* Znany jest isiposób wytwarzania osadu z wodnej zawiesiny kauczuku lub podob¬ nych ¦materjalów polegajacy na tem,ze z podkladu, na którym osiada kauczuk, prze¬ chodzi do kauczukowej zawiesiny srodek koagulacyjny. Srodek ten przyspiesza po¬ wstawanie osadu i powoduje wytwarzanie sie w krótszym czasie grubszej warstwy osadu niz przy zwyklem zanurzaniu. Oka¬ zalo sie jednak, iz srodek koagulujacy przenika przez wytworzona juz warstwe osadu stosunkowo powoli, wskutek czego zewnetrzne warstwy osadu sa slabiej skoa- gulowane i moga byc ewentualnie nie dosc gladkie, lecz klaczkowate.W mysl wynalazku niniejszego usunie¬ to te wade zapomoca domieszki substan- cyj tworzacych zelatyne. Odpowiednia ilosc takiej domieszki dodaje sie do prze¬ rabianej zawiesiny, która wskutek tego, bedac plynna przy temperaturze roboczej, przemienia sie na zelatyne, o ile tempera¬ tura opadnie, wzglednie wzrosnie (zalez¬ nie od rodzaju uzytych subsitancyj wytwa¬ rzajacych zelatyne). Zródlem pozadanej zmiany temperatury jest sama forma, od¬ powiednio ogrzana lub oziebiana, na któ¬ rej wytwarza sie osad, tak, iz warstwa ze¬ latyny powstaje na tym podkladzie.Jako substancje wytwarzajace zelaty¬ ne moga miec -zastosowanie zwiazki nieor¬ ganiczne, np. przy przeróbce zawiesin al¬ kalicznych zakonserwowanych amonjakiem mozna uzyc bardzo rozcienczonego roz-twórli chlorku cynku. Celowo uzywa sie C jednak zwiazki organiczne, jak np. zela- tyfrfo a^Lr-agari^illyiifiiiffiy (np. bialko albo ai&iitóiii *krwi)'. Zaltóriie od rodzaju uzy¬ tej domieszki powoduje sie zmiane tempe¬ ratury przez oziebianie albo ogrzewanie* Zelatyna, agar-agar tezeja np. przy ogrze¬ waniu.Nowy sposób ma te zalete, iz osad za¬ wiesin tezeje wlskutek doprowadzania wzgleidnie odjpnowadzania ciepla, przy- czem istniejace juz warstwy osadu nie ta¬ muja powstawania nowych warstw, jak przy uzyciu chemicznych srodków koagu- lacyjnych. Przy odpowiednim spadku tem¬ peratury mozna otrzymac osad dowolnej grubosci w stosunkowo krótkim czasie, przyczem zewmetrzna powierzchnia osadu jest zupelnie gladka i równomiernie steza¬ la. Powstajaca zelatyna wchlania czastki kauczuku oraz inne i zamyka je w sobie.Przy wytwarzaniu osadu zapomoca ze¬ latyny mozna uzywac jednoczesnie che¬ miczne srodki koagulujace, przyczem srodki te przechodza z podkladu osadu do zawiesiny przez dyfuzje, która mozna je¬ szcze wspomagac znanym sposobem zapo¬ moca pradu elektrycznego; przyczem pod¬ klad osadu jest w tym przypadku elektro¬ da albo diafragma.Jednoczesne stosowanie obu sposobów jest szczególnie korzystne wtedy, gdy po¬ wstawanie zelatyny osiaga sie przez ozie¬ bianie, bo w przeciwnym przypadku susze¬ nie musialoby sie odbywac przy tak niskiej temperaturze, przy której zelatyna nie przechodzi w stan plynny. Jezeli jednak osad pozostawal dostatecznie dlugo w ni¬ skiej temperaturze, to koagulacja chemicz¬ na postapila juiz o tyle, ze pózniejsze ogrzewanie nie powoduje topienia sie o- sadu. W ten sposób mozna zakonczyc su¬ szenie w znacznie krótszym czasie anizeli bez zastosowania koagulacji chemicznej.Do przeróbki opisanym sposobem na¬ daje sie naturalne mleko kauczukowe, al¬ bo naturalne mleko materjalów podobnych do kauczuku, jak np. gutaperka albo bala¬ ta. Takie mleko kauczukowe mozna prze¬ rabiac przy stezeniu pier!wotnem, albo przy stezeniu silniejszem. Mozna równiez prze¬ rabiac mniej lub wiecej stezone zawiesiny sztuczne kauczuku lub materjalów po¬ dobnych, zwlaszcza kauczuku (regenerowa¬ nego, sztucznych zywic albo mieszanin ta¬ kich materjalów. Zawiesiny te moga za¬ wierac zwykle uzywane domieszki, jak barwiki, srodki obciazajace, wulkanizuja¬ ce i t. id. Przerabiane zawiesiny moga byc takze juz wulkanizowane. Przy wytwarza¬ niu osadu mozna stosowac dowolne meto¬ dy, jak zanurzanie, rozpylanie, powleka¬ nie, polewanie, odlewanie w fonmach i t. d.W celu spowodowania zmiany temperatu¬ ry mozna uzywac podkladów o odpowied¬ niej pojemnosci cieplnej i uprzednio je o- grzac wzglednie oziebic, albo tez mozna formy ogrzewac wzglednie oziebiac w cza¬ sie powstawania osadu. Do ogrzewania mozna uzyc pradu elektrycznego.Juz dawniej stosowano domieszke ze¬ latyny do zawiesiny kauczukowej, a zwla¬ szcza do stezonych roztworów kauczuku, lecz domieszka ta spelniala tylko zadanie ochronnego koloidu, którego ilosc byla po¬ za tern tak mala, ze przy temperaturach stosowanych przy przeróbce zawiesiny kauczukowej domieszka ta nie mogla ste¬ zec. Natomiast nowy sposób polega wla¬ snie na zastosowaniu domieszki substan- cyj wytwarzajacych zelatyne w takiej ilo¬ sci, iz przy temperaturze, przy której za¬ wiesina bez tej domieszki bylaby jeszcze plynna, nastepuje juz tezenie wspomnia¬ nej domieszki. Jakkolwiek ilosc tej do¬ mieszki jest wieksza w tym przypadku, a- nizeli przy uzyciu jej tylko jako ochron¬ nego koloidu, to jednak nie wplywa ona szkodliwie na wlasciwosci osadu kauczu¬ ku. Aby ilosc tej domieszki mogla byc jak najmniejsza, zaleca sie usuniecie z przera¬ bianej zawiesiny tych wszystkich sdbstan- — 2 —cyj, iktóre opózniaja tezenie zelatyny. Po takich niekorzystnych zanieczyszczen na¬ leza np. kwasy i alkalja, które szczegól¬ nie przy pgrzainiu hydrolizuja niektóre zwiazki wytwarzajace zelatyne i dlatego nalezy je usuwac,, o ile moznosci srodkami fizycznemi albo chemicznemu. Alkalja albo kwasy mozna np. neutralizowac, albo usu¬ wac je przez dialize, albo igdy sa lotne u- suiwac je przez ogrzewanie, przewietrza¬ nie i t. d.Mozna tez ulatwiac powstawanie zela¬ tyny zapomoca odpowiednich domieszek, któremi mpga byc np. siarczany, octany, winjany lulb cukier. Poniewaz niektóre zwiazki wytwarzajace zelatyne maja sklonnosc do ginicia, wiec zaleca sie rów¬ niez stosowanie domieszek zapobiegaja¬ cych gniciu.Po wyjeciu osadu z zawiesiny mozna go zanurzyc w jakims roztworze koaguluja- cym, np. w roztworze chlorku potasu.Domieszki tworzace zelatyne mozna przed suszeniem wytworzonego osadu przeprowadzic w stan nierozpuszczalny, dzialajac na nie odpowiedniemi snodkami.Przy uzyciu zelatyny jako wspomnianej domieszki mozna dzialac na warstwe osa¬ du garbnikami, np. roztworem formalde¬ hydu lub para formaldehydu. Wytwarza¬ nie osadu moze byc ewentualnie stopnio¬ we, przyczem mozna stosowac jedna lub kilka metod wytwarzania osadu. Tak np. mozna rozpoczac od natryskiwania zawie¬ siny kauczukowej, a potem pogrubiac pierwsza warstwe osadu przez zanurzania.Kolejno wytwarzane warstwy mozna pod¬ dawac osobno jeszcze dzialaniu srodków koagulujacych, np. gazów, par lub cieczy.Osad moze tworzyc na podkladzie trwala powloke, albo tez mozna go zdej¬ mowac z podkladu przed wulkanizowa¬ niem albo potem.Przyklad I. Do naturalnego mleka kau¬ czukowego, zawierajacego okolo 382 cze¬ sci kauczuku i 10% domieszek stalych, dodaje sie cna kazde 1000 cm3 200 cm3 20%-wego roztworu zelatyny. Mieszanina ta jest plynna przy normalnej temperatu¬ rze. W podatnej mieszaninie zanurza sie forme metalowa, oziebiona do O^C, otrzy¬ mujac w ten sposób w ciagu 5-ciu minut o- sad, którego grubosc w stanie suchym wy¬ nosi 0,6 mm. Otrzymany osad suszy sie naprzód przez godzine ponizej tempera¬ tury 20°C, a potem przez dwie godziny przy temperaturze 45°C, poczem mozna osad zdjac z formy.Przyklad II. Porowata forme kauczu¬ kowa, nasycana 10%-wym siarczanem cynku, napelniono woda z lodem i zanu¬ rzono na 5 minut w mieszaninie kauczu¬ kowej, której sklad podano w przykladzie I. Na formie otrzymano osad, którego gru¬ bosc wynosila 1,5 mm w stanie suchym.Po wylaniu wody z formy wlozono ja na godzine do suszarki szafkowej, w której panowala temperatura 45°C. Po uplywie tego czasu mozna bylo osad zdjac z for¬ my w celu dalszej obróbki.Przyklad III. Mleko kauczukowe, ste¬ zone do zawartosci 45% kauczuku, zmie¬ szano z roztworem naturalnego bialka, da¬ jac na 150 czesci wagowych suchego kau¬ czuku 5 czesci wagowych suchego bialka.Przy ogrzewaniu formy do 90°C otrzymu¬ je sie w ciagu 5 minut warstwe zupelnie skoagulowanego osadu o grubosci 0,8 mm. PL