Pierwszenstwo: 53760 KI. 80 b, 12/04 Opublikowano: 20. X. 1967 I MKP C 04 b ssj UKD Wspóltwórcy wynalazku: Justyn Stachurski, Józef Dudka, Stefan Kar¬ wata, Stefan Platek, Erwin Twardzik, Bole¬ slaw Jachna, Józef Mlynek Wlasciciel patentu: Rogoznickie Zaklady Materialów Ogniotrwalych, Ro¬ goznik k/Bedzina (Polska) Sposób wytwarzania ksztaltek ogniotrwalych zestawu syfonowego hali odlewniczej stalowni Warunki pracy ksztaltek zestawu syfonowego hali odlewniczej stalowni wymagaja, aby ksztaltki te byly odporne na erozyjne dzialanie strumienia plynnej stali i równoczesnie, aby wykazywaly dobra odpornosc na wstrzasy termiczne, to jest aby wytrzymywaly uderzenie cieplne plynnej sta¬ li o temperaturze 1500—1600°C.Stosowane dotychczas ogniotrwale ksztaltki sza¬ motowe wytwarzane z szamotowych mas plas¬ tycznych nie spelnialy równoczesnie tych warun¬ ków powodujac zaszamotowanie stali, wzglednie awaryjne jej odlewanie, wynikajace z wymywa¬ nia tworzywa przez plynna stal lub z pekania ksztaltki pod wplywem naglego ogrzania do wy¬ sokiej temperatury.Wyroby szamotowe formowane z mas plastycz¬ nych odporne na erozyjne, wymywajace dzialanie stali zgodne z zasadami technologii produkcji wy¬ robów ogniotrwalych wykazuja niska porowatosc, duza wytrzymalosc mechaniczna na sciskanie i scieranie oraz na ogól drobnoziarnista teksture i sa przy tym bardzo malo odporne na nagle wstrzasy termiczne, zwlaszcza zwiazane z tak du¬ zym i szybkim wzrostem temperatury, jaki wy¬ stepuje przy odlewaniu stali.W przypadku gdy stosuje sie ksztaltki odporne na wstrzasy termiczne, posiadaja one duza po¬ rowatosc, niezbyt zwarta teksture i gruboziar¬ nista, co nie zapewnia duzej odpornosci na dzia¬ lanie erozyjne stali. 2 W zwiazku z powyzszym stosowano naogól wy¬ roby zestawu syfonowego z szamotowych mas plastycznych o dobrej odpornosci na erozyjne dzialanie plynnej stali, do których jako surowiec 5 wiazacy wprowadzano: dobrze spiekajaca sie gline ogniotrwala w ilosci okolo 50% i jako surowiec schudzajacy ogniotrwala gline palona o uziarnie- niu 0—2 mm. Ksztaltki zestawu syfonowego wy¬ konane wedlug wyzej podanej receptury wyka- !0 zywaly jednak bardzo niska odpornosc na wstrza¬ sy cieplne, wynoszaca zaledwie 1—2 zmian wod¬ nych oraz znaczne rozrzuty w porowatosci wa¬ hajace sie w granicach 13,5—23%.Ksztaltki, które sa odporne jednoczesnie na na- 15 gle wstrzasy termiczne i na dzialanie erozyjne stali mozna by wytwarzac z mas sypkich sza¬ motowych lub wieloszamotowych. Przeszkoda sa trudnosci formowania z mas sypkich skompliko¬ wanych form ksztaltek zestawu syfonowego. 20 Sposób wytwarzania ksztaltek zestawu syfono¬ wego sposobem wedlug wynalazku umozliwia uzyskanie z szamotowych mas plastycznych, ksztaltek odpornych zarówno na wstrzasy ter¬ miczne jak i erozyjne dzialanie stali. Efekt ten 25 uzyskuje sie wprowadzajac do masy jako suro¬ wiec wiazacy, mieszanine trzech surowców, to jest dobrze spiekajacej sie gliny ogniotrwalej, srednio lub slabo spiekajacej sie gliny ogniotrwa¬ lej, i kaolinu surowego, o uziarnieniu 0—2 mm, w 30 tym 60% ziarn o granulacji ponizej 0,5 mm, i ma- 5376053760 3 4 ksimum 5% ziarn powyzej 2 mm. Ilosc kazdego z tych surowców powinna byc w przyblizeniu jednakowa i zawierac sie w granicach 10—30%.Jako surowiec schudzajacy stosuje sie ognio¬ trwala gline palona i (lub) zlom szamotowy o uziarnieniu 0—3 mm, w tym 40—60 % ziarna o granulacji ponizej 0,5 mm, 10—15% ziarn o granu¬ lacji 1—2 mm i 5—10% ziarn o granulacji 2—3 mm, w ilosci 40—60%. Optymalne wyniki uzyskuje sie, jezeli ogniotrwala glina palona i zlom szamotowy sa stosowane równoczesnie w ilosci po 50%. Ogniotrwalosc zwykla glin i sza¬ motu powinna wynosic 163—171 sP, a ogniotrwa¬ losc zwykla kaolinu 165—173 sP, co daje mozli¬ wosc wytwarzania wyrobów o róznej ogniotrwa- losci.Z masy plastycznej o wyzej wymienionym skla¬ dzie i granulacji formuje sie, suszy i wypala znanymi metodami ksztaltki zestawu syfonowego, które wykazuja korzystne wartosci dla porowa¬ tosci (19^-22%), prawie trzykrotnie wieksza odpor¬ nosc na wstrzasy termiczne (5—7 zmian wod¬ nych), dobra wytrzymalosc na sciskanie (150— 200 kG/cm2), bardzo dobra odpornosc na erozyjne dzialanie strumienia plynnej stali.Przyklad.Z masy o skladzie: 20% dobrze spiekajacej sie gliny ogniotrwalej su¬ rowej o uziarnieniu 0—2 mm i ogniotrwalo- sci zwyklej 165 sP, 20% slabo lub srednio spiekajacej sie ogniotrwa¬ lej gliny surowej o uziarnieniu 0—2 mm i ogniotrwalosci zwyklej 165 sP, 20% kaolinu surowego o ogniotrwalosci zwyklej 165—169 sP o uziarnieniu 0—2 mm, 20% palonej gliny ogniotrwalej o ogniotrwalosci zwyklej 165 sP i uziarnieniu 0—3 mm, 20% zlomu szamotowego o ogniotrwalosci zwyklej 165 sP i uziarnieniu 0—3 mm i o wilgotnosci 16—18% formuje sie ksztaltki ze¬ stawu syfonowego, które po wysuszeniu do wil¬ gotnosci ponizej 6% wypala sie w plecach prze¬ myslowych o ruchu ciaglym przy temperaturze 1300—1350°C.Wypalone ksztaltki wykazuja bardzo dobra od¬ pornosc na dzialanie erozyjne stali dzieki korzy¬ stnej porowatosci otwartej, wahajacej sie w gra¬ nicach 19—22%, duza wytrzymaloscia na sciskanie, wynoszaca od 150—200 kG/cm2, dobra odpornoscia na scieranie oraz bardzo dobra odpornoscia na wstrzasy termiczne, wynoszaca 5—7 zmian wod¬ nych. PL