W bezkorbowych maszynach korzystne jest stosowanie przeciwbieznych tloków w celu zrównowazenia sil, wywieranych przez ruchome masy tych tloków. Znane jest stosowanie przekladni, sprzegajacej obie grupy przeciwbieznych tloków, w celu utrzymania wlasciwego taktu ruchów tych tloków. Tego rodzaju przekladnia moze np. skladac sie z ukladu dzwigni lub zebatek i kól zebatych, zazebiajacych sie z tymi ostatnimi.W celu uproszczenia wykonania tego ro¬ dzaju przekladni czynione juz byly próby umieszczania poszczególnych czesci prze¬ kladni po jednej tylko stronie maszyny, a nie po obu stronach maszyny symetrycznie wzgledem jej podluznej osi. Takie wyko¬ nanie posiada jednak te wade, ze sily, od¬ dzialywajace na czesci przekladni sprze¬ gajacej, wywieraja momenty obrotowe na tloki, wskutek czego te ostatnie poddane sa podczas swego ruchu znacznym jednostron¬ nym silom tarcia, wywieranym przez scian¬ ki cylindrów, które to sily stanowia reak¬ cje wzgledem wspomnianych momentów obrotowych.Wynalazek ma na celu usuniecie tych wad przekladni sprzegajacej, co osiaga sie w mysl wynalazku dzieki temu, ze w celu zrównowazenia momentów obrotowych wy¬ wolywane sa za pomoca odpowiednio do¬ branych, przeciwnie skierowanych sil, mo¬ menty o znaku przeciwnym, tak aby sily, oddzialywajace na czesci przekladni sprze-gajacaj, znosily sie nawzajem w swym dzialaniu, wywolujacym momenty obroto¬ we. ¦ : * "* Na-czesci przekladni sprzegajacej mo¬ ga oddzialywac sily zewnetrzne, sluzace do wykonywania pewnej uzytecznej pracy, np. do napedu urzadzen pomocniczych, ja¬ ko to pompki paliwowej i t. p. Te uzytecz¬ ne sily wywieraja za posrednictwem czesci przekladni sprzegajacej momenty obroto¬ we na swobodnie poruszajace sie tloki, przy czym momenty te moga byc zrówno¬ wazone przez równoczesnie dzialajace i w przyblizeniu równe im momenty o znaku przeciwnym. Sily, niezbedne do wywola¬ nia powyzszych momentów, musza dzialac w. tej samej plaszczyznie podluznego prze¬ kroju maszyny, co wspomniane wyzej sily uzyteczne, ale po przeciwnej stronie srod¬ kowej osi swobodnie poruszajacych sie tloków. Jezeli linie dzialania sil uzytecz¬ nych oraz sil przeciwnych przebiegaja w jednakowych odleglosciach od srodkowej osi mas tlokowych, to bezwzgledne warto¬ sci ich winny byc w przyblizeniu jednako¬ we, Z drugiej strony, odleglosci linii dzia¬ lania sil uzytecznych i sil przeciwnych od tej osi srodkowej moga tez byc i nierówne sobie, a w tym przypadku stosunek bez¬ wzglednych wartosci sil musi byc odwrot¬ ny w odniesieniu do stosunku odleglosci ich linii dzialania od srodka mas tlokowych.Charakterystyka przebiegu zmiennosci sil dodatkowych w czasie winna byc bardzo zblizona do takiejze charakterystyki sil, które nalezy zrównowazyc. W tym celu moga byc zastosowane osobne srodki, np. w postaci dodatkowych mas, wprawianych w ruch jedynie podczas czesci suwu tlo¬ ków, wskutek czego w celu udzielenia przy¬ spieszenia tym masom dodatkowym po¬ trzebne sa tez chwilowo dodatkowe sily, wywolywane przez tloki.Oprócz sil uzytecznych w maszynie wy¬ stepuja ponadto jeszcze sily, spowodowa¬ ne przez przyspieszenia lub opóznienia ru¬ chu mas czesci przekladni sprzegajacej, przy czym wartosc tych sil zmienia sie podczas kazdego suwu, szybko wzrastajac od zera do pewnego maksimum i malejac z powrotem do zera. Momenty, wywolane przez te sily, musza przeto byc zasadniczo zrównowazone przez momenty sil, po¬ siadajacych taka sama charakterystyke w czasie, to znaczy wzrastajacych od zera do pewnego maksimum i maleja¬ cych z powrotem do zera. Wedlug wy¬ nalazku przewidziane jest przeto za¬ stosowanie dodatkowych mas, polaczo¬ nych sztywno z tlokami i poddanych ta¬ kim samym przyspieszeniom i opóznie¬ niom, jak i masy czesci przekladni sprze¬ gajacej. Tak samo tez i sily, wywolane przyspieszeniem i opóznieniem mas obro¬ towych, moga byc zrównowazone w chwili ich oddzialywania na tloki za pomoca skie¬ rowanych przeciwnie sil, wywieranych przez odpowiednio dobrane masy dodatko¬ we, poruszajace sie ruchem postepowo- -zwrotnym. Wszystkie te masy dodatkowe musza byc równiez umieszczone w tej sa¬ mej plaszczyznie podluznego przekroju maszyny, co czesci przekladni sprzegaja¬ cej, ale po przeciwnej stronie srodkowej osi tloków, przy czym moze byc tez utrzy¬ mana ta sama odleglosc linii dzialania od¬ powiadajacych im sil od powyzszej osi srodkowej, co odnosna odleglosc, odpowia¬ dajaca czesciom przekladni sprzegajacej, a w tym przypadku masy dodatkowe win¬ ny byc równie wielkie, jak masy czesci przekladni sprzegajacej. Wspomniane wy¬ zej odleglosci moga byc tez jednak i nie równe sobie, przy czym odpowiadajace im masy winny wówczas pozostawac wzgle¬ dem siebie w stosunku odwrotnym, niz te odleglosci.Na rysunku przedstawiony jest przy¬ klad wykonania maszyny wedlug wynalaz¬ ku w przekroju podluznym.Na rysunku cyfra / oznacza cylinder silnikowy maszyny, cyfry 2 i 3 — cylindry — 2 —sprezarkowe, a cyfry 4 i 5 — masy tloko¬ we, poruszajace sie w cylindrach przeciw¬ bieznie bez ograniczenia ich suwu przez uklad korbowy. Zebatki 6 i 7 sluza do sprzegania ze soba tloków, w celu zacho¬ wania przeciwbieznosci ruchu tych ostat¬ nich, przy czym kólko zebate 8 sprzega ze soba wspomniane zebatki i jest osadzone na osce, umieszczonej obrotowo lecz nie- przesuwnie w lozysku osadzonym w oslo¬ nie maszyny.W zebatkach 6, 7 wystepuja sily ze¬ wnetrzne, zuzytkowywane do wykonywania uzytecznej pracy, jak np. do napedzania pompki paliwowej 9. Nasadka 10 zebatki 6 oddzialywa za posrednictwem dzwigni 11, zaopatrzonej na koncu w krazek, na tloczek pompki paliwowej 9, przy czym nasadka 10 jest tak umieszczona, iz pomp¬ ka paliwowa uruchomiana zostaje pod koniec dosrodkowego suwu tloków 4, 5, na krótko przed odwróceniem kierunku ich ruchu. Sila odporowa, wywierana przez dzwignie 11 na nasadke 10 w kierunku strzalki 12, powoduje powstawanie w tlo¬ kach momentu obrotowego, odpowiadaja¬ cego parze sil, oznaczonych na rysunku strzalkami 13 i 14. Wedlug wynalazku ten moment obrotowy zostaje zrównowazony przez moment obrotowy o przeciwnym znaku dzieki temu, iz podczas tej czesci su¬ wu, w czasie której na nasadke 10 wywie¬ rana jest wspomniana sila, na tlok wywie¬ rana jest druga przeciwnie skierowana sila wywolana przez sprezyne 15, osadzona w dnie cylindra sprezarkowego 2 po przeciw¬ nej stronie tloka. Sila uzyteczna, oddzia¬ lywa jaca na nasadke 10, oraz przeciwnie skierowana sila sprezyny 15 musza byc przy tym wzgledem siebie w stosunku od¬ wrotnym, jak ich odleglosci od srodkowej osi kazdego z tloków.W celu dostosowania charakterystyki przebiegu zmiennosci sil dodatkowych w czasie, które nalezy zrównowazyc, musza byc zastosowane osobne srodki. Sila uzy¬ teczna, dzialajaca w kierunku strzalki 12, wzrasta z poczatku szybko podczas nabie¬ gania krazka dzwigni pompki paliwowej na grzbiet nasadki 10, spada jednak nastep¬ nie po zakonczeniu suwu roboczego pomp¬ ki paliwowej 9, a wiec podczas ostatniej czesci suwu tloków 4, 5. Charakterystyka zmiennosci sily napiecia sprezyny 15 po¬ siada jednak odmienny przebieg, albowiem sila ta wzrasta stale w miare odksztalca¬ nia sprezyny, tak iz pod koniec suwu si¬ la napiecia sprezyny jest wieksza od sily odporowej, wywieranej na nasadke 10, i powoduje powstawanie niewyrównanego momentu obrotowego, dzialajacego na tlok 4 w kierunku przeciwnym do kierunku za¬ znaczonego strzalkami 13 i 14. Jezeli jed¬ nak polaczyc np. sprezyne 15 z dodatko¬ wa masa 16, wprowadzana w ruch tylko podczas pewnej czesci suwu tloków, to udzielenie przyspieszenia tej masie 16 wy¬ maga z poczatku pewnej dodatkowej sily, której musi dostarczyc tlok, a która na¬ stepnie musi pokonac sila napiecia spre¬ zyny 15. Jednakze ta dodatkowa sila, po¬ wodujaca przyspieszenie, maleje szybko, gdy masa 16 osiagnela juz szybkosc równa w przyblizeniu szybkosci tloków. Gdy w koncu, podczas ostatniej czesci swego su¬ wu, tloki doznaja wiekszego opóznienia niz masa 16, to moga w dalszym ciagu nie wy¬ wierac zadnej dodatkowej sily na te mase, a nawet, na odwrót, sila potrzebna do przezwyciezenia wzrastajacej sily napie¬ cia sprezyny 15 moze byc zmniejszona, po¬ niewaz poruszajaca sie masa t6 przejmuje dzieki swej energii kinetycznej czesciowo dalsze napinanie sprezyny. Przebieg zmien¬ nosci sily uzytecznej w czasie, dzialajacej w kierunku strzalki 12. oraz dodatkowej si¬ ly przeciwnej, dzialajacej na tlok 4, sa przeto w przyblizeniu jednakowe. Momen¬ ty obrotowe, dzialajace na tloki w kierun¬ ku zgodnym z kierunkiem, zaznaczonym strzalkami 13, 14, powodowane sa jednak jeszcze tez i przez przyspieszanie lub o- — 3 —póznianie ruchu zebatek 6, 7, której to zmianie szybkosci ruchu odpowiadaja sily bezwladnosci, dzialajace w kierunku dlu¬ gosci zebatek. Powoduje to silne obciaze¬ nie niektórych czesci prowadniczych, a przeto tez i znaczne sily, scierajace mate¬ rial podczas ruchu tloków. Aby zrówno¬ wazyc te momenty obrotowe, wedlug wyna¬ lazku zaopatruje sie tloki w dodatkowe ma¬ sy 17, 18, lezace w tej samej plaszczyznie przekroju podluznego co zebatki 6, 7, ale po przeciwnej stronie tloków. Te dodatko¬ we masy podlegaja, oczywiscie, takim sa¬ mym przyspieszeniom co i zebatki 6, 7, tak iz w kazdym polozeniu tloka i w kazdym czasie istnieja momenty obrotowe przeciw¬ ne, równowazace momenty obrotowe sil bezwladnosci, wywierane przez czesci przekladni sprzegajacej. Jezeli dodatko¬ we masy 17, 18 umieszczone sa w tej sa¬ mej odleglosci od srodkowej osi kazdego z tloków, jak czesci przekladni sprzegajacej 6,7, to musza one posiadac wielkosc rów¬ na masie czesci urzadzenia sprzegajacego.Jezeli jednak np. odleglosc a dodatkowej masy 17 od srodkowej osi tloka 4 jest mniejsza, anizeli odleglosc b zebatki 6, to stosunek obu tych mas musi byc równy od¬ wrotnosci stosunku ich odleglosci od osi srodkowej tloka 4.Podobnie tez sila bezwladnosci, wywo¬ lana obrotowym ruchem kólka zebatego 8, sprzegajacego ze soba dwie zebatki 6, 7, moze byc równiez wyrównana w czasie jej dzialania dzieki umieszczeniu odpowied¬ niej dodatkowej masy po przeciwnej stro¬ nie tloków. PL