Wynalazek niniejszy dotyczy maszyn do wyrobu przedmiotów szklanych, we¬ wnatrz próznych, a w szczególnosci maszyn samoczynnych, przy których nabój rozto¬ pionego szkla wchodzi najpierw do form wstepnych lub form mierniczych i po czesciowem, uksztaltowaniu przechodzi do form wlasciwych, w których nastepuje na¬ dawanie tym ,,gesiom" wydymaniem ksztaltu przedmiotu gotowego.Wynalazek niniejszy dotyczy maszyny do wzmozonego wyrebu próznych wewnatrz przedmiotów szklanych o najmniejszych ksztaltach, która w tym celu wykonana jest tak, ze dziala zupelnie samoczynnie i posiada nowe przyrzady, które czynia jej budowe i sposób dzialania korzystnemL Maszyna zaopatrzona jest w wózek lub dzwigarek do form, który stopniowo z przy¬ stankami obraca sie okolo osi pionowej. W ten sposób formy wstepne lub formy do bryl obrobionych, które umieszczone sa wo¬ kolo na dzwigarze i zwrócone ku górze o- twartemi koncami do przyjecia naboju szkla, przesuwaja sie po kolei do polozenia, w którem przyjmuja nabój. Pod formami wstepnemi i zgodnie z temi przewidziane sa formy szyjowe, które sluza do ksztaltowa¬ nia szyjek butelek lub innych przedmiotów.Formy szyjki i trzonu butelki tworza ra¬ zem forme wstepna, w która wdmuchuje sie szklo w celu czesciowego uksztaltowa¬ nia przedmiotu.Forme trzonu butelki rozwiera sie i u-suwa, przez co trzymana przez forme szy- ^3te jowa surówka wystaje swobodnie ku górze.Nastepnie obraca sie forme szyjowa, w ce¬ lu umieszczenia surówki, w kierunku zgóry nadól, do otwartej ostatecznej formy, któ- ia sie nastepnie zamyka, poczem deciem b- trzymuje sie gotowy przedmiot. Nastepna cecha wynalazku jest to, ze maszyna zao¬ patrzona jest w nowe srodki przelaczniko¬ we do stopniowego obracania pomostu z formami i posiada silny i pewny w dziala¬ niu mechanizm, zapomoca którego osiaga sie lagodne i powolne puszczanie w ruch i zatrzymywanie pomostu i który umozliwia przytrzymywanie pomostu po kazdym ob¬ rocie przez pewien czas w spoczynku, któ¬ ry trwa dluzej niz czas trwania obrotu.Podczas czasu spoczynku odbywa sie wy¬ dymanie i równiez inne czynnosci, które pózniej beda opisane.Rysunek przedstawia jedna z konstruk- cyj maszyny w mysl wynalazku: niniejszego.Fig. 1 przedstawia pionowy przekrój maszyny, przyczem czesci maszyny sa prze¬ suniete ze swego normalnego polozenia do plaszczyzny przekroju, w celu przedstawie¬ nia budowy; fig. 2 przedstawia przekrój wzdluz 2—2 fig. 1, a fig. 3—przekrój wzdluz 3—3 fig. 1; fig. 4 przedstawia widok z cze¬ sciowym przekrojem, który uwidocznia tor, na którym jest maszyna montowana, jak równiez mechanizm do pionowego nasta¬ wienia toru; fig. 5 przedstawia widok zgóry na fig. 4; fig. 6 przedstawia widok zgóry na forme ostateczna i mechanizm do urucho¬ miania tejze, w skali powiekszonej, przy¬ czem forma jest przedstawiona jako za¬ mknieta; fig. 7 przedstawia podobny widok na forme otwarta; fig. 8 przedstawia prze¬ krój przez forme, forme szyjowa i obracal- na glowe do obracania obrabianego przed¬ miotu, przyczem przedstawiono forme na¬ pelniona szklem w miejscu zaladowania; fig. 9 przedstawia podobny przekrój jak na fig. 8, przyczem jednak na drugiem miejscu lub stacji glówka do wdmuchiwania Jest nasadzona na forme, by zapomoca sprezo¬ nego powietrza uzyskac pelna szyje szkla¬ na; fig. 10 przedstawia plodohny widok, przyczem jednak na trzeciej stacji w miej¬ sce glówki do wdmuchiwania na fig. 9 we¬ szla plyta do formowania szkla. Figura ta równoczesnie przedstawia, jak sie wdmu¬ chuje powietrze sprezone przez forme szy¬ jowa w celu czesciowego wydymania su¬ rówki lub masy, wzglednie obrabianego przedmiotu i uksztaltowania dna przedmio¬ tu; fig. 11 przedstawia dzwigar do formy szyjowej po odwróceniu wraz z surówka ku dolowi; fig. \\\A przedstawia widok zgóry na dzwigar formy szyjowej i jego zahaczenie; w uzupelnieniu fig. 11 fig. 12 przedstawia surówke umieszczona w for¬ mie, w której ma (byc wydymana; fig. 13 jesit podobnem przedstawieniem fig. 12, przy którem jednak przedmiot jest wydy¬ many do ostatecznej formy; fig. 14 jest czesciowym przekrojem, który przedstawia forme szyjowa i jej uchwyt, jak równiez mechanizm do odwracania tegoz i mecha¬ nizm do uruchomiania tloka; fig. 15 jest wi- dokierti zgóry przedstawiajacym mimosród lub ksiuki dzwigowe do odwracania, po¬ wrotnego odwracania i otwierania formy szyjowej, jak równiez do uruchomiania tlo¬ ka; fig. 16 przedstawia widok zgóry na forme szyjowa; fig. 17 przedstawia prze¬ krój dna przechylonego formy do wydy¬ mania, przyczem jest ono przedstawione w zwyklem polozeniu; fi|g. 18 przedstawia dno w polozeniu przechylonem do odjecia bu¬ telki; fig. 19 przedstawia jedna czesc od¬ powiadajaca fig. 3, przyczem jednak mimo¬ sród (tor krzywolinijny), uruchomiajacy forme znajduje sie w polozeniu granicz- nem, przeciwleglem swemu ruchowi; fig. 20 jest widokiem zgóry przedstawiajacym trzon dzwigowy, przyrzady, wspóldzialaja¬ ce przy podnoszeniu i opuszczaniu glów ^chwytajacych wspólnie wraz zi gófnemi — 2 —koncami form przedmiotów; fig. 21 przed¬ stawia w czesciowym przekroju glowy i trzony dzwigowe, przycaem te pierwsze sa podniesione, a fig. 22 przedstawia to samo, jednak z glowami opuszczonemi ku dolowi i obejmujacemi formy; fig. 23 przedstawia zespól zaworów i mimosrodów do kierowa¬ nia rozmaitemi czynnosciami podczas wy¬ dymania; fig. 24 przedstawia przyrzady do uruchomiania walu mimosrodów fig. 23; fig. 25 przedstawia przekrój przez mecha¬ nizm do obracania pomostu do form, a fig. 26—widok zgóry na ten mechanizm; fig. 27 jest przedstawieniem podobnem do fig. 26, jednak tu czesci sa w innem polozeniu i o- prócz tego ksiuki dzwigowe do podnosze¬ nia den form sa tu nieuwidocznione; fig. 28 przedstawia w czesciowym przekroju trzpien lub czop, zapomoca którego przy¬ trzymuje sie rame formy, przyczem czop ten wystaje w polozeniu przytrzymujacem; fig. 29 przedstawia czop w polozeniu wy- ciagnietem; fig. 30, 31 i 32 podaja schema¬ tyczne polozenia ramion odchylonych, któ- te tworza jedna czesc mechanizmu; fig. 33, 34 i 35 przedstawiaja w czesciowych prze¬ krojach czop napedowy i wodzik do poru¬ szania tegoz, przyczem polozenia tych cze¬ sci odpowiadaja polozeniom podanym na fig. 30, 31 i 32; fig. 36 przedstawia widok korby recznej do napedu mechanizmu do przesuwania szkla niezaleznie od maszyny; fig. 37 jest czesciowym widokiem na sprze¬ glo do wylaczania z maszyny mechanizmu przesuwajacego, a fig. 38 — przekrój przez sprzeglo; fig. 39 przedstawia w czesciowym przekroju mechanizm przenosni pomiedzy motorem a przyrzadem doprowadzajacym i innemi czesciami, a fig. 40 przedstawia widok zgóry na ten mechanizm; fig. 41 przedstawia widok zgóry na plyte zawo¬ rów, na której widoczne sa otwory do re¬ gulowania doplywu powietrza do form.Maszyna zawiera stala rame 40 ze srodkowym slupem 41 i dolny pierscien 43 z lanego zelaza, który otacza slup i jest z nim polaczony zapomoca sworzni. Na slupie 41 jest zamocowany pomost do form w ten sposób, ze moze sie obf&cac okolo niego stopniowo z przystankami. Pomost ten sklada sie z dolnej ramy w ksztalcie stolu 44 i górnej ramy równiez w ksztalcie stolu 45. Wystajace z ramy 44 do góry i przymocowane do niej slupki 46 sa zla¬ czone z górna rama 45 zapomoca sworzni 225 (fig. 7); przez zwolnienie tych sworzni rama 45 moze byc ustawiana w kierunku pionowym do wyrobu przedmiotów o roz¬ maitych dlugosciach, jak to pózniej zosta¬ nie opisane. Nieobracajaca sie oslona 42 ramy, otaczajaca slup 41, sluzy jako wspor¬ nik dla górnej obracajacej sie oslony 43 pomostu do form, przyczem pomiedzy ra¬ mami 42 i 45 znajduje sie lozysko kulkowe 48. Ramy 42 i 45 nastawia sie w kierunku pionowym zapomoca pretów 226, które wy¬ staja do góry i zlaczone sa ze soba zapo¬ moca przesla 227. Przeslo to jest zaopa¬ trzone w tuleje uzwojona, w która wchodzi trzpien srubowy, obracany kolem recznem 229. Przez obracanie trzpienia 228, ramy 42 i 45 moga byc przestawione do góry lub nadól. Rama 44 toczy sie na lozysku kulko- wem 47. Nieobracajaca sie plyta mimosro- dowa lub plyta z kciukami dzwigowemi 139, która jest przymocowana do ramy 42, reguluje otwieranie i zamykanie form do wyrobu przedmiotów, co pózniej zostanie blizej opisane. Otaczajaca slup 41 i dzwi¬ gajaca na sobie kciuki dzwigowe rama 49 jest umieszczona na slupie w sposób waha¬ dlowy i w ten sposób zlaczona z pomostem do form, ze podczas obrotu pomostu na¬ przód obraca sie wraz z nim, zas wylacza sie i wraca zpowrotem, gdy pomost przy¬ stanie. Rama ta dzwiga na sobie wodzik krzywolinijny lub plyte mimosrodowa 150, która reguluje otwieranie i zamykanie form ostatecznych i nastepnie dzwiga na sobie plyte z kciukami dzwigowemi lub plyte 230 — 3 —z krzywa wodzaca, która sluzy do odwra¬ cania formy szyjowej, do otwierania jej, jak równiez do uruchomiania zaworów tlo¬ kowych. Wahadlowa rama mimosnodowa obraca sie w lozysku kulkowem 231.Szkielet maszyny 40 jest umocowany do wózka 50 z kolami 51, które tocza sie po szynach 52. Maszyna musi byc zatem przy¬ blizana lub oddalana od pieca szklarskiego, sluzacego do zasilania form. Szyny 52 mo¬ ga byc ustawiane w kierunku pionowym za- pomoca przyrzadu, przedstawionego na fig. 4 i 5, przez co jest umozliwione stosowanie rozmaitej dlugosci form. Szyny sa polaczo¬ ne razem zapomoca pretów 53, tworzacych razem rame, a na koncach tej ramy sa przymocowane trzpienie 55, które moga sie przesuwac wgóre i wdól w tulejach 56.Trzpienie 55 sa uzwojone srubowo i zaopatrzone w kólka lancuchowe 57, któ¬ rych piasty sa uzwojone srubowo we¬ wnatrz tak, ze przez obrót kól lan¬ cuchowych trzpienie 56 poruszaja sie wgó¬ re lub wdól, przez co szyny 52 pod¬ nosza sie lub opadaja nadól. Okolo wszystkich kól lancuchowych 57 opasany jest lancuch 58, zatem przez naped lancu¬ cha wszystkie cztery konce ramy podnosza sie lub opadaja równoczesnie. Do tego celu sluzy korba reczna 59, która obraca mecha¬ nizm przenosni, skladajacy sie z kola stoz¬ kowego 60, kola stozkowego 61, umie¬ szczonego na wale 63, koila zebatego 62, pedzonego tym ostatnim, kola ze¬ batego 64, kola zebatego 65 i zaze¬ bionego z tym ostatnim kola zebatego 66, które jest polaczone z kolem lancuchowem 57. Korba reczna 59 moze byc zastapiona motorem lub innym silnikiem. Napiecie lan¬ cucha 56 reguluje kolo lancuchowe 68 z przyrzadem nastawnym 69. Formy sa ze¬ brane w grupy, z których kazda sklada sie z formy przygotowawczej 81, formy szyjo¬ wej 82 i formy ostatecznej 83. W poloze¬ niu zasilania forma przygotowawcza kryje sie z forma szyjowa i wystaje ponad te o- statnia do góry i jest u góry otwarta dla przyjecia naboju szkla. Forma przygoto¬ wawcza i forma szyjowa tworza razem for¬ me do wyrobu przedmiotu lub surówki, któ¬ ra w polozeniu z szyjka u dolu lub w po¬ lozeniu odwrotnem jest przygotowana do przyjecia naboju szkla.Odpowiednio do celu szklo dostarcza staly strumien szklany, który sie samoczyn¬ nie rozdziela dla poszczególnych zasilen i dochodzi do form. Formy surówkowe wlcho- dza kolejno jedna po drugiej w polozenie zasilania bezposrednio pod ujsciem 200 (fig. 39) pieca szklarskiego. Szklo wyply¬ wajace strumieniem gromadzi sie w ma¬ lych ilosciach w naczyniu mierniczem 201, z którego splywa lejkiem 80 do znajduja¬ cej sie pod nim formy 81, a po doplywie odpowiedniej ilosci nóz 202 przerywa wy¬ plywajacy z pieca strumien szkla i zamy¬ ka go. Rozmaite stopnie ksztaltowania bu¬ telki lub innych przedmiotów sa nastepu¬ jace.Gdy mala ilosc szkla splynela do for¬ my, pomost z formami obraca sie do na¬ stepnego przystanku, gdzie na górny ko¬ niec formy zostaje zalozona glowica do wydymania. Przez te glowice doprowadza sie sprezone powietrze w celu nadania masie szklanej dokladnie ksztaltu formy, w szczególnosci formy szyjki. Nastepnie wy¬ ciaga sie tlok z formy szyjowej i przez te ostatnia przepuszcza strumien powietrza w celu ochlodzenia wewnetrznej powierzchni szyjki flaszki, wskutek czego wnetrze szyj¬ ki utrzymuje swój ksztalt. Nastepnie po¬ most z forma obraca sie dalej do przystan¬ ku nastepnego, gdzie otwarty koniec for¬ my zaklada sie oprawka, Po tej czynnosci przepuszcza sie przez forme szyjowa spre¬ zone powietrze, by mase szklana tworzaca dno butelki przesunac do góry ku oprawie, przyczem takze i wewnetrzna prózna prze¬ strzen przedmiotu przybiera na objetosci. — 4 —Potem pomost zostaje znów dalej przesu¬ niety i forma przygotowana otworzona, przez co zostaje uwolniona czesc wyrabia¬ nego przedmiotu wystajaca do góry z for¬ my szyjowej. Teraz forme szyjowa obraca sie tak, by wyrabiany przedmiot mógl byc wprowadzony z zewnatrz i zgóry nadól do znajdujacej sie bezposrednio pod nia o- twartej formy do wydymania, a po za¬ mknieciu tej ostatniej zostaje nadany bu¬ telce wydymaniem ostateczny ksztalt.Przedstawiona maszyna zawiera 5 grup form, rozmieszczonych w równych odste¬ pach na obwodzie pomostu. Pomost ten, jak wspomniano poprzednio, obraca sie stopniowo z przystankami i doprowadza w ten sposób kolejno formy do przystanków, w których odbywaja sie rozmaite wskaza¬ ne wyzej czynnosci. Przystanki te sa ozna¬ czone rzymskiemi cyframi / do VII; przy¬ stanek do zasilania jest /. Pomost obraca sie za kazdym razem o 45° lub % calego obrotu.Motor 85 pedzi za posrednictwem 203, 204 (fig. 1, 30 do 35, i 39 i 40) przenosni slimak 86, który zazebia sie z kolem slima- kowem 87, umocowanem na pionowym wa¬ le napedowym 88. Wal ten jest umieszczo¬ ny ekscentrycznie do glównego walu ma¬ szyny. Do glównej ramy 40 (fig- 1) jest przymocowane ramie odchylne (fig. 26), które jest poruszane walem 88 w nastepu¬ jacy sposób.Na górny koniec walu 88 nasadzona jest tarcza 90 z czopem 91 (fig. 25), na którym znajduje sie przyrzad 92, który slizga sie w wykroju promieniowym 93 (fig. 27) ramienia odchylanego 89. Zawdzie¬ czajac takiemu zestawieniu, obracajacy sie stale z walem napedowym przyrzad 92 po¬ rusza wahadlowo ramie 89, przyczem przyrzad ten porusza sie tam i zpowrotem wzdluz wykroju wodzacego. Ramie 89 po¬ rusza sie w luku o 45° i podczas ruchu na¬ przód jest polaczone z pomostem do form w ten sposób, ze porusza go naprzód, prsy ruchu wstecznym odprzega sie od pomostu, wskutek czego ten staje. Polaczenie miedzy ramieniem i pomostem uskutecznia czop napedowy 94, który moze sie slizgac w kie* runku pionowym, i w ten sposób wchodzic w zaglebienia 95 pomostu (fig. 25). Krzy¬ wa zlobkowa lub zlobek podnoszacy 93 przyrzadu 92 uskutecznia wlaczenie lub wylaczenie czopa 94 z zaglebien 95, przy- czem w rowku biegnie wzmocnienie 97 czo¬ pa 94. Na fig. 30 i 33 ramie 89 znajduje sie w krancowem polozeniu w czasie swego ru¬ chu wprzód, podczas gdy przyrzad 92 po¬ rusza sie dalej, a czesc 97 znajduje sie na zagieciu krzywej rowkowej 98, zatem w tem miejscu czop napedowy wychodzi z po¬ mostu. W ten sposób ten ostatni jest Wolny i pozostaje w polozeniu wyprzagnietem ód pomostu tak dlugo, az ten ukonczy zupel¬ nie swój ruch wsteczny, to jest wróci do po¬ lozenia przedstawionego na fig. 27; Na¬ stepnie zostaje czop napedowy znów pod¬ niesiony do góry i przesuniety w nastepne wglebienie 96, wskutek czego pomost znów poruszy sie naprzód, gdy ramie napedowe 89 skoczy naprzód.Na fig. 34 i 35 uwidoczniono przy¬ rzad 92 w polozeniu zupelnie odlaczonem od czopa 94, na granicy swego ruchu pro¬ mieniowego. Czop 94 jest przytrzymywany, tak w swem polozeniu wysunietem jak i sciagnietem, zapomoca zapadki sprezyno¬ wej 99 (fig. 25).W zaglebienie pomostu 101 moze wcho¬ dzic trzpien hamujacy i zahaczajacy 100, a to w celu pewnego przytrzymania wspor¬ nika podczas wstecznego ruchu ramienia napedowego 89. Ten trzpien hamujacy jest zaopatrzony w kólko 102, które biegnie w krzywolinijnym rowku 103 draga slizgowe¬ go 104. Ten ostatni jest polaczony zapomo¬ ca przegubu 105 z ramieniem odchylanem 106, osadzonem na wale 107. Z walem tym jest polaczone równiez ramie 108, któ- - 5 —re jest zaopatrzone w kólko 109, toczace sie po ekscentrze 110, obracajacym sie wraz z tarcza 90. Ekscenter ten jest tak u- mieszczony i posiada taka dlugosc, ze przytrzymuje ramie 108 nazewnatrz tak, ze trzpien hamujacy 100 znajduje sie w swem polozeniu sciagnietem podczas ruchu po¬ stepowego ramienia napedowego (fig. 26 i 29). Gdy tarcza 90 osiagnie polozenie we¬ dlug fig. 26, w którem ramie napedowe znajduje sie na granicy swego ruchu na¬ przód, kólko 109 zbiega z ekscentra, wsku¬ tek czego drag slizgowy 104 moze sie poru¬ szac ku wnetrzu i przesuwac naprzód trzpien hamujacy tak, ze pomost do form zostaje zatrzymany i silnie przytrzymany tak dlugo, az ramie napedowe 89 ukonczy zupelnie swój ruch wsteczny. Sprezyna 125, która za posrednictwem ramienia 165 dzia¬ la na wal 107, przyciska kólko 109 ku tar¬ czy mimosrodowej. Ruchy tak trzpienia ha¬ mujacego jak i ramienia napedowego sa tak dopasowane, ze zawsze jeden wystaje, gdy drugi jest wyciagniety, wskutek czego pomost do form pozostaje stale pod kon¬ trola trzpienia. Zapomoca opisanego me¬ chanizmu z wlaczeniem napedu slimakowe¬ go uzyskuje sie lagodne i silne dzialanie.W ten sposób otrzymuje sie odpowiednia sile do obrotu pomostu do form i ramy mi¬ mosrodowej, podczas gdy puszczanie w ruch i zatrzymywanie wspomnianych czesci odbywa sie lagodnie i powoli, Oprócz tego ruch naprzód ramienia napedowego 89 przebiega szybciej i wymaga znacznie mniej czasu, niz ruch wsteczny, to znaczy ruch naprzód konczy sie wówczas, gdy przyrzad 92 wykona mniej niz polowe ob¬ rotu wraz z tarcza 90. Latwo to mozna wy¬ wnioskowac z rozpatrzenia fig. 26, 27, na których ramie znajduje sie na granicach swego ruchu. Jest to konieczne, gdyz okres czasu potrzebnego do przejscia pomostu do form jest znacznie mniejszy, a czas po¬ trzebny do wydymania i wykonania innych czynnosci na poszczególnych przystankach musi byc wiekszy.Mechanizm do doprowadzania szkla jest nastepujacy.Na pionowym wale napednym 88 (fig. 36 do 40) pod kolem slimakowem 87 znaj¬ duje sie naped srubowy 205, który zazebia sie z kolem napednem 206, umodowanem na wale 207, przechodzacym naukos pod wózkiem 50. Na wale 207 jest osadzony na¬ ped srubowy 208, który posuwa naped 209 na wale 210. Ten ostatni jest polaczony za¬ pomoca uniwersalnego przegubu, preta 212 i uniwersalnego przegubu 213 z walem 214.Ten ostatni jest polaczony zapomoca sprze¬ gla 215 (fig. 37) z kolem zebatem 216, które pedzi kolo zebate 217 na prostopadlym wa¬ le 218. Wal 218 jest polaczony zapomoca uniwersalnego przegubu 219 z prostopa¬ dlym walem 220, który dzwiga mimosród, sluzacy do uruchomiania podzielonego na¬ czynia 201 i odkrawywacza 202.Naped dolnego konca walu 220 jest u- mieszczbijy w oslonie 222, która jest stale umocowana, zas naped 208 i 209 jest umie¬ szczony na wózku 50 w oslonie. W celu u- mozliwienia przesuwania wózka z maszyna tam i napiowrót do pieca szklarskiego, nie przeszkadzajac przytem napedowi urzadze¬ nia doplywowego, wal 210 jest umieszczo¬ ny w swych lozyskach wzdluz przesuwnie, przyczem naped 209 jest ustalony na wale za posrednictwem klina i zlobka, co umoz¬ liwia ruch slizgowy przy nieprzerywanem sprezeniu napedu z walem. Przyrzad do do¬ plywu szkla moze byc wyprzagniety od mo¬ toru napedowego w ten sposób, ze sprzeglo rozlacza sie zapomoca przewidzianej do tego celu dzwigni recznej 225. Ta ostatnia moze byc utrzymywana za zebro 224, w celu przytrzymania jej w polozeniu wyprzagnie- tem. Wyplyw szkla z otworu wypustowego pieca 200 trwa w dalszym ciagu i po chwi- lowem unieruchomieniu maszyny lub przy¬ rzadu do doplywu szkla. Gdyby maszyna - 6 —zostala unieruchomiona i równoczesnie na¬ czynie 201 zostalo, zapomoca znajdujacego sie pod niem noza 202 zamkniete, wówczas szklo w naczyniu szybko ostygloby, tak da¬ lece, ze przylgneloby do naczynia i do no¬ za, wskutek czego maszyna zostalaby zaha¬ mowana stwardnialem szklem, Aby przy zatrzymywaniu maszyny naczynie zbioro¬ we pozostawalo zawsze otwarte i aby stru¬ mien szkla, wyplywajacego z pieca, mógl wyplywac nie dotykajac przyrzadu, prze¬ widziane jest urzadzenie, przedstawione na fig. 36 i obslugiwane odrecznie. Sklada sie ono z korby recznej 225, zapomoca której i kól stozkowych 226, 227 obracac mozna pionowy wal 218 i 220. Reczna korba jest przesuwna wzdluz w swych lozyskach i w normalnym stanie jest dociskana sprezyna 228 nazewnatrz tak, ze kola stozkowe 226, 227 nie zazebiaja sie. Przy naciskaniu na korbe ku wnetrzu kola stozkowe zazebiaja sie, poczem mozna sprowadzic naczynie 201 do polozenia otwartego, przyczem (przyrzad do odrywania 202 jest odsuniety tak, ze szklo moze swobodnie splywac z naczynia.Przenosnia mechanizmu do odcinania jest tak urzadzona, ze dziala synchronicz¬ nie z przeznaczonym obrotem pomostu, to jest po kazdem przesunieciu sie naprzód te¬ go ostatniego naczynie 201 zostaje poczat¬ kowo otwarte w celu wypróznienia z na¬ gromadzonego szkla, nastepnie zamkniete, a wreszcie zostaje uruchomiony nóz do od¬ cinania masy szklanej. Naczynie pozostaje potem tak dlugo zamkniete, az pomost przesunie sie o jeden stopien dalej.Na fig. 8 przedstawiono forme napel¬ niona szklem na przystanku zasilajacym /.Mechanizm sluzacy do uruchomiania szyny 118 przedstawiony jest na fig. 20, 26 i 27.Na wale 107 jest umocowane ramie waha¬ dlowe 121, polaczone zapomoca przegubu 122 z szyna 118. Wal 107 jest sterowany zapomoca mimosrodu 110, który przyjmu¬ je polozenie jak na fig. 26, gdy pomost przesunal sie juz o jeden przystanek na¬ przód. To wahanie walu 107 uskuteczniaja opisane polaczenia, w celu przeprowadze¬ nia szyny 118 do polozenia jak na fig, 22, przez co glowy 113 i 107 znizaja sie. W ten sposób glowy nasadzaja sie na formy, gdy te doszly do przystanków // i /// i zpowro- tem sie podnosza, gdy formy maja byc da¬ lej przesuniete.Osadzone swobodnie na wale 107 ramie 123 wchodzi w droge ruchu kólka 124, osa¬ dzonego w ramieniu napedowem 89. Przy ruchu postepowym tego ramienia 89 kólko 124 odrzuca ramie 123 z polozenia wedlug fig. 27 do polozenia jak na fig. 26. Jezeli ramie 89 wraca, wówczas mija ramie 123 tak, ze, to ostatnie wrócic moze pod dziala¬ niem sprezyny 125 do polozenia wedlug fig. 27, w którem to polozeniu utrzymuje je o- pora 726.Sprezyna 125, stawiajac opór ruchowi ramienia 89, przyczynia sie znacznie do po¬ konania momentu obrotu pomostu do form, jak równiez do powolnego i lagodnego dal¬ szego ruchu.Nagromadzona energja w sjprezynie 125 przyczynia sie równiez do wprawienia w ruch ramy mimosrodowej 49 przy jej ruchu wstecznym. Gdy masa szklana na przystan¬ ku II zostala w formie scisnieta, nastepuje zapomoca opisanego mechanizmu podnie¬ sienie glowy 113. Tlok 112 zostaje równo¬ czesnie sciagniety nadól w celu przygoto¬ wania otworu do wpuszczenia powietrza, poczem nastepuje wpuszczenie powietrza przez ten otwór do formy.Prad powietrza naciska na szklo, przez co przystosowuje sie ono dokladnie do for¬ my szyjowej, i równoczesnie chlodzi we¬ wnetrzna strone szyjki butelki tak, ze szyj¬ ka zatrzymuje swój ksztalt i nie napelnia sie zpowrotem plynna masa po wyciagnie¬ ciu tloka. Teraz zostaje pomost przesunie¬ ty dalej do przystanku///, gdzie glowa 117 nasuwa sie na forme i zamyka jej górny — 7 —koniec (fig. 10). Tlok 241 znajduje sie zda¬ la od przedmiotu w swem dolnem poloze¬ niu. Teraz wpuszcza sie sprezone powie¬ trze przez otwór wpustowy, ograniczony tlokiem, poczem nastepuje nadanie przed¬ miotowi wydymaniem ksztaltu formy, jak to wskazuje fig. 10.Srodki, sluzace do uruchomiania tloka 112, przedstawione sa na fig. 14 i 15. Skla¬ daja sie one z wystepów 247 i 248, umie¬ szczonych na czesciach 249 i 250 plyty 230, która jest przymocowana do rury 49 i two¬ rzy jedna z jej czesci. Dzwignia, sluzaca do uruchomiania tloka, sklada sie z ramion 132 i 133 i jest przy 134 zawieszona wa¬ hadlowo na glowicy 135, na której jest u- mleszczona forma szyjowa. Na dzwigni o- sadzone jest kólko 131, które na przystan¬ ku /// uruchomia wystep 24$ w celu pod¬ noszenia tloka, zas na przystanku // uru¬ chomia wystep 247 w celu opuszczenia tlo¬ ka. Jezeli sie ruch wsteczny rury 49 skon¬ czyl, wówczas wystep 248 naciska kólko 131 na przystanku /// wdól, przez co dzwi¬ gnia 132 i 133 podnosi tlok zaworowy i rdzen do góry. Równoczesnie, podczas tego ruchu wstecznego rury 49, wystep 247 pod¬ chodzi w czasie mijania przystanku // pod kólko 131, podnosi je i spuszcza tlok za¬ worowy i rdzen nadól. Wskutek opadniecia tloka spada równiez rdzen 271, pozosta¬ wiajac przytern otwór wstepny potrzebny do wydymania, i równoczesnie odkrywa sie regulowany zapomoca tloka otwór 136. W ten sposób poczatkowo, jak poprzednio wskazano, zostaje wpuszczony prad po¬ wietrzny przez forme szyjowa, "a pózniej dostateczna ilosc powietrza do wydymania surówki, przyczem, jak to przedstawia fig. 10, ksztaltuje sie dno, a czesciowo takze i butelka, stosownie do ksztaltu formy przy¬ gotowawczej.Oba ramiona 132 i 133, w normalnym stanie, utrzymywane sa zdala od siebie za¬ pomoca sprezyny 252. Wskutek tego ramie 138 musi przebiegac pod wystepem 248, nie podnoszac tloka lub nie wywierajac na niego zbyt wielkiego nacisku, gdy ruch tlo¬ ka w góre jest hamowany. Na tlok naciska wkladka tarciowa 137 za posrednictwem sprezyny 138 (fig. 14), przez co tlok jest zabezpieczony od przypadkowego przesu¬ niecia.Skoro masa zostala w formie wydeta, zostaje glowa 117 podniesiona, a pomost z formami przesuwa sie do przystanku IV.Podczas ruchu formy przygotowawczej z przystanku /// do IV nastepuje jej otwar¬ cie (fig. 2), w celu umozliwienia przesunie¬ cia przedmiotu do formy ostatecznej.Mechanizm do otwierania i zamykania formy przygotowawczej lub formy do su¬ rówki przedstawiony jest na fig. 1, 2 lub 7.Mechanizm ten sklada sie z nieruchomej tarczy 139, która na dolnej stronie jest zao¬ patrzona w krzywolinijny zlobek, wzdluz którego moga przesuwac sie kólka 141, o- sadzone na czesciach lub ramionach 256, przyczem czesci te posiadaja sprezyste po¬ laczenie 256 z jarzmami 142. Kazda forma do surówki sklada sie z odcinków z nasad¬ kami 449, zaopatrzonemi w otwory do przy- jecia czopów obrotowych 146, które wysta¬ ja do góry z pary ramion 143. Ta ostatnia polaczona jest przegubowo z plyta 254, która jest przymocowana do wspornika 45 do form, twonzac z nim jedna czesc. Prze¬ guby sa umocowane obrotowo na czopach 146 i polaczone przegubowo przy 147 do ramion 148 jarzma 142. Zewnetrzne konce ramion. 148 jarzma slizgaja sie w kierowni¬ cach 149. Zlobek krzywolinijny 140 (fig. 2) jest tak uksztaltowany, ±e podczas prze¬ suwania formy z przystanku /// ku IV kólka 141 biegna ku srodkowi maszyny, przez co jarzmo 142 przesuwa sie promie¬ niowo ku wnetrzu, dzieki czemu przeguby 145 oddalaja od siebie odcinki form. Prze¬ guby 145 tworza z odcinkami form polacze¬ nia kolankowe tak zestawione, ze przy za- - 8 -mknietej formie kazdy czop 146 przegu¬ bów znajduje sie w srodkowym punkcie martwym lub obok niego, wskutek czego forma jest dokladnie zamknieta- Nasada jarzma posiada znaczna dlugosc, z czego wynika wielka powierzchnia styku, po¬ trzebna do przytrzymywania jarzma i od¬ cinków form przeciw jakimkolwiek bocz¬ nym przesunieciom, co zapewnia dokladne centrowanie form. Odcinki form moga byc latwo oddalone przez, podniesienie z czo¬ pów obrotowych 146. Gdy na przystanku IV zostanie forma przygotowawcza otwar¬ ta, wówczas przedmiot trzymany jest tylko forma szyjowa i wystaje z niej do góry* Uwolniony i tak trzymany do góry przed¬ miot odwraca sie nadól do otwartej formy ostatecznej, znajdujacej sie bezposrednio pod nim. Mechanizm do otwierania i zamy¬ kania formy (fig* 1, 3, 6 i 19) sklada sie z plyty 150, która jest przymocowana do ru¬ ry stojakowej 49 i jest zaopatrzona w krzy- wolinijny tor 151, wzdluz którego moga biec kólka 152. Mechanizm, sluzacy do o- twierania i zamykania ostatecznych form za posrednictwem ruchu kólek 152, jest po¬ dobny do przedstawionego na fig. 7 mecha¬ nizmu do form przygotowawczych. Sklada sie on z promieniowego jarzma 153 z obro¬ towych przy 155 ramion 154 do dzwigania form i z przegubów 156, laczacych czesci form z jarzmem sli^gowem. Plyta 150 jest na fig, 19 na granicy swego ruchu naprzód, a forma na przystanku /// jest zamknieta.Gdy plyta wraca do polozenia wedlug fig. 3, forma na przystanku /// otwiera sie zpo- wrotem. Przy dalszym ruchu plyty 150 z pomostu do form od przystanku III ku IV forma pozostaje otwarta, gdyz niema tu ru¬ chu wzglednego plyty i pomostu, poozem do formy mozna wlozyc obrabiany przedmiot.Tor krzywolinijny 151 jest tak uksztalto¬ wany, ze forma w czasie swego ruchu wstecznego do polozenia wedlug fig. 3 na przystanku IV jest tak dlugo otwarta, az obrabiany przedmiot (butelka) zostanie u* mieszczony w niej, poczem forma moze byc czesciowo zamknieta.Mechaniam, sluzacy do wkladania przedmiotu do formy ostatniej, przedsta¬ wiony jest na fig. 1, 11, 14 i 15, Jak wska* zano poprzednio, forme szyjowa dzwiga glowica 135. Taostatnia jest umieszczona na poziomych walach 157 i 162 w t« spo¬ sób, ze mozna ja obrócic wraz z forma szy* jowa i masa lub wyrabianym przedmiotem, w celu odwrócenia nazewnatrz ku dolowi o 180° tak, ze przyjmuje ona polozenie, jak na fig* 11. Teraz wiec forma szyjowa znaj¬ duje sie dokladnie ponad forma wlasciwa w takiem polozeniu, ze sie z nia uzupelnia, gdy forma zostanie zamknieta, jak to przedstawiono na fig. 12. Listwa zebata 138 i kolo zebate J59, zaklinowane na glowicy 135, sluza do obracania glowicy. Listwa ze¬ bata jest polaczona z czescia 163, zaopa¬ trzona w kólko 160, które toczyc sie moze wzdluz krzywolinijnego toru 161 i 361 ply¬ ty 230. Tor krzywolinijny 361 jest tak u- ksztaltowany, ze listwa zebata posuwa sie promieniowo nazewnatrz, by odwrócic przedmiot nadól, podczas gdy pomost z przedmiotem znajduje sie na przystanku IV. Czesc 163 jest polaczona z listwa zeba? ta zapomoca zamka sprezynowego (fig. 15), który przy nadmiernym oporze listwy ze¬ batej poddaje sie i w ten sposób chroni czesci napedowe od zlamania.Glowica 135 fórany szyjowej, przy zgod¬ nosci z wlasciwa forma, zostaje przytrzy¬ mana zapomoca zapory sprezynowej 280 (fig. U i Ha), która wchodzi pomiedzy lapki 231 glowicy. Na zaporze znajduje sie czopek 282, który lezy na forze ruchu ra¬ mienia 143 pomostu tak, ze czop ten przy otwieraniu formy zostaje odciagniety i przez to glowica do obrotu zostaje uwol¬ niona* Poniewaz na kazdym koncu glowicy 135 znajduje sie jedna para lapek 281, przetozapora 280 moze zamykac glowice w kaz- dem granicznem stadjum jej ruchu. Obrót glowicy w obu kierunkach jest ograniczony zapomoca osadki 283, która lezy na torze ruchu lapek 284 glowicy. Czop 282 jest tak umieszczony na zaporze, ze ta zostaje tyl¬ ko wówczas odciagnieta, gdy forma jest ó- twarta szeroko. Z fig. 2 widac, ze to ma 'miejsce na przystanku IV, a to w c&hi u- mozliwienia odwrócenia przedmiotu. Forma wlasciwa zostaje nastepnie czesciowo za¬ mknieta, a mianowicie tak dalece, by zapo¬ ra mogla zamknac i przytrzymac glowice formy szyjowej w odwróconem polozeniu tak dlugo, az sie znajdzie na przystanku VIII, gdzie forma zostaje znów szeroko o- twarta i glowica zostaje uwolniona w celu odwrócenia.Gotowa forma przesuwa sie z przystan¬ ku IV ido V, a po powrocie krzywej 151 zo¬ staje dokladnie zamknieta dokola przed¬ miotu, przyczem przyjmuje wówczas polo¬ zenie wedlug fig. 13. Nastepnie powietrze sprezone zostaje wpuszczone kanalem w wale 157 i wydyma butelke do jej ostatecz¬ nej lub gotowej fonmy (fig. 13). Osta¬ teczna forma zostaje tak dlugo zamknieta dokola butelki, az sie przesunie do przy¬ stanku ///, na którymf jak to przedsta¬ wiono na fig. 3, nastepuje otwarcie w celu wyjecia butelki tak, ze na przystanku IV jest znów przygotowana do przyjecia in¬ nej masy lub obrabianego przedmiotu, jak to powyzej opisano.Kazda koncowa forma jest zaopatrzona w odchylane dno 180 (fig. 12, 17 i 18). Dno to jest zaopatrzone u dolu w wystep lub trzon 181, który wchodzi w otwór chwytu 182, polaczonego zapomoca czopa obroto¬ wego z rama formy, W zlobek pierscienio¬ wy 185 trzonu 181 wchodzi zapadka spre¬ zynowa z guziczkiem 184, w celu umozli¬ wienia odjecia dna, poczem to ostatnie mo¬ ze byc szybko usuniete lub zastapione in¬ nem dnem. Gdy forma 83 butelki jest zamknieta, ramiona 154 podtrzymuja dno. - ?:¦ i !!J h! K I, Gdy forma z gotowa we wnetrzu butel¬ ka przesunie sie do przystanku /// i zosta¬ nie otwarta, wówczas butelka podtrzymy¬ wana jest tylko za dno 180 (fig. 17), które w tym czasie przytrzymuje wystep dzwigo¬ wy 260 (fig* 17 i 26). Forma koncowa, znajdujaca sie na przystanku ///, zostaje podczas ruchu naprzód ramy lub stojaka 49 otwarta, jak to powyzej opisano. Na poczatku tego ruchu znajduje sie wystep 260, który porusza sie wraz ze stojakiem, w polozeniu wedlug fig. 17 i przytrzymuje dno formy do góry. Gdy wystep 260 skoczy naprzód, wówczas dno formy i butelka przechyla sie powoli do polozenia wedlug fig. 18, przy którem butelka moze wypasc z maszyny. Gdy ramie 89 przesunie sie znów naprzód, wówczas wystep 260 wraca do polozenia podtrzymujacego nastepne dno formy. Sprezyna 263 umozliwia podda¬ nie sie wystepu 260 jakiemukolwiek nad¬ miernemu naciskowi.Wraz z ramieniem 89 wystep 264 (fig* 26) moze wykonywac równiez ruch waha¬ dlowy. Wystep ten sluzy po wypadnieciu butelki do podnoszenia dna 180 formy az wózek znów osiagnie polozenie na przy¬ stanku ///. Wystep 264 jest obrotowy przy 265 i moze przechylac sie ku wnetrzu, na¬ ciskajac na sprezyne 666 tak, ze gdy jaki¬ kolwiek opór przeszkadza podnoszeniu dna formy do góry przed zamknieciem formy, dno moze pozostac u dolu bez obawy u- szkodzenia. Polozenie wystepu dzwigowe¬ go moze byc dokladnie nastawione za po¬ srednictwem sruby nastawnej 265.Skoro masa lub obrabiany przedmiot zo¬ stal spuszczony i zamkniety w formie do wydymania, nastepuje otwarcie formy szy¬ jowej, w celu uwolnienia szyjki butelki i przygotowania formy szyjowej do przyje¬ cia nowego naboju. Stosownie do fig. 7, 14, 15 i 16 forma szyjowa 82 sklada sie z od- — 10 —cinków lub czesci, obrotowych okolo czopu 270, wpuszczonego w glowice 135.Forme otwiera sie za posrednictwem jarzma 271, umieszczonego na glowicy 135 w sposób ruchomy* Jarzmo jest zaopatrzo¬ ne w czopy 272, które przy ruchu jarzma na prawo (fig. 16) uderzaja o nasadki 273 czesci formy i te ostatnie powracaja do po¬ lozenia otwartego, obracajac sie kolo ich osi obrotu 270. Do jarzma przymocowane sa drazki 274, których konce zewnetrzne sa polaczone poprzeczka z kolkiem 275. Na¬ sadka dzwigowa 276 (fig. 15) jest tak umie¬ szczona, ze przy ruchu wstecznym stojaka 49, podczas gdy forma szyjowa znajduje sie na przystanku VI, uderza o kólko 275, przez co kólko przesuwa sie promieniowo nazewnatrz i otwiera forme szyjowa.Gdy glowica 135 formy szyjowej zosta¬ nie na przystanku VIII zpowrotem odwróco¬ na, jarzmo 271 pod wplywem ciezaru cze¬ sci powraca, lulb co najmniej przesuwa sie do polozenia przedstawionego na fig. 16.Jarzmo po swym powrocie zahacza o sko¬ sne brzegi 276 czesci formy i sciska je do polozenia zamknietego, skutkiem czego forma zostaje zamknieta w sposób pewny miedzy koncami jarzma. Za posrednictwem pary kolanek przegubowych 277, polaczo¬ nych z ramionami 143 foirmy (fig. 7), jest zapewniony przymusowy ruch jarzma, w celu sprowadzenia formy do polozenia za¬ mknietego. Te kolanka przegubowe przy¬ trzymuja forme szyjowa w polozeniu zlo- zonem tak dlugp, jak dlugo jest zamknieta forma ostateczna.Powyzej opisano budowe maszyny i przebieg pracy przy ksztaltowaniu butelki z jednym garniturem form. Przebieg pracy z rozmaitemi garniturami form odbywa sie zgodnie, przyczem kazdy garnitur form wchodzi w gre na innem miejscu tak,, ze po kazdym czesciowym obrocie ramy z for¬ mami jedna gotowa forma w maszynie jest oprózniana, druga zas zasilana.Stosownie do fig. 23 i 24 przewidziano jeden zespól zaworów i przyrzadów do u- ruchotmiania' tychze, a to w celu regulowa¬ nia odplywu sprezonego powietrza dla roz¬ maitych sposobów wydymania. Ten zespól zaworów zawiera jeden zawór 188 do do¬ plywu powietrza do glowicy 113, sluzacej do wydymania, jeden zawór 189 do pierw¬ szego wtpuszczenia powietrza' przy tloku odciagnietym, jeden zawór 190 do wydy¬ mania masy lub przedmiotu w formie (przy¬ gotowawczej, jeden zawór 191 do ostatecz¬ nego wydymania przedmiotu w formie kon¬ cowej i jeden osobny zawór 192, który mo¬ ze byc uzyty do regulowania doplywu po¬ wietrza do chlodzenia form lub do innego celu. Zawory te sa regulowane mimosroda- mi 193, osadzonemi na1 pionowym wale 194, przyczem mimbsrody sa nastawne, w celu moznosci dokladnego regulowania pracy zaworów. Wal 194 jest polaczony z ramie¬ niem wahadlowem 195, które jest polaczo¬ ne ze stojakiem 49 za posrednictwem prze¬ gubu 196. Glówny przewód 197 doprowa¬ dza powietrze sprezone % jakiegokolwiek zródla.Doplyw powietrza z glównego przewo¬ du przeiz rozmaite przedstawione na fig. 23 zawory jest regulowany zapomoca glówne¬ go zaworu 290 (fig. 25), od którego prowa¬ dza rury przewodowe do zespolu zaworów (% 23).Mimósród 292 293, osadzonego na trzonie zaworu, wpra¬ wia w ruch ten glówny zawór. Mimósród 292 jest osadzony na stale obracajacej $ie tarczy 90 i robi jeden pelny obrót przy kazdym obrocie pomostu form o jeden przy¬ stanek. Mimósród ten jest tak uksztaltowa¬ ny, ze zamyka glówny zawór podczas obro¬ tu pomostu form, przez co doplyw powie¬ trza przez zawbry (fig. 23) do glowic do wydymania jest odciety. W ten sposób przy obrocie walu 194 w) jednym kierunku mimosrody wprawiaja zawory w ruch tak, — 11 —ze powietrze przeplywa do form, zas.'przy odwrotnym kierunku obrotu walu zawory, jakkolwiek sa otwarte, nie przepuszczaja powietrza do glowic, gdyz doplyw powie¬ trza Jest zamkniety przez glówny zawór.Powietrze przepuszczone przez zawór 188 plynie rura 294 (fig. 23) bezposrednio do pojedyncze; glowicy 113 (fig. 9). Kazda z rur 295, WS i 297, wychodzacych z zawo¬ rów* 189, 190 i 191 Jest polaczona z kazda z glowic 135. Aby powietrze moglo byc doprowadzone do glowic 135 tylko na tych przystankach, na którychl maja byc uskutecznione czynnosci wydymania, wspomniane trzy rury 295, 296 i 297 pro¬ wadza do odnosnych otworów 298, 299 i 300 (fig. 41) nieruchomego pierscienia, któ¬ ry otacza slup srodkowy maszyny.Kazda glowica 135 (fig. 11) otrzymuje powietrze za posrednictwem osobnego prze¬ wodu 302, z których kazdy prowadzi do odnosnego zaworu lub otworu 393 (fig. 1), które moga byc na przysiaiikach //, III i IV sprowadzone do laczenia sie z otworami 298, 299 i 300. W ten sposób przewód jed¬ nej formy, gdy ta zostanie przesunieta do przystanku II, laczy sie w zupelnosci z o- tworem 295 tak, ze przy uruchomieniu za¬ wora 189 (Bg. 23) glowice na przystanku III otrzymuja Jwrad powietrzny, gdy nato¬ miast glowice na innych przystankach sa odciete od doplywu powietrza. W podobny sposób glowica, gdy forma znajduje sie na przystanku ///, Jest polaczona za posred¬ nictwem otworu 299 z zaworem 190 do wy¬ dymania obrabianego przedmiotu. Podob¬ nie, gdy forma znajdzie sie na przystanku VI, powietiM wchodzi do formy koncowej przez otwór 300 do ostatecznego wydyma¬ nia. Odmiany budowy maszyny moga byc uskutecznione w ramach wynalazku. PL