Wiadomo, ze przez kondensacje estru acetylooctowego z symetrycznymi alkylofe- nylohydrazynami wzglednie z fenylohydra- zynami i pilzez nastepujace potem zalkylo- wanie otrzymulje sie pochodne pirazolono- we, znane w lecznictwie jako antiipyretica.Obecnie wykryto, ze otrzymuje sie szczególnie skuteczne* zwiazki tego szere¬ gu, jezeli pochodne kwasu furfuryloaicyio- octowego, izdolne do wytwarzania z fenylo- hydrazyna pierscienia pirazolonowego, kondensuje sie z fenylohydrazynami na pochodne pirazolonowe. W celu wytwa¬ rzania tych zwiazków postepuje sie zwy¬ kle w ten sposób, ze np. ester furfurylo- acylooctowy, jak ester furfuryloacetylooc- towy albo ester furfurylobenzoylooctowy, kondemsuje sie z fenylohydrazynami pod¬ stawionymi symetrycznie reszta alkylowa, np. z symetryczna metylo- albo etylofeny- lohydrazytia, albo tez ester furfuryloacylo- octowy najpierw kondensiuje sie z fenylo- hydrazyna i otrzymany zwiazek pirazdlo- nowy poddaje sie nastepnie alkyiowamiu.Zamiast estrów acylooctowyoh mozna równiez stosowac odpowiednie amidy, ani- lidy albo podobne zwiazki wolnych kwa¬ sów acylooctowych, jezeli zwiazki te po^ siadaja zdolnosc latwego odtwarzania z po¬ wrotem kwasu acylooctowego.Do kondensacji mozna równiez stoso¬ wac fenylohydrazyny, podstawione w resz¬ cie fenylowej, np chlorowcami, grupami ni¬ trowymi, aminowymi, wodorotlenowymi, sulfonowymi, karboksylowymi lub grupami weglowodorowymi albo innymi podstaiwni-'kami. Reakcje wedlug wynalazku wyjas¬ niono w nastepujacych przykladach.Przyklad L 21 g estru fuirfuryloacetylo- octowego (wytworzonego przez redukcje ortecia sodowa w roztworze alkoholowym estru furfurylidenoacetylooctowego albo przez redukcje na drodze katalitycznej, punkt wrzenia 110—112°C pod cisnieniem 4 mm) ogrzewa sie na wrzacej kapieli wod¬ nej z 10,8 g fenylohydrazyny oraz z kilku kroplami alkoholu ajbsolutnego. Po uplywie krótkiego czasu' zaczynaja sie wydzielac kropelki wody, a po dwóch godzinach pro¬ dukt reakcji wykrystalizowuje po roztar¬ ciu z eterem. Tak otrzymany produkt kon¬ densacji po przekrystalizowaniu z alkoho¬ lu topi sie w temperaturze 131—133°C. 25,4 g otrzymanego furfurylopirazolonu rozpuszcza sie w 20%-owym lugu potaso¬ wym, zawierajacym 11,2 g wodorotlenku potasu. Do lejgo mieszajac i oziebiajac lo¬ dem dodaje sie 15,8 g siarczanu dwumie- tylu. Po uplywie krótkiego czasu zaczyna sie wydzielac olej, który po dluzszym sta¬ niu stopniowo krzepnie, a nastepnie topi sie w temperaturze 89°C.Przyklad II. 11 g fenylometylohydra- zyny oraz 21 g estru a-furfuryloacetylo- octowego mieszano najpierw w ciagu 2-ch godzin z 5 on8 alkoholu w temperaturze 80°C, a naistepinie jeszcze w ciagu 2 godzin ogrzewano do temperatury 150°C. Produkt surowy rozpuszczono w benzenie, przemy¬ to woda i po wysuszeniu i odparowaniu rozpuszczalnika przedestylowano w prózni wytworzonej za pólnoca pompy olejowej.Otrzymuje sie w ten sposób bezposrednio czysty /-fenyilo-2,3-dwumetylo-4-furfurylo- -5-pirazolon o punkcie topnienia 89—91°C.Przyklad III. 7-fenylo-3-metylo-4-fur- furylo-5-pirazolon. 80 g aniliny i 20 g estru a-furfuryfloacetylooctowego ogrzewano w ciagu 3-ch godzin do temperatury 170°C.Nastepnie olej oddzielony od dwufenylo- mocznika roztarto z alkoholem i po sta¬ niu w ciagu kilkunastu godzin otrzymano 5,5 g anilidu kwasu a-furfuryloacetyloocto- wego, który po przekrystalizowaniu z octa¬ nu etylowego i ligroiny (1:2) daje pryzma¬ tyczne igly o punkcie topnienia 118—121°C.Równoczasteczkowe ilosci tego anilidu oraz fenylohydrazyny ogrzewano z mala iloscia alkoholu w ciagu 5 godzili do 170°C Pro¬ dukt reakcji przedestylowano w prózni wy¬ sokiego stopnia. Czesc zakrzepla na czy¬ sty /-fenylo-3-metylo-4-furfurylo-5-pirazo- lon.Przyklad IV. Molylo-2,3-dwunietylo-4- -furfurylo-5-pirazolon. 43 g estru furfury- loacetylooctowego i 25 g p-tolylohydrazy- ny oziebiajac rozpuszczono w mieszaninie 50 cm3 alkoholu z 50 cm3 benzenu, nastep- nie ogrzewano w ciagu 2-ch" godzin pod chlodnica zwrotna, pozostaly olej zadano eterem i mala iloscia metanolu i pozosta¬ wiono do powolnej krystalizacji. Wydzie¬ lone krysztaly przemyto eterem i przekry- stalizowano z mieszaniny ligroiny z alko¬ holem (3:1); punkt topnienia krysztalów 118^120°C. 15,4 g wodorotlenku potasowego rozpu¬ szcza sie w 150 cm3 wody, do tego wpro¬ wadza sie 36,8 jg mialko sproszkowanego 1 - p-tolylo-3-metylo-4-furfurylopirazolonu- -(5), który szybko przechodzi do roztworu, a nastepnie podczas mieszania i oziebiania woda z lodem wkrapla sie 21 g siarczanu dwumetylu. Mieszanine reakcyjna miesza sie jeszcze w ciagu 30 minut w temperatur rze 80°C, rozpuszcza*w benzenie i przemy¬ wa alkaliami i woda. Pozostalosc po od¬ parowaniu benzenu krystalizuje sie po roz¬ tarciu z eterem. Po przekrystalizowaniu z ligroiny otrzymuje sie bezbarwne igly i platki o punkcie topnienia 90—92°C.Przyklad V. /-(p-nitrofenyloj^^-dwu- metylo-4-furfuryilo-5-pirazolon0 21 g estru a-furfuryloacetylooctowego i 15 g p-nitro- fenylohydrazyny ogrzewano pod chlodnica zwrotna w 100 cm3 toluenu w ciagu 2 go- — 2 —dzin. Rozpuszczalnik oddestylowano w prózni, pozostalosc roztarto z metanolem i oziebiono do 0°C. Wydzielone krysztaly przekrystailizowano z metanolu z weglem ^zwierzecym. Otrzymano zlocistozólte plat¬ ki o punkcie topnienia 169—170°C.Metylowanie. 6,5 g wyzej qpiisanego pi- razolonu rozpuszczono w 75 cm3 acetonu z dodatkiem 1,35 g mialko sproszkowanego wodorotlenku potasowego, nastepnie w cia¬ gu 5 minut ogrzewano pod chlodnica zwrot¬ na, dodano 3 vg siarczanu dwumetylu, przy czym barwa z gl^bokoifioletowej przeszla w jasnobrunatna, ponownie ogrzewano w ciagu 5 minut pod chlodnica zwrotna i wy¬ lano do wody. Czesc substancji zakrzepla.Otrzymany produkt surowy pirzekrystalizo- wano z metanolu z dodatkiem niewielkiej ilosci wegla kostnego. Otrzymano jasnozól- te igly krystaliczne /-(p-nitrofenylo)-2,3- -dwumetylo - 4 - furfurylo - 5 - pirazolonu o punkcie topnienia 74—76°C.W celu przeprowadzenia /-(p-nitrole- nylo)-2,3-dwumetylo-4-furfurylo-5-ipirazo!lo- nu w 1- (p-aminofenylo) -2,3-dwumetylo-4- -furfurylo-5Hpirazolon rozpuszczono 17,7 g w 10%-owym lujgu sodowym i zadawano roztworem hydrosiarczytnu, az do calkowi¬ tego odbarwienia. Jasnozólty osad, straco¬ ny w ciagu kilkunastu godzin, przekrystali- zowano z alkoholu; zólty proszek ciemnie¬ je powoli, poczawszy od temperatury 150°C; w temperaturze 200°C czernieje, a w temperaturze 260°C staje sie wyraznie plastyczny. Ostrego punktu topnienia nie zaobserwowano.Przyklad VI. i-(p-ihromo'fenylo) -2,3- -dwumetylo-^-furfurylo-5-pirazolon. 12,5 g estru a-furfuryloacetylooctowego i 10 g p-bromofenylohydrazyny zadano 10 cm3 alkoholu i ogrzewano w ciagu 3-ch godzin na kapieli wodnej. Masa, która po ostyg¬ nieciu zawiera duzo krysztalów, stala sie po przemyciu eterem czystobiala, a po przekrystalizowaniu z alkoholu otrzymano czworoboczne bezbarwne plaskie slupy o punkcie topnienia 170—172°C. 6,6 g tak otrzymanego i-(p-bromofeny- lo- (-3-metylo'-4-furfurylopirazolonu wstrza¬ sano w 25 cm3 acetonu z dodatkiem 1,12 g mialko sproszkowanego wodorotlenku po¬ tasowego, az do rozpuszczenia, zadano 2,8 g siarczanu dwumetylu i w ciagu 5 mi¬ nut ogrzewano pod chlodnica zwrotna.Przeróbka jak wyzej. Z mieszaniny ligroi- ny z eterem wykrystalizowal l-[p-bromo- fenylo)-2,3-diwumetylo^^-furfurylo-5-pirazo- lon w postaci bezbarwnych blaszek o punk¬ cie topnienia 103—105°C.Przyklad VII. f-(p-sulfofenylo-)-3-me- tylo-4-furfurylo-5-pirazolon. 38 g kwasu fenylohydrazyino-4-sullfonowego dokladnie zobojetniono roztworem sody, dopelniono roztwór do 300 cm3, dodano 42 g estru a-furfuryloacetylooctowego i mieszano mie¬ szanine w ciagu 2-ch godzin w temperatur rze 60°C, nastepnie oziebiono, zakwaszono kwasem solnym do reakcji kwasnej wobec papierka kongo i ¦wodnista ciecz zdekanto- wano z wydzielonego oleju. Olej przemy¬ ty wielokrotnie woda po oziebieniu i roz¬ tarciu przeksztalcil sie w brunatny pro¬ szek, który przekrystalizowano z goracej wody. Otzymane krysztaly nie wykazuja punktu topnienia.Przyklad VIII. 7-(-p-acetoamidofenylo)- 3-metylo-4-furfurylo-5-pirazolon. 10 g chlo¬ rowodorku p-acetoaminofenylohydrazyny miesza sie w ciagu kilkunastu godzin z 8 cm3 estru a-furfuryloacetylooctowego w 100 cm3 wody z dodatkiem 1 cm3 stezone¬ go kwasu siarkowego, po czym wydziela sie olej, który rozpuszcza sie w metanolu i kolejno wytraca eterem. Druga frakcja czesciowo wykrystalizowala; wydzielony bialy proszek przekrystaliizowano z alko¬ holu otrzymujac produkt w postaci drob¬ nych bialych gwiazdek o punkcie topnienia 244—246°C.Przyklad IX. i,3-dwufenylo-4-furfury- lo-5-pirazolon. 13,6 g estru a-furfuryloben- — 3 -2Gylo&ctoWego (otrzymanego przez reduk¬ cje estru a-furfurylidenoibenzoylooctowego; punkt wrzenia pod cisnieniem 3 mm 168— 172°C) oraz 5,4 g fenylohydrazyny ogrze¬ wano w ciagu 2-ch godzin do temperatu¬ ry 80°C z 4 cm3 alkoholu, roztarto z ete¬ rem i wydzielona papke krystaliczna prze- krystalizowano z alkoholu. Otrzymano pryzmatyczne igly o punkcie topnienia 136 —138°C.Przyklad X. J-(p-tolylo-)-3-fenylo-4- -furfurylo-5^pirazolon. 27 g estru a-furfu- rylobenzoylooctowego i 12 g /Holylohydra- zyny ogrzewano w ciagu 2 godzin do tem¬ peratury 80°C z 30 cm3 benzenu. Z czar¬ nej zawartosci kolby po roztarciu z ete¬ rem otrzymano krysztaly, które po kilka¬ krotnym przekrystalizowaniu z alkoholu daly bezbarwne igly o punkcie topnienia 135—137°C.Przyklad XL 7-(p-nitrofeiiylo-)-3-feny- lo-4-furfurylo-5-|pirazolon. 9,2 g p-nitrofe- nylohydraizyny i 16,1 g estru a-furfurylo- benzoyloootowego ogrzewano ze 100 cm3 toluenu w ciagu 2-ch godzin na kapieli wodnej. Rozpuszczalnik odparowano, po¬ zostalosc roztarto z eterem i po dluzszym staniu w niskiej temperaturze otrzymano brudny produkt surowy, który po kilkakrot¬ nej krystalizacji z alkoholu dal jasnozólte krysztaly o punkcie topnienia 203—205°C.Przyklad XII. 7-(p-biromofenylo)-2-me- tylo-3-fenylo-4-furfurylo-5-pirazolon. 9 g estru a-furfuryloacetylooctowego i 6 g p- -hromofenylohydrazyny ogrzewano w 30 cm8 toluenu w ciagu 2nch godzin na kapieli wodnej. Przeróbka, jak zwykle. Z alkoho¬ lu z weglem zwierzecym wykrystalizowal sie wtedy w wielkich bezbarwnych blasz¬ kach o punkcie topnienia 173,5—175°C /-(p-bromofenylo-) - 3-metylo-4-furfurylo-5- -pirazolon. 2,7 g tego pirazolonu, 1,2 g jod¬ ku metylu i 5 cm3 metanolu ogrzewano w ciagu 6 godzin w rui ze bombowej do tem¬ peratury 100°C; ipowstaly olej przedestylo¬ wano pod cisnieniem 3 mm i otrzymano w ten sposób bezposrednio bezbarwne kry¬ sztaly o punkcie topnienia 191—193°C.Przyklad XIII. i-fenylo-2-metylo-3-fu- roylo-4-furfurylo-5-pirazolon. 60,8 g estru etylowego kwasu furoylooctowego (punkt wrzenia pod cisnieniem 14 mm 145—147°C) ogrzewano w ciagu 24 godzin pod chlodni¬ ca zwrotna do temperatury 155—160°C z równowaznymi ilosciami furfurolu (32,1 g) oraz bezwodnika octowego (34 g). Po oddestylowaniu skladników, które nie we¬ szly w reakcje, przedestylowal sie, jako produkt glówny, ester a-furfurylidenofu- roylooctowy, jako gesty zólty olej o punk¬ cie wrzenia 206—214°C pod cisnieniem 6 mm. 35 g tego estru rozpuszczono w 100 cm3 metanolu pro analysi i uwodornio¬ no w obecnosci niklu Raney'a, jako katali¬ zatora. Po pochlonieciu 3,3 litra wodoru w temperaturze 22°C pod cisnieniem 763 mm (obliczono 3,2 litra) przerwano reduk¬ cje, a produkt reakcji przedestylowano.Otrzymano 21 £ estru etylowego kwasu a-furfurylofuroylooctowego w postaci pra¬ wie bezbarwnego oleju o punkcie wrzenia 196—202°C pod cisnieniem 15 mm. Niedo- gon pozostal jako zywica, której nie udalo sie przedestylowac. 13,5 g estru etylowego kwasu a-furfu¬ rylofuroylooctowego ogrzewano w ciagu godziny na kapieli wodnej pod chlodnica zwrotna z 5,6 g fenylohydrazyny i 10 cm1 alkoholu, nastepnie alkohol odparowano, a oleista pozostalosc ogrzewano na kapieli olejowej do temperatury 140°C. Nastepu¬ jace natychmiast odszczepianie alkoholu skonczylo sie po 20 minutach. Oleisty pro¬ dukt reakcji rozpuszczono w benzenie, wstrzasnieto z 5%-owym lugiem sodowym i zasadowa ciecz slabo zakwaszono kwa¬ sem octowym. Stracona jasnobrunatna sub¬ stancje rozpuszczono w benzenie, wysuszo¬ no siarczanem sodu, a szklista pozostalosc (o punkcie topnienia 108—112°C) po od- — 4 —destylowaniu benzenu zmetylowano bezpo¬ srednio bez dalszego oczyszczania w spo¬ sób nastepujacy. 4,5 g 7-fenylo-3-furoylo- -4-furfuryio-5-pirazokmu rozpuszczono w 10 cm3 metanolu, do tego dodano roztwór 1,7 g wodorotlenku potasowego w 10 cm3 wody, a nastepnie do calosci wkroplono 2,2 g siarczanu dwumetylu. Stracony olej rozpuszczono w benzenie, wysuszono siar¬ czanem sodu i przedestylowano oleista po¬ zostalosc, otrzymana po odparowaniu ben¬ zenu. W temperaturze wrzenia 265—271°C pod cisnieniem 8 mm przechodzi bezbarw¬ ny olej, który krystalizuje samorzutnie, a z alkoholu wypada w postaci igiel o punkcie topnienia 144°C. Przez nasyce¬ nie roztworu benzenowego chlorowodorem otrzymano chlorowodorek.Przyklad XIV. /-(4'-etoksyfenylo-2,3- dwumetylo-4-furfurylapirazolon) - (5). 45,5 g 4-etoksyfenylohydrazyny ogrzewano z 63 g estru a-furfuryloacetylooctowego i 150 cm3 alkoholu w ciagu godziny na kapieli paro¬ wej pod chlodnica zwrotna, oddestylowano alkohol i ogrzewano oleista pozostalosc w ciagu. 20 minut do temperatury 140°C.Produkt reakcji, rozpuszczony w benzenie, wylugowano 5%-owym lugiem sodowym, i wyciag zakwaszono kwasem octowym.Stracony pirazolon przekrystalizowano z mieszaniny octanu etylowego z benzenem (1:1). Otrzymano bezbarwne slupy o punk¬ cie topnienia 102—104°C. 26 g tak otrzymanego /-(^'-etoksyfeny- lo-) -3-metylo-4-furfurylopirazolonu- (5) roz¬ puszczono w 100 cm3 10%-owego lugu po¬ tasowego, nastepnie podczas mieszania i oziebiania dodano 13,3 g siarczanu dwu- metylu, mieszano w ciagu 30 minut w tem¬ peraturze pokojowej i w ciagu dalszych 30 minut w temperaturze 80°C i przero¬ biono, jak wyzej. Produkt surowy przede¬ stylowano. Pod cisnieniem 1,5 mm w tem¬ peraturze 240—246°C przeszedl bezbarw¬ ny olej, który szybko krystalizowal. Z li- groiny otrzymano igly o punkcie topnienia 91—93°.Przyklad XV. 7-cykloh^ksylo-2,3-dwu- metylo-4-furfurylopirazolon-(5). Do 25,5 g cykloheksylohydrazyny, rozpuszczonej w 20 cm3 wody, wkroplono mieszanine 65 cm8 stezonego kwasu solnego i 40 cm3 wody.Do mocno mieszanego roztworu wkroplono 47 g estru a-furfuryloacetylooctowego, po uplywie 45 minut dodano 31 g octanu so¬ dowego (reakcja staje sie kwasna wobec papierka kongo) i mieszano jeszcze godzi¬ ne w temperaturze 70°C. Po staniu w cia¬ gu kilkunastu godzin mieszanine doklad¬ nie zobojetniono, wylugowano benzenem i przedestylowano pozostalosc po odparowa¬ niu benzenu. Otrzymano frakcje wrzaca pod cisnieniem 1,5 mm w temperaturze 170—190°C, frakcja ta wykrystalizowala.Po przekrystalizowaniu jej z malej ilosci alkoholu otrzymuje sie isluipy o punkcie topnienia 142°C. 18 g tak otrzymanego i-cykloheksylo- -3-metylo-4-furfurylopirazolonu- (5) roz¬ puszczono w 80 cm3 10%-owego lugu po¬ tasowego i zmetylowano za pomoca 10,4 g siarczynu dwumetylu, jak opisano powy¬ zej. iProdukt reakcji, nierozpuszczalny w alkaliach, przedestylowano. Pod cisnie^ niem 1,5 mm w temperaturze 174—186°C przedestylowal olej, który po silnym ozie¬ bieniu zakrzepl tworzac bezbarwne slupy o punkcie topnienia 45—48°C. PL