Kleje bialkowe, szczególnie pochodzenia zwie¬ rzecego, jak np. kazeina, zelatyna, klej stolar¬ ski itd. maja bardzo dobre wlasciwosci skleja¬ nia, powazna jednak ich wada jest wchlanianie wilgoci, plesnienie i rozpuszczalnosc w wodzie.W celu uczynienia miejsca sklejonego, lub na¬ niesionej na przedmiot powloki klejowej odpor¬ nymi na wilgoc lub nieprzepuszczalnymi dla wody stosuje sie sposoby przeprowadzania kleju w stan nieodwracalny czyli t. zw. „hartowania*.Polegaja one przewaznie na poddaniu kleju dzia¬ laniu formaliny. Dzialanie jednak formaliny jest zbyt gwaltowne, wobec czego nadaje sie ona tylko do „hartowania" powierzchni klejowej juz naniesionej, a nie nadaje'sie do przyrzadzania roztworów kleju. W wielu przypadkach zmusza to równiez do rozbicia czynnosci zaklejania, np. impregnacyjnego, na kilka powtarzajacych sie operacji.Tak np. sztuczne jelita z papieru natronowego sa wyrabiane w ten sposób, ze wyrób papiero¬ wy czterokrotnie nasyca sie w roztworze zela¬ tyny, utrwalajac ja czyli hartujac za kazdym razem przez moczenie w formalinie. Produkcja taka jest wiec bardzo uciazliwa i daje wyziewy trujace.Znane sa równiez propozycje przedluzania czasokresu utwardzania za pomoca rozpuszcza¬ nia formaldehydu w alkoholu i domieszki kwa¬ sów organicznych. Propozycje te jednak nie znajduja praktycznego zastosowania ze wzgledu na duze straty aldehydu ulatniajacego sie z al¬ koholem, przy czym mieszanka tych gazów jest bardzo szkodliwa dla zdrowia pracowników.Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzymy¬ wania wodnych roztworów kleju z substancji bialkowych posiadajacego wlasciwosc samo- utwardzania sie po pewnym normowanym cza-sokresie oraz sposób klejenia klejem otrzyma¬ nym tym sposobem.Wedlug wynalazku srodkiem powodujacym reakcje nieodwracalna jest nie sam formaldehyd lecz jego polimery znane pod nazwa parafor- maldehydu. Polimery te jednak sa slabo roz¬ puszczalne w wodzie a nierozpuszczalne w alko¬ holu stosuje sie wiec jego roztwory w kwasach organicznych, co umozliwia" równiez szybkie utwardzanie kleju juz przy podgrzaniu do tem¬ peratury 30° — 65 °C.Poniewaz szybkosc hartowania zalezy od roz¬ cienczenia woda, ilosci wprowadzanego para- formaldehydu i temperatury, zmieniajac te pa¬ rametry mamy moznosc regulacji czasu harto¬ wania dowolnie nawet do kilku godzin, co po¬ zwala na uzycie tego sposobu nawet do wyrobów wymagajacych dluzszego czasu na ich wykona¬ nie oraz na polewanie lub natryskiwanie powlo¬ ka, która po zahartowaniu staje sie wodoorporna i nie zawiera skladników trujacych, np. metali ciezkich. Wreszcie daje to moznosc przyrzadza¬ nia sztucznych mas wodoodpornj^ch.W zaleznosci od gatunku kleju, np. zelatyny lub kleju skórnego i zastosowania, np. grubosci potrzebnej warstwy, dobiera sie gestosc wod¬ nego roztworu kleju o zawartosci wody od 100 % do 800 % wagi suchego kleju.Osobno przyrzadza sie 3 % —10 % roztwór paraformaldehydu w kwasie mrówkowym 35 % — 40 %, rozpuszczajac go w kwasie w tempe¬ raturze 60 — 80 °C.Zalewajac roztwór kleju takim roztworem pa¬ raformaldehydu otrzymuje sie gotowy roztwór roboczy bardzo powoli tezejacy w temperaturze pokojowej. Przecietnie stosuje sie 10 % — 30 % takiego roztworu paraformaldehydu w stosunku do ilosci wody w roztworze kleju.Lekkie podgrzanie gotowego wyrobu czy sklei- ny znacznie przyspiesza suszenie, tezenie i har¬ towanie.Zmiana parametrów jak to podano wyzej po¬ zwala na bardzo szerokie stopniowanie sily kle¬ jenia, grubosci powloki i czasu hartowania w za¬ leznosci od wymogów danej czynnosci. PL