Opublikowcno dnia 30 wrzesnia 1955 r.Ap ^%AgL O, IBIBLIC *^ l" *^ J Urzedu Patent o vego* 3LIOT [.. V ' POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 38183 KL 23 b, 2/01 Polska Akademia Nauk *) Warszawa, Polska Sposób wytworzenia produktów addycji weglowodorów lub ich pochodnych z mocznikiem lub tiomocznikiem Patent trwa od dnia 12 kwietnia 1954 r.W celu rozdzielania weglowodorów, lub ich pochodnych metoda krystalizacji ekstrakcyjnej, wytwarza sie produkty addycji, czyli addukty, z mocznikiem lub tiomocznikiem wykorzystujac selektywne wlasciwosci tej reakcji. Nastepnie addukty te rozklada sie wydzielajac z nich przy¬ laczone weglowodory lub ich pochodne oraz od¬ zyskujac mocznik lub tiomocznik do dalszej pra¬ cy. Przy stosowaniu tej metody rozdzielania weglo¬ wodorów lub ich pochodnych, najwazniejsza re¬ akcja jest otrzymywanie adduktów.W znany sposób addukty otrzymuje sie przez mieszanie oleju, z którego chce sie wydzielic pewna grupe' weglowodorów lub ich pochodnych, w miare potrzeby rozcienczonego odpowiednim rozpuszczalnikiem, ze stalym mocznikiem lub tio- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest dr inz. Wlodzimierz Kisielów. mocznikiem w obecnosci wody lub alkoholi lub innych substancji przyspieszajacych reakcje ad¬ dycji. Odmiana znanego sposobu posluguje sie nasyconym roztworem mocznika lub tiomiocznika.Otrzymuje sie przy tym papke, która jest zawie¬ sina krysztalów adduktu i nieprzereagowanego mocznika lub tiomocznika w dwufazowej cieczy.Nastepnie mieszanine te poddaje sie saczeniu i w miare potrzeby przemywa sie osad odpowied¬ nim rozpuszczalnikiem w celu usuniecia z niego oleju niezwiazanego w postaci adduktu. Do wy¬ konywania tego sposobu w skali technicznej nie¬ zbedne sa reaktory z mieszadlami i urzadzenia filtracyjne.Wynalazek polega na wytwarzaniu produktu addycji oraz oddzielaniu go od reszty skladników oleju w jednym zabiegu i w jednym urzadzeniu.Sposobem wedlug wynalazku olej, z którego ma sie wydzielic pewna grupe weglowodorów lub ichpochodnych, rozcienczony w miare potrzeby od¬ powiednim rozpuszczalnikiem wraz z dodatkiem wody lub alkoholu lub innej cieczy przyspiesza¬ jacej reakcje addycji, przeprowadza sie przez warstwe stalego mocznika lub tiomocznika. Na ogól wystarcza zwykle grawitacyjne przesaczenie dwufazowej cieczy przez nieruchoma warstwe mocznika lub tiomocznika o odpowiedniej granu¬ lacji. Do tego celu mozna stosowac dowolne zna¬ ne urzadzenia, zwane ogólnie perkolatorami.W pewnych szczególnych przypadkach korzystne jest stosowanie zwiekszonego lub zmniejszonego cisnienia do przetlaczania lub przesysania cieczy przez warstwe mocznika lub tiomocznika, badz tez utrzymywanie krysztalów mocznika lub tio¬ mocznika w ruchu podczas przesaczania cieczy.Okazalo sie, ze podczas przesaczania oleju, z do¬ datkiem cieczy przyspieszajacych reakcje addy- • eji; tworzy sie doskonale produkt addycji. W ra¬ zie potrzeby olej przesaczony mozna wielokrotnie przeprowadzic przez te sama warsitwe mocznika lub tiomocznika, az do osiagniecia pozadanego rezultatu. Produkt addycji mozna w tym samym urzadzeniu przeplukac odpowiednim rozpuszczal¬ nikiem, aby z niego usunac nadmiar nieprzylaczo- nego oleju.Wytwarzanie produktów addycji w sposób we¬ dlug wynalazku, stanowi znaczne uproszczenie dotychczasowego sposobu postepowania oraz urzadzen potrzebnych do tego celu.W pewnych przypadkach okazalo sie korzystne wykonywanie wynalazku w mysl zasady pradów przeciwnych. A mianowicie: swiezy olej mozna przeprowadzic przez warstwe mocznika lub tio¬ mocznika w której znajduje sie znaczna ilosc juz wytworzonego adduktu w celu dokladnego wyko¬ rzystania calej ilosci mocznika lub tiomocznika zas. olej z którego grupa weglowodorów lub ich pochodnych zdolnych do tworzenia adduktów zo¬ stala juz w znacznym stopniu usunieta, mozna przeprowadzic przez warstwe swiezego mocznika lub tiomocznika.W przypadkach, gdy chodzi o wykorzystanie bardzo subtelnych róznic w zdolnosci weglowo¬ dorów lub ich pochodnych tworzenia adduktów z mocznikiem lub tiomocznikiem w celu ich frak¬ cjonowania, sposób wedlug wynalazku pozwala latwiej niz sposoby znane, na precyzyjne ustale¬ nie czasu zetkniecia oleju z mocznikiem lub tio¬ mocznikiem przez odpowiedni dobór sumarycznej wysokosci warstwy ewentualnie w szeregu ele¬ mentów aparatury. Natomiast w przypadku w któ¬ rym addycja zachodzi wolniej sposób wedlug wynalazku mozna wykonywac przez cyrkulowanie oleju przez warstwe mocznika lub tiomocznika w obiegu zamknietym.Przyklad. 700 g nafty (ciezar wlasciwy 15°C = 0,838, granice wrzenia 161—283°C, tem¬ peratura metnienia = 36 °C, temperatura krzep- necia = 43 °C, nD 20 = 1,4635) z ropy parafinowej zmieszano z 63 g metanolu i przesaczono 12 razy, zawracajac przesacz przez warstwe 350 g mocz¬ nika, umieszczona na lejku Buchnera, stosujac ssa¬ nie pompka wodna. Po kazdym saczeniu pobie¬ rano próbke 10 ml przesaczu. Przesacz koncowy i pobrane próbki wymyto dwukrotnie woda desty¬ lowana i wysuszono nad bezwodnym NC22SO4. Dla ^otrzymanych frakcji oznaczono wspólczynnik za¬ lamania swiatla oraz temperatury metnienia i krzepniecia jako miare usuniecia weglowodorów n-parafinowych (patrz tablica).T-ablica Filtroirano (razy) 1 2 3 4 5 6 • 12 Wlasciirosci przesaczu temperatura metnienia — 45,5 — 47,0 — 53,0 — 56,0 — 60,0 — 60,0 — 60,0 temperatura krzepniecia °C — 64,0 — 70,0 (pl) — 70,0 ,, — 70,0 „ — 70,0 „ — 70,0 „ — 70,0 (pl) n 20 nD 1.4688 1.4699 1.4705 1.4709 1.4712 1.4712 1.4715 PL