Wynalazek niniejszy dotyczy urzadze¬ nia ochronnego, zapobiegajacego zanieczy¬ szczeniu torów slizgowych lub prowadnic narzadów tocznych, umieszczonych na dwóch przesuwnych wzgledem siebie cze¬ sciach maszyn, np. maszyn grawerskich lub frezarek kopiowych, których powierzchnie slizgowe wzglednie toczne zostaja na przemian odslaniane podczas ich przesu¬ wania wzajemnego.W znanych dotychczas urzadzeniach ochronnych tego rodzaju wspomniane po¬ wierzchnie oslaniane sa za pomoca ela¬ stycznych tasm, które rozwijaja sie lub zwijaja podczas przesuwania ruchomych czesci maszynowych albo tez zostaja przez jedna z tych czesci odsuwane podczas jej ruchu od chronionej powierzchni. Urza¬ dzenia takie posiadaja jednak te wade, ze wspomniane tasmy daja wskutek swej ela¬ stycznosci niedostateczna ochrone przed uszkodzeniami z zewnatrz.Stosuje sie tez przykrywanie toru sliz¬ gowego dwoma polaczonymi ze soba za pomoca zamkniecia suwakowego paskami ochronnymi, przy czym zamkniecie suwa¬ kowe zostaje otwierane i zamykane przez ruchoma czesc maszyny. Wedlug innej znanej budowy tor slizgowy chroniony jest w podobny sposób dwoma dajacymi sie ze-suwac kawalkami blachy, rozsuwanymi wigjladste aesuwanymi wskutek radut od- powiodnkgo suwaka poprzeczni* do Ida- malm ruchu tego ostatniago. Tegorodzaju urzadzania ochronne sa jednak, oczywi¬ scie, wskutek swej zlozonej bodowy bar¬ dzo wrazliwe na uszkodzenia, a przeto tez malo sa stosowane.Urzadzenie ochronne wedlug wynalaz¬ ku wolne jest od wszystkich tych wad, a to dzieki temu, ze dla kazdego toru slizgowe¬ go lub prowadnicy toczacych sie narzadów zastosowano dws lub kilka narzadów ochronnych, z których kazdy tworzy sztyw¬ na czesc, przykrywajacych bezposrednio przesuwajace sie wzgledem siebie i odsla¬ niane w ten sposób czesci prowadnicze wskutek tak samo skierowanego ruchu wzglednego, przy czym dzialaja one badz na przemian, badz tez wspólnie.Na rysunku przedstawiony jest sche¬ matycznie przeklad wykonania przedmiotu wynalazku, przy czym fig. 1 przedstawia w widoku zewnetrznym, czesciowo zas w przekroju ze*pól suwakowy, zaopatrzony w urzadzenie ochronne wedlug wynalazku* fig. 2 — przekrój wzdluz linii // — //na fig. fi fig. 3 — przekrój wzdluz linii III —III na fig. 1.Na nieruchomej czesci / nie przedsta¬ wionego dokladniej na rysunku stojaka maszyny osadzone sa listwy 2, zaopatrzo¬ ne w zlobki wzglednie korytka 3 dla na¬ rzadów tocznych, np. kulek 4. Na tych narzadach, utrzymywanych w klatkach 6, osadzony jest suwak 8, dzwigajacy np. do¬ wolne (nie przedstawione na rysunku) na¬ rzedzie. W suwak ten wpuszczone sa li¬ stwy/0, wykonane tak samo, jak listwy 2, i posiadajace równiez zlobki 12, sluzace jako prowadnice dla kulek 4. Do suwaka 8 przytwierdzony jest narzad ochronny 14, obejmujacy, zaleznie od polozenia suwa¬ ka, wieksza lub mniejsza czesc drugiego przymocowanego do nieruchomej czesci / narzadu ochronnego 16 w sposób, przed¬ stawiony na fig. 3. Pomiedzy Bitwami pro- wadniczymi 2 i 10 czesci lit umieszczony jest jaszcze jeden narzad ochronny 18; na¬ rzad ten osadzony jest mianowicie na pre¬ cie 20, mogacym sie przesuwac w prowad¬ nicy 22 czesci / stojaka. Do ograniczenia przesuwu narzadu ochronnego 18 sluzy glowica 24, stanowiaca zakonczenie preta 20 i mogaca sie poruszac w wydrazeniu 26, wspólosiowym z przewierceniem 22, przy czym w zewnetrznym polozeniu skrajnym wymienionego narzadu ochronnego glowi¬ ca ta przylega do powierzchni 28. Wresz¬ cie narzad ochronny 30, przymocowany do suwaka 8, sluzy do zakrrua odslaniajacych sie w pewnych warunkach powierzchni 34.Dlugosc narzadów ochronnych 14, 16, 18 i 30 odpowiada rozmiarom skoku suwa¬ ka 8 wzgledem czesci / stojaka.Poszczególne narzady ochronne dziala¬ ja podczas przesuwania czesci 8 w sposób nastepujacy.Gdy suwak 8 przesuwa sie z polozenia srodkowego w prawo, np. w polozenie, przedstawione na fig. 1. to odslaniajace sie przy tym po lewej stronie powierzchnie 34 Uztw prowadniczych 2 zostaja stopnio¬ wo zakrywane odpowiadajacymi im po¬ wierzchniami narzadu ochronnego 14, przy¬ mocowanego do suwaka 8. Wskutek tego wiórki z pod nozy lub inne zanieczyszcze¬ nia nie moga dostac sie do miejsc ulozy- skowania kulek 4.Podczas tego skoku suwaka 8 po pra¬ wej stronie odslaniaja sie powierzchnie 36 listw prowadniczych 10. Do zakrycia tych powierzchni sluzy narzad ochronny 18, który w przykladzie wykonania, przedsta¬ wionym na rysunku, ze wzgledu na ulat¬ wienie pracy calego urzadzenia, jest osa¬ dzony przesuwnie. Ten narzad ochronny zabierany jest podczas tego ruchu w pra¬ wo przez klatki 6, wskutek czego zakrywa on odslaniajace sie czesci powierzchni 36.Poniewaz szybkosc posuwu klatek kulko¬ wych 6 wynosi tylko polowe szybkosci su- — 2 —waka 8, przeto narzad ochronny 18 poru¬ sza sie równiez z szybkoscia, wynoszaca tylko polowe szybkosci suwaka. Ta róz¬ nica szybkosci zostaje jednak wyrównana dzieki wspomnianej wyzej dlugosci narza¬ du 18 oraz dzieki jego chwilowemu we¬ wnetrznemu polozeniu granicznemu, zalez¬ nemu od polozenia klatek kulkowych tak, ze suwak oraz narzad ochronny osiagaja równoczesnie swoje prawe polozenie skraj¬ ne. W ten sposób przeto odslaniajace sie powierzchnie 36 sa zakryte w kazdym po¬ lozeniu suwaka. W przedstawionym na rysunku przykladzie wykonania narzad ochronny /8 zatrzymuje sie zawsze i pozo¬ staje w skrajnym prawym polozeniu su¬ waka 8, tak iz dalsze ruchy robocze klatek 6 nie doznaja z jego strony zadnego wply¬ wu; po zakonczeniu pracy wzglednie w kazdej innej chwili, gdy jest to potrzsbne, mozna go jednak przesunac recznie wstecz az do zetkniecia z klatkami 6.Przy skoku suwaka 8 w lewo czesci po¬ wierzchni 36 i 34, me znajdujace sie juz wówczas naprzeciwko siebte, zottaMt po¬ kryte wchodzacymi teraz w stan czynny odpowiednimi powierzchniami narzadów ochronnych 16 wzglednie 18.W celu ochrony powierzchni 34, odsla¬ niajacych sie podczas skoku w lewo suwa¬ ka 8, przymocowany jest do niego narzad ochronny 30.Jednoczesnie z zakrywaniem odslania¬ jacych sie w danej chwili torów prowadni¬ czych przez narzady ochronne zachodzi tez od strony zewnetrznej — jak to latwo wi¬ dziec z rysunku — zakrywanie przez te sa¬ me narzady przestrzeni pomiedzy czescia¬ mi / i 8, zawierajacych kulki 4 oraz klatki 6.Przedmiot wynalazku dopuszcza bar¬ dzo róznorodne postacie wykonania; tak np. narzad ochronny 18 móglby tez byc wprawiany w ruch w sposób przymusowy w obu kierunkach skoku suwaka 8 za po¬ moca odpowiednio umieszczonych sprezyn.W koncu mozna by tez wykonac jedna lub obie klatki kulkowe 6 przez nadanie im odpowiednich rozmiarów podluznych tak. aby dzialaly one same jako narzady ochron¬ ne dla odslaniajacych sie czesci prowadni¬ czych wzglednie aby mogly one dzwigac na sobie takie narzady. PL