Najdluzszy czas trwania patentu do 30 pazdziernika 1940 r.Przedmiot wynalazku dotyczy urzadze¬ nia do rozruchu dwu- lub wielocylindro¬ wych silników spalinowych, których cylin¬ dry robocze zostaja przelaczane na nor¬ malne sprezanie nie równoczesnie;, lecz w róznym czasie, pojedynczo lub grupami.Wynalazek polega na tern, ze przylaczenie to odbywa sie samoczynnie. Wynalazek o- bejmuje równiez takie wykonanie,, w któ- rem przy zmniejiszaniiu sie szybkosci silni¬ ka poza pewna granice, odprezenie po¬ szczególnych cylindrów lub grup cylin¬ drów zostaje znowu samoczynnie pokolei wllaezane.Fig. 1 rysunku przedsfalwiia przyklad wyltoiiahia czterbcylindrowego silnika spa¬ linowego o jednocylindrcwej pompie po¬ wietrznej. Cylindry robocze oznaczone sa liczbami /, 2, 3, 4, a liczba 5 — cylinder pompy. Na jednym koncu walu korbowego 7 znajduje sie korba reczna 8 i trójstopnio¬ wy slimak 9, który jest zaklinowany na wa¬ le korbowym i obraca sie przeto* razem z walem, mogac sie jednak po nim w1 obu kierunkach przesuwac. Na przeciwnym koncu wailu znajduje sie kolo zamachowe 10. Zawory ssawne silnika oznaczone sa liczbami 11 — 14, a zawór ssawny po¬ wietrznej pompy oznaczony jest liczba 15.Zawory cylindrów roboczych uruchamiane sa zapomoca umieszczonych bezposrednio pona/d niemi ksiiuików sitawildlowych /6, csal-dzonych na wale stawidilowym 17, którego na|ped nie jest przedstawiany na rysunku.Zawór 15 pompy powietrznej 5 jest samo¬ czynny. Obok kazdego ksiuka stawidlowe- go 16 znajduje sie jeden ksiuk pomocnibzy 18 o wi^ksizej srednicy, niz ksiuk staWidlo- Wy. Ksiiuk pomocniczy, bedac w ozymnean polozeniu, utrzymuje zawory ssace w staK nifc otwartym stale allbo przynajmniiej pod¬ czas suwu sprezania. Powyzej slimakai 9 osadzona jest na przegubie 19 dzwignia reczna 20 z zebem, Wchodzacym w rowki \ slifn^alLa!.4E^ignia to polaczona jest draz¬ kiem 21 k dzwignia katowa Z2, zlapzoma z walem stawidlowym 17 ii magaca go prze¬ suwac w kierunku osiowymi Wraz ze znaj- dujaceml sie na niim ksibkatmi stawidlowe- mi i pomocnicziemiu Sprezyna' 23 przyciska dzwignie 20 do slimaka w ten sposób,, ze zajb dzwignii 20 znajduje sie w rowku sli¬ maka 9.Przed uruchoimieniiem silnika przesuwa sie slimak 9 nal Wale 7 tak daleko1, zeby zab dzwigni 20 zostal wcisniety sprezyna 23 w krancowy zewnetrzny rowek srubowy naj¬ wiekszego stopnia slimaka. W tern poloze¬ niu dzwigni1 20 wal stawidloWy 7 wraiz z umieisziczionemi na nilm ksiukami stawidlo- weimi i pomocniiczeimil 16 Wzglednie 18 jest przesuniety zaipomoca drazka 21 ii dzwigaj 20 w ten sposób, ze wszystkie ksiluki po- mccnifcze stykaja sie z trzonami zaworów // — 14, Wskutek czego zawory pozostaja otWarte równiez podczas suwu isprezaniai.Zawór sisacy/5 pompy powietrznej 5 jest przytem stale otwarty wskutek dzialania niain dzwigni1 katowej 24. Jezeli teraz silnik wprawiony zostanie w ruch obrotowy za¬ pomoga korby recznej 8, to slimak 9 po kazdym obrocie przesuwa sie na lewo o skok zwoju. Po dojsciu do konca najwiek¬ szego stopnia slimaka zajb dzwigni 20 opa¬ da pod dziailataiem sprezyny 23 na sredni stopien slimaka. Przez ten nagly ruch wal stawidlcwy 17 zostaje przesuniety wraiz ze znajdujacemi sie na nim ksilukaimi! stawi- dlcwemii i ksiukami pomocnilczemi) 18, a mianowicie w ten sposób, ze na zawór 11 cylindra roboczego 1 przestaje dzialac ksiluk pomocnibzy 18, natomiast zaczyna dzialac ksiuk stawidlowy, cylindry zas 2, 3 i 4 pozostalja przytem odprezone, ponie¬ waz ksiiaki pomocnicze tych cylindrów ro¬ boczych sa odpowiednio szersze od ksiiuka cylindra 1. Skoro jednak zab dzwigni 20 opusci sredni stopien slimaka, zaczyna, pra¬ cowac cylinder 2, a po opuszczeniu naj¬ mniejszego stopnia — cylindry 3 14. Rów¬ noczesnie z oswobodzeniem ssawnego za¬ woru cylindra 1 moze takze nastapic oswo¬ bodzenie przez dzwignie katowa 24 zaworu pomocniczego 75, nie sterowalnego podczas pracy.Równoczesne przelaczanie narzadów, odprezajacych cylindry robocze i cylindry pomocnicze, jest wlasciwe zwlaszcza w tai- kibh silnikach,, w których cylindry pomoc¬ nicze sa pompami do wytwarzania powie¬ trza wdmuchowego, powietrza do przedmu- chiwainia cylindrów roboczych lub pom¬ pami do tloczenia paliwa i które to silniki do normalnej pracy potrzebuja wspóldzia¬ lania pomp pomocniczych.Zamiast slimaka stopniowego mozna u- zyc takze slimaka stozkowego, chociaz za¬ stosowanie tegoz w porównaniu do slima¬ ków stopniowych mialoby bez zastosowa¬ nia dalszych odpoiwiedhiich ijrzadzen te wade, ze zamykanie narzadów odprezaja¬ cych nie nastepowaloby nagle, leczi powoli, a zatem polaczone byloby z dlawieniem i stratami.Na fig. 2 rysunku 1, 2, 3 14 oznaczaja cylindry robocze czterocylindrowego silni¬ ka spalinowego, a 11, 12, 13, 14 kurki od¬ prezajace„ zaopatrzone w krótkie dzwignie.Powyzej cylindrów znajduje sie wal po- mocniczy 17, Wprawiany w rucH przeklad¬ nia stozkowa 25* i dajacy sie przesuwac w kierunku osiowym. Na waile pomocnibzytmznajduja sie okragle tarcze zderzakowe 18 do oddzialywania na dzwignie kurków i to w róznych oddaleniach od odpowiednich kurków, tak ze przy przlesuw&miu sie osio- wem walu pomocniczego kurki 11, 12, 13 lub 14 sa zamykaine kolejno. Na lewym koncu walu pomocniczego znajduje sie po¬ laczony z nilm slimak walcowy 9 W prze¬ strzen miiedzyzwojowa którego wchodzi zab umieszczonej pod nilm dzwigni recznej 20.Dzwignia ta osadzona jest na przegubie 19, a sprezyna 23 przyciska ja do slimakai Przed uruchomieniem silnika sliniak winaz z tarczami zderzakowemu1 ziostaje prze¬ suniety nai prawo, a wystajacy zab dzwigni 20 wprowadzony miedzy zwoje slimaka*.Podczas uruchamiania silnika przekladnia stozkowa 25 otrzymuje naped zapomoca drugiej (nifóprzedstawionej na rysunku) przekladni stozkowej, np. od walu silnika, wskutek czego wal 17 przesuwa sie pod Wplywem slimaka wraiz z tarczami 18 na lewo. Podczas tego ruchu walu 17 przede- wszystkiem styka sie dzwignia kurka 11 z tarcza 18, przez co kurek odprezajacy 11 zostaje zamkniety, a cylinder roboczy 1 zaczyna pracowac z pelhem sprezeniem.Przy dalszema przesuwaniu sie walka 17 równiez odprezajace kurki cylindrów 2, 3 i 4 zostaja pokolei w odpowiednich odste¬ pach czaku zamkniete. Aby po zamknieciu ostatniego kurka odprezajacego wylaczyc wal 17 z ruchu,, kola stozkowe mozna roz¬ laczyc np. w ten sposób, ze wal sam jedno z nich przesunie na lewo, a zatem wylaczy.Na fig. 3 rysunku 1, 2, 3 i 4 oznaczaja cylindry robocze, 11, 12, 13 i 14 —¦ zawory; 18a, 18b, 18c, 18d — ksiuki pomocnicze, 16a, 16b, 16c, lód — ksiuki stawidlowe; 26, 27, 28 i 29 — widelki do osiowego prze¬ suwania ksiuków pomocniczych i statwidlo- wych, a 17 wal stawidlowy silnika. Wal staJwidlowy clrzymiiuje nalped zapomoca kól stozkowych 30, 31. Na lewym koncu walu stawidlowego znajduje sie regulator od¬ srodkowy 32, którego wahania przenosza sie zapomoca osadzonej na czopie 33 dzwi¬ gni 34 na drazek sitialwidilowy 35, a sitad na ksiuki stawidlowe i pomocnicze. Ksiuki te polaczone sa z soba i sa przesuwalne swo¬ bodnie na wale stajwidlowym w kierunku osiowym.Skoro silnik zostanie uruchomiony, to ruch przenosi sie zapomoca kól stozkowych 30, 31 na wal stawidlowy 17 i regulator odsrodkowy 32, wskutek czego pochwa te¬ goz przesuwa sie w kierunku osiowym, po¬ ciagajac za soba dzwignie 34 wraz z draz¬ kiem stawidlowym 35 i widelkami 26 — 29 na lewo. Przez ruch ten ksiuk pomocni¬ czy 18a przestaje dztalac na zawór 11, wskutek czego cylinder roboczy 1 przecho¬ dzi na normalne isprezianile. Wskutek pracy cylindra 1 silnik zaczyna sie predzej obra¬ cac, wychylenie dzwigni stawidlowej 34 powieksza sie i np. ksikik stawidlowy 16b zaworu 12 zaczyna dzialac, przez co cylin¬ der 2 zaczyna pracowac. Pod dzialaniem wywolanej przez to zwiekszonej sily robo¬ czej zostaja potem jeszcze i cylindry 3 i 4 w podobny sposób równoczesnie lub jeden za drugim przelaczane na prace. Aby prz;y zmniejszajacej sie ilosci obrotów poszcze¬ gólne cylindry nie1 zostaly przez przeciw¬ nie skierowany ruch pochwy regulatora znowu pojedynczo lub grupami wylaczone (jezeli to nie jest pozadane),, drazek sta¬ widlowy zaopatrzony jest w miejscu zla¬ czenia: z dzwignia 34 w podluzne wyciecie, pozwalaljacei na swobodne powracanie dzwi¬ gni stawidlowej bez przesuwania drazka sitawildlowego 35. To estiaitmie wykonanie nadaje sie zwlaszcza w tych wypadkach, w których regulator sluzy nietylko do wla¬ czania poszczególnych cylindrów, robo¬ czych, lecz takze do oddzialywania na in¬ ne urzadzenia, nip. na pompe paliwowa lub do przestawiania momentu zapalami^ i i d.Drazek 35 moizna przesunac zpoWrotem zapomoca umieszczonej na koncu jego — 3 —raczki Aby or^iek ten rwfe przesuwal si»e s&m pftdczfe® ruchu wskutek wstrzasnien, moze on w swem krancowem polozeniu byc w odpowiedni sposób zabezpiieczony.Zamiast regulatora odsrodkowego moz¬ na oczywiscie zralsiosowac jakikolwiek do¬ wolny regulator, nip. regulator opustowy.W takich sflnifcach, których kiicilMek obrotu ma ste zmieniac, uzywaj sie dwóch slimaków o zwojach, wznotesjcych sie w przeciwnych kiierurikach z cdpowiedniemi urzadzeniami, T&n sani sposób 4 te same lirzAdzcttia daidza sie zastosowac z korzyscia takze dó samoczynnego stopniowego regulowania sprawnosci takich silników, w których zmienianie sprawnosci odbywa sie lidinial* nie nie samoczynnie, to jest zapomoCai re¬ gulatorów, lecz recznie, jak to nip. ma miej¬ sce W silnikach do samochodów w ogólno¬ sci. Naijwieksza sprawnosc takich silników otrzymuje sie wtedy, jezeli sie je prZy Mj- wieksizej ilosci obrotów zaisilai najwieksza iloscia paliwa, a najmniejsza zas spraw¬ nosc v/ waifltmkach odwtiotrlych. Jezeli jed¬ nak Utrzymuje sie W mchti wiekfcyliftdro^ We silniki przy najmniejszej sprawnosci, to jest przy nmle] ilosci obrotów, zai^9IaJJ4^ je mala iloscia paliwa na kazdy ofcresi robo¬ czy (itp. podczas biegu jalowego), to z jed¬ nej strony pojawia sie trudnosc w równo- miernem doprowadzaniu paliwa w bardzo malej ilosci dfc poszczególnych cylindrów, z drugiej' zas stromy silnik pracuje ze zlym stopnieim sprawnosci, a zatem wzgledne zu¬ zycie paliwa), to jest zuzycie W odfltestenitt do mocy, jest wielkie. Przyczyna tego zna¬ nego zjawittka sa nietylko wielkie opory mescftamczne, to znafcrzy opory tarota., lecz takze toj ze w malo obcijazonym silniku feitnfezny stopi&fif sprawnosci fest, jak wia¬ domo, gorszy ocfi takiegoz stopnia przy ob¬ ciazeni** ta»fi»;lnga£ Ujcrmflfe te wlasciwo¬ sci; wystepuj $ wykotom* zwlafszcza w silni¬ kach witpystóowa - gpalimwych z samoza- plonem, (jak np. w sflnSfctfdi Diesel¦% o %$- rzacej sie lbfey i L d.j, gdyz ta wysokosc sjprezania! musi byc hfezmiennai, by wdgófe mógl nastapiic zaplon paliwo, nfe2&leznle wiec ód t£gó, czy silnik biegnie szybko lub powoli i czy jest malo lub normalnie obcia- zony Wade te mozha usunac zapomoca uwi- dóezftfe&fc®c n& fig. 3 krzadzfeinfe % len spo¬ sób, ze ptfizy matej szybkosci ófe^ótu wyla¬ cza Sie j^dtell ltifc kilka cylitódnróW robofczycl* silnika, W^fó polepszenia mechanicznego stopnia sprawnosci silnika. Oczywiscie mozna za¬ stosowac tego rodzaju urzad zetiie do regu- lowianila tókze takich silników, których Wlasciwy rozrtich odbywa sie nie zapomoca sil zewnetrznych, lecz zapomoc^ sil, dzia¬ lajacych na; tloki cylindrów roboczych lub pontocriicBych, jak np. przy rozruchu zapo- rfitca powiefrza sprezonego; PL