PL24219B1 - Sposób wytwarzania kwasnych barwników szeregu nafto-feno-safraitiny do welny. - Google Patents

Description

Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu wytwarzania kwasnych barwników szere¬ gu nafto - feno - safraniny do welny.Doswiadczalnie stwierdzono, ze z za¬ sadowych nafto - feno - safranin nie posia¬ dajacych, jako podstawników, grup, które moznaby sulfonowac, jak reszt fenylowych lub benzylowych, zaledwie z trudnoscia u- daje sie przez sulfonowanie w zwykly spo¬ sób wytwarzac barwniki dostatecznie roz¬ puszczalne. Aby osiagnac dostateczna roz¬ puszczalnosc tych barwników trzeba ko¬ niecznie1 stosowac bardzo energiczne warun¬ ki sulfonowania i nawet wówczas otrzymiu- je sie zupelnie matowe produkty technicz¬ nie bezwartosciowe.Obecnie zauwazona £e s&sadowe mifto- - feno - safraniny nie posiadajace w posta¬ ci podstawników grup ulegajacych sulfono¬ waniu, jak np, reszt benzylowych lub feny¬ lowych, mozna z latwoscia sulfonowac spo¬ sobami zwyklymi i otrzymac cenne, dobrze rozpuszczalne barwniki, jezeli rdzen I jest podstawiony w odpowiedni sposób grupa¬ mi nie poddajacymi sie same przez sie sul¬ fonowaniu.Sposób wedlug wynalazku niniejszego polega na tym, ze sulfonowaniu poddaje sie barwniki o nastepujacym wzorze za¬ sadniczym :/\ #v \/\ iX. 120 16 |l9 17 \8/ X.\/ *N\ \N/ 1 A 115 11 i N ?3 r/ /'\ 14 12 /\ \/ -*< XaZfcy/ alkyl Ri w którymi litera /?x oznacza grupe alkylowa albo hydiro. - arylowa, litery R2 i R& albo tylko litera R2, albo tylko litera R3 ozna¬ cza wodór, grupe alkylowa lub hydro - ary¬ lowa, rdzen I zas zawiera co najmniej jedna grupe alkylowa. Prócz tego rdzen I moze jeszcze zawierac inne obojetne pod¬ stawniki (litera R4), jak: grupy alkylowe, alkoksyilowe lub chlorowiec. Szczególnie dobre wyniki otrzymuje sie, jezeli oba po¬ lozenia orto wzgledem azotu azynowego sa podstawione resztami alkylowymi. Gdy w polozeniu 18 znajduje sie wolna grupa ami¬ nowa, dobrze jest, jezeli co najmniej jedno z dbu polozen orto wzgledem tej grupy ami¬ nowej! 18 jest podstawione reszta alkylowa, Wymienione nafto - feno - safraniny zasadowe mozna otrzymywac sposobami znanymi, np. wedlug patentów niemieckich Nr Nr 97 118 i 103 687 z izo - rozindulin wzgledtnie kwasów izo - roz - indulino - 6 - - sulfonowych oraz p - fenyleno - dwu- amin.Sulfonowanie wykonywa sie celowo w taki sposób, ze na odpowiednie nafto - fe¬ no - safraniny zasadowe dziala sie oleum stosujac w razie potrzeby ogrzewanie do¬ póty, az barwnik osiagnie zadana rozpu¬ szczalnosc.Barwniki otrzymywane sposobem niniej¬ szym wyrózniaja sie godnymi uwagi prze¬ zroczystymi odcieniami blekitnymi; sa one dobrze rozpuszczalne i na ogól wykazuja zdolnosc dawania równych zabarwien.W przypadku, gdy grupa amidowa w polozeniu 18 nie jest podstawiona albo jest podstawiona tylko jednokrotnie, barwniki te mozna poddawac w razie potrzeby dal¬ szym reakcjom, jak np. alkylowaniu, aral- kyjlowaniu, acylowaniu i t. d. Tak wiec np. przez potraktowanie sulfonowanych barw¬ ników chlorkiem benzylu otrzymuje sie barwniki o godnej uwagi odpornosci na pranie, folowanie oraz na dzialanie wody morskiej.Przyjklad I. Feno - nafto - saframine o wzorze: chS~ -N= sN\ \/\tf/\/ CH,-/\-CH3 -WCiHth — 2 —otrzymana sposobami znanymi wprowadza sie w celu sulfonowania do 5-ciokrotnej ilosci 30%-owego oleum i ogrzewa w ciagu kilku godzin do 80°C dopóty, az pobrana próbka rotzpusci sie dajac roztwór prze¬ zroczysty w wodnym roztworze octanu so¬ dowego. Grupy sulfonowe wchodza prawdo¬ podobnie w polozenie 12 i 16. Dalsza prze¬ róbka odbywa sie w zwykly sposób przez wylanie mieszaniny reakcyjnej na lód, od¬ saczenie i przeprowadzenie produktu re¬ akcji w sól sodowa. Otrzymany barwnik barwi welne na czyste kolory blekitne z od¬ cieniem zielonkawym, bardzo odporne na dzialanie swiatla i lugów.Przez ogrzewanie otrzymanego zwiazki z chlorkiem benzylu w wodnym albo (roz¬ cienczonym roztworze alkoholowym w obecnosci octanu sodowego gnupa amidowa w polozeniu 18 zostaje zbenzylowana, dzie¬ ki czemu osiaga sie doskonala odpornosc barwnika na dzialanie wody morskiej. 0- trzymany barwnik odpowiada przypu¬ szczalnie wzorowi: CHs H \ ff5C6Cff2-iV-/ /' CHs \/\ y-N\/\N\/-N(C^ \/ -SOzH Przyklad II. W sposób taki sam, jak opisano w przykladzie I, sulfonuje sie barwnik o wzorze: CH3 \ H,N-: N, I CH3-( \CHS — 3 —Barwi t«n welne na czyste kolory z odcie- Przyklad III. W toki sam sposób, jak niem nieco bardziej czerwonawymi, niz opisano w przykladzie I, sulfonuje sie barwnik blfzyittaMy wedlug przykladu I, o barwnik o wzorze: takiej samej &&potmsci.\ HM- ' \/\s»\/\ -WCfoh Q / CHR- -CHa Wykazuje on jako taki, a takze po pózniej- dobienstwo do produktów otrzymywanych szym zbemzylowaniu, daleko posuniete po- wedlug przykladu I.Przyklad IV. W celu sulfonowania barwnika o wzorze: H CH3 \/\^\/\ HhC2/ Cff,- -CH« ogrzewa sie go z 5-ciokrotna iloscia 32%- owego oleum w ciagu kilku godzin do 80°C dopóty, az pobrana próbka rozpusci sie bez pozostalosci w rozcienczonym roztwo¬ rze octanu sodowego. Dalsza przeróbka oraz przeprowadzanie otrzymanego zwiaz¬ ku w sól sodowa odbywa sie w sposób zwykly. Barwnik rozpuszcza sie w stezo¬ nym kwasie siarkowym dajac roztwór za¬ barwiony zielono; w wodzie — dajac roz¬ twór zabarwiony niebiesko; barwi on welne na czyste kolory blekitne z odcieniami zie¬ lonkawymi, bardzo odporne na dzialanie swiatla i lugów; wykazuje on zdolnosc dla^ wania równych zabarwien. Posiada on przypuszczalnie wzór: — 4 —CH3 H ,/\^x -#=. ) l-N(CM S03N CHz-( \-CHz -SObH Przyklad V. Barwnik wytworzony w taki sam sposób, jak opisano w przykladzie IV o wzorze przypuszczalnym: H \ ^ I I SOJI 5/2 ca- \/ -ca -SOJI barwi welne w odcieniach nieco bardziej Przyklad VI. W podobny sposób, jak czerwonawych, niz barwnik wytworzony podano w przykladzie IV, otrzymuje sie wedlug przykladu IV, przy takiej samej barwnik o wzorze przypuszczalnym: odpornosci.\/\^\/\ I ''• SOJI CH3- -CH3 SOM — 5 —Daje on na welnie zabarwienia blekitne, niezupelnie tak czyste, jak barwniki wy¬ tworzone wedlug przykladów poprzednich, lecz bardzo odporne na dzialanie swiatla i lugów.Przyklad VII, W podobny sposób, jak opisano w przykladzie IV, wy¬ twarza sie barwniki o wzorze przy¬ puszczalnym.CH3 H 3y \/\ -N= SOJI CH3- I Cl \-N (C2HJ2 SOJI Barwi on welne na blekitno z odciemiem zielonkawym dajac zabarwienia bardzo równe i odporne na dzialanie swiatla i lu¬ gów.Przyklad VIII. Barwnik otrzymamy w taki sam sposób, jak opisano w przykladnie I, przez sulfonowanie i benzylowamie o wzorze przypuszczalnym: CH3 V \/^\/\ H \ j HCffl V/ \_JV—I //5C6C//2-/V ^ / "-y^yw^/ CH/ ' CH -N (C2HJ2 CHz_ -SOJI rozpuszcza sie w stezonym kwasie siarko¬ wym dajac roztwór zielony; w wodzie — dajac przezroczysty roztwór blekitny z od¬ cieniem zielonkawym; daje on na welnie czyste zabarwienia blekitne z odcienieim zielonkawym, odporne nai dzialanie swiatla, lugów, na pranie i na dzialanie wody mor¬ skiej.Zamiast reszty benzylowej mozna z ta¬ kim isaanym wynikiem wprowadzic reszte 2 - chloro- albo 2,4 - dwuchllorobenzylo- wa.Przyklad IX. Barwnik wytworzony w taki sam sposób, jak opisano w przykla¬ dzie IV, o wzorze przypuszczalnym: — 6 -H V ./¦ #N *2" 5 ¦-N-- I SOJI I K-CH3 -N {C2HJ, CH*- -SOJI rozpuszcza sie w stezonym kwasie siarko- zielonkawymi, odporne na dzialanie swia- wyim dajac roztwór zabarwiony zielono; w tla i hiigów. wodzie — blekitno i daje na welnie równe Przyklad X. Barwnik otrzymany w ta- czyste zabarwienia blekitne z odcieniem ki sam sposób, jak opisano w przykladzie IX, o wzorze przypuszczalnym: CH3 \/\sN\ i I C2Hb^N- -tf=l -N (C2HJ., S03H S03H- ~CH3 -CH. ma podobne wlasciwosci, jak barwnik o- taki saim sposób, jak opisano w przykla- trzyimany wedlug przykladu IX, dzie I, przez sulfonowanie i benzylowanie Przyklad XI. Barwnik otrzymany w o wzorze przypuszczalnym; CH, \/V»\/\ '6"5" ^"2 -N (C2HJ, SOJI I -CH, HS03/ CH, — 7 —daj.e na welnie zabarwienia blekitne o od¬ cieniu nieco bardziej czerwonawym i po¬ dobnych innych wlasciwosciach.Przyklad XII. Izo - rozinduline otrzy¬ mana z [2,6 - dwumetylofenylo) - /} - naf- tyllo - aminy i nitrozo - dwumetylo - anili¬ ny utlenia sie razem z 5 - amido - 2 - meityr wytwarzai sie w podobny sposób, jak barw¬ nik opisany w przykladzie I, i dorównywa mu pod wzgledem barwy i wlasciwosci. lo - toluidypa i otrzymana saframine sulfo¬ nuje sie, jak opisano w przykladzie IV.Daje ona na welnie odcienia nieco bardziej czerwonawe, niz barwnik otrzymany we¬ dlug przykladu IV, przy innych tak samo dobrych wlasciwosciach. Otrzymany barw¬ nik ma ptrizypuszczalnie wzór nastepujacy: Przyklad XIV. W taki sam sposób, jak opisano w przykladzie I, wytwarza sie barwnik o wzorze przypuszczalnym: CH3 I I J SO,H CHS_ I -CH3 SOaH Przyklad XIII. Barwnik o wzorze przypusizcizalnym: H l VV*\/\ C6Hb.CH2-N-(^ ^-N-- CH*/ -N \ SOJ I C4ff9 -Cff, I SO:iH — 8 —CHS Hx C6H6. CH-N- \/V*\ Cl I -#= \ / \/\N/\/-N (C2HJ2 CH9/ I I N' so.^ Wykazuje on wlasciwosci podobne, jak barwnik otrzymany wedlug przykladu I.Przyklad XV. Izo - rozindulme otrzy- mama z artotoiylo - fi - naftylo - aminy i m- trozo - dwubtitylo - aniliny w taki sam spo¬ sób, jak opisano w przykladzie IV, utlenia sie razem z ksylilenodwuiwmina i otrzyma¬ na saframine sulfonuje sie w sposób znany.Otrzymamy barwnik daje na welnie czyste zabarwienia blekitne bardzo odporne na dzialanie! lugów, swiatla i na pranie. Odpo¬ wiada on przypuszczalnie wzorowi: CH< \ /\ \/\/*\/\ HaN-< \-N=- \ / / I CH3 SOsH -N(CtH9h Przyklad XVI. Izo - rozindulme otrzy¬ mania, jak opisano w przykladzie IV, z (2,6 -' dSvtiimetylo - fenylo •) - fi ~ naftylo - -aminy i nitrozo - cyklo - heksylo - etylo - -aniliny utlenia sie razem w ksyjileao - - dwuamina i otrzymana safranine sulfonu¬ je sie w sposób znany.Otrzyimajny barwnik o wzorze przypu¬ szczalnym: — 9 —CHS CH9 :, \/\^\/\ H2N-/ \-N= / I Co//; 2«5 I -N, \ CJi SOsH_ Cff,- 6" 11 \/ -CH* SOzH barwi welne dajac zabarwienia blekitne z odcieniem czerwonawym, bardzo odporne na dzialanie lugów i swiatla.Przyklad XVII. Izo - rozindiuline o- trzymaina w taki sam sposób, jak opisano w przykladzie IVf z para - ksylilo - fi - naf- tylo - aminy i nitrozo - dwuetyilo - aniliny utlenia sie w zwykly sposób razem z 5 ¦ a- mido - cyklo - heksylo - 2 - toluidyna i o- trzymany barwnik sulfonuje sie. Rozpu¬ szcza sie on w stezonym kwasie siarkowym dajac roztwór zielony; w wodzie — dajac przezroczysty iroztwór blekitny z odcie¬ niem zielonkawym; daje on na welnie czy¬ ste zabarwienia blekitne, bardzo odpornie na dzialanie swiatla oraz lugów i na pra¬ nie.Barwnik otrzymany posiada prawdopo¬ dobnie wzór: /\ rr CH$^ i i: -N(C2HJ2 SOaH CHb- \ -CHs \SOsH Pn:zy]klad XVIII. Izo - rozinduline o- trzymana w zwykly sposób z m - tolylo - - p - naftylo - aminy i nitrozo - dwu^tylo - -aniliny przeprowadza sie w sposób znamy za pomoca dwusiarczyniu w kwas 6 - jedno- -siulfomiowy, który w roztworze alkoholo¬ wym wprowadza sie w reakcje z ksyiile- no - diwuamina. Tak otrzymana safranine zasadowa sulfonuje sie przez wielogodzin¬ ne ogrzewanie z 5 czesciami wagowymi 32 % -owego oleium.Otrzymany barwnik posiada przypu¬ szczalnie wzór: - 10 -- /\ CH* s\ H,N- :-N= s"\ CH./ -N (C2HJ2 SOJI -CH, y SOxH/\/~ Rozpuszcza sie on w stezonym kwasic siar- Przyklad XIX. Barwnik otrzymany w kowym dajac roztwór zabarwiony zielono; taki isam sposób, jak opisano w przykla- w wodzie — blekitno i daje na welnie za- dzie XVIII, o wzorze: barwienia blekitne o dobrej odpornosci.Ctf, \/\^\/\ *\ H9N x _/-N\/^K/-N (CM C1/ i i SOaH CHz ma podobne wlasciwosci, jak barwnik wy- je w irazie utlenienia jej razem z ksylileno- tworzony wedlug przykladu XVIIL -dwuamina i nastepujacego potem sulfono- Przyklad XX. Izq - rozindrulina otrzy- wamia, tak samo jak w przykladzie I, barw- mana w zwykly sposób z 6 - metoksy - 3 - nik o wzorze przypuszczalnym: -metylo - fenylo - $ - naftylo - aminy da- /\ CH, '\ H2N- V/N CH* S03H \ /-nJ\/^n/\/-n(C*h*1- CHS- — 11 — -OCH, /\SO,HRozpuszcza sie on w stezonym kwa- je na welnie zabarwienia blekitne z sie siarkowym dajac roztwór zabarwio- odcieniem czerwonawym o bardzo dobrej ny zielono; w wodzie — blekitno i da- odpornosci. PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe. Sposób wytwarzania kwasnych barwni- welny, znamienny tym, ze zasadowe barw- ków szeregu nafto - feno - safraniny do niki o wzorze zasadniczym: 20 16 19 17 18 /*\ R* N 'W I -*/ alkyl X R* / 15 11 /Ni 14 12| 13 w którym litera Rx oznacza grupe alkylo- wa albo hydro-arylowa, litery R2 i Rz, al¬ bo tylko litera R2, albo tylko litera R3 — wodór, grupe alkylowa albo hydro - arylo- wa, litera R4 zas — wodór albo podstawnik obojetny, sulfonuje sie w sposób znany i tak otrzymywane barwniki ewentualnie \ alkyl alkyluje sie, aralkyihije lub acyluje w gru¬ pie aminowej zajmujacej polozenie 18. I. G. Farbenindustrie A k t i e n g e s e 11 s c h a f t. Zastepca: M. Skrzypkowski, rzecznik patentowy. C f C ';\ Druk L. Boguslawskiego i Ski, Warszawa. PL