Przedmiotem niniejszego wynalazku jest sposób wytwarzania przedmiotów kauczuko¬ wych i ebonitowych z dyspersyj (rozpro- szyn) kauczuku. Wynalazek polega na tern, ze wodna dyspersje kauczuku doprowadza sie do zestalenia lub skrzepniecia zapomoca substancyj, które z jednej strony wywoluja zestalenie lub skrzepniecie dyspersyj kau¬ czuku dopiero po uplywie zgóry oznaczonego czasu, z drugiej zas strony nie zwiekszaja, przynajmniej znacznie, lepkosci dyspersji kauczuku przed stosowaniem i podczas sto¬ sowania jej, a nawet obnizaja jej lepkosc.Przez dobór odpowiednich srodków, wy¬ wolujacych krzepniecie, lub ich mieszanin i przez odpowiednie ich dawkowanie mozna osiagnac zestalanie lub krzepniecie dyspersji nawet bez doplywu ciepla po uplywie daja¬ cego sie zgóry oznaczyc czasu. Najlepiej jest dobierac takie srodki, wywolujace krzepniecie, i w takiej ilosci, aby krzepnie¬ cie nastepowalo nie po uplywie stosunkowo dlugiego czasu po uksztaltowaniu wyrobu, lecz aby nastepowalo ono szybko po wlaniu w forme lub uksztaltowaniu wyrobu.Najlepiej jest uzywac rozpuszczalnych srodków, powodujacych krzepniecie.Sposób wedlug wynalazku umozliwia lat¬ we wytwarzanie przedmiotów kauczukowych i ebonitowych, zarówno pustych wewnatrz, jak i pelnych, np. podeszew, obcasów, obu¬ wia, pilek, zabawek, plyt, podkladek i tym podobnych przedmiotów, o dajacej sie za¬ wsze zgóry dokladnie okreslic grubosci i u- ksztaltowaniu powierzchni.W razie wytwarzania przedmiotów u- ksztaltowanych sposób wedlug wynalazku przeprowadza sie tak, ze dyspersje kauczukuwprowadza sie do form, odpowiadajacych wytwarzanym przedmiotom, i doprowadza sie ja do zestalenia lub skrzepniecia, przy- czem srodki, powodujace skrzepniecie mie¬ sza sie z masa jeszcze przed wprowadzeniem masy do formy.Po zestaleniu lub skrzepnieciu masy wyj¬ muje sie z form utworzone wskutek skrzep¬ niecia masy produkty. Jesli wytwarza sie ciala nieporowate, to suszenie przeprowadza sie w takich warunkach, które umozliwiaja wydzielenie wody, ilY*rtty w tych cialach.Dodatki, które stosuje sie wedlug niniejsze¬ go sposobu, dzialaja tak, iz nie nastepuje bezposrednie oddzielenie sie ? kauczuku od wody, a powstaja raczej jednorodne mniej hib bardziej stale, gietkie masy, skladajace sie z równomiernie zmieszanego kauczuku i wody; poczatkowo sa one zatem mikroporo- wate, a w razie potrzeby, mozna je przez su¬ szenie pozbawic wody i przeprowadzic w jednolite stale ciala nieporowate. Gdyby su¬ szenie nastepowalo zbyt szybko, wtedy war¬ stwy zewnetrzne zbyt szybko zestalalyby sie, czyli tracilyby swa porowatosc, a wskutek tego znajdujaca sie jeszcze wewnatrz nich woda nie moglaby juz uchodzic.Dzieki temu, ze domieszki wprowadza sie do dyspersji kauczuku dopiero na krótko lub bezposrednio przed jej wlaniem do for¬ my, dyspersje te w normalnych warunkach mozna przechowywac dowolnie dlugo.Jako dyspersje kauczuku moga byc sto¬ sowane wedlug niniejszego sposobu dysper¬ sje najróznorodniejszych rodzajów, a miano- wicie dyspersje zarówno naturalnego, jak i syntetycznego kauczuku, jak np- naturalne mleko kauczukowe, stezone, zwulkanizowane i (albo) poddane wstepnemu skupieniu, wod¬ ne dyspersje kauczuku surowego, zwulkani- zowanego albo regenerowanego, albo sztucz¬ nego kauczuku z izoprenu, butadienu lub po¬ dobnych produktów syntetycznych. Mozna równiez dodawac do dyspersyj kauczuku zwyklych dodatków, jak wypelniaczy, barw¬ ników, srodków wulkanizacyjnych, przy¬ spieszaczy wulkanizacji, srodków chronia¬ cych przed starzeniem sie i tym podobnych, oraz mozna przeprowadzac w odpowiednich warunkach obróbke koncowa otrzymanych stad produktów, np. wulkanizacje, przyczem wulkanizacja moze byc uskuteczniana w zna¬ ny sposób (zaleznie od potrzeby) w goracem powietrzu, wodzie, parze, powietrzu sprezo- nem i t. d. Szczególnie korzystne jest przy- tera w niektórych przypadkach i to w du¬ zych ilosciach stosowanie wypelniaczy, jak np. straconego weglanu wapniowego, ponie¬ waz przez to nietylko obniza sie koszty wy¬ robu, lecz i otrzymuje produkty ostateczne o lepszych wlasnosciach, jesli chodzi, np. o odpornosc na scieranie.Naogól dobrze jest stosowac przy prze¬ prowadzaniu sposobu wedlug wynalazku dyspersje kauczuku, posiadajace najmniej 60%, najlepiej zas 70% lub wiecej suchej substancji, a wiec dyspersje, znane np. w handlu pod nazwa ,,revertex'u". Przy stoso¬ waniu takich stezonych dyspersyj otrzymuje sie stale i spoiste produkty, poniewaz w ta¬ kich dyspersjach poszczególne czastki kau¬ czuku sa bardzo zbite. Inna zaleta stosowa¬ nia takich stezonych dyspersyj jest moznosc dodawania róznych dodatków w polaczeniu z ulatwia jacemi mieszanie wiekszemi iloscia¬ mi wody, przyczem zawartosc suchej sub¬ stancji calkowitej masy nie zmniejsza sie w takim stopniu, aby jednolitosc i spoistosc produktu ostatecznego mogla przez to ucier¬ piec, W podobny sposób zaleca sie przy sto¬ sowaniu mniej stezonych dyspersyj kauczu¬ ku dodawanie substancyj w stanie suchym lub zwilzonych stosunkowo malemi ilosciami wody, w celu nieobnizania niepotrzebnie jeszcze bardziej zawartosci suchej substan¬ cji w dyspersji.Do dyspersyj kauczuku mozna dodawac takich substancyj, jak ciala wypelniajace, srodki wulkanizujace i t. d., przyczem ko¬ rzystne jest stosowac takie mieszaniny dy¬ spersyj kauczuku i cial dodatkowych, aby calkowita zawartosc suchej substancji, bez - 2 —srodków* powodujacych krzepniecie, wyno¬ sila 60% dyspersji.Przy uzyciu mniej stezonych dyspersyj kauczuku mozna dodawac prócz tego cze¬ stokroc srodków zageszczajacych, jak np. gumy Karaya, krzemianu sodowego, krze- mofluorku sodowego i tym podobnych, w ce¬ lu uzyskania odpowiedniej lepkosci i za¬ pobiezenia wydzielaniu sie ewentualnych skladników sproszkowanych, a wiec i ewen¬ tualnej utracie jednorodnosci produktów o- statecznych. Oprócz tego, poniewaz w przy¬ padku uzywania mniej stezonych dyspersyj dodatki winny byc dodawane mozliwie bez rozcienczania, aby nie obnizac jeszcze bar¬ dziej stezenia mieszaniny, istnieje w nich sklonnosc do koagulacji przynajmniej cze¬ sciowej, czego nalezy wedle moznosci uni¬ kac ze wzgledu na wlasnosci produktu osta¬ tecznego.Sklad i stosunki ilosciowe dodatków, stosowanych wedlug niniejszego sposobu oddzielnie albo w mieszaninie i powoduja¬ cych w dajacym sie zgóry oznaczyc czasie zestalenie dyspersyj kauczuku, moze sie wahac w stosunkowo szerokich granicach, przyczem nalezy je zawsze dobierac zapo- moca latwych do przeprowadzenia kazdora¬ zowych prób przedwstepnych tak, aby przy uzyciu danej poszczególnej dyspersji kau¬ czuku, ewentualnie zmieszanej z innemi do¬ datkami, zestalenie dyspersji zachodzilo w pozadanym czasie.O ile mozna sadzic z badan dotychcza¬ sowych, zestalanie wydaje sie zalezne od zmiany ladunku czastek kauczuku, które normalnie sa naladowane ujemnie, czyli we¬ druja ku anodzie, w razie zas dodania srod¬ ków, powodujacych zestalenie w ciagu ogra¬ niczonego, kazdorazowo dajacego sie okre¬ slic czasu, uzyskuja ladunek dodatni. Istotna wlasnosc, która winien posiadac srodek, po¬ wodujacy zestalenie, zgodnie z niniejszym sposobem, polega na zdolnosci dostarczania dostatecznej ilosci dodatnio naladowanych jonów w dajacym sie regulowac czasie. Srod¬ kami lakierni sa np. sole amonowe, jak azo¬ tan amonowy, chlorek amonowy, mrówczan amonowy i octan amonowy, przyczem o- statnio wymieniony srodek musi byc doda¬ wany w roztworze dla zapobiezenia czescio¬ wej lub miejscowej koagulacji. Wszystkie te substancje dodatkowe sa stosowane w po¬ laczeniu z innemi dodatkami, np, zwlaszcza z cynkiem (pylem cynkowym) lub z solami cynkowemif np. weglanem cynku. Jednak cynk lub sole cynku, zwlaszcza oleinian cyn¬ ku, moga byc uzywane oddzielnie w roztwo¬ rze alkalicznym.Szczególnie nadajaca sie mieszanine, która szybko i calkowicie zestala dyspersje kauczuku po wprowadzeniu jej do form, stanowi mieszanina tlenku magnezu, fosfo¬ ranu trójsodowego i chlorku amonowego, przyczem fosforan trójsodowy przeciwdzia¬ la koagulujacemu dzialaniu tlenku magnezu.Poza tern zestalanie mieszanin kauczu¬ kowych w formach moze byc regulowane wzglednie przyspieszane wedlug potrzeby w zaleznosci od rodzaju i stosunku ilosciowego uzywanych dyspersyj kauczuku i dodatków zestalajacych równiez przez ogrzewanie form, np. zapomoca cieplej wody, pary i t. d.W takim przypadku przy wytwarzaniu przedmiotu o róznej grubosci trzeba regulo¬ wac ogrzewanie form przynajmniej z po¬ czatku w ten sposób, aby do grubszych cze¬ sci przedmiotów doprowadzac wiecej cie¬ pla niz do ich cienszych czesci. Ten wplyw ogrzewania na przebieg zestalania objasnio¬ ny jest w ponizej podanym przykladzie.Typowa mieszanina, dajaca dobre wyni¬ ki przy zastosowaniu do przeprowadzania sposobu wedlug wynalazku, posiada np. sklad nastepujacy: stezonego mleka kauczukowego (revertex'u) 1300 g, weglanucynku 200 g,. siarki 30 g, dwuetylodwutiokarbaminjanu cynku 10 g, wody 415 cm3. — 3 —Mieszaaina ta jest trwala, lecz staje sie nietrwala w razie dodania 500 cm311%- owego roztworu azotanu amonowego. Mie¬ szanina poczatkowo bardzo sie uplynnia po wprowadzeniu tego dodatku. W ciagu okolo JQ minut dodatek powyzszy wywoluje cal¬ kowite zestalenie sie masy, a po nalaniu jej do form otrzymuje sie w nich odpowiednie przedmioty, z&tem nietrwala mieszanine na¬ lezy wprowadzic do form przed uplywem tego czasu, najlepiej natychmiast po doda¬ niu roztworu azotanu amonowego.Natomiast jesli sie zastosuje dodatek tylko 230 cm3 30%-owego roztworu azotanu amonowego, to mieszanina staje sie równiez nietrwala, jednak zestalenie wymaga dluz¬ szego czasu, wobec tego w tym przypadku pfzez doprowadzenie ciepla, np. przez o- grzanie formy -do mniej wiecej 80 — 90°C, skraca sie ten czas do tych samych granic, co w pierwszym przypadku przy zwyklej temperaturze.Przy wytwarzaniu przedmiotów, które winny posiadac w róznych miejscach rózna twardosc lub wytrzymalosc (np. podeszwa i obcas w trzewikach) mozna postepowac w ten sposób, ze do czesci form* odpowiada¬ jacych twardszym wzglednie mocniejszym czesciom, wprowadza sie mieszanine z wieksza iloscia wypelniaczy lub srodków wtdkanizttjacych, do innych zas czesci — mieszanine ubozsza w wypelniacze lub w srodki wulkanizujace, przyczem zestalanie sie tyek czesci wyrobu zachodzi wspólnie.Po zestaleniu przedmioty, wyjete z formy, przemywa sie przez dluzszy czas, np. przez 3*—4 godziny, przyczem, w razie potrzeby, suszy sie, jak to bylo wyzej powiedziane; suszenie poczatkowo prowadzi sie najlepiej bardzo oglednie i podnoszac temperature powoli, np. mniej wiecej do 40°C. Calkowi¬ ty czas suszenia trwa mniej wiecej dwa dni, 0 ile nie przyspiesza sie suszenia przez u- zycie dmuchaw lub stosowanie innych za¬ biegów.Nastepnie mozna przeprowadzac wulka¬ nizacje w temperaturze 70 — 85°C, dzieki czemu, w razie potrzeby, zaleznie od doboru dodatków i temperatur, mozna otrzymywac przedmioty o znacznej twardosci. Równiez podczas powyzszej wulkanizacji moze odby¬ wac sie w zwykly sposób laczenie przed¬ miotów kauczukowych z czesciami dodatko- wemi, np. przy wyrobie obuwia — z czescia¬ mi zamykajacemi ii d.Przez zastosowanie odpowiednio duzego dodatku srodka wulkanizujacego, np. siarki, i zastosowanie temperatur okolo 140°C moz¬ na otrzymac produkty ebonitowe, które moz¬ na dalej przerabiac i polerowac jak ebonit.Nastepnie mozna poddawac otrzymane przedmioty pecznieniu, np, w ten sposób, ze wprowadza sie je do roztworu kauczuku lub poprostu do rozpuszczalnika kauczuku, po¬ wodujac pecznienie mater jalu. Do tego celu mozna ewentualnie uzywac równiez zabar¬ wionych roztworów kauczuku. Po takiej obróbce przedmiotów mozna je poddawac wulkanizacji na zimno dla zwulkanizowania przylegajacego roztworu kauczuku, np. za- pomoca chlorku siarki, dzieki czemu osiaga sie dobry produkt ostateczny, nieposiadaja- cy ujemnych cech produktów z mleka kau¬ czukowego, wulkanizowanych zapomoca chlorku siarki.Innym przykladem mieszaniny, która moze byc stosowana wedlug niniejszego spo¬ sobu jest nastepujaca mieszanina: stezonego mleka kauczukowego (revertex'u) 1300 g, litoponu 300 g, wody (dodanej do litoponu) 300 cm3, siarki 30 g, dwuetylodwutiokarbaminjanu cynku 10 g, tlenkumagnezu 50 g, roztworu 2/n fosforanu trójsodowe- go (dodanego do tlenku magnezu) 250 g Mieszanine te czyni sie nietrwala przez dodanie 10 cm3 10% -owego roztworu chlor- — 4 —ku amonowego na kazde 100 g mieszaniny, poczem po wprowadzeniu do formy naste¬ puje w ciagu krótkiego czasu w zwyklej temperaturze zestalenie mieszaniny.Do przeprowadzania sposobu wedlug ni¬ niejszego wynalazku moga byc uzywane for¬ my najrozmaitszego rodzaju. Tak np; do wytwarzania podeszew, obcasów, plyt do wykladania podlogi i tym podobnych moga byc stosowane otwarte formy plaskie, które moga byc zamykane równiez pokrywa, aby wytworzone przedmioty mozna bylo ksztal¬ towac ze wszystkich stron, np. zaopatry¬ wac we wzory, nadruki i t. d. Mozna przy* tern wlaczac do przedmiotów, np. do pode¬ szew lub obcasów, wkladki, np. male dziur¬ kowane plytki metalowe albo podobne przed¬ mioty, przez ukladanie tych plytek przed wlaniem masy na odpowiednich podkladach w formach, dzieki czemu zostaja one otoczo¬ ne wprowadzona pózniej mieszanina. Do wytwarzania takich przedmiotów, jak np. pilki gumowe, zabawki i t. d. stosuje sie od¬ powiednie puste wewnatrz formy, do takich zas przedmiotów, jak np. obuwie, rekawicz¬ ki szklanki i t. d. — odpowiednie formy, zaopatrzone w rdzen wewnetrzny i sklada¬ jace sie ewentualnie z kilku czesci.Do wytwarzania obuwia i podobnych o- twartych pustych wewnatrz przedmiotów kauczukowych albo ebonitowych uzywa sie form pustych, skladajacych sie z kilku cze¬ sci, np. z plytki dolnej i miseczki obejmuja¬ cej, oraz zaopatrzonych w rdzen. Zestalanie mas, wprowadzonych w te formy, jesli w ce¬ lu wywolania dzialania dodatków, powodu¬ jacych zestalanie, albo regulowania prze¬ biegu zestalania ma byc doprowadzane cie¬ plo, przeprowadza sie w ten sposób, ze o- grzewa sie tylko zewnetrzne czesci formy.Mozna to przeprowadzac np. w ten sposób, ze plytke spodnia wypelnionej formy zanu¬ rza sie w goracej wodzie, pozostale zas cze¬ sci formy wystawia sie tylko na dzialanie pary, wydzielajacej sie z wody.Równiez ca¬ la forma moze byc wprowadzona do gora¬ cej wody, albo tez cala forma moze byc wy¬ stawiona tylko na dzialanie pary. PL