Jak wiadomo, metalokompleksowy barwnik rubinowy 2:1 (kompleks kobaltowy) oraz fiole¬ towy metalokompleksowy barwnik 2:1 (kom¬ pleks chromowy) otrzymuje sie w ten sposób, ze na barwnik monoazowy, który otrzymuje sie przez sprzeganie dwuazowanego 4-chloro-2-ami- nofenolu z 2-naftolo-6-sulfamidem i posiada bu¬ dowe o wzorze 1 dziala sie w ten sposób srod¬ kiem oddajacym kobalt wzglednie chrom, ze na 1 mol barwnika przypada mniej niz 1 mol zwiazku zawierajacego metal. Takie barwniki wykazuja dobra trwalosc ogólna. Powinowactwo barwnika do wlókna w kapieli obojetnej, które¬ go wymaga sie od barwników, a które potrzebne jest przede wszystkim przy barwieniu materia¬ lów pólwelnianych, jest jednak nie zawsze za- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest dr Gunther Essbach. dawalajace. Stwierdzono obecnie, ze mozna otrzymac metalokompleksowe barwniki 2:1 bar¬ wy rubinowej i fioletowej, które prócz bardzo dobrej odpornosci wybarwienia na mokro i bar¬ dzo dobrej odpornosci na swiatlo posiadaja równiez znakomite powinowactwo do wlókna w kapielach obojetnych l pod tym wzgledem przewyzszaja wyraznie wy£ej wymienione barwniki przez traktowanie w wyzszych tempe¬ raturach mieszanin (1:1) barwników monoazo- wych, które otrzymuje sie przez sprzeganie 4-chloro-2-aminofenolu z 2-naftolo-6-sulfami- dem 1 4,6-dwuchloro-2-aminofenolu z 2-naftolo- -6-sulfamidem substancjami oddajacymi metal.Reakcje te prowadzi sie w znany sposób. Stosu¬ jac srodek oddajacy kobalt otrzymuje sie barw¬ nik rubinowoczerwony, uzywajac odpowiednie¬ go zwiazku chromowego otrzymuje sie fioletowy barwnik metalokompleksowy 2:1. Barwniki po-siadaja prawdopodobnie nastepujaca budowe o wzorze 2.Te mieszane barwniki kompleksowe odznacza¬ ja sie dobra rozpuszczalnoscia, bardzo dobra trwaloscia ogólna i bardzo dobrym powino¬ wactwem do wlókna z kapieli obojetnych i na¬ daja sie przede wszystkim do przyrzadzania kombinacji barwników do barwnienia artyku¬ lów pólwelnianych.Przyklad I. Sporzadza sie zawiesine z 37,7 czesci wagowych barwnika monoazowego z dwu- azowanego 4-chloro-2-aminofenolu i 2-naftolo-6- sulfamidu i z 41,1 czesci wagowych barwnika monoazowego z dwuazowanego 4,6-dwuchloro-2- -aminofenolu * 2-naftolo-6-sulfamidu w 1000 czesciach wagowych wody, mieszajac i ogrze¬ wajac do temperatury 85°C, dodaje sie 50 czesci amoniaku (stezonego) i 600 czesci roztworu sali¬ cylanu chromowego, który zawiera 15,2 czesci Cr203 i ogrzewa sie w ciagu 6 godzin pod chlod¬ nica zwrotna. Mase reakcyjna ochladza sie na¬ stepnie do temperatury 70—75°C, wysala sie sola kuchenna i U9tala sie pH na 6—7 za po¬ moca kwasu octowego. W temperaturze 60°C wydziela sie barwnik, który suszy sie w suszar¬ ce w temperaturze 90—100°C. Barwnik w posta¬ ci czarnego proszku rozpuszcza sie w wodzie, dajac ciemnofioletowe zabarwienie i barwi wlók¬ na zwierzece juz w kapieli obojetnej ze wspom¬ niana dobra trwaloscia. W odpowiednim srodo¬ wisku osiaga on dobra rozpuszczalnosc i jest odporny na dzialanie czynników wywolujacych twardosc wody.Przyklad II. 37,7 czesci wagowych barw¬ nika monoazowego z dwuazowanego 4-chloro-2- aminofenolu i 2-naftolo-6-sulfamidu i 41,1 czesci wagowych barwnika monoazowego z dwuazowa¬ nego 4,(J-dwuchloro-2-amiiiofenolu i 2-naftolo- -6-sulfamidu ogrzewa sie razem w 1500 czes¬ ciach wody mieszajac, w temperaturze 80°C, za pomoca 80 czesci lugu sodowego (35 Be) prak¬ tycznie przeprowadza sie do roztworu i nastep¬ nie dodaje sie roztwór 28,1 czesci siarczanu ko- baltawego (OaS04-7H20) w 100 czesciach wody.Tworzenie sie kompleksu zachodzi momentalnie, co jest widoczne ze zmiany barwy. Mase reak¬ cyjna miesza sie w temperaturze 80—85°C w ciagu 30 minut, nastepnie ochladza sie do temperatury 65—70°C i wysala sola kuchenna.Kwasowosc roztworu ustala sie na pH = 6—7, za pomoca kwasu octowego i odsacza sie barwnik.Gestosc lugu odciekowego wynosi 12—14 Be.Barwnik suszy sie w temperaturze 80—90°C.Kompleksowy barwnik kobaltowy stanowi czar- nobrunatny proszek, który w postaci soli alka¬ licznej rozpuszcza sie w wodzie, dajac rubino- woczerwone zabarwienie i barwi wlókna zwie¬ rzece ze wspomniana dobra odpornoscia. Zazna¬ cza sie przy tym bardzo dobre powinowactwo do wlókna z kapieli obojetnych, tak ze barwnik zaleca sie do uzycia szczególnie przy barwieniu pólwelny. PL PL