Istnieje wiele sposobów wyrobu gumy gabczastej z wodnych zawiesin kauczuku.Jeden z tych sposobów polega np. na tern, ze mleko kauczukowe miesza sie z wegla¬ nami rozpuszczalnemi, nastepnie przez do¬ danie kwasów rozklada sie weglany, dzie¬ ki czemu wytwarza sie C02 i równocze¬ snie scina sie mleko kauczukowe i tak o- trzymana mase, zawierajaca pecherzyki gazu, wulkanizuje sie. Wedlug innego spo¬ sobu wodna zawiesine kauczuku miesza sie z zasadami organicznemi i drobno sproszko¬ wanym weglanem amonowym w stanie sta¬ lym, ogrzewajac nastepnie te mieszanine az do rozkladu soli amonowej i sciecia sie zawiesiny kauczukowej. Szereg sposobów otrzymywania gumy gabczastej polega na tern, ze wodna zawiesine kauczuku, ewen¬ tualnie z odpowiedniemi dodatkami, prze¬ prowadza sie przez trzepanie w piane, któ¬ ra sie nastepnie utwardza i ewentualnie wulkanizuje. Wedlug innego sposobu mie¬ sza sie zawiesine kauczuku z mala iloscia rozpuszczalnika kauczuku, mase te podda¬ je skrzepnieciu i wulkanizuje. Do wyrobu gumy gabczastej o bardzo malych porach stosuje sie szereg sposobów, wedlug któ¬ rych zawiesine kauczuku zamienia sie na zawierajaca wode galarete, nastepnie wul¬ kanizuje sie, unikajac przytem straty wo¬ dy. Istnieje równiez sposób, polegajacy na tern, ze ziarna materjalu, rozpuszczalnego w wodzie, powstale przez rozpadniecie sie tego materjalu przy zetknieciu sie z woda, oblewa sie czula na dzialanie ciepla za¬ wiesina kauczuku, poczem poddaje sie za¬ wiesine skrzepnieciu i nastepnie usuwa sie ziarna z masy przez wymywanie woda.Sposób wedlug wynalazku niniejszego '% polega na tern, ze do wodnej zawiesiny ' robjbuku doJaje sie cfal, które, jak np.* ; •Akdien^wodpru albo nadtlenki sodu lub jJbt^su, albo nadsole, jak np. nadboran so- * du, przy zetknieciu sie z zawiesina kauczu¬ ku lub przy ogrzewaniu wydzielaja tlen, wskutek czego w zawiesinie kauczukowej wytwarza sie tlen tak, ze masa zawiesiny kauczukowej napelnia sie pecherzykami ga¬ zu, poczem utwardza sie powstala piane, ewentualnie po nadaniu jej pozadanych ksztaltów.Zabieg ten moze byc przyspieszany przez dodawanie katalizatorów, powoduja¬ cych odszczepianie tlenu, np, przez doda¬ wanie soli zelaza lub hemoglobiny.Najlepiej jest przeprowadzac sposób, uzywajac takich zawiesin kauczuku, które oprócz cial, odszczepiajacych tlen, zawie¬ raja dodatki, nadajace tym zawiesinom wlasnosci krzepniecia na rodzaj galarety przy ogrzewaniu lub nawet przy pozosta¬ wieniu ich na pewien czas w spokoju. Sto¬ sowanie tego rodzaju dodatków pozwala na utwardzenie piany przez ogrzewanie ldb tez przez odstawienie jej na pewien czas. Jezeli nie stosuje sie dodatków tego rodzaju, to utwardzenie piany mozna osia¬ gnac przez jej wysuszenie, gdyz wyjatko¬ wo duza trwalosc piany, wytworzonej spo¬ sobem wedlug wynalazku, pozwala na jej wysuszenie, nie powodujac niszczenia pe- cherzykowatej budowy piany.Ciala, wydzielajace tlen, moga byc do¬ dawane w postaci roztworu np. jako roz¬ twór nadtlenku wodoru lub nadboranu so¬ dowego, jak równiez i w postaci cial sta¬ lych, np. nadtlenek sodu — w postaci proszku. Przy stosowaniu cial stalych osia¬ ga sie w zasadzie wieksze pory, anizeli przy stosowaniu roztworów. Ewentualnie mozna stosowac równoczesnie roztwory i ciala stale.Czas, potrzebny do wytworzenia piany po dodaniu cial, wydzielajacych tlen, jest rózny w zaleznosci od ilosci i wlasciwosci dodanych cial. Czas ten moze wynosic od ulamka minuty do kilku minut, np. od pól minuty do 5 minut, ewentualnie jednak mo¬ ze byc znacznie dluzszy.Aby nadac zawiesinom kauczuku zdol¬ nosc krzepniecia na zimno w postaci gala¬ rety po uplywie pewnego czasu ich stania lub tez wskutek ogrzewania, mozna do nich wprowadzac znane dodatki, np. fluorki po- tasowcowo-krzemowe lub tlenek cynku wraz z solami amonowemu. Bardzo dobrym srodkiem do spowodowania wrazliwosci za¬ wiesin kauczuku na dzialanie ciepla, oka¬ zal sie dodatek niepoddanej pecznieniu skrobi sproszkowanej. Zawiesine kauczuku mozna uczynic wrazliwa na dzialanie cie¬ pla lub tez nadac jej wlasciwosc krzepnie¬ cia po pewnym czasie przez pozostawienie jej w spokoju równiez w ten sposób, ze do zawiesiny oprócz cial, wydzielajacych tlen, dodaje sie równiez aldehydu mrówkowego.Aldehyd mrówkowy podlega w tych wa¬ runkach utlenieniu na kwas mrówkowy, który powoduje sciecie sie zawiesiny kau¬ czuku, czyli stwardnienie piany.Ksztaltowanie masy kauczukowej z wy¬ tworzonemu pecherzykami moze byc prze¬ prowadzane w dowolny znany sposób, za- pomoca form odlewniczych lub nurniko¬ wych, przez powlekanie lub natryskiwanie form masa. Takie porowate masy kauczu¬ kowe nadaja sie dobrze do pokrywania nie¬ mi tkanin, np. do pokrywania dolnej stro¬ ny dywanów warstwa gumy porowatej. Na¬ tryskiwanie zawiesiny kauczukowej na od¬ powiednie podklady mozna przeprowadzac np. w ten sposób, ze ciala, wydzielajace tlen, wprowadza sie do zawiesiny kauczu¬ ku na krótko przed napelnieniem nia pi¬ stoletu natryskowego. Ciala, wydzielajace tlen, mozna równiez wprowadzac do za¬ wiesiny kauczukowej juz w samym pistole¬ cie natryskowym.Pod zawiesinami kauczukowemu nalezy rozumiec wszelkiego rodzaju zawiesinykauczuku i podobnych cial, jak np. guta¬ perki i balaty, oraz kauczuku syntetyczne¬ go. Zawiesiny naturalne, jak np. mleko kau¬ czukowe, moga posiadac stezenie natural¬ ne lub tez wytworzone sztucznie. Zawiesi¬ ny moga byc stosowane w postaci wulka¬ nizowanej, lub tez, o ile ma byc stosowana pózniejsza wulkanizacja, moze byc do nich dodawany srodek wulkanizujacy. Zawie¬ siny moga zawierac zwykle dodatki np. ciala wypelniajace, srodki, zapobiegajace starzeniu sie, barwniki, i t. d. Okazalo sie, ze szczególnie odpowiedniemi zawiesinami kauczuku sa zawiesiny^ zawierajace wolny wodorotlenek potasowcowy.Wulkanizowanie stezonej masy kauczu¬ kowej moze byc przeprowadzane w gora¬ cem powietrzu lub tez w goracej wodzie, albo wreszcie w przesyconej parze wodnej.W obu tych ostatnio wymienionych przy¬ padkach osiagana porowatosc masy jest wieksza, anizeli w pierwszym przypadku, gdyz poza makroporami, powodowanemi pecherzykami tlenu, powstaja jeszcze mi- kropory.Przyklad I. 200 czesci 40-%-owego amonjakalnego mleka kauczukowego, 10 czesci tlenku cynku, 3*czesci siarki, 1 czesc srodka, przyspieszajacego wulkanizacje (Vulkazi(tu I P extra) miesza sie i miele w mlynku do farb. Do otrzymanej mieszaniny dodaje sie 5 czesci 40%-owego roztworu nadtlenku wodoru i miesza sie.Mieszanine wlewa sie nastepnie do od¬ powiedniego ksztaltu miski i ogrzewa w komorze ogrzewczej tak dlugo w tempera¬ turze 40°C, az utworzy sie z tej mieszani¬ ny gabka pozadanej objetosci i porowato¬ sci. Gabke te mozna wyjac z komory o- grzewczej bez naruszenia jej ksztaltu, przyczem ksztalt ten nie ulega zmianie równiez po jej ostudzeniu. Gabke te wul¬ kanizuje sie najlepiej w wodzie.Gabke mozna otrzymac o mniejszych lub wiekszych porach w zaleznosci od cza¬ su ogrzewania mieszaniny.Przyklad II. 130 czesci stezonego mleka kauczuko¬ wego o zawartosci 75% substancji suchej, znanego pod nazwa Rever- tex, 5 czesci tlenku cynku, 3 czesci siarki, 1 czesc srodka, przyspieszajacego wulkanizacje (Vulkazitu I P ex- tra), 8 czesci niepoddawanej pecznieniu skrobi, 1 czesc barwnika, 0,5 czesci zwyklej hemoglobiny miesza sie i przepuszcza przez mlynek do farib. Nastepnie dodaje sie 4 czesci 15%-o- wego roztworu nadtlenku wodoru i miesza.Mieszanina przechodzi po niewielu minu¬ tach w postac slabej piany, która natry¬ skuje sie spodnia strone dywanit warstwa o grubosci 2 mm, poczem dywan ogrzewa sie do mniej wiecej 100°, wiskutek czego warstwa ta krzepnie. Po osuszeniu poddaje sie ja wulkanizacji.Przyklad III. Jezeli pragnie sie otrzy¬ mac pokrycie tkaniny warstwa o wiekszych porach, anizeli wedlug przykladu II, to za¬ miast wymienionej w tym przykladzie mie¬ szaniny mozna zastosowac mieszanine na¬ stepujaca: 130 czesci 73%-owego Reverte3t'u, 10 czesci tlenku cynku, 3 czesci siarki, 1 czesc srodka, przyspieszajacego wulkanizacje (Vulkazitu I P extra) 10 czesci niepoddawanej pecznieniu skrobi, 1 czesc barwnika i 1,5 czesci nadtlenku potasu.Mieszanine te dobrze sie miele i miesza.Dalsze postepowanie jest takie same, jak podano w przykladzie II.Przyklad IV. W celu wytworzeniatwardej porowaiej plytki gumowej w ro¬ dzaju skóry mozna postepowac, jak poda¬ no ponizej. Wytwarza sie mieszanine, skla^, dajaca sie ze 130 czesci 73-%owesgo Revertex'«u, 5 czesci tlenku -cynku, 12 czesci siarki, 1 czesci srodka, przyspieszajacego wulkanizacje (Vulkazitu I DM).Mieszanine te przerabia sie w mlynku do farb, a nastepnie zadaje trzema cze¬ sciami 15% -owego roztworu nadtlenku wo¬ doru. Po utworzeniu sie piany i na krótko przed dalsza obróbka wprowadza sie do tej mieszaniny 2 czesci 50% -owej zawiesi¬ ny Na2SiF6. Nastepnie mase te wlewa sie do form plytkowych i pozwala jej tam za¬ krzepnac, poczem po zakrzepnieciu wulka¬ nizuje sie ja w parze wodne,).Przyklad. V, Wytwarzanie twardej po¬ rowatej plyty gumowej moze sie odbywac w sposób nastepujacy. Przygotowuje sie mieszanine z 130 czesci 73%-owego lLevertex'u, 5 czesci tlenku cynka, 30 czesci siarki, 2 czesci srodka, przyspieszajacego wulkanizacje (Yulkazitu I DJ„ która po przemieleniu w mlynku do farb zadaje sie 5 czesciami 15%-owego roztwo¬ ru nadtlenku wodoru. Po utworzeniu sie piany wlewa sie mieszanine do formy i podda;je w tej formie suszeniu w tempera¬ turze 80 — 1G00C„ poczem po wysuszeniu mieszanine wulkanizuje !sie.Przyklad VI. W celu wytworzenia pilki, w calej swej masie skladajacej sie z gabki kauczukowej, przygotowuje sie mie¬ szanine z 130 czesci 73%-owego Reveriex'u, 10 czesci tlenku cynku, 3 czesci siarki, 1 czesci srodka, przyspieszajacego wulkanizacje (Thiuramu), 10 czesci 38%-owego roztworu azota¬ nu amonu lub octanu amonu.Po przemieleniu tej messaasony w mlynku do farb zadaje sie ja trzema czesciami 15,% -owego roztworu nadtlenku wodoru i po utworzeniu sie piany wlewa sie miesza¬ nine do kulistej formy zelaznej, okladaja¬ cej sie z dwóch pólkul, z których jedna po¬ siada zamykany otwór. Po zamknieciu o- twóru ogrzewa sie forme w temperaturze potoiiej 100°C, np, 40 ~ 90°C, az pienista masa zakrzepnie. Wulkanizacje mozna przeprowadzic po wyjeciu pilki z formy, najlepiej w goracej wodzie.Przyklad VII. Gabke toaletowa moz¬ na wytworzyc w sposób nastepujacy. Mie¬ szanine ze 130 kg Rjevertexuf 10 kg tlenku cynktL, 3 kg siarki, 1 kg srodka, przyspieszajacego wul¬ kanizacje |Vulkazlttt I P extraj miele sie w mlynku kulowym. Dodaje sie 5 litrów 40%-owego roztworu aldehydu mrówkowesgooraz 5 litrów 15% -owego roz¬ tworu nadtlenku wodom. Mieszanine wle¬ wa sie do pólkulistych misek w ilosciach, potrzebnych do utworzenia gabki, i umie¬ szcza sie je nastepnie na x/z godziny w su¬ szarce, ogrzanej do temperatury 90°C. Po uplywie tego czasu z masy tworzy sie gab¬ ka i w takiej postaci krzepnie. Gabke wyj¬ muje sie z miseczki i wulkanizuje przez V2 godziny we wrzacej wódzie, Przy nalewaniu pianowej .masy do for¬ my kulistej nie potrzeba wypelniac formy calkowicie. Odpowiednie odmierzanie ilo¬ sci masy pianowej jest srodkiem do regu¬ lowania wielkosci porów w gabce kauczu¬ kowej, to znaczy, ze powstaja tern wiek¬ sze pory, im mniej masy wlewa sie do formy, W zasadzie przedmioty z gabczastej gu¬ my, wytworzone wedlug sposobu niniejsze¬ go, posiadaja zewnatrz powloke, znacznie mniej porowata, niz wnetr&e przedmiotu, a nawet prawie szczelna. Jezeli pozadane jest otrzymanie powierzchni równie poro- — 4 —watej, jak wnetrze masy gabczastej, to przez obróbke zapomoca dmuchawy piasko¬ wej lub tez przez obtaczanie mozna usu¬ nac zewnetrzna skórke kauczukowa z za- mknietemi porami w warstwie powierzch¬ niowej lub tez mozna skrajac czesci ze¬ wnetrzne masy gabczaste}. Mozna jednak równiez zapobiec powstawaniu szczelnej powierzchni przez przeprowadzanie krzep¬ niecia piany kauczukowej nie w zetknieciu ze sciankami metalowemi, a w zetknieciu ze sciankami formy, pokrytemi najlepiej wilgotna okladzina z tkaniny lub papieru.Sposób wedlug wynalazku posiada du¬ zo zalet. Tak np. przez zastosowanie obli¬ czonej ilosci dodawanych cial, wydzielaja¬ cych tlen, mozna regulowac w pozadany sposób porowatosc wytwarzanych przed¬ miotów. W przeciwienstwie do sposobu wy¬ twarzania gumy gabczastej, opartego na dzialaniu soli amonowych, sposób wedlug wynalazku wykazuje te zalete, ze mozna stosowac nizsze temperatury, mozna go np. równiez przeprowadzac w temperaturze pokojowej. Sole amonowe, jak np. weglan amonu i azotan amonu, rozkladaja sie na¬ tomiast w dostatecznej mierze dopiero w temperaturach powyzej 100°C. Sposób, we¬ dlug którego w zawiesinach kauczukowych wydziela sie tworzacy pecherzyki dwutle¬ nek wegla przez dzialanie w cieple kwa¬ sem na weglany, posiada szereg wad. Kwas dziala scinajaco na zawiesine kauczukowa, poza tern wskutek niemoznosci dokladne¬ go i dostatecznie szybkiego wprowadzenia kwasu przez zmieszanie podczas dodawa¬ nia go, tworza sie miejscami kluski, a o- trzymana w cieple piana opada przy osty- ganiu. Poza tern kwas wywiera ujemny wplyw na wulkanizacje i na wlasciwosci gotowych wyrobów. W ogólnosci mozna po¬ wiedziec, ze im wyzsza jest temperatura, w której wytwarza sie piane, tern wieksza wykazuje ta piana sklonnosc do kurczenia sie przy ochladzaniu i ewentualnie do o- padniecia wogóle. Niezbedne jest zatem przy wytwarzaniu wyrobów z jpiany w wyz¬ szych temperaturach przeprowadzanie dzialania gazów i wulkanizowania w jed¬ nym zabiegu, o ile nie stosuje sie form za¬ mknietych, i przeprowadzanie jednej czyn¬ nosci natychmiast po drugiej, co powoduje trudnosci. Sposób wedlug wynalazku nie nastrecza tego rodzaju trudnosci; poza tern zas odznacza sie tern, ze jego przepro¬ wadzanie nie wymaga zadnych urzadzen kosztownych. PL