Pierwszenstwo: 4 stycznia 1934 r. dla zastrz. 1—7, 9, 10; 13 stycznia 1934 i. dla zaslrz. 8, II 1 Wielka Biytanja Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu wytwarzania przedmiotów z kauczuku al¬ bo podobnego materjalu, lub zawieraja¬ cych kauczuk albo podobny materjal, a mianowicie z jego wodnych dyspersyj (rozproszyn), zapomoca znanych zabie¬ gów, np. przez formowanie, zanurzanie, rozposcieranie, wytlaczanie lub powleka¬ nie, i polega na stosowaniu dyspersyj kau¬ czuku, którym nadano zdolnosc tworzenia zelu lub koagulowania sie pod dzialaniem ciepla albo na zimno w okreslonym i da¬ jacym sie regulowac okresie czasu.Sposobem wedlug wynalazku mozna wytwarzac materjaly zbite, komórkowate, gabczaste, porowate albo mikroporowate.Przy przeróbce stezonych wodnych dys¬ persyj kauczuku, np. sposobami wedlug pa¬ tentów angielskich Nr 284608 i Nr 292964, zachodza czesto trudnosci, polegajace na tern, ze stopniowe gestnienie dys¬ persji jest polaczone z mniej lub bardzogwaltownym skróceniem okresu czasu, w którym zachodzi scinanie si| albo wytwa¬ rzanie zelu.Wynalazek niniejszy usuwa te niedo¬ godnosci.Zgodnie z wynalazkiem niniejszym spo¬ sób wytwarzania wyrobów z kauczuku albo podobnego materjalu obejmuje sty¬ kanie lub zmieszanie okreslonej lub ogra¬ niczonej ilosci wodnej dyspersji kauczuku, zawierajacej jeden lub wieksza liczbe od¬ czynników, zasadniczo obojetnych w sta¬ nie zimnym albo po ogrzaniu wzgledem wymienionych dyspersyj, z wodnem sro¬ dowiskiem jednego lub kilku innych od¬ czynników, które same przez sie sa rów¬ niez obojetne na zimno lub po ogrzaniu wzgledem wymienionych dyspersyj, lecz których wspóldzialanie chemiczne, juz na zimno albo po ogrzaniu z jednym lub wieksza liczba odczynników, obecnych w wymienionej dyspersji wodnej, wytwarza in situ jedna lub wieksza liczbe substan- cyj, dzialajacych jako aktywny czynnik koagulujacy lub zelotwórczy.Wodne srodowisko jednego lub wiek¬ szej liczby wyzej wymienionych odczyn¬ ników mozna zastosowac w stanie zimnym albo tez mozna je ogrzac, zaleznie np. od typu i od liczby poszczególnych uzytych odczynników. Dla odmiany albo tez do¬ datkowo, aby spowodowac koagulacje wodnej dyspersji kauczuku, mozna ja sa¬ ma poddac ogrzewaniu do pozadanej tem¬ peratury formowania.Jako domieszek do wodnych dysper¬ syj kauczuku uzywa sie tlenków i wodoro¬ tlenków metali dwuwartosciowych, np. cynku i magnezu, oraz metali trójwarto¬ sciowych, np. glinu, chromu i zelaza. Moz¬ na stosowac równiez sole nierozpuszczal¬ ne, np. weglany i borany cynku albo olo¬ wiu.Mozna równiez w pewnych przypad¬ kach uzywac, jako koagulatorów lub ka¬ pieli koagulujacych, roztworów siarcza¬ nów, chlorków, azotanów i octanów metali grupy potasowców oraz amonu.Srodowiskiem wodnem moze byc albo woda, albo wodny roztwór materjalu roz¬ puszczalnego, albo wodna dyspersja kau¬ czuku i t. d.W razie potrzeby wodna dyspersje albo srodowisko wodne, zawierajace inne odczynniki, albo jedno i drugie, mozna zalkalizowac przez dodanie np. wodoro¬ tlenku sodowego, amonjaku lub mocnej zasady organicznej, np. piperydyny albo dwuetyloaminy.Sposób wedlug niniejszego wynalazku mozna przeprowadzac tak, ze forme po¬ wleka sie na powierzchni srodowiskiem wodnem, zawierajacem jeden lub kilka wyzej wymienionych dodatków, np. siar¬ czan amonu, nastepnie forme ogrzewa sie i styka z mlekiem kauczukowem, za¬ wiera jacem jeden lub wieksza liczbe wy¬ zej wymienionych odczynników, np. tle¬ nek cynku. W ten sposób mozna wytwo¬ rzyc gruba warstwe skoagulowanego kau¬ czuku. Grubosc ta zalezy od czasu i stop¬ nia ogrzewania, stezenia i ilosci dodat¬ ków w srodowisku wodnem oraz stezenia odczynnika w mleku kauczukowem.Odmiana zabiegu polega na wprowa¬ dzeniu formy, posiadajacej powloke z mleka kauczukowego, zawierajaca tlenek cynku, do goracego lub zimnegio wodnego roztworu siarczanu amonowego albo do mleka kauczukowego, zawierajacego siar¬ czan amonowy. W tym przypadku dobrze jest ogrzac forme.Sposób wedlug wynalazku mozna prze¬ prowadzac tak, ze do pustych form kuli¬ stych wprowadza sie okreslone ilosci wodnych dyspersyj kauczuku, zawieraja¬ cych jeden lub wieksza liczbe odczynni¬ ków, np. tlenek cynku, najlepiej zgóry okreslone ilosci srodowiska wodnego, za¬ wierajacego jeden lub kilka odczynników w rodzaju siarczanu amonowego, poczem formy zamyka sie i wprawia w ruch otyro- — 2 —towy wokól zmiennej osi, przyczem do¬ prowadza sie cieplo na zewnetrzna stro¬ ne form, aby spowodowac calkowite skoa- gulowanie wymienionych dyspersyj kau¬ czukowych. Po skoagulowaniu formy sie oziebia, otwiera i suszy wyjete pilki. Pilki po wysuszeniu najlepiej jest ponownie wprowadzic do form i zwulkanizowac. Aby osiagnac pozadane wydecie pilek, mozna stosowac rozmaite srodki.Sposób niniejszy mozna równiez stoso- wac do powlekania kauczukiem materjalu przesiakliwego lub pólprzesiakliwego tak, iz kauczuk dobrze przenika w glab mate¬ rjalu. Mozna wytwarzac równiez wyro¬ by, zawierajace materjal.przepuszczalny i pólprzepuszczalny, powleczone po obu stronach trwalemi blonkami kauczukowe- mi. Naprzyklad zbiornik z tkaniny mozna prawie napelnic mieszanina mleka kau¬ czukowego, zawierajaca siarczan amono¬ wy, i zanurzyc do goracej mieszaniny mle¬ ka kauczukowego, zawierajacej tlenek cynku, tak, zeby poziomy nazewnatrz i wewnatrz naczynia byly w przyblizeniu takie same, a po kilkuminutowem zanurze¬ niu po obu stronach scian zbiornika wy¬ tworzy sie powloka kauczukowa.Sposób wedlug niniejszego wynalazku nadaje sie szczególnie do wytwarzania przedzy, nici lub tasm, zwanych naogól w dalszym opisie „nicmi", przez wytlaczanie dyspersyj kauczukowych, którym nadano zdolnosc koagulowania sie pod dzialaniem ciepla.Okazalo sie, ze podczas wyciskania dyspersyj kauczukowych, koagulujacych sie na cieplo, przez rury, ogrzane do poza¬ danej temperatury formowania, koagulo- wanie jest bardzo powolne wskutek opo¬ ru mechanicznego, ujawniajacego sie pod¬ czas przechodzenia dyspersyj przez rury.Wedlug niniejszego wynalazku sposób wytwarzania nici kauczukowych polega na formowaniu nieprzerwanej dlugosci nici przez wprowadzanie wodnych dyspersyj kauczuku typu opisanego ponizej, zawie¬ rajacych jeden: lub wieksza liczbe od¬ czynników nieczynnych wzgledem wymie¬ nionych dyspersyj, badzto na zimno, badz tez po ogrzaniu, do srodowiska wodnego jednego lub wiekszej liczby innych od¬ czynników, które same przez sie sa nie¬ czynne wzgledem opisanych dyspersyj na zimno, czy tez na goraco, lecz które wsku¬ tek wspóldzialania chemicznego na zimno lub na cieplo z jednym lub z kilkoma odczynnikami, juz obecnemi w wymienio¬ nych wodnych dyspersjach, wytwarzaja in situ jedna lub wieksza liczbe substancyj, dzialajacych jako aktywny czynnik koa- gulacyjny.W razie potrzeby mozna zalkalizowac zarówno opisane wodne dyspersje, prze¬ znaczone do wytloczenia, jak i srodowi¬ sko wodne, zawierajace inne odczynniki, np. przez dodanie takich odczynników, jak wodorotlenek sodowy, amonjak, albo mocna zasada organiczna, np. piperydy¬ na lub dwuetyloamina.Sposób przeprowadza sie tak, iz zdol¬ na do koagulacji wodna dyspersje kauczu¬ ku, zawierajaca jeden lub wieksza liczbe nieczynnych odczynników, przetlacza sie przez dysze do wodnego srodowiska jedne¬ go lub wiekszej liczby innych odczynni¬ ków. Mozna równiez stosowac inne sposo¬ by wyplywu wodnych dyspersyj kauczu¬ kowych do srodowiska wodnego.Przy wyjmowaniu skoagulowanych ni¬ tek ze srodowiska wodnego moze byc po¬ zadane utwardzenie powierzchni nitki przez poddanie jej dalszemu zabiegowi osadzania lub koagulacji. Mozna to1 osia¬ gnac, wyciagajac nic z glównej masy mleka kauczukowego na krazek, którego po¬ wierzchnie zwilzono srodkiem koaguluja¬ cym, albo tez zraszajac lub wprowadzajac inaczej srodek koagulujacy na powierzch¬ nie nitki po usunieciu jej z mleka kauczu¬ kowego, albo tez przepuszczajac nitke przez rowek, zaopatrzony w otwór w dnie, — 3 -przez który srodek koagulujacy doplywa do rowka w malych ilosciach, albo przez polaczenie tych zabiegów lub wreszcie in- nemi znanemi sposobami.Srednica nitki zalezy od srednicy wy¬ lotu albo ksztaltu i rodzaju dyszy, szybko¬ sci wyplywu mleka kauczukowego, rodza¬ ju mleka kauczukowego, rodzaju srodowi¬ ska wodnego, szybkosci koagulacji mleka kauczukowego, temperatury koagulacji, dlugosci drogi w srodowisku wodnem i szybkosci usuwania nitki ze srodowiska wodnego.Okazalo sie, ze im bardziej zwiekszy sie przy danej odleglosci zwierciadla cie¬ czy od dyszy szybkosc wytlaczania z tej¬ ze, tern bardziej zmniejsza sie ryzyko cze¬ sciowego albo calkowitego zatkania otwo¬ rów przy wylocie strumieni, a takze, ze mozna otrzymac szersza skale srednic ni¬ tek z poszczególnego otworu, zmieniajac poziom otworu pod powierzchnia srodowi¬ ska wodnego, niz moznaby to bylo osia¬ gnac, stosujac dyspersje kauczuku, którym nadano zdolnosc koagulowania sie na cie¬ plo przez dodanie czynników, odtrwalaja- cych w cieple.Nazwa „dyspersje" obejmuje dysper¬ sje zlozone lub zawierajace kauczuk, gu¬ taperke, balate albo podobne zywice ro¬ slinne, spotykane w naturze lub otrzyma¬ ne sztucznie.Takie sztuczne dyspersje wodne moga obejmowac dyspersje kauczuku skoagulo- wanego, kauczuku zwulkanizowanego, kau¬ czuku syntetycznego, odpadków lub zrzyn¬ ków. Mozna równiez stosowac wodne dys¬ persje zwulkanrzowanegoi mleka kauczu¬ kowego. W razie potrzeby jedna z wyzej wymienionych dyspersyj mozna stosowac sama lub z domieszka innej.Kazda z wymienionych dyspersyj moze zawierac zwykle znane skladniki wiaza¬ ce i (albo) moze byc uzyta w postaci ste¬ zone].Mozna równiez stosowac produkty ste¬ zone, otrzymywane wedlug patentów an¬ gielskich Nr Nr 290313 i 219635, do któ¬ rych mozna dodac jednego lub kilku zwy¬ klych skladników wiazacych.Ponizsze dwa doswiadczenia porów¬ nawcze wykazuja, ze goracy 10% -owy roztwór siarczanu amonowego jest zasad¬ niczo nieczynny (z wyjatkiem slabego dzialania odwadniajacego) wzgledem mle¬ ka kauczukowego, wolnego od tlenku cyn¬ kowego, inatomiast zachowuje sie, jako mocny czynnik koagulacyjny, wzgledem mleka kauczukowego, zawierajacego tle¬ nek cynku. a. Forme zanurza sie w stezonem mle¬ ku kauczukowem o zawartosci 60% kau¬ czuku, otrzymanem przez odwirowanie i zawierajacem 5% tlenku cynku oraz wy- kazujacem alkalicznosc 0,2%. Forme z przylegajaca do niej ciecza zanurza sie w 10%-owym roztworze siarczanu amonowe¬ go w temperaturze 85°C. Ciecz zestala sie natychmiast calkowicie, tworzac mocna powloke. b. Forme zanurza sie w stezonem mle¬ ku kauczukowem o zawartosci 60% kau¬ czuku, otrzymanem przez odwirowanie i wykazujacem 0,2%, alkalicznosci, lecz wol- nem od tlenku cynkowego. Forme wraz z przylegajaca ciecza zanurza sie w 10%- owym roztworze siarczanu amonowego w temperaturze 85°C. Na zewnetrznej stro¬ nie osadzonej warstwy cieczy powstaje skoagulowana blonka, a jesli osadzona ciecz pozostaje dostatecznie dlugo w roz¬ tworze siarczanu amonowego, to w sasiedz¬ twie blonki powstaje masa slabo skoagu¬ lowana.A zatem widoczna jest wyrazna rózni¬ ca pomiedzy wynikami doswiadczen a i b.Ponizej podano przyklad wykonania sposobu wedlug wynalazku w zastosowa¬ niu do wytwarzania niiici kauczuko¬ wych.Nici kauczukowe mozna wytwarzac, — 4 —przetlaczajac mieszanine mleka kauczukowego o nastepujacym skladzie: kauczuku (w postaci 60%-owego ste¬ zonego mleka kauczukowego) tlenku cynkowego (jako 50%-owej wodnej dyspersji) 100 czesci wagowych 10 „ przez drobne liczne otwory do kapieli, za¬ wierajacej 10%-owy roztwór siarczanu amonowego, w temperaturze 85°C z szyb¬ koscia okolo 9 m/min na dlugosci 30 cm. PL PL