Wynalazek dotyczy olówka z zapasem, w którymi rdzen jest utrzymywany w urzadzeniu zaciskowem, skladajacem sie z chwytaka i z pierscienia przesuwnego. Tu¬ lejka zaciskowa, stanowiaca chwytak, jest zaopatrzona w podluzna szpare i polaczo¬ na luino lub sztywno ze wspólosiowa rur¬ ka, doprowadzajaca rdzen, przesuwany gu¬ zikiem olówka; tulejka ta jest przesuwana jednoczesnie z ta rurka wskutek nacisku, wywieranego na guzik.Wedfog wynalazku miejsce zacisniecia rdzenia znajduje sie mozliwie blisko ostrza olówka, dzieki czemu mozna osiagnac znaczna osaczedinoisc rdzeni Wskutek na¬ cisku zaciskowego, wywieranego na rdzen w bezposredniej bliskosci ostrza, rdzen ten jest w tern miejscu zabezpieczony przed ugieciem i zlamaniem. Naprezenie w rdze¬ niu przy pisaniu jest takze korzystniejsze, poniewaz rdzen jest uchwycony w mniej¬ szej odleglosci od piszacego ostrza.W celu uzyskania zacisniecia rdzenia jak najblizej ostrza olówka pierscien zaci¬ skowy jest zaopatrzony w skierowane ku ostrzu olówka rurkowate przedluzenie, w którego przedniej czesci znajduje sie wla¬ sciwa powierzchnia naciskajaca. Aby miej¬ sce zacisniecia znajdowalo sie mozliwie blizej ostrza olówka, pierscien zaciskowy moze byc zaopatrzony w rurkowate prze¬ dluzenie takze w kierunku guzika olówka.To przedluzenie jest w górnej czesci za¬ opatrzone w wystep, np. kolnierz, którysluzy jako1 oporek wsteczny pierscienia za¬ ciskowego. Aby uniknac przedwczesnego .osadzania sie pierscienia zaciskowego na tulejce zaciskowej', * jest riin, naciskany w kierunku wstecznymi sprezyna, dzialajaca na jego kolnierz.Dalsze ulepszenie olówka dotyczy przesuwu rdzenia ze zbiornika zapasowego do tulejki, doprowadzajacej rdzen do u- rzadzetnia zaciskowego. Jak wiadomo, wprowadzanie rdzeni ze zbiornika do rurki doprowadzajacej, umieszczonej w srodko¬ wej czesci tulejki olówka, sprawia szcze¬ gólne trudnosci, poniewaz rdzen latwo zo¬ staje zatrzymany, njp. z powodu krzyzowa¬ nia sie rdzeni. Rdzenie, lezace w duzej liczbie jeden obok drugiego1 w zbiorniku zapasowym pod guzikiem olówka, latwo sie wzajemnie zakleszczaja przy wchodze¬ niu do rurki doprowadzajacej i, jak usta¬ lono, takie zakleszczanie sie nastepuje zwlaszcza wtedy, gdy dno zbiornika stano¬ wi stroma powierzchnie, tworzaca jakby lejek.Wedlug wynalazku wade te usuwa sie w ten sposób, ze ruch guzika zostaje prze¬ niesiony na rdzenie zapomoca czesci, po¬ ruszajacej sie z guzikiem, mp. przez poru¬ szanie lub obracanie scianek zbiornika rdzeni, denka zbiornika lub zapomoca in¬ nych narzadów, które przy ruchu guzika wchodza do zbiornika rdzeni. W tym celu np. samo denko zbiornika rdzeni moze byc polaczone przegubowo z guzikiem lub tez uksztaltowane podatnie tak, ze zmienia swe polozenie lub ksztalt przy przesuwa¬ niu guzika. Równiez rurka zasilajaca mo¬ ze byc przy koncu uksztaltoiwana jako lo¬ patka albo powierzchnia srubowa i moze byc umieszczona ruchomo wzgledem rdze¬ ni tak, ze przy przesuwie denka zbiornika rdzeni wchodzi ona do tego zbiornika.Ruch teigo denka albo rurki zasilajacej zo¬ staje celowo ograniczony odpowiedniemi sposobami.Na rysunku przedstawiono kilka przy¬ kladów wykonania wynalazku. Fig. 1 przedstawia olówek wedlug wynalazku w przekroju podluznym; fig. 2 — zbiornik o- lówka w przekroju podluznym; fig. 3 — 6 przedstawiaja inne postacie wykonania zbiornika, równiez w przekroju podluz¬ nym; fig. 7 i 8 — szczególy uksztaltowania dna zbiornika.Dolna czesc tulejki zaciskowej 1, skla¬ dajacej sie w przedstawionym przykladzie wykonania z kilku oddzielnych odcinków, jest w miejscu la zaostrzona tak, ze moze byc wsuwana mozliwie daleko w komore kapturka. Powierzchnia zewnetrzna Ib tu¬ lejki jest uksztaltowana lekko stozkowo w przeciwnym kierunku. Powierzchnia ta tworzy stopien lc.Poczawszy od tego stopnia, tulejka za¬ ciskowa posiada w kierunku pokrywki ksztalt cylindryczny Id. Polaczenie tej tu¬ lejki z rurka doprowadzajaca, opisana w dalszym ciagu, moze byc sztywne lub luz¬ ne. Tulejka zaciskowa moze np. skladac sie z poszczególnych odcinków, które za¬ pomoca np. kolnierza le sa zawieszone na odpowiednich wystepach lub wydrazeniach rurki doprowadzajacej.Powierzchnia wewnetrzna li tulejki za¬ ciskowej 1 rozszerza sie ku guzikowi, aby umozliwic latwe wejscie rdzenia. Ta roz¬ szerzona czesc li tulejki zaciskowej prze¬ chodzi stozkowa czescia Ig w przedni wez¬ szy odcinak lh, w którym zacisniety jest rdzen. Koniec tulejki zaciskowej 1, zwró¬ cony nazewmatrz, jest wewnatrz w miejscu li uksztaltowany stozkowo w celu uniknie¬ cia tego, by male resztki rdzeni lub odla- mane ich czesci, znajdujace sie w kaptur¬ ku, dostaly sie do otworu wyjsciowego tu- lei zaciskowej, przeszkadzajac wychodze¬ niu rdzeni. Aby zapewtnic dzialanie zaci¬ skowe, powierzchnia wewtnetrzna tulejki / jest zaopatrzona w przebiegajaca srubowo listewke. Listewka ta nie jest przedstawio¬ na na rysunku.Pierscien zaciskowy 2 jetst wedlug wy- — 2 —halazku za&patrzóny wi skierowane ku ó- scrzu olówka przedluzenie rurkowate 2a, którego przednia stpzkowa powierzchnia wewnetrzna 2b stanowi wraz ze stozkowa powierzchnia zewnetrzna Ib tulejki zaci¬ skowej wlasciwe urzadzenie zaciskajace.Pierscien zaciskowy 2 posiada od stro¬ ny guzika równiez rurkowate przedluzenie 2c, na którego górnym koncu umieszczony jest kolnierz 2d.Pierscien zaciskowy 2 posiada od stro¬ ny przedniej stopien 2e.Na kolnierz 2d dziala sprezyna 3, która dociska go do oporka 5, przymocowanego nieruchomo do oslony 4 olówka1 a miano¬ wicie przyciska go do powierzchni czolo¬ wej 5a tego oporka.Dzialanie urzadzenia zaciskowego i do¬ prowadzajacego, przedstawionego na fig. 1 # jest nastepujace.Wskutek nacisku na guzik 6 olówka, rdzenie 8, znajdujace sie w zbiorniku 7, zostaja przesuniete wbrew dzialaniu spre¬ zyny 10 ku ostrzu olówka wraz ze zbiorni¬ kiem i kadlubem 9, stanowiacym dno zbior¬ nika. W ten sposób jeden rdzen po dru¬ gim wchodzi do rurki doprowadzajacej 11.Rdzen z rurki 11 wchodzi dalej do rozsze¬ rzenia lf górnej czesci tulejki zaciskowej 1. Z tego rozszerzenia rdzen przechodzi na¬ stepnie przez zwezajaca sie srodkowa czesc Ig miedzy wlasciwemi powierzchnia¬ mi zaciskowemi Ih. W polozeniu, przedsta- wionem, na fig. 1, rdzen 8a, znajdujacy sie w tulejce zaciskowej 1 i narysowany linja przerywana, jest przytrzymywany naci¬ skiem powierzchni 26 pierscienia 2 na po¬ wierzchnie Ib. W ten sposób, wskutek na¬ cisku, wywartego na guzik olówka, cale u- rzadzenie doprowadzajace i zaciskajace wraz z przytrzymywanym rdzeniem 8a po¬ rusza sie z przedstawionego polozenia ku ostrzu olówka. Przytem rdzen zostaje wy¬ pchniety nazewnatrz z kapturka 12 olów¬ ka.Pierscien zaciskowy 2 przy dalszem przesuwaniu go uderza stopniem 2e ó sto¬ pien 13 kapturka. Wskutek tego powierzch¬ nia 2b pierscienia zaciskowego przestaje przylegac do tulejki zaciskowej. Pierscien zaciskowy zostaje zatrzymany stopniem 13, a tulejka zaciskowa jest przesuwana dalej bez pierscienia zaciskowego. Przy tym dalszym przesuwie stopien lc tulejki zaciskowej wchodzi pod przednia krawedz przedluzenia 2a pierscienia zaciskowego tak, ze zachodzi rozchodzenie sie czesci tu¬ lejki zaciskowej przy zupelnem zwolnie¬ niu rdzenia. Uksztaltowanie konca tulejki zaciskowej pozwala na bardzo bliskie do- suniecie tej tulejki do zakonczenia olówka.Pierscien zaciskowy 2 zostaje podniesiony w swe polozenie poczatkowe sprezyna 3, scisnieta przy jego ruchu naprzód, przez co unika sie przedwczesnego osadzenia sie pierscienia zaciskowego 2 na tulejce zaci¬ skowej 1.Jesli nastepnie zwolni sie guzik 6, to rurka 11 i polaczona z, nia tulejka zacisko¬ wa 1 zostaja odciagniete zpowrotem w po¬ lozenie poczatkowe sprezyna 10. Ten ruch powrotny tulejki ma miejsce poczatkowo bez dzialania na rdzen 8a, utrzymywany przez* lekki nacisk zatrzymujacy w kaptur¬ ku 12. Dopiero gdy stozkowa powierzchnia zewnetrzna Ib tulejki znowu wchodzi w stozkowa czesc 2& (pierscienia zaciskowego, pierscien ten znów zostaje zacisniety wsku¬ tek nacisku tulejki zaciskowej tak, ze rdzen znowu zostaje zacisniety miedzy po¬ wierzchniami zaciskowemi lh tej tulejki.Aby przy zbyt duzem przesunieciu me¬ chanizmu zaciskowego i podajacego zapo¬ biec zbyt dalekiemu wejsciu tulejki zaci¬ skowej do wnetrza kapturka i uszkodzeniu tych czesci, na rurce doprowadzajacej u- mieszczony jest oporek, np. stopien llb, który przy ruchu naprzód rurki osiada na kolnierzu 5b oporka 5. Aby z drugiej stro¬ ny uniknac zbyt dalekiego cofania sie tu¬ lejki zaciskowej 1, zaopatrzonej w szpare, gdy niema w niej rdzenia, na rurce umie- — 3 —$Zc2óny jest oporek Ha, który przy ruchu wstecznym rurki obiera sie o oporek 5, po¬ laczony z oslona, a mianowicie o czolowa powierzchnie 5a tego oporka.Kapturek 12 moze byc odsrubowany, tak ze cfcesci tulejki zaciskowej / i pier¬ scienia zatciskowe^o 2, po odjeciu kapturka 12, sa dostepne ibezposredftio.Wedlug fig, 2 w, trzonie 14 olówka u- taocowaim jest rurka 15, w której prowa¬ dzona jest slizgowo ttfiejka 16, sluzaca ja¬ ko zbiornik rdzeni. Guzik 6 moze byc w dowolny sposób przymocowany odlaczmie do tej tulejki.Z tulejka 16 polaczony jest na stale, np. zapomoca pierscieniowo wywalcowanego rowka 19, kadlub pierscieniowy 9, celowo przepolowiony, ktdrego górna, uksztalto¬ wana lejkowato powierzchnia 20 stanowi dno zbiornika rdzeni.Wewnatrz kadluba 9 umieszczona jest przesuwnie rurka U, zaopatrzona w opór- ki 22, 23, które przy ruchu kapturka 'na¬ przód lub wstecz opieraja sie o odpowied¬ nie wystepy 24 lub 25.W czesci górnej 26 tego pierscienia u- mieszczona jest ruchomo Wzgledem diia zbiornika rdzeni trurka U, zakonczona, na- ksztalt lopatki liib srubowo. Przy naciska¬ niu guzika nadól ostrze lopatki wchodzi do przestrzeni zbiornika rdzeni, odsuwa przytem nabok -kilka rdzeni, zatykajacych otwór zasilajacy, i ulatwia jednemu rdze¬ niowi wejscie Ruch rdzeni, ulatwiajacy wejscie jed¬ nego rdz&nla do rurki, móglby byc wytwo¬ rzony w iinny sposób, wyjasniony ha fig. 3, np. przy pomocy jednej lub 4rflku plaskich sprezym 27, 28, Umocowanych w oslonie -S¬ lawka i wystajacych-nieco ze szpar 29, 30 tulejki wewnetrznej 16. Przy przesuwie tu¬ lejki 16 sprezyny 27, 28 sluza do tego, aby przenosic male boczne ruchy na rdzenie i ustawiac je w ten sposób, by ulatwic wpro¬ wadzenie r nowego rdzenia -do ru#ki.Wedlug fig. 5 i 7 cienkoscienne dno zlbiorittika rdzeni, «ias*4zone bezposrednio na rurke 31, jest podzielone podluznemi szparami 32, 33 na oddzielne platy34,r 35.Dno zbiornika rdzeni zostaje objete Zaob- lona krawedzia 36 tulejki 16 tak, ze po- s^cMgófoie platy 34, 35 A ^t. d. przy^pre&su- wie ttilejfci 16 zagina ja ^sie, np.-nazeWjiatr,z.Przez te-zmiane dna zbiornika rdzeni przy przesuwie guzika osiaga sie krtwe porusza- nie rdzeni, co przyczynia sie do ulartwienia wejscia jednego ze rdzenijdo rurki.Fig. 8 przedstawia zmieniona po&tac wykonania dna zbiornika rdzeni z pjfzyla- czona rui4ca. Dno zbiornika i rurka sa na sstóle polaczone ze soba.-Dno jestJekko-po¬ mylone, a rurka posiada, przyswein zakon¬ czeniu przy dnie zbiornika stozkowe roz¬ szerzenie, nie przekraczajace 1{9 srednicy lrdzenia.Takie uksztaltowanie ^Wyikftu rurki w polaczeniu z przylaczonym plasko obniza- jacetn sie dnem zbiornika ulatwia takze wejscie rdzeni do rurki, to znaozy, ^ze jdo Ofcwofcu-moze wejsc tylko jeden rdzen. . Dalsze ulepszenie, szczególnie wazne, polega na tern, ze tulejke zaciskowa lub jej czesci wykonywa sie z miekkiego metalu, -dajacego* sie latwo obrabiac, «*p. z mosia¬ dzu, glimi, du^alumlnjum, nowego-srebra, miedzi hib ze stopów typh met&li, i zaopa¬ truje nastepnie w powloke z twardegoace¬ talu, celowo -odpornego; jednócfctsfeie-na dzialanie kwasówi powietrza. Ma tekle po- Lwloki nadaja sie np. nikiel, chrom, wol¬ fram, mblibdeni, iryd, platyna, pallad.Takie uksztaltowanie przedstawia maez**e korzysci, zwlaszcza w tych pt&y- padkach, gdy tulejka zaciskowa -lub -jej czesc maja byc niesjprezynujace; ifcWfoa- srieza trwaloisc tulejki zaciskowej ^jegt w t&fciej -postaci Wykonania znaczcie powiek¬ szona.Zamiast kilku oddzielnych czesci tulej¬ ka -moze byc wykonana jako calosc, a jej koniec, zwrócony do ostrza olówka, posia¬ da llfflka .podluznych szpar, wskutek Jczego —" 4 '—£6szczegóiaie piaty tulejki moga wykony¬ wac apr^zyntfijacy ruch loczny. Tak qi- ksztaltowana tulejka zaciskowa moze byc w :znany spesab ^polaczona /luzno afilbo na stale ^ rurka, prz^iczeni wspóldziala ona z pozostalem! czesciami olówka, uwlaszcza z pierscieniem zactfkowym, .przedluzonym tylko w, kierunku ostrza albo takze w &ie- sminku guzika.Eig. 9 — 112 przedstawiaja specjalne uksztaltowanie olówka z zapasem wedlug wynalazku. Pobocznica 37 kapturka jest zaopatrzona w jedno lub krlka aiaci^c 38, 39, 40. Szczeliny, utworzone przy nacina- iniu, moga byc zrobione prawie niewidocz- nemi przez odpowiednia obróbke mecha¬ niczna.W ten sposób naciecia te, przeddtawio- ne na fig. 10, sa widoczne ma zewnetrznej powierzchni kapturka jako cienkie linje 38, 39, 40. Jak widac z fig. 11 i 12,, naciecia te moga byc przeprowadzone pod katem do linji tworzacej kapturka i maja przebieg nieco zakrzywiony (fig. 12).W tej postaci wykonania kapturek po¬ siada jednoczesnie wystarczajace sprezy¬ nowanie i powiekszona wytrzymalosc, po¬ niewaz czesci pobocznicy, lezace miedzy zakinzywionemi nacieciami, podpieraja sie wzajemnie. Takie boczne naciecia moga lbyc zastosowane przy -dowolnym 4csztalcie 4taplurka, np. stozkowym lub sklepionym. PL