Opublikowano dnia 30 maja 1958 r.X) V V 4l fcn£5Ls|}OTEKAj/A0 Urzedu Patentowego POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 40851 KL 47vh, 12- Karl Schafer Ohorn, Niemiecka Republika Demokratyczna Pednia zmianowa ze stopniowymi kolami osadzonymi na sloiku Patent trwa od dnia 2 grudnia 1955 r.Znana jest pednia zmianowa posiadajaca ko¬ la zebate stopniowe, umieszczone na stale obok siebie na stozku oraz kola zebate laczeniowe, przesuwne wzdluz linii tworzacej stozka i na¬ stawiane w celu laczenia przez obrotowy wal laczeniowy, przy czym, podczas zmiany stopnia z tym kolem laczeniowym zazebia sie zab je¬ dnego stopnia i jednoczesnie zab nastepnego stopnia.Przekladnia ta ujawniona w patencie D.R.P. 693961 — dziala doskonale, jednak nie wystarcza w tych przypadkach, gdzie chodzi o przenosze¬ nie duzych sil i duzych predkosci. W szczegól¬ nosci w znanym wykonaniu umieszczenie przerw krzywizny przebiegajacych na wierzcholkach wykazuje te wade, ze wierzcholki ulegaja zla¬ maniu przy przenoszeniu duzych sil tak, iz pra¬ widlowa praca kola laczeniowego staje sie juz niemozliwa.Istota wynalazku polega na tym, ze kolo la¬ czeniowe umieszczone przesuwnie wzdluz osi na¬ pedowej jest sterowane za pomoca krazka wspóldzialajacego ze zlobkami walca zlobkowego, który dzieki pedni polaczonej z napedem za po¬ moca sprzegla zostaje obrócony za kazdym la¬ czeniem o 180°, tak iz krazek przechodzi z nie- nachylonej czesci danego zlobka walca zlobko¬ wego, badz do czesci wznoszacej sie w kierunku do sasiedniego zlobka, badz tez do czesci opa¬ dajacej ku sasiedniemu zlobkowi.W ten sposób kolo laczeniowe jest sterowane dzieki wspóldzialaniu krazka z ciaglymi opasu¬ jacymi walec bez wiekszego oporu tarcia zlob¬ kami, tak iz latwo otrzymuje sie potrzebny stan zatrzymania jak równiez przesuniecie kola la¬ czeniowego zarówno w przód jak i w tyl przez obrócenie walca zlobkowego o 180°. Na koncach zlobków sa przewidziane krzywki zwrotne, dzie¬ ki którym przy omylkowym ruchu dalszego la¬ czenia poza polozenie skrajne zapobiega sie zlamaniu w ten sposób, ze kólko napedowe zo¬ staje cofniete znowu na przedostatni stopien laczenia.W urzadzeniu tym nie ma zadnych czesci, narazonych na uszkodzenie przy nastawianiu kola zmianowego nawet w przypadku przeno¬ szenia bardzo duzych sil. W takim urzadzeniu mozna latwo zastosowac prosta tuleje sprzega¬ jaca do napedu walca zlobkowego w przód lub w tyl, a mianowicie w ten sposób, ze napedzany stozek kól stopniowych stale napedza w kierun¬ kach przeciwnych dwa zebate kola czolowe obracajace sie swobodnie na wale walca zlobko¬ wego, a pomiedzy tymi kolami znajduje sie prze¬ suwana na wale lecz nie obrotowa tuleja sprze¬ gajaca, przy czym na stronach czolowych kól zebatych znajduja sie krzywki, które po prze¬ kreceniu walu walca zlobkowego o 180° sprowa¬ dzaja tuleje sprzegajjaca w polozenie neutralne.Urzadzenie moze byc z latwoscia wykonane tak, ze na bokach stale obracajacych sie kól zebatych przeciwleglych wzgledem tulei sprze¬ gajacej, znajduja sie krzywki powodujace auto¬ matyczne wylaczenie sprzegla gdy walec zlobko¬ wy zostanie obrócony o 180°.Aby uniknac dalszego obracania sie walca zlobkowego pod wplywem bezwladnosci po wy¬ laczeniu sprzegla stosuje sie urzadzenie zapad¬ kowe, a mianowicie na jednym koncu walca zlobkowego znajduja sie dwa srednicowo prze¬ ciwlegle wyciecia, w które moze wpadac zapadka sprezysta toczaca sie po obwodzie walca; po obróceniu walca o pól obrotu zapadka wpada do jednego z wyciec. Na przeciwleglym koncu walca zlobkowego znajduje sie tarcza zaopatrzo¬ na równiez w dwa srednicowo przeciwlegle wy¬ ciecia, w które wpadaja dwie zapadki pozosta¬ jace równiez pod naciskiem sprezyny tak samo po wykonaniu przez walec zlobkowy pól obrotu, przy czym przewidziana jest krzywka sterujaca, która w odpowiedniej chwili podnosi zapadki, tak iz staje sie mozliwe dalsze przelaczenie wal¬ ca zlobkowego.Pednia wedlug wynalazku moze byc nasta¬ wiana za pomoca drazka sterujacego tak, aby walec zlobkowy mógl byc obrócony w lewo lub w prawo przy pomocy prostych srodków, daja¬ cych przy tym pewnosc, ze bledne nastawienie drazka nie wywola uszkodzenia pedni zmiano¬ wej.Dlatego tez urzadzenie jest wykonane tak, iz drazek sterujacy osadzony swobodnie wahli- wie na osi, jest ograniczony w swym ruchu przez dwa przeciwlegle zderzaki, które urucha¬ miaja narzady do przesuwania tulei sprzegaja¬ cej, przy czym zderzaki pozostaja pod dziala¬ niem sprezyny, tak iz wychylenie drazka jest mozliwe nawet wtedy gdy ruch obsady zderza¬ kowej jest utrudniony.Przy duzych predkosciach zmiany nie odby¬ waja sie lagodnie lecz nastepuje uderzenie, wskutek czego walec laczeniowy wykonuje nie¬ potrzebny obrót w prawo lub w lewo. Wskutek tego czolowe kolo napedowe ^sterowane przez walec laczeniowy osadzone na wale napedowym zostaje przedwczesnie przesuniete. Pociaga to za soba skutek taki, ze kolo napedowe nie zo¬ staje ustawione w prawidlowe polozenie wzgle¬ dem jednego uzebienia stozka stopniowego, lecz spotyka sie jednoczesnie z dwoma uzebieniami co moze wywolac uszkodzenie.Wade te usuwa sie wedlug wynalazku w ten sposób, ze czlon sprzegajacy, który jest osadzony przesuwnie lecz nie obrotowo na wale walca laczeniowego posiada wieniec zebaty o dwóch srednicowo przeciwleglych wrebach a kazda z czesci sprzegajacych, zlozonych z kól zebatych napedzanych przez wal kól stopniowych, obraca stale mechanizm blokujacy, skladajacy .sie z dwóch czesci, przy czym jedna czesc wchodzi do wrebu nieruchomego sprzegajacego kola czo¬ lowego, a z chwila dokonania sprzezenia naste¬ puje natychmiast zazebienie czesci sprzegajacej i mechanizmu blokujacego tak, iz wybieganie naprzód czlonu sprzegajacego staje sie niemozli¬ we.W ten sposób czlon sprzegajacy, osadzony na osi walca nie jest pozostawiony sam sobie w chwili gdy zaczyna zazebiac sie z obrotowymi przeciwleglymi czlonami sprzegajacymi, lecz jest powstrzymany od swobodnego obracania sie przez zazebienie zebów czlonu sprzegajacego z uzebieniem pedni blokowej.Aby po ukonczeniu przelaczenia os walca laczeniowego byla ustalona niezawodnie w okre¬ slonym polozeniu przewidziane jest równiez urzadzenie zapadkowe, posiadajace rowek umie¬ szczony na osi walca laczeniowego i ograniczony w przyblizeniu prostokatnie oraz wspóldzialaja¬ ce z nim dwie zapadki sprezyste, jedna dla obracania walca laczeniowego w prawo a druga w lewo, przy czym ukosne krawedzie zapadek opieraja sie na obwodzie walca a gdy walec wykona odpowiedni obrót dalsze krawedzie za¬ padek w ksztalcie ostrza wchodza do rowka dopóki nie opra sie o odpowiednia krawedz rowka, tak iz cala zapadka wpadnie do rowka.W ten sposób uzyskuje sie pewnosc zatrzy¬ mania osi walca laczeniowego w odpowiednim polozeniu po ukonczeniu laczenia, Przewidzia¬ na jest przy tym krzywka sterownicza, polaczona ze stale obracajacym sie kolem zebatym sprzegla, — 2 —która unosi omówione zapadki z rowka i zwal¬ nia je po dalszym obróceniu osi walca laczenio¬ wego, tak iz moga one oprzec sie na obwodzie osi tego walca.W ten sposób otrzymuje sie automatyczne zwalnianie jak równiez prawidlowe wzajemne ustawienie zapadek i rowka kola laczeniowego.Przewidziane jest przy tym urzadzenie, dzieki któremu w czasie gdy zapadki nie sa zaczepione z osia walca laczeniowego, mimo to os tego wal¬ ca nie moze wykonac obrotu, gdyz w czasie podniesienia zapadek inna zapadka wspóldzia¬ lajaca z dwoma przeciwleglymi rowkami na osi walca laczeniowego przytrzymuje walec w polozeniu nadanym mu przez zapadki spre¬ zyste.Zabezpieczenie to wystarcza aby w razie za¬ kleszczenia kola zebatego omawianej czesci sprzegajacej nie nastapilo przypadkowe obróce¬ nie osi walca laczeniowego.Aby uniemozliwic przerwanie ruchu laczenia i przetrzymanie kola zebatego w polozeniu od¬ wrotnym w razie przedwczesnego przestawienia drazka recznego, sluzacego do nastawienia czlo- na laczeniowego, przesuwnego za pomoca osi walca laczeniowego zastosowano urzadzenie, w którym pret poruszany tam i z powrotem przez drazek reczny powodujacy przesuniecie czlonu sprzegajacego jest zaopatrzony w dwa rowki, do których w zaleznosci od obrotu osi walca la¬ czeniowego w prawo lub w lewo sterowana przez niego zapadka moze wpasc dopiero wtedy, gdy jest ukonczone przechylenie drazka recznego, a ruch drazka recznego podczas laczenia jest uniemozliwiony.Wskutek tego drazek reczny po przebyciu swej drogi czynnej zostaje zablokowany i tym samym osiaga sie zamierzone dzialanie.Poniewaz moze sie zdarzyc, ze przy niepel¬ nym wychyleniu drazka recznego czesc sprzega¬ jaca, przesuwna na osi walca laczeniowego zajmie polozenie, w którym juz nastepuje sprze¬ ganie a wiec laczenie, zapadka ryglujaca nie moglaby zajac polozenia zaryglowania. Pomimo to zapadka sterowana przymusowo zostaje przy¬ chylona i natrafia na opór preta nie znajdujac wrebu, tak iz musialoby nastapic zlamanie gdy¬ by czesc wspóldzialajaca z wrebem zapadki ste¬ rowanej przymusowo nie byla wedlug wyna¬ lazku wykonana przegubowo i nie byla dociskana w polozenie czynne za pomoca sprezyny w spo¬ sób umozliwiajacy ustepowanie konca zapadki.Dla wyjasnienia wynalazku przedstawiono na rysunku przyklad wykonania, przy czym fig. 1 przedstawia pednie w widoku z góry lecz bez ciegien sterujacych, fig. 2 — przekrój pionowy wzdluz linii II — II na fig. 1, fig. 3 — widok perspektywiczny kólka napedowego wraz z osa* dzeniem, fig. 4 — walec zlobkowy, fig, 5 — pednie równiez w widoku z góry z uwzglednie¬ niem ciegna sterujacego lecz bez pozostalych czesci, fig. 6 — widok patrzac w kierunku strzal¬ ki a na fig. 5, fig. 6a — widok czesciowy, fig. 7 — widok z przodu patrzac w kierunku strzalki b na fig. 5, fig. 8 — szczegól dotyczacy ukladu sprezystego, dzialajacego na drazek reczny, oraz fig. 9 — 21 przedstawiaja szczególy, o których jest mowa w opisie.Na poziomym wale napedowym 1 (fig. 1 — 3) pedni posiadajacym zebra prowadnicze 2 jest osadzona przesuwnie w kierunku podluznym przesuwka 3 stanowiaca obsade kólka napedo¬ wego 4. Ponad walem napedowym 1 sa umiesz¬ czone równolegle do niego dwie okragle szyny 5 i 6 (fig. 3). Na szynach tych przesuwa sie su¬ wak 7, który swym dolnym rozwidleniem 8 (fig. 2 i 3) wspóldziala z okraglym rowkiem 5 prze- suwki 3. Na suwaku jest osadzony obrotowo wystajacy w góre kolek 10. Ten kolek wchodzi do jednego ze zlobków 11 walca zlobkowego 12 (fig. 4). Walec ten, którego os jest równolegla do osi walu napedowego 1, jest osadzony na koncach obrotowo w lozyskach 13 i 14 (fig. 1) umieszczonych na sciankach oslony 15.Suwak 7 (fig. 3) jest zabezpieczony w polo¬ zeniu spoczynkowym dzieki temu, ze kolek 10 wchodzi do niewznoszacej sie czesci lla zlobka 11 (fig. 1 i 4). Kazdy zlobek posiada dwa sredni¬ cowo przeciwlegle wzniesienia 16 (fig. 1 i 4), które lacza kolejno poszczególne zlobki ze soba. Z po¬ wyzszego wynika, ze przy kazdym obrocie walca zlobkowego dwukrotnie zdarza sie polozenie, w którym kolek 10 wchodzi do niewznoszacej sie czesci lla odpowiedniego zlobka i tym samym suwak 7 jest nieruchomy. Skoro tylko walec 12 zostanie obrócony tak, iz kolek 10 trafi na odpo¬ wiednie wzniesienie 16, nastepuje odpowiednie przesuniecie suwaka 7. Wzniesienie krzywizny jest obliczone tak, ze kólko zebate 4 wykonuje dokladnie odmierzony ruch przejscia z jednego kola stopniowego stozka na sasiednie kolo stopniowe, przy czym w znany sposób kólko zebate przechodzi z jednego kola stopniowego na kolo nastepne nie przerywajac zazebienia.Wal stozka kól stopniowych jest wiec nape¬ dzany przez kólko zebate 4. Na fig. 2 oznaczono linia przerywana kolo o najwiekszej i najmniej¬ szej srednicy stozka jak równiez kola stopniowe, które zazebia sie wlasnie z kólkiem zebatym 4.Na koncu walu 17 stozka osadzonym w oslonie' — 3 —(fig. 1) jest umocowane kolo zebate 18, które stale zazebia sie z kolem zebatym 20, osadzpnym na wale 19. Na wale 19 jest osadzone czolowe kolo zebate 21, które zazebia sie z czolowym kolem zebatym 22. Kolo zebate 22 jest osadzone na wale 23, na którym jest osadzone inne kolo czolowe 24, które stale zazebia sie z duzym ze¬ batym kolem czolowym 25. To kolo czolowe jest osadzone obrotowo swobodnie na osi walca zlobkowego. Na wprost niego znajduje sie dru¬ gie kolo zebate 26 równiez swobodnie osadzone na osi walca zlobkowego. To kolo zebate jest zazebione z posrednim kolem 27, które jest osadzone swobodnie obrotowo na sworzniu 28 oslony. To kolo posrednie zazebia sie z kolei z kolem czolowym 29 osadzonym na wale 23, na którym jest osadzone juz wspomniane kolo zebate 24.Tuleja sprzegajaca 30 posiada wieniec zebaty 31. Ten wieniec posiada dwa srednicowo prze¬ ciwlegle wyciecia 32 i 33 (fig. 6). Przy przesu¬ waniu narzadu sprzegajacego w jedna lub w druga strone do wyciecia wchodzi kolo czo¬ lowe 34 lub 35 (fig. 1 i 6). Te kola czolowe naleza do pedni blokowej skladajacej sie z czolowych kól zebatych 34 i 36 albo 35 i 37. Pednia blokowa 34 i 36 jest napedzana stale przez stale obraca¬ jace sie kolo zebate 25, a pednia blokowa 35, 37 przez obracajace sie kolo zebate 26. Wskutek tego zaczyna sie natychmiast wspólkierunkowe obracanie wienca zebatego 31 na tulei sprzega¬ jacej 30. Poniewaz ta tuleja jest osadzona na osi walca laczeniowego 12 (walca zlobkowego) przesuwnie lecz nie obrotowo, przeto walec la¬ czeniowy nie pozostaje ani chwili luzem lecz natychmiast zaczyna sie obracac.Tuleja sprzegajaca na swych obydwu bokach jest zaopatrzona w dwa wystepy 38 (fig. 1). Na powierzchni bocznej kól zebatych 25 lub 26, zwróconych do tulei sprzegajacej 30 znajduje sie wystep zabierakowy 39. Gdy taki wystep spotka sie z jednym z wystepów 38 tulei sprze¬ gajacej, to wtedy ta tuleja zostaje pociagnieta przez odpowiednie kolo zebate tak, iz nastepuje obracanie sie walu 40 walca krzywkowego w pra¬ wo lub w lewo. Ramie zabierakowe 41 dziala¬ jace na tuleje sprzegajaca (patrz równiez widok szczególowy fig. 6a) podtrzymuje dwa krazki 42, 43, które w chwili gdy zderzaki tulei sprze¬ gajacej zetkna sie z jednym przeciwzderzakiem odpowiedniego kola zebatego 25 lub 26, opieraja sie o odpowiednia powierzchnie czolowa 44 od¬ powiedniego kola zebatego 25 lub 26. Skoro tylko wznoszaca sie krzywka 45 umieszczona na tej * powierzchni czolowej znajdzie sie w zasiegu krazków 42 lub 43 ramie 41 zostaje przechylone równoczesnie z ramieniem 46 w kierunku spro¬ wadzenia tulei sprzegajacej w polozenie neutral¬ ne. Urzadzenie jest tego rodzaju, ze proces ten zachodzi wtedy, gdy wal 40 walca krzywkowego wykona pól obrotu. Nalezy zaznaczyc, ze podczas tego pól obrotu kolek 10 znajduje sie najpierw w niewznoszacej sie czesci danego rowka 11, nastepnie wchodzi jednak na wzniesienie 16 rowka, przy czym kólko zebate zostaje przesu¬ niete i ze wzniesienia 16 przechodzi znowu w nastepna niewznoszaca sie czesc zlobka 11a.Gdy kólko zebate 4 dojdzie wreszcie do naj¬ wiekszego wzglednie najmniejszego stopniowego kola zebatego, to dalsze przesuwanie kólka ze¬ batego poza skrajne polozenie staje sie nie¬ mozliwe.Aby zapobiec wpadkowi kiedy np. przez bledne nastawienie drazka recznego 65 nastapi sprzezenie w takim kierunku, ze przesuwka 3 kólka zebatego zostanie przesunieta do konca, gdzie mogloby nastapic uszkodzenie, gdyz kolek 10 doszedl do ostatniego zlobka krzywkowego i dalej juz nie moze byc przesuniety, stosuje sie urzadzenie nastepujace.Do ostatniego zlobka 11 (fig. 4) jest przyla¬ czona czesc 16a wykonana w postaci krzywki zwrotnej, tak iz z chwila gdy kolek 10 dojdzie do tej czesci to zostaje sprowadzony na poprzedni zlobek. Tym samym wiec i kólko zebate 4 zosta¬ nie równiez sprowadzone na przedostatni stopien.Gdy teraz znowu nastapi laczenie w odpowied¬ nim kierunku, to kólko zebate zostanie przesu¬ niete na ostatni stopien, a gdy i teraz nastapi bledne nastawienie drazka recznego, to proces ten powtarza sie tak, iz nigdy nie moze zdarzyc sie zlamanie, gdyz zawsze kolek 10 zostanie cofniety przez czesc 16a ostatniej krzywki. Wa¬ lec laczeniowy 12, który na fig. 4 i 9 jest przed¬ stawiony w przekroju wzdluz linii IX — IX i w widoku z góry na fig. 10, z uwidocznieniem czesci pominietych na fig. 1 jak równiez na fig. 11, 12, 13, 14 i 15, posiada dwa srednicowo prze¬ ciwlegle wreby 47, z którymi wspóldzialaja dwie zapadki sprezyste 48 i 49. Zapadki sprezyste posiadaja ukosnie przebiegajace krawedzie 50 (fig. 15). Zapadki te sa utrzymywane w polozeniu wylaczonym tzn. uniesionym ponad powierzchnie walca laczeniowego 12 za pomoca dzwigni ste¬ rujacej 51 (fig. 12). W tym celu dzwignia posiada kolek 52 ustawiony prostopadle wzgledem po¬ wierzchni dzwigni (fig. 11 i 12), który dotyka zapadek 48, 49 od spodu.Dzwignia sterujaca posiada na swobodnym koncu krazek 53. Ten krazek toczy sie po tarczy — 4 —krzywikowej 54 (fig. 10 i 14) umieszczonej na powierzchni bocznej czolowego kola zebatego 25 (fig. 1 i 14). Krzywka sterujaca ma za zadanie najpierw wysuwanie zapadekf 48 i 49 w poloze¬ nie wedlug fig. 11, a nastepnie przez odpowiednie przechylenie dzwigni sterujacej 51 — przylo¬ zenie do obwodu walca laczeniowego 12. Wajec laczeniowy obraca sie przy laczeniu i gdy obra¬ ca sie np. w kierunku odwrotnym do wskazówek zegara, to zapadka sprezynowa 49 (fig. 15) slizgajaca sie po powierzchni bocznej walca laczeniowego wchodzi swym ostrzem 55 na kon¬ cu skosu 50 do zasiegu wrebu 47. Wrab jest wyciety w przyblizeniu prostokatnie, przy czym jednak obydwie scianki boczne 55 sa nieco pod¬ ciete.Przy dalszym obracaniu walca 12 zapadka wchodzi coraz glebiej do wrebu 47 dopóki swym ostrzem 55 nie oprze sie o odpowiednia scianke 56 wrebu. Z chwila gdy to nastapi zapadka wchodzi calkowicie do wrebu i powoduje za¬ ryglowanie, tak iz walec 12 z chwila zakoncze¬ nia obrotu laczeniowego nie moze juz poruszac sie samodzielnie. Ten sam proces odbywa sie z zapadka 48, gdy walec laczeniowy obraca sie podczas laczenia w kierunku przeciwnym. Jedna zapadka laczeniowa zapada za kazdym razem automatycznie do odpowiedniego zlobka z chwi¬ la gdy nastapi polozenie zaryglowania drugiej zapadki.Krazek 57 (fig. 16—18a) Wspóldzialajacy z wrebem 58 i stanowiacy dodatkowe zabezpie¬ czenie walca laczeniowego po dokonanym lacze¬ niu jest osadzony na koncu wahliwej dzwigni 59 znajdujacej sie pod dzialaniem sprezyny 60.Dzwignia ta po drugiej stronie punktu obrotu 61 posiada przedluzony koniec 62, polaczony z nia przegubowo trzpieniem 63, przy czym sprezyna 64 utrzymuje czesc 62 stale w polozeniu wyprostowanym. Dzwignia opiera sie kojcem 62 na ciegnie 66 poruszanym za pomoca drazka recznego 65.Drazek reczny jest osadzony na precie 67 (fig. 5 i 19), na którym jest osadzona dzwignia 68, której koniec jest polaczony przegubowo z pretem poprzecznym 69, polaczonym z kolei z dzwignia 70 (fig. 8). Podczas przechylania dzwigni sterujacej 68 w jednym lub w drugim kierunku zostaje pociagnieta odpowiednio dzwignia sterujaca 70. Dzwignia sterujaca 70 jest polaczona na stale z palakiem 11 i osadzo¬ na obrotowo na wale 72, przy czym kolki 73 palaka sa wpuszczone do czesci-7£', Sztywno po¬ laczonej z walem; Przy wychyleniu palaka 71 kolki opieraja sie na sprezynach 74 wpuszczo¬ nych do otworów W czesci 72', przy czym spre¬ zyny zostaja napiete i daza do sprowadzenia, palaka 71 w pierwotne polozenie (fig. $, 6, S).Na wale 72 jest osadzony poza tym palak 7S, który posiada ramiona zabierajace 41, 46. Te ramiona zabierajace sa zaopatrzone kazde w pro¬ wadnice 41', pomiedzy którymi znajduje sie wie¬ niec zebaty 31 tulei sprzegajacej (fig. 6a). Ramie zabierajace 41 posiada prócz tego jeszcze pare krazków 42, 43 jak juz omówiono poprzednio.Na precie 67 jest umocowana dzwignia 76 (fig. 19), która zostaje uruchomiona przy obracaniu preta 67 w prawo lub w lewo. Rozwidlony ko¬ niec 77 dzwigni obejmuje szyne 66. Na tej szy¬ nie znajduja sie boczne kolki 78, które wystaja do podluznych szczelin konców rozwidlonych 77 dzwigni 76. Wskutek tego przy wychylaniu dzwigni 76 zostaje pociagniety pret 66 w jednym lub drugim kierunku, przy czym wielkosc wy¬ chylenia ograniczona jest jeszcze przez zderzaki 79 (fig. 5), które wspóldzialaja z czescia oslony 80.Aby zabezpieczyc pret 66 (fig. 5) w obu skraj¬ nych polozeniach znajduja sie na nim dwa wreby 81 i 82 (fig. 5 i 7) do których w zaleznosci od przesuniecia moze wchodzic koniec 62 drazka sterujacego 59 przedstawionego na fig. 16, 17 i 18. Nastepuje to jednak dopiero na poczatku laczenia, gdyz drazek sterujacy 59 wychyla sie zawsze tylko wtedy gdy walec laczeniowy 12 zaczyna sie obracac. Drazek sterujacy ma wówczas daznosc do docisniecia konca 62 dó preta 66, przy czym dopóki nie natrafi na prze¬ strzen wrebów 81 i 82 koniec ten jest utrzymy¬ wany w polozeniu wedlug fig. 16. Skoro jednak tylko koniec 62 dojdzie do wrebu 81 lub 82 spre¬ zyna 64 powoduje wpadniecie konca 62 do wrebu ale dopiero wtedy gdy laczenie juz zaczelo sie.Gdy pret 66 zostaje przesuniety w polozenie skrajne jeszcze przed rozpoczeciem procesu la¬ czenia, to drazek sterujacy 59 pozostaje w po- ' lozeniu wedlug fig. 18a, poniewaz w tym przy¬ padku krazek 57 znajduje sie w wycieciu 58 a drazek sterujacy 59 swym koncem 62 znajduje sie powyzej okraglego preta 66. Gdy rozpoczyna sie laczenie to drazek sterujacy 59 moze wpasc bez przeszkody do jednego z wrebów 81 lub 82 i nie pozwala na przesunieci^ wstecz preta 66 dopóki laczenie nie zostanie Ukonczone.W przypadku gdyby ruch laczenia zachodzil juz przy nie wystarczajacym przechyleniu drazka rocznego 65 i wskutek tego nastapilaby juz. przesuniecie pr$ta 66, koniec 62 drazka 59 uleglby zlaim&nlU gdyby byl sztywno urtócówfchy na drazku, jednak zapobiega sie temu zlamaniu przez sprezyste osadzenie te^o ctfazka. — 5 —Urzadzenie posiada popyehacz 84 pozostajacy pod dzialaniem sprezyny 83 i zawierajacy krazek 85. Krazek 8f5 pozostaje wylaczony za pomoca tarczy dwukrzywikowej 86 w ten sposób, ze wystep 87 znajdujacy sie na popychaczu (patrz szczegól na fig. 21) opiera sie o pret 66. Dopiero gdy podczas przesuniecia tego preta wystep wchodzi do jednego z dwóch wyciec 88, 89 znaj¬ dujacych sie na precie 66, pret popychacza mo¬ ze byc przesuniety pod dzialaniem sprezyny 83 w ten sposób, ze krazek 85 zaczyna wspóldzialac z tarcza dwukrzywikowa 86.W ten sposób jest uniemozliwione dalsze przesuwanie preta 66 w prawo lub w lewo. Przy dalszym obracaniu walu krzywikowego krazek 85 zostaje cofniety tak, iz wystep 87 moze byc wypchniety z odpowiednich wyciec 86 lub 89.W tej samej chwili jednak krazek 57 osadzony na dzwigni 59 wychodzi z odpowiedniego wrebu 58, tak iz koniec 62, zapada do jednego z wy¬ ciec 81 lub 82. W ten sposób pret 66 jest stale zabezpieczony przed przesuwaniem podluznym az do chwili ukonczenia laczenia. Aby teraz wy¬ step 87 wypchniety z jednego z wrebów 88, 89 byl przytrzymany w tym polozeniu oraz aby nie moglo odbyc sie zadne niezamierzone laczenie, przewidziana jest dzwignia 90 osadzona na trzpieniu 91 w oslonie i opadajaca wlasnym cie¬ zarem do szczeliny 92 narzadu 93 i w tym polo¬ zeniu ten narzad ustawia sie przed wystepem 87, tak ii popychacz nie moze byc przesuniety w kierunku podluznym na tarcze dwukrzywi¬ kowa 86.Na precie 66 znajduje sie krazek 94, który podczas przesuwania podluznego preta wspól¬ dziala z wystepem 95 dzwigni 90 i dzieki temu powoduje w odpowiedniej chwili podniesienie dzwigni 90 wskutek czego zablokowanie wystepu 87 zostaje zniesione w odpowiedniej chwili przez podniesienie dzwigni 90. PL