Przedmiotem wynalazku luniej szego jest sposób wytwarzania cennych prepara¬ tów leczniczych, pochodnych zwiazków o wzorze ogólnym: OR ! I OR w którym litery R i R oznaczaja wodór lub grupe allkylowa. Wedlug wynalazku niniejszego zwiazki te w znany sposób sul¬ fonuje sie, poczem otrzymane kwasy sulfo¬ nowe poddaje sie reakcji z zasadami or- ganicznemi albo zwiazkami wzglednie mie¬ szaninami, zasady te wydzielaj acemi.Z posród zwiazków o podanym wyzej wzorze ogólnym najwieksze zastosowanie w lecznictwie ma dotychczas gwajakol, czyli eter jednometylowy pyrokatechiny.Znany jest szereg pochodnych gwajakolu, wykazujacych cenne wlasciwosci leczni¬ cze, miedzy innemi równiez sole kwasów gwajakolosulfoinowyoh. Z soli tych opisane byly dotychczas jedynie sole potasowco- we, najwieksze zas zastosowanie znalazla sól potasowa kwasu gwajakolosulfonowego.Obecnie okazalo sie, ze mozna otrzy¬ mac -sole kwasu gwajakolosulfonowego znacznie lepsze pod wzgledem dzialaniafarimakologicznegot, jezeli kwas gwajako- losmjfomowy podda sie reakcji z zasadami qrg£nicznomi^*"/ i ..¦ W mysl wynalazku niniejszego do reak¬ cji z kwasem gwajakolosulfonowym mozna uzyc zasady organicznej, która sama wy¬ kazuje wlasciwosci farmakologiczne i uzy¬ skac w rezultacie preparaty o cennych wlasciwosciach leczniczych.Sposobem wedlug wynalazku niniejsze¬ go otrzymywac mozna mietylko sole kwa¬ su gwajakoloi^fonidwego. Genjne prepara¬ ty uzyskuje sie równiez, stosujac do reak¬ cji z zasadami organiczmemi inne kwasy sulfonowe ortodwufemoli: pyrokatechino- sulfonowe, weratrolosullfonowe, gwaj ako- lodwuisulfonowe i inne.Jako zasady organiczne moga byc uzy¬ te zwiazki najrozmaitsze. Bardzo odpo- wiedniemi zasadami okazaly sie, naprzy- klad, aminy alkylowe i alkaryiowe, aminy oksyalkylowe, dwuaminy, zasady hetero¬ cykliczne, pochodne ksantyny i inne.Z pomiedzy tych zasad specjalne zna¬ czenie posiadaja te zwiazki, które wyka¬ zuja pozyteczne wlasciwosci farmakolo¬ giczne, albo nadaja produktom, otrzymy¬ wanym wedlug wynaJlazku niniejszego, in¬ ne wlasciwosci dodatnie, jak np. dobra rozpuszczalnosc, wchlanialnosc.Zamiast zasad wolnych moga byc uzy¬ te do reakcji zwiazki wzglednie miesza¬ niny je wydzielajace. Mozna np. zamiast aminy wolnej uzyc chlorowodorku aminy oraz odpowiedniej ilosci lugu i wytwo¬ rzony chlorek metalu oddzielic nastepnie od produktu.Przyklad I. 40 g kwasu gwajakolosulfo- nowego • w postaci 50%-owego roztworu wodnego poddaje sie reakcji z 4,5 g jedno- etyloaminy w postaci 30%-owego roztworu wodnego. Otrzymany roztwór soli etylo- aminowej odparowuje sie pod cisnieniem zimnie jszonein. Sucha sól przemywa sie acetonem. Otrzymuje sie sól jedno - etylo- aminowa kwasu gwajako!osulfonowego w postaci bialego proszku krystalicznego, który przekrystalizowuje sie z alkoholu absolutnego. Sól ta topnieje w temperatu¬ rze 177°C, nadzwyczaj latwo rozpuszcza ' sie w! wodzie i w alkoholu, natomiast slabo w acetonie.Postepujac w sposób zupelnie podobny, a stosujac zamiast jednoetyloaminy dwu- etyloamime (kwasu gwa jakolosulfomowego 400 g i dwuetyloaminy 73 g) otrzymuje sie sól dwueityloaminowa kwasu gwajakolo- suifomowego (punkt topnienia 143°C), a przy zastosowaniu trójetyioaminy (10,1 g) i kwasu gfwajakolosulfomowego (40 g w 50%-owym roztworze) uzyskuje sie sól trójetyloaminowa kwasu gwajakolosulfo- nowego o punkcie topnienia 140° — 143°C.Przyklad II. 40 g kwasu gwajakolosul- fonowego w postaci 50%-owego roztworu wodnego poddaje sie reakcji z 8,5 g pipe- rydyny w postaci 30%-owego roztworu wodnego. Otrzymany roztwór soli pipery- dynowej odparowuje sie pod cisnieniem zimnie jszomem. Sól p^perydynowa kwasu gwajakolosullfonowego otrzymuje sie w postaci gestego syropu, bardzo trudno krystalizujacego. Sól ta rozpuszcza sie bar¬ dzo latwo w wodzie i alkoholu, trudno zas w acetonie.Przyklad III. 80 g kwasu gwajakolosul- fomowego- w postaci 50%-owego roztworu wodnego poddaje sie reakcji z 6 g etyleno- dwfuaininy w postaci 30%-owego roztworu wodnego. Otrzymany roztwór soli etyleno- dwuamimowej chlodzi sie w mieszaninie oziebiaj acej, przyczem wykrystalizowuj e sól pod postacia bezbarwnych krysztalów.Krysztaly te odsacza sie i przekrystalizo¬ wuje z 95%-owego alkoholu. Czysta sól etylenodwuaminowa kwasu gwajakolosul- fomowego krystalizuje z czterema czastecz¬ kami wody, topnieje w temperaturze 226°C, rozpuszcza sie bardzo latwo w wodzie, trudniej w alkoholu, natomiast nie rozpu¬ szcza sie w acetonie i w eterze.Zastepujac w powyzszym przykladzie - 2 —etylenodwuamine dwuamiina cykliczna, ja¬ ka jest piperazyna (stosujac na 200 g 50% -owego roztworu kwasu — 48,5 g wó¬ dziami piperazyny) otrzymuje sie w spo¬ sób podobny sól piperazynowa kwasu gwa- jakolosulfonowegO' (punkttopnienia 228°C).Przyklad IV. 40 ^ kwasu gwajakolosul- fonowego w postaci 50% -owego roztworu wodnego poddaje sie reakcji z 16,5 g 1 - efedryny. Otrzymany roztwór soli efedry- nowej odparowuje sie pod cisnieniem zminiej&zonecm. Sól efedrynowa kwasu gwa- jakolosulfonowego otrzymuje sie w postaci bezbarwnej, przezroczystej masy, trudno krystalizujacej. Sól ta bardzo latwo roz¬ puszcza sie w wodzie i w alkoholu, trud¬ no zas w acetonie.Przyklad V. 60 g kwasu gwajakolosul- fonowego w postaci 50%-owego roztworu wodnego poddaje sie reakcji z 21,2 g ko¬ feiny. Do otrzymanego roztworu soli ko- feinowej dodaje sie alkoholu, przyczem wytraca sie sól w postaci krysztalów, które odsacza sie. Czysta sól kofeinowa kwasu gwajakolosulfonowego topnieje w tempera¬ turze 220°C z rozkladem. Przy rozpu¬ szczaniu jej w wodzie nastepuje rozklad z wydzieleniem wolnej kofeiny.W sposób zupelnie podobny otrzymane moga byc latwo sole kwasu gwajakolosuil- fonowego: teobrominowa (o punkcie top¬ nienia 203°C z rozkladem) i teofilinowa (punkt topnienia 228°C z rozkladem).Przyklad VI. 285 g kwasu gwajakolo- dwusulfonowego w postaci roztworu wod¬ nego poddaje sie reakcji z 73 g dwuetylo¬ aminy w postaci 30%-owego roztworu wodnego. Roztwór reakcyjny odparowuje sie pod cisnieniem zimniejszonem. Otrzy¬ mana sól d^etyfloaminowa kwasu gwa- jakolodwusulfonowego przekrystalizowuje sie z alkoholu. Sól ta topnieje w tempe¬ raturze 200°C z rozkladem. Rozpuszcza sie dobrze w wodzie, trudniej — w rozpu¬ szczalnikach organicznych.Przyklad VII. 220 g kwasu gwajetolo- sullfonowego w postaci 50%-owego roz¬ tworu wodnego poddaje sie reakcji z 73 g dwuetyloaminy w postaci 30%-owego roz¬ tworu wodnego. Roztwór wytworzonej soli dwuetyloaminowej kwasu gwajetolosulfo- nowego odpracowuje sie pod: cisnieniem zmniejszonemu Otrzymana sól przekrysta¬ lizowuje sie z alkoholu bezwodnego. Czy¬ sta sól dwuetyloaminowa kwasu gwajeto- losullfonowego stanowi bialy prosizek kry¬ staliczny, topnieje w temperaturze 150°Cf rozpuszcza sie latwo w wodzie i alkoholu, trudno zas — w acetonie i eterze.Przyklad VIII. 220 g kwasu weratrolo- sulfonowego w postaci roztworu wodnego poddaje sie reakcji z 73 g dwuetyloami¬ ny w postaci 30%-owego roztworu wodne¬ go. Roztwór wytworzonej soli odparowuje sie pod cisnieniem zmniejszonem. Otrizy- mana sól dwuetyloaminowa kwasu wera- trolosulfonowego przekrystalizowuje sie z alkoholu. Stanowi ona bialy proszek kry¬ staliczny 6 punkcie topnienia 150°C i roz¬ puszcza sie latwo w wodzie i alkoholu.Przyklad IX. 190 g kwasu pyrokate- chinosulfonowego poddaje sie reakcji z 73 g dwuetyloaminy w postaci 30%-owego roztworu wodnego. Roztwór wytworzonej soli odparowuje sie pod cisnieniem zmniej¬ szonem. Otrzymana sól dwuetyloaminowa kwasu pyrokatechinosulfonowego przekry¬ stalizowuje sie z alkoholu. Sól ta topnieje w temperaturze 200^0, rozpuszcza sie la¬ two w wodzie, trudno — w rozpuszczalni¬ kach organicznych, Przyklad X. 200 g kwasu gwajakolo- stdfomowego w postaci 50%-owego roz¬ tworu wodnego poddaje sie reakcji zi 120 g dwuetyloaminoetanolu w postaci 50% -owe^ go roztworu wodnego. Wytworzony roz¬ twór soli dwuetyloaminoetanolowej odpa¬ rowuje sie pod cisnieniem zimniejisizonem.Otrzymuje sie sól dwuetyloaminoetanolo- wa kwasu gwajafcolosullfonowego w posta¬ ci gestego syropu, bardzo trudno krysta¬ lizujacego. Sól ta rozpuszcza sie latwo w — 3 -wodzie i alkoholu, trudno zas — w aceto¬ nie.W sposób zupelnie podobny otrzymuje sie sól trójetanoloaminowa kwasu gwajako- losuilfomowego przy zastosowaniu trójeta- noloaminy (150 g) zamiast dwuetyloamino- -etanolu. Sól ta posiada wlasciwosci po¬ dobne do wlasciwosci soli poprzednio' o- pisanej. PL PL