Wynalazek dotyczy urzadzenia do rozpylania cieczy za pomoca powietrza, zwlaszcza do sma¬ rowania obrzezy obreczy w pojazdach szyno¬ wych.Znane sa urzadzenia do smarowania rucho¬ mych czesci maszyn, zwlaszcza do smarowania obrzezy obreczy, w których czynnik smarujacy przetlaczany pompa do dysz rozpylajacych, umieszczonych w miejscach poddawanych sma¬ rowaniu jest przez nie rozpylany za pomoca sprezonego powietrza. Do napedu pompy wy- magane jest przy tym zuzycie wzglednie duzej sily i dlatego musi byc ona osadzona w takim miejscu, w którym istnieja wymagane mozli¬ wosci napedu.Znane sa równiez sprzety rozpylajace czynnik smarujacy, w których krople oleju sa porywane przez strumien sprezonego powietrza. Takie sprzety pracuja najczesciej w sposób ciagly; gdy maja one rozpylac z przerwami,, wówczas wy¬ magane jest stosowanie dodatkowego urzadzenia sterujacego, na przyklad znanego zaworu magne¬ tycznego. W tych sprzetach istnieje niebezpie¬ czenstwo polegajace na tym, ze po kazdym przerwaniu strumienia powietrza nie ma przez pewien czas doplywu oleju do strumienia po¬ wietrza. Oprócz tego ilosc oleju porywana przez strumien powietrza zalezy od cisnienia i ilosci powietrza doprowadzonego w kazdym impolsie smarowniczym i z tego powodu powietrze musi byc rozrzadzane co najmniej jednym wlasnym regulatorem cisnienia. Do okreslonego zastoso¬ wania, zwlaszcza do pracy przerywanej jak na przyklad przy smarowaniu, przy którym inten¬ sywnosc smarowania,,musi zalezec od najczesciej .zmieniajacej sie predkosci smarowanych czesci ruchomych, tego rodzaju sprzety sa nieprzy¬ datne.Celem wynalazku jest stworzenie urzadzenia do rozpylania cieczy za pomoca powietrza apre* zonego, które bez zadnego napedu jest urucha¬ miane i sterowane jedynie za pomoca sprezone-go powietrza i które równiez przy pracy przery¬ wanej wytwarza zawsze takie sanie impulsy, których trwanie i kolejnosc w czasie jest regu¬ lowana w prosty sposób.Wynalazek polega na tym, ze urzadzenie jest wyposazone w zbiornik cisnieniowy do powie¬ trza i cieczy, jak równiez w organ sterujacy, który jest uruchamiany cisnieniem panujacym w zbiorniku i w swym jednym polozeniu kran¬ cowym laczy zbiornik cisnieniowy ze zródlem sprezonego powietrza, natomiast w swym dru¬ gim polozeniu krancowym, odpowiadajacym naj¬ wiekszemu cisnieniu w zbiorniku cisnieniowym, laczy komore powietrzna zbiornika cisnieniowe¬ go z przewodem rozpylajacym. Zbiornik cisnie¬ niowy, który jest wypelniony tylko czesciowo ciecza, zostaje napelniony sprezonym powie- trzech w pierwszym podanym polozeniu kranco¬ wym organu sterujacego az do osiagniecia usta¬ lonego cisnienia maksymalnego. Nastepnie, organ sterujacy jest przesuniety w swe drugie polozenie krancowe, przy którym powietrze mo¬ ze uchodzic ze zbiornika cisnieniowego przez przewód rozpylajacy. Ilosc cieczy poddawana rozpyleniu jest doprowadzana korzystnie miedzy impulsami do przewodu osadzonego miedzy zbiornikiem cisnieniowym i dyszami i wprowa¬ dzana przez to w strumien powietrza sprezone¬ go. Ilosc powietrza sprezonego przetlaczanego w kazdym impulsie przez przewód rozpylajacy moze byc ustalona dokladnie w prosty sposób przez zmiane objetosci komory powietrznej w zbiorniku cisnieniowym i/albo przez zmiane ustalonego cisnienia maksymalnego. Równiez w prosty sposób mozna regulowac w czasie ko¬ lejnosc pojedynczych impulsów przez odpowied¬ ni dobór czasu napelniania zbiornika cisnienio¬ wego, na przyklad przez zmiane przekroju prze¬ wodu powietrznego, laczacego zródlo sprezonego powietrza ze zbiornikiem cisnieniowym. Urza¬ dzenie wedlug wynalazku jest szczególnie przy¬ datne do smarowania, poniewaz nie wymaga ono zadnego wlasnego napedu mechanicznego i dla¬ tego moze byc osadzone w kazdym dowolnym miejscu pojazdu. Dalszymi zastosowaniami sa przykladowo: smarowanie prowadnic slizgowych i podobnych, chlodzenie przy operacji przecina¬ nia i przeróbce plastycznej oraz konserwacja powierzchni blachy lub podobnych czesci przy walcowaniu.W jednej korzystnej postaci wykonania wyna¬ lazku, organ sterujacy sklada sie z jednego obciazonego sprezyna suwaka, który jest nape¬ dzany w sposób ciagly za pomoca cieczy w zbior¬ niku cisnieniowym w kierunku przeciwnym do dzialania sily sprezyny i laczy w swym poloze¬ niu krancowym, lezacym w kierunku dzialania sily sprezyny, zbiornik cisnieniowy ze zródlem sprezonego powietrza, a w swym drugim polo¬ zeniu krancowym laczy komore powietrzna zbiornika cisnieniowego z przewodem rozpyla¬ jacym. Ta postac wykonania oznacza sie szcze¬ gólna prostota i wielka pewnoscia dzialania.Zgodnie z wynalazkiem, suwak sterujacy moze przy tym byc wyposazony w korzystny sposób w jeden odstep, a powierzchnia czolowa utwo¬ rzona przez ten odstep moze byc poddawana dzialaniu cieczy ze zbiornika cisnieniowego.Przez odpowiedni dobór wielkosci odstepu moze byc dobrana wielkosc powierzchni poddawanej dzialaniu cieczy, niezaleznie od pozostalych wy¬ miarów suwaka sterujacego i dzieki temu moze byc ustalona sila jaka wywiera ciecz na suwak sterujacy. Utworzona przez odstep powierzchnia czolowa, moze oprócz tego czesciowo sluzyc jako zderzak w jednym krancowym polozeniu suwa¬ ka sterujacego, przez co w polozeniu kranco¬ wym ciecz dziala jedynie na jedna czesc tej po¬ wierzchni, a cala powierzchnia jest znowu czyn¬ na dopiero po rozpoczeciu sie ruchu roboczego suwaka sterujacego. Dzieki temu, suwak steru¬ jacy jest przesuwany do swego drugiego poloze¬ nia krancowego w sposób uderzeniowy.Zgodnie z dalsza cecha wynalazku, suwak sterujacy moze posiadac wyciecie, na przyklad rowek,, zlobek pierscieniowy, przewiercenie itp., którego objetosc odpowiada ilosci cieczy rozpy¬ lonej w kazdym impulsie i które w polozeniu krancowym suwaka, lezacym w kierunku dzia¬ lania sily sprezyny jest polaczone z ciecza w zbiorniku cisnieniowym, a w drugim poloze¬ niu krancowym jest zlaczone z przewodem wy¬ stajacym z komory powietrznej zbiornika cisnie¬ niowego i przewodem rozpylajacym. W podanym na poczatku polozeniu krancowym suwaka ste¬ rujacego, wyciecie zostaje wypelnione ciecza przeznaczona do rozpylenia, podczas gdy w dru¬ gim polozeniu krancowym ilosc cieczy zawarta w wycieciu jest porwana za pomoca strumienia powietrza. Przez odpowiedni dobór wzglednie zmiane objetosoi wyciecia, istnieje mozliwosc dokladnego dawkowania w prosty sposób ilosci cieczy rozpylanej w jednym impulsie.W innym wykonaniu wynalazku, organ steru¬ jacy moze byc wyposazony w opór, który go za¬ trzymuje w obydwu polozeniach krancowych, jednak uwalnia go po pokonaniu ustalonej z gó¬ ry sily. Dzieki temu istnieje calkowita pewnosc, ze organ sterujacy bedzie przesuwany w kaz¬ dym przypadku uderzeniowo z Jednego w dru- — *^gie polozenie krancowe, bez zatrzymywania sie w polozeniach posrednich, przy których naste¬ puje zablokowanie dalszej pracy urzadzenia.Zgodnie z wynalazkiem opór moze stanowic co najmniej obciazony sprezyna kolek lub pcdobny element, który zaczepia o uskok organu steruja¬ cego, przy czym powierzchnia styku miedzy kol¬ kiem lub podobnym elementem i organem ste¬ rujacym jest nachylona pod ostrym katem do kierunku ruchu organu sterujacego. Organ ste¬ rujacy jest zatrzymywany za pomoca oporu w kazdym polozeniu krancowym dopóty, dopóki dzialajaca na niego sila wypadkowa jest zdolna do wysuniecia obciazonego sprezyna kolka lub podobnego elementu z uskoku, wzdluz nachylo¬ nej powierzchni styku. W czasie gdy organ ste¬ rujacy przesuwa sie w inne polozenie krancowe, kolek lub podobny element zaczepia znowu o uksztaltowany podobnie i przewidziany w tym miejscu uskok. Zamiast jednego tylko kolka lub podobnego elementu mozna zastosowac równiez kilka kolków, które na przyklad sa umieszczone w jednej plaszczyznie i kazdy z n:ch zaczepia o odpowiedni uskok. Zamiast zatrzymu mecha¬ nicznego, organ sterujacy moze byc blokowany w obydwóch polozeniach krancowych równiez w inny sposób, na przyklad hydraulicznie az dzialajaca na organ sterujacy sila nie osiagnie okreslonej wielkosci.Do regulacji doplywu sprezonego powietrza do 'zbiornika cisnieniowego, zgodnie z wynalazkiem moze byc zamocowany przestawnie w organie sterujacym tlok, którym moze byc zmieniany przekrój przeplywu powietrza do zbiornika ci¬ snieniowego, sterowany za pomoca organu ste¬ rujacego. Przez przesuniecie tloka sterujacego mozna zmienic predkosc napelniania zbiornika cisnieniowego i regulowac przez to w czasie ko¬ lejnosc pojedynczych impulsów. Tlok sterujacy moze byc przy tym osadzony korzystnie w otwo¬ rze osiowym organu sterujacego i moze byc przestawiany korzystnie bezstopniowo, na przy¬ klad za pomoca sruby ustalajacej, do uzyskania zmiany przekroju przeplywu powietrza.Zgodnie z dalsza cecha wynalazku, do prze¬ stawiania tloka sterujacego moze sluzyc pla¬ szczyzna sterujaca, która jest przesuwna w za¬ leznosci od liczby obrotów za pomoca ciezarka odsrodkowego. Liczba impulsów wystepujacych w jednostce czasu moze byc dzieki temu zgrana w prosty sposób z predkoscia czesci na która jest rozpylana ciecz. Zwlaszcza przy smarowa¬ niu obreczy, liczba obrotów ciezarka odsrodko¬ wego przesuwajacego powierzchnie sterujaca moze byc dobrana proporcjonalnie do predkosci pojazdu. Zgodnie z dalsza odmiana wynalazku, do przestawienia tloka sterujacego moze byc przewidziany magnes obrotowy, przesuwajacy powierzchnie sterujaca. Równiez i w tym wyko¬ naniu, wielkosc o jaka magnes obrotowy prze¬ suwa powierzchnie sterujaca moze byc sprzezo¬ na z ruchem czesci, na które jest rozpryskiwana ciecz, zwlaszcza przy smarowaniu obrzeza obre¬ czy moze byc sprzezona z predkoscia pojazdu.Wynalazek jest blizej wyjasniony w oparciu o przyklady jego wykonania, uwidocznione na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schema¬ tycznie ogólny uklad urzadzenia wedlug wyna¬ lazku, fig. 2 i 3 — poziomy wzglednie pionowy przekrój przez organ sterujacy, kazda z fig. 4 i 5 — wycinek z fig. 2 lub 3, w którym organ sterujacy znajduje sie w innym polozeniu, fig. 6 — widok jednego elementu, a fig. 7 — prze¬ krój przez inny element.Fig. 1 przedstawia zastosowanie urzadzenia wedlug wynalazku do smarowania obrzeza obre¬ czy pojazdów szynowych. Urzadzenie sklada sie ze zbiornika cisnieniowego 1, który jest polaczo¬ ny z organem sterujacym 4 za pomoca dwóch przewodów 2 i 3. Z organu sterujacego wycho¬ dza dwa dalsze przewody 5 i 6, z których prze¬ wód 5 prowadzi do nie przedstawionego zródla sprezonego powietrza, a przewód 6 jako przewód rozpylajacy jest prowadzony poprzez rozwidle¬ nie 7 do dysz rozpylajacych 8 i 9, które sa skie¬ rowane na obrzeza obreczy 10 i 11 dwóch kól 13 i 14, osadzonych na osi 12. Zbiornik cisnie¬ niowy 1 jest wypelniony prawie do polowy sma¬ rem 15, a na wierzchu jest zamkniety szczelnie za pomoca sruby 16, sluzacej do napelniania smaru. Przewód 2 jest wpuszczony do dolnej czesci zbiornika cisnieniowego 1, wypelnionej smarem 15, a przewód 3 jest polaczony z komo¬ ra powietrzna 28 zbiornika cisnieniowego 1 za pomoca wystajacej nad smarem rury 17. Ponad¬ to w przewodSzie 3 znajduje sie uruchamiany recznie zawór 19, który sluzy do wylaczenia ca¬ lej instalacji.Organ sterujacy 4 sklada sie, jak widac z fig. 2 — 5 z obudowy 20, w której jest osa¬ dzony przesuwnie suwak sterujacy 21 miedzy 'dwoma polozeniami krancowymi. Suwak steru¬ jacy jest obciazony sprezyna 22, która dazy do docisniecia suwaka do jednego z krancowych polozen. Sprezyna 22 jest polaczona od strony czolowej z suwakiem 21 za posrednictwem czo¬ pa 24, przewidzianego ze wizgledów konstruk¬ cyjnych i zamocowanego za pomoca kolka 23 w osiowym otworze suwaka sterujacego 21.Z drugiej strony sprezyna 22 opiera sie w wy- — 3 —drazonej nakretce 25 wkreconej w obudowe 20.Nakretka 25 sluzy jednoczesnie jako zderzak sufwaka 21 w jego drugim polozeniu kranco¬ wym.Suwak sterujacy 21 posiada wystajaca czesc, której powierzchnia czolowa 26 i zewnetrzna przylega do obudowy 20 i tworzy w ten sposób zderzak suwaka 21 w jego polozeniu kranco¬ wym, lezacym w miejscu w kierunku którym dziala sila sprezyny 22.W obszarze siegajacej dalej do wnetrza czesci powierzchni czolowej 26 obudowa 20 jest odsu¬ nieta troche do tylu tak, ze dookola suwaka ste¬ rujacego 21 powstaje komora pierscieniowa 27, która poprzez kanaly 28 i 2& (fig. 3 i 5) wyko¬ nane symetrycznie w obudowie 20 jest polaczo¬ na z przewodzacym promieniowo w obudowie 20 kanalem 30, do którego jest przylaczony przewód 2, doprowadzony do czesci zbiornika cisnieniowego 1, wypelnionej smarem. Lezaca wewnatrz czesc powierzchni czolowej 26 znaj¬ duje sie dzieki temu stale pod dzialaniem sma¬ ru 15 w zbiorniku cisnieniowym 1.Czesc suwaka -sterujacego o mniejszej sredni¬ cy posiada otwór promieniowy 31, który w po¬ lozeniu suwaka 21 przedstawionym na fig. 2 la¬ czy ze soba kanaly 32 i 33, wykonane w obudo¬ wie 20. Kanal 32 stanowi przedluzenie przewodu 5, wychodzacego z nie przedstawionego zródla sprezonego powietrza, a (kanal 33 laczy sie z przewodem 3, który poprzez rure 17 jest po¬ laczony z komora powietrzna 18 zbiornika ci¬ snieniowego 1 (fig. 1). W suwaku sterujacym 21 znajduje sie rowek pierscieniowy 34, lezacy w plaszczyznie równoleglej do osi otworu pro¬ mieniowego 31, przy czym rowek ten w kranco¬ wym polozeniu suwaka 21 wedlug fig. 2 i 3 la¬ czy ze soba obie czesci kanalu 30 i przez to zostaje wypelniony smarem. Ponadto w suwa- *kfi* sterujacym 21 sa wyciete jeszcze dwa syme- ' tryezne "rowki 35, 36 (fig. 3, które sa polaczone ze soba kanalem promieniowym 37, przewierco¬ nym przez suwak 21. Do rowka 36 wchodzi sru¬ ba prowadnicza 38, która zabezpiecza suwak 21 przed, obrotem. Sruba prowadnicza 38 wystaje awym* -lbem w otworze 39 obudowy 20, który jest zamkniety za pomoca nakretki 40.' W polozeniu krancowym suwaka 21 przedsta¬ wionym na fig. 2 i 3, powietrze sprezone prze¬ plywa ze, swego zródla przewodem 5, kanalem 32, otworem .promieniowym 31 i kanalem 33 do przewodu 3 i z niego przez rure 17 wyplywa w komorze powietrznej 18 zbiornika cisnienio¬ wego 1. W komorze 18 wytwarza sie zatem ci¬ snienie powietrza, które dziala na powierzchnie smaru 15, który przenosi to cisnienie przewo¬ dem 2, kanalami 30, 28 i 29 i komora pierscie¬ niowa 27 na powierzchnie czolowa 26 suwaka sterujacego 21. 'Równoczesnie rowek pierscie¬ niowy 34 zostaje wypelniony smarem, doprowa¬ dzonym kanalem 30.Suwak 'sterujacy ma jeden zatrzym, który za¬ trzymuje go w kazdym polozeniu krancowym dopóty, dopóki cisnienie dzialajace na po¬ wierzchnie czolowa 26 wystarczy do pokonania oddzialywania zarówno zatrzymu jak i sily spre¬ zyny 22, naciskajacej na suwak sterujacy 21.Jak widac na fig. 3, zatrzym sklada sie z dwóch kolków 41 i 42, osadzonych naprzeciw siebie w obudowie 20, z których kazdy jest obciazony jedna ze sprezyn 43, 44, opierajacych sie o odpo¬ wiednie nakretki 45 lub 46, wkrecone do obu¬ dowy 20. Konce kolków 41 i 42 zwrócone do su¬ waka sterujacego 21 sa uksztaltowane stozkowo i zaskakuja w dopasowane do nich uskoki 47 i 48 suwaka sterujacego 21. W celu zapobiezenia obracaniu sie kolków 41 i 42, sa w nich wyko¬ nane podluzne rowki 49 lub 50, w które zacho¬ dza nie przedstawione na rysunku sruby pro¬ wadnicze. Konce kolków 41 i 42 zwrócone do su¬ waka 21 znajduja sie pod oddzialywaniem smaru pod cisnieniem, doprowadzonego kanala¬ mi 28 i 29 oraz kanalami 51 i 52, przez co osiaga sie wyrównanie cisnienia miedzy powierzchnia¬ mi czolowymi kolków 41 i 42.Dopóki cisnienie dzialajace na powierzchnie czolowa 26 wystarczy do wycisniecia na zew¬ natrz kolków 41 i 42 w kierunku przeciwnym do dzialania sprezyn 43 i 44 i jednoczesnego poko¬ nania sily sprezyny 22, suwak sterujacy zostaje przesuniety w swe drugie polozenie krancowe, przedstawione na fig. 4 i 5. Ten przesuw naste¬ puje uderzeniowo, poniewaz po rozpoczeciu sie ruchu suwaka sterujacego 21, czesc powierzchni czolowej 26, na która oddzialywuje cisnienie, powieksza sie, a zatrzym nie dziala jeszcze do¬ póty, dopóki kolki 41 i 42 nie wysuna sie z usko¬ ków 47 i 48. Oprócz tego z cala pewnoscia unie¬ mozliwione jest z tego powodu przyjecie przez suwak sterujacy 21 polozenia posredniego, leza¬ cego miedzy polozeniami krancowymi.W polozeniu krancowym suwaka 21 wedlug fig. 4 i 5, kolki 41 i 42 zatrzymu zaczepiaja o zukosowania powierzchni czolowej 26 i usuwa¬ ja do okreslonego stopnia dzialanie sprezyny 22.W tym polozeniu jest przerwane polaczenie miedzy kanalami 32 i 33 i zamkniety doplyw powietrza ze zródla óo zbiornika cisnieniowe¬ go I. Jednoczesnie rowek pierscieniowy 34 stwarza polaczenie miedzy przewodem 3 i ka- — 4 —nalem 53 prowadzacym do przewodu 6, dzieki czemu powietrze z komory 18 zbiornika cisnie¬ niowego 1 moze byc doprowadzone do dysz roz¬ pylajacych 8 i 9 rura 17, przewodem 3, rowkiem pierscieniowym 34, kanalem 53, przewodem 6 i rozgalezieniem 7 (fig. 1). Porywa ono przy tym znajdujacy sie w rowku pierscieniowym 34 smar i rozpyla go na obrzeza obreczy 10 i 11 kól 13 i 14. W zbiorniku 1 zmniejsza sie przy tym ci¬ snienie i tym samym równoczesnie sila wywie¬ rana na powierzchnie czolowa 26 suwaka steru¬ jacego 21. Gdy to cisnienie zmniejszylo sie do¬ statecznie, isila sprezyny 22 pokonuje zatrzym i suwak sterujacy wraca z powrotem uderzenio¬ wo w swe polozenie wyjsciowe. Dzieki temu nastepuje znowu polaczenie komory 18 zbiorni¬ ka 1 ze zródlem powietrza sprezonego i maze nastapic na nowo naladowanie powietrzem.Jak widac na fig. 5, w tym polozeniu kranco¬ wym suwaka sterujacego, rowki 35 i 36 sa pola¬ czone z kanalem 30 i zcstaja przez to wypelnio¬ ne, smarem, który sluzy do -smarowania suwaka sterujacego 21. W celu polepszenia dzialania smaru, w obudowie 20 jest wykonany jeszcze je¬ den rowek pierscieniowy 54, który jest zasilany smarem poprzez rowki 35 i 36. Czesc suwaka sterujacego 21 o wiekszej srednicy jest wyposa¬ zona w uszczelke pierscieniowa 55, iktóra ma za zadanie uszczelnienie napelnionej smarem ko¬ mory pierscieniowej 27 wzgledem komory 56, w której znajduje sie sprezyna 22. Komora 56 jest polaczona z atmosfera poprzez kanal 57 (fig. 2 i 3) wykonany w nakretce 25, dzieki cze¬ mu unika sie sprezania powietrza w komorze 56 podczas ruchu nastawczego -suwaka 21.W otworze osiowym, wykonanym w czesci su¬ waka 21 o mniejszej srednicy, jest osadzony slizgowo tlok sterujacy 58, (który za posrednic¬ twem wystajacego z suwaka trzona 59 jest prze¬ suwny w kierunku przeciwnym do dzialania slabej "sprezyny 60. Skierowana do wewnatrz powierzchnia czolowa 62 tloka sterujacego 58 lezy w obszarze otworu promieniowego 31 (fig. 2 i 4), przez który przeplywa powietrze ze zró¬ dla do zbiornika 1. W wyniku przesuniecia tloka 58 moze zostac zmieniony przekrój przeplywu powietrza do suwaka sterujacego 21. Na tej za¬ sadzie moze byc dobrany czas napelniania po¬ wietrzem komory 18 zbiornika 1, przy stalym cisnieniu zródla powietrza sprezonego. Istnieje przez to mozliwosc dowolnego dobrania ilosci impulsów smarowania w jednostce czasu, przez zwylkle przestawienie tloka sterujacego 58. Przez calkowite wsuniecie tloka 58 do suwaka 21 moz¬ na zupelnie zamknac otwór promieniowy 31 i tym samym unieruchomic cale urzadzenie.W celu udaremnienia niepozadanego wyciag¬ niecia tloka 58 z suwaka 21, tlok 58 swym wew¬ netrznym koncem jest polaczony z krazkiem 62 lub podobna czescia, który posiada nieco wiek¬ sza srednice od tlowa 58 i znajduje sie w otwo¬ rze osiowym suwaka 21 o nieco wiekszej sredni¬ cy. Na zewnatrznym koncu tloka 58, trzon 59 ma równiez krazek 63, którego srednica jest wiek¬ sza od znajdujacego sie w tym miejscu otworu w obudowie 20 suwaka 21 i który ma za zadanie, przy lekko zaciskajacym sie tloku 58 wyciagnac go z suwaka sterujacego 21, przesuwanego do polozenia krancowego znajdujacego sie na stro¬ nie przeciwnej do kierunku dzialania sily spre¬ zyny 22. Smarowanie tloka 58 zapewnia wyko¬ nane na jego srodku wytoczenie 64, które jak widac na fig. 3 — 5 jest polaczone z wypelnio¬ nymi smarem rowkami 35 i 36 poprzez otwór 37. W celu udaremnienia wydostawaniu sie po¬ wietrza sprezonego sterowanego tlokiem 58 z otworu osiowego suwaka sterujacego 21 do komory 56, w której znajduje sie sprezyna 22, dokola czopu 24 w suwaku 21 jest osadzony pierscien uszczelniajacy 65 (fig. 4).Wedlug fig. 2 i 3, przestawienie tloka steru¬ jacego 58 nastepuje za pomoca regulatora od¬ srodkowego, który jest osadzony w obudowie 66.Ten regulator odsrodkowy sklada sie z piasty 69, osadzonej nie obrotowo na wale 67 za pomo¬ ca kolka 6S i zaopatrzonej w ciezarek 70. Jak wynika z fig. 6, ciezarek 70 jest osadzony wy- chylnie na piascie 69 za pomoca sworznia 71 i obciazony sprezyna 72, która naciska na zde¬ rzak 73, zamocowany w piascie 69. Ciezarek 70 •posiada klinowa powierzchnie sterujaca 74, do której przylega trzon 59 tloka 58 w krancowym polozeniu suwaka 21, lezacym w miejscu w kie* runku którego dziala sila sprezyny 22 (fig, 2 i £).¦.«.» Gdy wal 67 z piasta 69 zostanie wprawiony w ruch obrotowy, w zaleznosci od liczby obro¬ tów ciezarek 70 wychyla sie na zewnatrz dooko¬ la sworznia 71 w kierunku strzalki 75 (fig. 6) i przesuwa przez to klinowa powierzchnia ste-. rujaca 74 tloka 58. W przedstawionym na fig. 1 ukladzie smarowania obrzezy obreczy pojazdów szynowych, wal 67 moze byc przez to sprzezony przykladowo z osia pojazdu, dzieki czemu liczba jego obrotów i tym samym zakres przestawienia tloka sterujacego 58 moze byc bezposrednio zwiazana z predkoscia pojazdu, którego obrecze kól sa ismarowane. Mozna zatem osiagnac to, ze niezaleznie od predkosci, po kazdorazowym po- — 5 —konaniu okreslonej drogi nastepuje jeden impuls smarowniczy.Przestawienie tloka sterujacego 58, do czego jest wymagana bardzo mala sila, moze nastepo¬ wac równiez w inny sposób. Przykladowo moz¬ na zastosowac magnes obrotowy przesuwajacy powierzchnie sterujaca, który równiez maze byc sprzezony z osia pojazdu lub z jego predkoscio¬ mierzem. W tym przypadku impulsy 'smarowni¬ cze wystepuja równiez zaleznie od przebytej drogi. Tlok sterujacy 58 moze jednak byc zamo¬ cowany trwale w okreslonym polozeniu, dzieki czemu pojedyncze dawki smarowania mcga na¬ stepowac w równych kolejnych odstepach czasu.Na fig. 7 jest przedstawiona mozliwosc stalego ustawienia tlpka sterujacego 58. Do obudowy 20 suwaka sterujacego 21 jest przylaczony palak 76, w który jest wkrecona sruba nastawcza 77, le¬ zaca naprzeciw trzonu 59 tloka sterujacego 58.Przez przestawienie sruby 77, co moze nastapic recznie lub za pomoca klucza, tlok sterujacy 58 zostaje ustawiony w pozadanym polozeniu.W ten sposób zostaje ustalony trwale przekrój przeplywu powietrza ze zródla do zbiornika ci¬ snieniowego 1 i tym samym moze byc dowolnie dobrany czas trwania napelniania komory po¬ wietrznej 18 zbiornika 1, wzglednie odstepy w czasie, kolejno po sobie nastepujacych dawek smarowania.Uklad z trwalym ustawieniem tloka steruja¬ cego 58 moze byc równiez zastosowany przy smarowaniu obrzezy obreczy, zwlaszcza gdy po¬ jazd jest napedzany najczesciej ze stala predko¬ scia. W tym przypadku jest celowe przewidziec zabezpieczenie aby w czasie postoju pojazdu albo przy zmniejszeniu sie jego predkosci do okreslo¬ nej wartosci nie zostalo przerwane smarowanie.W tym celu moze byc przykladowo przewidzia¬ ny zawór, który zamyka przewód 5 wzglednie 3 (fig. 1), prowadzacy do organu sterujacego 4 lub do zbiornika cisnieniowego 1. Ten zawór mo¬ ze byc uruchamiany samoczynnie, na przyklad w wyniku jego sprzezenia z osia kola, wskazni¬ kiem predkosci lub lacznikiem jazdy pojazdu. PL