Wiadomo, ze amid kwasu p - amino - - benzcno - sulfonowego wykazuja dobra skutecznosc przy zakazeniu myszy pacior¬ kowcami. Dzialanie to zmniejsza sie do u- lamka jego wartosci pierwotnej, gdy aro¬ matyczna grupe aminowa podstawi sie re¬ szta acylowa, np. formylowa lub acetylo- wa.Wykryto nadspodziewanie, ze ten ha¬ mujacy dzialanie wplyw ogranicza sie tyl¬ ko do najnizszych czlonów szeregu kwasów tluszczowych i ze mozna otrzymac bardzo skuteczne pod tym wzgledem zwiazki wprowadzajac do aromatycznej grupy a- minowej cyklicznych amidów kwasów sul¬ fonowych, które posiadaja badz jedna gru¬ pe sulfo - amidowa, zwiazana z pierscie¬ niem w polozeniu para wzgledem grupy aminowej znajdujacej sie w pierscienia badz tez kilka takich grup sulfo - amido¬ wych, reszty kwasowe o 5 i wiekszej liczbie atomów wegla w czasteczce. Reszty te mo¬ ga byc nasycone lub moga zawierac pod¬ wójne wzglednie potrójne wiazanie. Pier¬ scien aromatyczny moze posiadac inne jesz¬ cze podstawniki, np. grupe alkylowa, grupy alkoksylowe, atomy chlorowcowe itd., a atomy wodoru grupy lub grup sulfo - ami-dowyoh mqga byc calkowicie lub czescio¬ wo podstawione resztami atkylowymi, aral- kylowymi lub cyklóalkylowymi, alfcó 2 a- tomy wodoru moga b^c podstawione jedno¬ czesnie jedna reszta alkyfenowa (tworzac pierscien heterocykliczny)- Zwiazki tego rodzaju przy próbach przeprowadzanych na myszach okazaly sie pod wzgledem skutecznosci calkowicie równowartosciowy¬ mi z amidem kwasu p - amino - benzeno - - sulfonowego przewyzszajac go jednak znacznie pizy zakazeniach paciorkowcami wyzszych zwierzat cieplokrwistych, np* królików.W celu wytworzenia tego rodzaju zwiazków mozna postepowac w ten sposób, te zwiazana z pierscieniem grupe aminowa cyklicznych sulfo - amidów, które zawiera¬ ja przy pierscieniu badz jedna grupe sul- fo - amidowa w polozeniu para wzgledem zwiazanej z pierscieniem grupy aminowej, badz tez kilka grup sulfo - amidowych i e- wentualnie moga zawierac w pierscieniu inne jeszcze podstawniki, poddaje sie prze¬ mianie za pomoca zwyklych metod pracy ze zwykle uzywanymi srodkami acyiuja- cymi o 5 i wiekszej liczbie atomów wegla w czasteczce, jak np. haloidkami kwasowy¬ mi, estrami, bezwodnikami lub azydkami.Mozna równiez jako material wyjscio¬ wy stosowac cykliczne zwiazki acyloamino- we, których grupa acylowa zawiera co naj¬ mniej 5 atomów wegla *w czasteczce i które zawieraja w pierscieniu podstawnik, daja¬ cy sie przeprowadzac w grupe aminowa kwasu sulfonowego, np. grupy estrowe lub chlorowcowe kwasu sulfonowego w ^polo¬ zeniu para wzgledem grupy acyloamino- wej, lub kilka takich podstawników, które przeprowadza sie za pomoca zwyklych metod pracy w grupy sulfoamidowe dziala¬ niem amoniaku lub amin.Przyklad I, 17,2 g amidu kwasu 4 - a- mino - benzeno - sulfonowego ogrzewa sie z 30 g estru metylowego kwasu olejowego w -ciagu 3 godzin do temperatury 140 — 150°C. Ochlodzony stop zarabia sie woda, powstaly osad odsysa sie, przemywa wo¬ da i przekrystalizowuje z metanolu. W ten sposób ottzymuje sie amid kwasu 4 - oley- lo - amino * benzeno - sulfonowego w po¬ staci grubych bezbarwnych krysztalów o punkcie topnienia 197°C.Przyklad II. 17,2 g amidu kwasu 4 - a- mino - benzeno - sulfonowego rozpuszcza sie w 50 cm3 pirydyny i dodaje 14 g chlo- robezwodnika kwasu kapronowego. Po 2 godzinnym ogrzewaniu na kapieli wodnej mieszanine te wlewa sie do wody, osad od¬ sysa i przemywa 5% -owym kwasem sol¬ nym i woda. Po rozpuszczeniu go i wydzie¬ leniu z metanolu otrzymuje sie amid kwa¬ su 4 - kaproylo - amino - benzeno - sulfo¬ nowego w postaci bezbarwnych blaszek o punkcie topnienia 201°C.W taki sam sposób otrzymuje sie przy uzyciu chlorobezwodnika kwasu kaprylo¬ wego amid kwasu 4 - kapryloylo - amino - - benzeno - sulfonowego o punkcie topnie¬ nia 189°C, z chlorku kwasu kaprynowego - amid kwasu 4 - kaprynoylo - amino - - benzeno - suliaaowego o punkcie topnie¬ nia 198°C, z bezwodnika kwasu lauryno- wego — amid kwasu 4 - lauroylo - amino - - benzeno - sulfonowego o punkcie topnie¬ nia 198°C, z bromku kwasu mirystynowe- go — amid kwasu mirystoylo - amino - - benzeno - sulfonowego o punkcie topnie¬ nia 203°C, z chlorku kwasu palmitynowe¬ go — amid kwasu 4 - palmitoylo - amino - benzeno - sulfonowego <* punkcie topnienia 202°C, z chlorku kwasu stearynowego — amid 4 - stearoylo - amino - benzeno - sul* fonowego o punkcie topnienia 201 °C, z chlorku kwasu undecylenowego — amid kwasu 4 - undecylenylo - amino - benze¬ no - sulfonowego o punkcie topnienia 199°C* z -chlorku kwasu erukowego — amid kwasu 4 - erukoylo - amino - benzeno - - sulfonowego o punkcie topnienia 177°C z chlorku kwasu behenoylowego — amid kwasu 4 - behenoyio - amino - .benzeno - — 2 —- sulfonowego z chlorku kwasu fenylooctowego - amid kwasu 4 - fenylo - acetylo - amino - ben- zeno - sulfonowego o punkcie topnienia 201*0."W sposób poctóbny otrzymuje sie przez przemiane cztero - metylo - dwuamidu kwasu amino - benzeno - 3,5 - dwusulfo- nowego z chlorkiem kwasu laurynowego czterometylo - dwuamid kwasu lauroylo- - amino - benzeno - 3,5 - dwusulfonowego o punkcie topnienia 96°C; przez przemiane benzyloamidu kwasu 4 - amino - benzeno - - sulfonowego z chlorkiem kwasu lauryno¬ wego — benzyloamid kwasu 4 - lauroylo - - amino - benzeno - sulfonowego o punkcie topnienia 1341DC; przez przemiane "butylo- amidu kwasu 4 - amino - benzeno - sulfo¬ nowego z chlorkiem kwasu laurynowego — butyloamid kwasu 4 - lauroylo - amino - - benzeno - sulfonowego o punkcie topnie¬ nia 113*0, z piperydydu kwasu 4 - amino - - benzeno - sulfonowego i chlorku kwasu laurynowego — piperydyd kwasu 4 - lau¬ roylo - amino - benzeno - sulfonowego o punkcie topnienia MB°C.Przyklad III. 20/8 g chlorowodorku a- mkUi kwasu 4 - amino - benzeno - sulfono¬ wego rozpuszcza sie w 200 cm3 wody i mie¬ szajac dodaje powoli w temperaturze 25 — 30°C 15 g chlorku kwasu walerianowego.Wydzielony wolny kwas oslabia sie przez dodanie stalego octanu sodowego. Gdy próbka mieszaniny reakcyjnej, zakwaszona kwasem solnym, nie pochlania juz azoty¬ nu sodowego, odsysa sie, otrzymany osad przemywa dokladnie woda i przekrystali- zowuje z alkoholu. Otrzymuje sie amid kwasu waleroylo - benzeno - sulfonowego w postaci bezbarwnych blaszek blyszcza¬ cych o punkcie topnienia 214°C, W podobny sposób przez przemiane amidu kwasu 4 - amino - benzeno - sulfo¬ nowego z azydem kwasu cynamonowego o- trzymuje sie amid kwasu 4 - cynamoylo - - amino - benzeno - sulfonowego o punkcie topnienia 365^ z amidu dwuetylowego kwasu 4 - amino - benzeno - sulfonowego i azydu kwasu cynamonowego —- amid dwu- etylowy kwasu 4 - cynamoylo - amino - benzeno - sulfonowego o punkcie topnienia 157°C Przyklad IV. 13 g amidu kwasu 4 - a- mino - 3^6 - dwumetoksy - benzeno - sulfo¬ nowego rozpuszcza sie w 50 cm3 pirydyny i dodaje 17 g chlorku kwasu olejowego.Mieszanine te ogrzewa sie w ciagu 4 go¬ dzin do temperatury 140°CL Po ochlodze¬ niu zarabia sie ja lodem i nadmiarem kwa¬ su solnego, powstaly osad odsysa sie, prze¬ mywa woda i przekrystatizowuje z meta- itoliL Otrzymany amid kwasu 4 - oleylo - - amino - 3*6 - dwtuaeioksy - benzeno - - sulfonowego tworzy bezbarwne krysztaly o punkcie topnienia 14S*C.W podobny sposób z chlorku kwasu o- leymregc przez przemiane z amidem kwa¬ su 4 - amino - 3,6 - dwumetylo - benzeno * - sulfonowego oirzymoi^e sie amid kwasu 4 - oleylo - amino - 3jS - dwumetylo - ben* e» - suKorowego o punkcie tofmienk 207^C; —' z amidem kwasu 4 - amino -* 3 • - metylo - benzeno - sulfonowego -— amid kwasu 4 - oleylo - amino - 3 - metylo - ben¬ zeno - sulfonowego o punkcie topnienia 138 — 140°C; — z amidem kwasu 4 - ami¬ no - 2 - metylo - benzeno - sulfonowego — amid kwasu 4 - oleylo - amino - 2 - mety¬ lo - benzeno - sulfonowego o punkcie top¬ nienia 150°C; przez przemiane tegoz chlor¬ ku z amidem kwasu 4 - amino - 3 - meto- ksy - 6 - metylo - benzeno - sulfonowego — amid kwasu 4 - oleylo - amino - (3 - meto- ksy - 6 - metylo - benzeno - sulfonowego^/ o punkcie topnienia 148°C; z chlorku kwa¬ su izowalerianowego i amidu kwasu 4 - a- mino - 3 - metoksy - 6 - metylo - benzeno - - sulfonowego — amid 4 - izowaleroylo - - amido - 3 - metoksy - 6 - metylo - benze¬ no - sulfonowego o punkcie topnienia 187°C Przyklad V. 7 g kwasu izowaleroylo - — 3 —- amino - benzeno - sulfonowego (otrzyma¬ nego dzialaniem chlorku kwasu izowaleria- nowego na kwas 4 - amino - benzeno - sul¬ fonowy) ogrzewa sie na kapieli wodnej z 6 g pieciochlorku fosforowego i 5 cm3 ben¬ zenu dopóty, az ustanie wydzielanie sie chlorowodoru. Mase reakcyjna wprowa¬ dza sie do mieszaniny chloroformu i wody lodowatej i wstrzasa dopóty, az nastapi rozklad pieciochlorku fosforowego i tleno¬ chlorku fosforowego, przy czym lód sie to¬ pi, Tworza sie dwie warstwy. Warstwe chloroformowa oddziela sie, suszy siarcza¬ nem sodowym i zadaje roztworem amonia¬ ku w alkoholu metylowym. Po odparowa¬ niu rozpuszczalników pozostalosc wyciaga sie 5% -owym kwasem solnym i czesc nie rozpuszczona przekrystalizowuje z alkoho¬ lu metylowego. Amid kwasu 4 - izowale^ roylo - amino - benzeno - sulfonowego, o- trzymany w ten sposób, topnieje w tempe¬ raturze 213°C.Jesli zamiast amoniakiem bedzie sie dzialac na chlorek wspomnianego kwasu roztworem cykloheksyloaminy w alkoholu metylowym, wówczas otrzymuje sie cyklo- heksyloamid kwasu 4 - izowaleroylo - ami¬ no - benzeno - sulfonowego o punkcie top¬ nienia 197°C. PL PL