltem do litery L z tym tyl¬ ko, ze z urzadzenia wedlug wynalazku nalezy wy¬ montowac jeden z bocznych ograniczników 3, przy czym oczywista jest rzecza, co zostalo juz wyzej zaznaczone, ze wylotowy otwór a w dolnej plytce 4 posiada odpowiednio dobrany ksztalt.Jak juz wyzej zostalo wspomniane urzadzenie wedlug wynalazku moze byc istosowane w powia¬ zaniu ze znanymi urzadzeniami mniej lub bardziej zmechanizowanymi, a nawet w pelni zautomaty¬ zowanymi pod wzgledem cyklu przygotowania pólfabrykatów przeznaczonych do giecia, z któ¬ rych to urzadzen fragmentarycznie zaznaczonych na fig. 1 przekazywany jest ruch powodujacy obrót sworznia 2, có oczywiscie nie wyklucza moz¬ liwosci stosowania urzadzenia wedlug wynalazku •przy recznym, uruchamianiu obrotu sworznia 2, a nawet czesciowo recznym podawaniu pólfabry¬ katów przeznaczonych do giecia. (Nie ma to rów¬ niez wplywu na proces giecia oraz opisane wyzej efekty techniczno-ekonomiczne wynikajace z za¬ stosowania urzadzenia wedlug wynalazku.Oczywista jest rzecza, ze podany przyklad roz¬ wiazania urzadzenia do giecia stanowi jeden z wielu mozliwych podobnych rozwiazan takiego urzadzenia zbudowanych na zasadzie urzadzenia wedlug wynalazku. PL